Australorp

De Australorp is een tweeledig kippenras dat in Australië is ontwikkeld en vooral wordt gehouden vanwege zijn bruine eieren. De hennen leggen gestaag en in grote aantallen, en het ras dankt zijn bekendheid aan legwedstrijden uit het begin van de twintigste eeuw. De naam is een samentrekking van 'Australian Orpington' en verwijst naar de Engelse Orpington waaruit het ras is voortgekomen.

De vogels zijn middelgroot met een stevig, gedrongen postuur, een rustige houding en glad, glanzend verenkleed. De meest voorkomende kleurslag is zwart met een opvallende groene glans in zonlicht. Hanen wegen doorgaans 3,6 tot 3,9 kg en hennen 2,7 tot 3,2 kg: fors zonder log te worden.

Het karakter is een van de grootste pluspunten van het ras. Australorps zijn vriendelijk, volgzaam en goedmoedig, waardoor ze makkelijk te hanteren zijn en een verstandige keuze vormen voor gezinnen en beginnende kippenhouders. Ze verdragen opsluiting in een ren goed, maar scharrelen ook graag rond wanneer ze de ruimte krijgen.

Voor wie geschikt

De Australorp past bij houders die op zoek zijn naar een betrouwbare aanvoer van bruine eieren van een rustige, weinig veeleisende kip. Het ras doet het goed in tuinen in de bebouwde kom, waar een mild karakter telt, en het verdraagt kou beter dan veel lichtere legrassen. Wie een opvallend showdier of een snelgroeiend vleesras zoekt, kijkt beter verder, maar voor gestage eierproductie en een makkelijk karakter is de Australorp moeilijk te overtreffen.

Het ras gaat terug op zwarte Orpingtons die eind negentiende en begin twintigste eeuw vanuit Engeland naar Australië werden geïmporteerd. Australische fokkers wilden de legprestatie van deze dieren verbeteren met behoud van formaat en weerbaarheid, en selecteerden daarbij op productie in plaats van showkenmerken.

In de jaren twintig trokken Australorp-hennen internationale aandacht met hun prestaties in legwedstrijden. Het ras werd bekend om het grote aantal eieren dat het per jaar produceerde, en deze wedstrijdresultaten bevestigden zijn status als toonaangevend gebruiksras.

De naam 'Australorp' kwam in gebruik om de Australische gebruikslijn te onderscheiden van de oorspronkelijke Engelse Orpington. Meestal wordt de naam gelezen als een samentrekking van 'Australian' en 'Orpington', wat zowel het land van ontwikkeling als het ouderras aangeeft.

Vanuit Australië verspreidde het ras zich naar andere landen, waar het werd opgenomen in pluimveestandaarden en zowel als gebruikskip als showdier werd gehouden. De zwarte kleurslag is nog altijd het bekendst, al komen in sommige landen ook andere kleurslagen voor.

De Australorp heeft een rond, diep lichaam op middellange poten, wat het dier een fors maar evenwichtig silhouet geeft. Het verenkleed is glad en dicht opeenliggend in plaats van los en donzig. De enkele kam, de lellen en de oorlellen zijn rood, en de kam heeft duidelijk gevormde punten. De algehele indruk is die van een rustige, stevige gebruikskip.

Verenkleed en kleurslagen

De klassieke Australorp is effen zwart, en in direct licht vertoont het verenkleed een groene glans over rug en zadel, vergelijkbaar met de glans op het schild van een kever. De huid en de voetzolen zijn wit, en de snavel is donker. Sommige pluimveestandaarden erkennen ook een blauwe en een witte kleurslag, maar zwart wordt verreweg het meest gehouden. De poten zijn onbevederd en donker leigrijs tot zwart van kleur.

Australorps zijn goedmoedig en stil. Ze behoren tot de meer volgzame kippenrassen, waardoor ze makkelijk op te pakken, te controleren en rond kinderen te houden zijn. Veel dieren worden echt tam en komen op de houder af, zeker als er voer in het spel is.

Tegenover vreemden gedraagt het ras zich onbewogen in plaats van schuw, en tussen andere kippen neemt de Australorp doorgaans een middenpositie in de pikorde in zonder ruzie te zoeken. Gemengde koppels accepteren Australorps meestal goed, en ze pesten zelden kleinere soortgenoten. Hanen zijn over het algemeen kalm, al verschilt het karakter per dier.

Het ras is niet bijzonder luidruchtig. Hennen laten na het leggen de gebruikelijke geluiden horen, maar zijn verder rustig, wat handig is in een woonwijk. Australorps scharrelen actief wanneer ze de ruimte krijgen, maar schikken zich net zo goed stilletjes in een ren of hok wanneer ze binnen moeten blijven.

Australorps zijn weerbaar en weinig veeleisend. De verzorging draait om schone, droge huisvesting, een vaste voer- en watervoorziening en regelmatige controle op parasieten. Het gladde verenkleed vraagt geen speciale verzorging, al stellen de dieren het op prijs als ze zichzelf schoon kunnen houden.

