Cornish

De Cornish is een zwaar Engels ras, gefokt voor spiermassa. Het lichaam is kort, diep en breed en rust op dikke, wijd geplaatste poten. De borst is breed en vol, de eigenschap die bepalend was voor de rol van het ras in de vleesproductie. De dieren staan rechtop en ogen alert en zelfverzekerd.

Het ras is in de negentiende eeuw ontwikkeld in Cornwall en heette aanvankelijk Indian Game. De Cornish is actief en werklustig, niet schichtig, en laat zich goed hanteren. De hennen leggen een bescheiden aantal eieren en broeden graag, dus wordt het ras vooral gehouden voor vlees en fokprogramma's, niet voor een volle legkorf.

De meeste vleeskuikens die tegenwoordig worden verkocht, stammen af van Cornish gekruist met andere zware rassen. Het zuivere Cornish ras groeit trager dan die commerciële kruisingen en behoudt de compacte, gedrongen bouw die het ras kenmerkt.

Voor wie is dit ras geschikt

De Cornish past bij houders die vlees, tentoonstelling of fokwerk voorop stellen, niet het aantal eieren. Door de brede bouw heeft het ras meer ruimte per dier nodig en vraagt de voeding om aandacht, anders zetten de dieren te snel vet aan. Voor een kleine pluimveehouder die een stevig, rustig zwaar ras zoekt is het een goede keuze, maar wie vooral een volle eierkorf wil kan beter een ander ras kiezen.

Het ras komt uit het graafschap Cornwall in het zuidwesten van Engeland, waar het in de negentiende eeuw is ontwikkeld. Vroege fokkers kruisten Aziatische vechthoenders, waaronder Aseel en Malay, met lokale vechtkippen. Het doel was aanvankelijk een vechthoen, maar het resultaat was een zwaar gespierd dier met een opvallend brede borst.

Het ras heette aanvankelijk Indian Game. Toen de waarde voor de tafel duidelijk werd, verschoof de naam naar Cornish, verwijzend naar het graafschap van herkomst en naar de nieuwe rol buiten het vechthoenwezen. De American Poultry Association erkende het ras in 1893.

In de eerste helft van de twintigste eeuw ontdekten pluimveewetenschappers dat het kruisen van Cornish hanen met zware, snel bevederende rassen zoals de Witte Plymouth Rock nakomelingen opleverde die snel groeiden en veel borstvlees droegen. Deze kruising werd het model voor de commerciële vleeskuikenindustrie.

Het zuivere Cornish bleef een kleinere populatie, gehouden door tentoonstellingsfokkers en boeren, terwijl de Cornish Cross hybride wereldwijd verspreid raakte. Tegenwoordig is de erfgoed-Cornish zeldzaam vergeleken met de commerciële kruisingen die het ras heeft voortgebracht.

De Cornish heeft een herkenbare blokvorm. Het lichaam is kort en diep, met een brede, prominente borst, en de rug is breed. De poten zijn dik, ver uit elkaar geplaatst en staan naar voren onder het lichaam, wat een naar voren hellende, gespierde houding geeft. De bevedering is hard en ligt strak tegen het lichaam, waardoor de vogel er strakker en kleiner uitziet dan zijn werkelijke gewicht doet vermoeden.

Verenkleed en kleurslagen

De oorspronkelijke en meest voorkomende kleurslag is de Donkere Cornish, met een groenzwarte grondkleur en kastanjebruine dubbele biezen bij de hen. Andere erkende kleurslagen zijn wit, wit-gebiesd rood en buff. De erwtenkam ligt laag en strak tegen de kop, wat het ras goed van pas komt in de winter omdat er minder blootgesteld oppervlak is om warmte te verliezen of bevriezing op te lopen. De huid is geel, en door de strakke bevedering kunnen delen van het lichaam spaarzaam bedekt zijn.

De Cornish is een zelfverzekerd dier dat vooral op de grond leeft. Het scharrelt graag, maar is te zwaar om ver te vliegen en blijft daarom dicht bij de grond en binnen het ren. Bij de houder is het ras meestal rustig en laat het zich goed hanteren, wat het geschikt maakt voor zowel tentoonstelling als het gezinshok.

Onderling met andere kippen is het ras over het algemeen vreedzaam, al is de vechthoenafkomst te merken aan de hanen, die zich fel kunnen tonen tegenover rivalen. Hennen zijn stil en broeden graag, wat ze tot betrouwbare moeders maakt. Het ras is alert op zijn omgeving, maar niet nerveus of schrikachtig. Doordat de dieren zwaar zijn en niet goed kunnen vliegen, zijn ze kwetsbaarder voor grondroofdieren en is een veilig ren van belang.

