Ancona

De Ancona is een kleine, lichte kip uit het Middellandse Zeegebied, genoemd naar de havenstad Ancona aan de Italiaanse Adriatische kust. Het meest opvallende kenmerk is het gevlekte verenkleed: een glanzend zwarte, kevergroen glanzende ondergrond met witte veertoppen, waarbij ongeveer een op de drie veren een witte punt draagt. Het patroon wordt met elke rui sterker, zodat oudere dieren doorgaans meer wit tonen dan jonge dieren.

Dit is een hen die vooral voor de eieren wordt gehouden, niet voor het vlees. Een gezonde Ancona legt het hele jaar door een flink aantal middelgrote witte eieren en blijft vaak doorleggen in koud weer, wanneer zwaardere rassen minder produceren. Het ras wordt zelden broeds, zodat de hennen aan de leg blijven in plaats van op een legsel te gaan zitten.

Ancona's zijn alert, snel en het gelukkigst met veel ruimte om te scharrelen. Ze foerageren actief naar insecten en groen, wat de voerkosten drukt voor houders die de dieren buiten laten lopen. Het zijn ook goede vliegers die graag op een stok of lage tak zitten, dus hokken en omheining moeten daar rekening mee houden.

Voor wie geschikt

De Ancona past bij een houder die wil kunnen rekenen op eieren en de dieren ruimte kan bieden om te scharrelen. Het ras gedijt bij vrije uitloop of een groot ren en blijft productief in een koel klimaat. Minder geschikt voor wie een rustige schoothen zoekt of een dier dat tevreden is in een klein, afgesloten hok, want Ancona's zijn schrikachtig, snel en vliegen graag. Ze doen het goed in een gemengd koppel, maar laten zich niet wegdrukken en zijn niet het ras voor een houder die op zoek is naar een stil, volgzaam huisdier.

Het ras ontstond in de Marche, een regio in Midden-Italië rond de Adriatische havenstad Ancona, uit lokale landrassen. Deze dieren deelden hun afkomst met de bredere mediterrane groep waaruit ook de Leghorn voortkwam, en in het begin werden de twee niet altijd strikt uit elkaar gehouden. Wat de Ancona onderscheidde, was het zwart-wit gevlekte verenkleed in plaats van de effen kleuren die bij verwante rassen gangbaar waren.

Ancona's werden halverwege de negentiende eeuw naar Engeland gebracht, met invoer die vanaf ongeveer 1850 is vastgelegd. Britse fokkers verfijnden het type en het gevlekte patroon, en een groot deel van de huidige standaard gaat terug op dit werk. Het ras werd later in de negentiende eeuw opgenomen in de Britse pluimveestandaard.

Vanuit Engeland en Italië bereikte de Ancona de Verenigde Staten. Het werd opgenomen in de Standard of Perfection van de American Poultry Association, waarbij de enkelkamvariant in 1898 werd erkend en de roskamvariant later volgde. Beide kamtypen worden nog altijd gehouden.

Gedurende de twintigste eeuw werd de Ancona gewaardeerd als een taaie legkip voor de boerderij, vooral waar dieren moesten scharrelen en tegen kou moesten kunnen. Toen de commerciële eierproductie overstapte op gespecialiseerde hybride lijnen, liep het aantal Ancona's terug, en het ras wordt tegenwoordig vooral gehouden door hobbyhouders, keurders op tentoonstellingen en liefhebbers die oude pluimveerassen in stand houden.

De Ancona heeft de slanke, actieve bouw van een mediterrane legkip. Het lichaam is vrij compact en wordt gedragen met de borst naar voren en de staart hoog opgericht. Kop, kam en lellen zijn felrood, en de oorlellen zijn wit. Het ras kent twee kamtypen: een enkele kam, die bij hanen rechtop staat en bij hennen vaak naar één kant omvalt, en een roskam, die laag en plat op de kop ligt.

Het herkenningsteken bij uitstek is het verenkleed. Elke veer is zwart met een groene glans en eindigt in een witte punt in de vorm van een V. Het doel van het patroon is een gelijkmatige vlekking over het hele lichaam, niet plekken effen kleur. De witte punten nemen bij elke rui toe, zodat hetzelfde dier als jonge hen donkerder oogt en met de jaren witter wordt.

Verenkleed en kleuren

Zwart-wit gevlekt is de erkende kleurslag. Een goed dier toont zuiver witte oorlellen, bij de haan een lange, vloeiende staart, en gele poten en snavel, waarbij wat zwarte vlekjes op de poten normaal is. Er bestaat ook een Ancona krielkip, die hetzelfde patroon op kleiner formaat draagt. Ongelijke vlekking, effen witte veren of het verlies van de groene glans gelden als fouten volgens de standaard.

De Ancona is nieuwsgierig, energiek en voortdurend in beweging. De dieren brengen de dag actief foeragerend door en leggen grote afstanden af wanneer ze vrij mogen lopen. Ze zijn alert op dreiging van bovenaf en zoeken snel dekking, waardoor ze roofvogels beter ontwijken dan tragere rassen.

Tegenover mensen houden Ancona's meestal afstand. Ze zijn niet agressief, maar vinden het vervelend om gevangen en vastgehouden te worden, en rennen of vliegen liever weg dan dat ze worden opgepakt. Regelmatig rustig contact vanaf jonge leeftijd kan individuele dieren wat tammer maken, maar het ras als geheel blijft schuw. Tegenover andere kippen zijn ze doorgaans vreedzaam in een koppel met voldoende ruimte, al kan hun snelheid en energie rustige rassen onrustig maken.