Verenverzorging

• Zorg voor een droog stofbad; kippen verzorgen zichzelf door te stofbaden, wat mijten en luizen onder controle houdt.
• Controleer de veren rond de cloaca en de onderbuik om de paar weken op tekenen van uitwendige parasieten.
• Knip te lange nagels of snavel alleen indien nodig, wat zelden voorkomt bij actief scharrelende dieren.
• Inspecteer poten en voeten tijdens het hanteren op schurftmijt of verwondingen.

Beweging

• Geef dagelijks toegang tot een ren of begeleide vrije uitloop om te scharrelen.
• Reken op minstens 1 vierkante meter renruimte per dier, meer indien mogelijk.
• Plaats zitstokken op verschillende hoogtes zodat de dieren natuurlijk kunnen opstijgen en bewegen.
• Strooi voer of groenvoer uit om natuurlijk krabgedrag en beweging te stimuleren.

Omgeving

Australorps verdragen kou goed dankzij hun dichte verenkleed, maar hebben schaduw en ventilatie nodig bij warm weer. Houd het hok droog en tochtvrij, met goede luchtcirculatie boven de zitstokken. In het Nederlandse klimaat, met natte winters, is een goed geventileerd maar tochtvrij hok essentieel om vocht en schimmel te voorkomen. Zorg voor een beschutte legplek en bescherm het koppel tegen roofdieren met veilige afrastering en een 's nachts afsluitbaar hok.

Een compleet commercieel pluimveevoer vormt de basis van het dieet. Het eiwitgehalte en de samenstelling veranderen met de leeftijd: kuikens krijgen opfokkorrel, opgroeiende dieren groeikorrel, en leggende hennen legkorrel met extra calcium. Vers water moet altijd beschikbaar zijn, en onoplosbaar grit helpt scharrelende dieren plantaardig materiaal te verteren.

Snacks en aanvullingen

Snacks blijven het beste onder ongeveer 10 procent van de totale voeropname, zodat het rantsoen in balans blijft. Geschikte opties zijn bladgroenten, groenteresten en kleine hoeveelheden graan of meelwormen. Geef leghennen apart verpletterde oesterschelp of een andere calciumbron voor stevige eierschalen, en verstrek grit wanneer de dieren iets anders eten dan compleet voer.

Australorps zijn over het algemeen gezond en weerbaar, met een gemiddelde levensverwachting van 6 tot 10 jaar bij goede verzorging. Er zijn geen noemenswaardige rasgebonden afwijkingen, en de meeste gezondheidsproblemen zijn de gangbare kwalen die in ieder achtertuinkoppel voorkomen. Zware leg gedurende de productieve jaren van een hen kan bij oudere dieren bijdragen aan voortplantingsproblemen.

Preventieve zorg

• Houd het hok schoon, droog en goed geventileerd.
• Zorg voor een stofbad om uitwendige parasieten te beperken.
• Voer regelmatig parasietencontroles uit en ontworm op advies van een dierenarts.
• Zet nieuwe dieren in quarantaine voordat ze bij het koppel komen.
• Verstrek uitgebalanceerd voer en calcium ter ondersteuning van leggende hennen.

Australorps passen zich aan de meeste achtertuinopzetten aan, zolang de huisvesting droog, veilig en geventileerd is. Dankzij hun dichte verenkleed verdragen ze kou goed, en bij warm weer hebben ze schaduw, luchtcirculatie en constant water nodig. Een 's nachts afgesloten, roofdierbestendig hok is essentieel, aangevuld met een ren of vrije uitloop om overdag te scharrelen. In het vochtige Nederlandse klimaat met natte winters is goede afwatering rond het hok minstens zo belangrijk als de ventilatie zelf.

Checklist inrichting

• Veilig hok met afsluitbare deur en roofdierbestendige afrastering.
• Verhoogde zitstokken die boven de legnesten zijn geplaatst.
• Schone, van strooisel voorziene legnesten in een rustiger hoek.
• Droog strooisel op de vloer, regelmatig ververst.
• Schaduw en vers water in de ren op warme dagen.
• Goede ventilatie boven het hok zonder directe tocht op de zitstokken.

Australorp-eieren volgen het gangbare broedpatroon van kippen en komen na ongeveer 21 dagen uit. De eieren kunnen onder een broedse hen worden gelegd of in een broedmachine. Hennen van dit ras worden af en toe broeds en zijn aandachtige moeders, al is de broedsheid minder sterk dan bij sommige zwaardere rassen. Uitkomen in een broedmachine vraagt een stabiele temperatuur, gecontroleerde luchtvochtigheid en regelmatig keren tot de laatste dagen.

Broedstappen

1. Selecteer schone, goed gevormde eieren en bewaar ze met de punt naar beneden voordat ze worden ingelegd.
2. Stabiliseer de broedmachine op temperatuur en luchtvochtigheid voordat de eieren erin gaan.
3. Keer de eieren minstens drie keer per dag tot en met dag 18.
4. Schouw rond dag 7 tot 10 om de ontwikkeling te controleren en verwijder onbevruchte eieren.
5. Stop met keren op dag 18, verhoog de luchtvochtigheid en begin de uitkomstfase.
6. Laat het deksel dicht tijdens het uitkomen en laat de kuikens opdrogen voordat ze naar de broedbak gaan.