Verenverzorging

• Controleer de strakke, harde bevedering op mijten en luizen, want spaarzaam bedekte plekken kunnen parasieten verbergen
• Inspecteer de brede voeten en dikke poten regelmatig op bumblefoot en schurftmijt
• Zorg voor een droge stofbadplek zodat de dieren hun eigen veren en huid schoon kunnen houden
• Knip nagels en snavel alleen bij overgroei, wat zelden voorkomt bij actief scharrelende dieren

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot een ren of uitloop zodat het zware lichaam actief blijft
• Houd de zitstokken laag, rond 30 tot 45 cm, want zware dieren kunnen hun poten bezeren bij het springen van hoogte
• Strooi voer uit om lopen en scharrelen te stimuleren
• Voorkom overbezetting, want dat leidt tot inactiviteit en gewichtstoename

Omgeving

De Cornish verdraagt kou redelijk goed dankzij de kleine erwtenkam, maar de spaarzame, strakke bevedering isoleert minder goed dan bij donsachtige rassen, dus is een tochtvrij, droog winterverblijf nodig. Bij warm weer zijn schaduw en voortdurend water belangrijk, want zware dieren raken sneller oververhit. Stevige, droge grond beschermt de voeten en poten die het gewicht van het ras dragen.

De Cornish is een zwaar ras dat voer efficiënt omzet in spiermassa, dus telt portiecontrole zwaarder mee dan bij lichte legrassen. Groeiende dieren hebben een opfokvoer met meer eiwit nodig, terwijl volwassen dieren overgaan op onderhoudsvoer of legvoer, afhankelijk van of de hennen leggen. Vrije toegang tot schoon water en onoplosbaar grit ondersteunt de spijsvertering, en oesterschelpgrit moet apart aan leggende hennen worden aangeboden voor sterke eierschalen.

Afgemeten voeding is belangrijk, want onbeperkt voer leidt tot snelle gewichtstoename en problemen aan poten en hart. Veel houders geven twee keer per dag een vaste hoeveelheid in plaats van voortdurend voer beschikbaar te houden.

Traktaties en aanvullingen

Traktaties zoals bladgroenten, groenteresten en kleine hoeveelheden graan moeten onder de 10 procent van de totale voeding blijven, anders raakt het rantsoen uit balans en komt er onnodig gewicht bij. Geef grit wanneer de dieren iets anders eten dan compleet voer. Een vitamine- en elektrolytensupplement in het drinkwater kan helpen bij hitte of na ziekte, maar routinematige suppletie is niet nodig bij een compleet commercieel voer.

De Cornish is een robuust ras met een gebruikelijke levensduur van 6 tot 8 jaar. De meeste gezondheidsklachten hangen samen met het zware, gespierde lichaam, dat extra druk zet op poten en voeten. Bij een gezond gewicht en goede ondergrond blijft het ras jarenlang fit. Zoals bij alle pluimvee zijn parasieten en luchtweginfecties de dagelijkse aandachtspunten.

Preventieve zorg

• Houd zitstokken laag en het strooisel diep om de poten te ontzien
• Behoud een gezond gewicht door afgemeten voeding
• Controleer voeten en poten wekelijks op wondjes, mijten of zwellingen
• Zorg voor droge, goed geventileerde huisvesting om luchtweginfecties te beperken
• Volg een vast schema voor parasietenbestrijding en ontworming

De Cornish heeft meer ruimte nodig dan lichte rassen door zijn formaat en brede stand. Het vloeroppervlak in het hok moet ruim zijn om overbezetting te voorkomen, en het ren moet groot genoeg zijn voor actief scharrelen. Zitstokken en eventuele oplopen moeten laag zijn, want het zware lichaam maakt hoge sprongen riskant. Omdat het ras slecht vliegt, zijn afrastering en een overdekt of goed beveiligd ren belangrijke bescherming tegen roofdieren van de grond en uit de lucht.

Checklist voor de inrichting

• Lage, brede zitstokken die de zware dieren zonder lange sprong kunnen bereiken
• Diep, droog strooisel om poten en voeten te ontzien
• Legnesten op of dicht bij de grond voor gemakkelijke toegang
• Een overdekt, roofdiervrij ren met stevige afrastering
• Schaduw in de zomer en een tochtvrij, droog onderkomen in de winter
• Voortdurend schoon water en een stofbadplek

Cornish eieren volgen de gebruikelijke broedduur van kippen van ongeveer 21 dagen. De hennen van het ras worden vaak broeds en zitten betrouwbaar op het nest, dus is natuurlijk uitbroeden onder een hen een praktische optie voor een klein hok. Voor grotere aantallen of meer controle geeft een broedmachine een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid. Bij de zwaarste tentoonstellingslijnen kan de vruchtbaarheid lager zijn omdat de breedgebouwde hanen minder efficiënt dekken, dus fitte fokdieren verbeteren het uitkomstpercentage.

Stappen bij het broeden

1. Kies schone, goed gevormde bevruchte eieren en laat ze tot 7 dagen met de stompe kant boven rusten voor het inleggen
2. Verwarm de broedmachine tot een stabiele 37,5 C voordat de eieren erin gaan
3. Keer de eieren een oneven aantal keren per dag en houd 45 tot 55% luchtvochtigheid aan tot dag 18
4. Schouw rond dag 7 tot 10 en verwijder heldere of niet-ontwikkelende eieren
5. Stop op dag 18 met keren, verplaats de eieren naar de uitkomstpositie en verhoog de luchtvochtigheid naar 65 tot 70%
6. Laat uitgekomen kuikens in de broedmachine tot ze droog en donzig zijn, en verplaats ze dan naar een kunstbroeder van ongeveer 35 C