Het ras vliegt goed en gaat, als het de kans krijgt, hoog op stok. Houders moeten er rekening mee houden dat de dieren over lage hekken heen vliegen, dus een ren moet mogelijk overdekt zijn of hogere afscheidingen hebben.

Ancona's zijn weinig veeleisende dieren voor houders die aan hun activiteitsbehoefte kunnen voldoen. Het strakke verenkleed laat regen goed afglijden en verdraagt kou, zodat de belangrijkste aandachtspunten ruimte, veiligheid en de gewone koppelzorg zijn.

Verzorging van het verenkleed

• Controleer de cloaca en de veren eromheen op vervuiling, vooral bij nat weer.
• Controleer poten en voeten op kalkpoot en behandel bij de eerste tekenen.
• Bied een droge stofbadplek zodat de dieren zelf ongedierte kunnen bestrijden.
• Knip zo nodig een vleugel om het vliegen te beperken, al vermindert dit het vermogen om aan roofdieren te ontkomen.

Beweging

• Bied dagelijks vrije uitloop of een grote ren; Ancona's zijn ongeschikt voor krappe opsluiting.
• Zorg voor zitstokken en gevarieerd terrein zodat de dieren kunnen scharrelen en vliegen.
• Strooi voer of groenvoer uit om natuurlijk scharrelgedrag te stimuleren.

Omgeving

Het ras verdraagt kou goed dankzij het kleine kamoppervlak bij de roskamvariant en de dichte bevedering, maar bij dieren met een enkele kam kunnen de kampunten bevriezen bij strenge vorst. Zorg voor een tochtvrij, goed geventileerd hok met droog strooisel. Bied in warme klimaten schaduw en constant water, want mediterrane rassen kunnen over het algemeen redelijk goed tegen hitte.

Als actieve legkip heeft de Ancona een uitgebalanceerd pluimveevoer nodig, afgestemd op de levensfase. Dieren met uitloop halen een flink deel van hun voedsel zelf uit insecten en groen, wat de hoeveelheid mengvoer kan beperken, maar een samengesteld rantsoen moet de basis van het dieet blijven om de leg op peil te houden.

Lekkernijen en aanvullingen

Bied onoplosbaar grit onbeperkt aan zodat de dieren hun voedsel kunnen vermalen, want actieve scharrelaars eten ook grof materiaal. Geef verbrijzelde oesterschelp of een andere kalkbron apart aan leghennen voor een goede schaalkwaliteit. Houd lekkernijen zoals groen, meelwormen en granen tot ongeveer een tiende van het rantsoen, zodat het uitgebalanceerde voer niet verdund raakt. Schoon water moet altijd beschikbaar zijn.

De Ancona is een robuust ras met een levensverwachting van 5 tot 8 jaar. Door het kleine formaat, het actieve gedrag en het strakke verenkleed is het over het algemeen gezond en goed in staat om te scharrelen en roofdieren te ontwijken. Het ras kent geen wijdverspreide erfelijke aandoeningen, dus de meeste gezondheidsproblemen zijn de gewone kwalen die alle tuinkippen kunnen treffen.

Preventieve zorg

• Houd het hok droog, schoon en goed geventileerd om luchtwegaandoeningen te beperken.
• Bied een stofbadplek en controleer de dieren regelmatig op mijten en luizen.
• Wissel de uitloop af of laat stukken rusten om de wormdruk te verlagen.
• Bied onbeperkt kalk en grit aan ter ondersteuning van een gezonde leg.
• Zet nieuwe dieren in quarantaine voordat ze bij het koppel komen.

Omdat Ancona's actief, snel en sterke vliegers zijn, moet de huisvesting hun ruimte bieden en ze tegelijk binnen de perken houden. Een standaardhok met legnesten en zitstokken voldoet, maar de ren moet groter en beter afgeschermd zijn dan bij een rustig, zwaar ras. Dieren die krap worden gehouden, raken gestrest en kunnen gaan verenpikken, dus uitloop of een ruime ren is belangrijk.

Checklist voor de inrichting

• Roofdiervrij hok met stevige sluitingen en een overdekte of hoge ren.
• Hoge zitstokken boven de legnesten, passend bij het gedrag van het ras.
• Droog, dik strooisel en goede ventilatie zonder tocht op vloerniveau.
• Schaduw en een stofbadplek in de ren.
• Constant vers water en onbeperkt grit en kalk.

Ancona's gaan zelden op de eieren zitten, dus uitbroeden gebeurt meestal met een broedmachine of door eieren onder een broedse hen van een ander ras te leggen. De eieren van het ras zijn wit en middelgroot en volgen de gebruikelijke broedduur van kippeneieren van ongeveer 21 dagen. Leg schone, verse eieren in en houd de omstandigheden stabiel voor het beste broedresultaat.

Stappen bij het broeden

1. Kies schone, mooi gevormde, verse eieren en bewaar ze met de punt naar beneden onder 18 °C tot het inleggen.
2. Laat de broedmachine een dag leeg draaien om te controleren of temperatuur en luchtvochtigheid stabiel blijven.
3. Leg de eieren in en begin met keren, markeer elke kant om de beurten bij te houden.
4. Schouw rond dag 7 tot 10 en verwijder heldere of niet-ontwikkelende eieren.
5. Stop op dag 18 met keren, verhoog de luchtvochtigheid en zet de machine in uitkomstand.
6. Laat de kuikens uitkomen en opdrogen in de broedmachine voordat ze naar een warme kunstbroeder gaan.