Silkie

Ayam Silkie ialah baka ayam hiasan bersaiz kecil yang terkenal dengan bulunya yang lembut, lebih menyerupai fur atau kapas berbanding bulu ayam biasa. Bulu ini tidak mempunyai barbicel yang biasanya mengikat helaian bulu menjadi satu, jadi jalinannya kekal longgar dan berkilau lembut. Ciri inilah yang memberikan ayam ini rupa yang istimewa sekali gus nama Silkie.

Di kebanyakan tempat, Silkie tergolong dalam saiz bantam, walaupun varian bersaiz standard yang lebih besar masih wujud di sesetengah kawasan Asia. Selain bulunya, baka ini turut membawa beberapa ciri fizikal luar biasa: kulit dan tulang berwarna hitam, cuping telinga biru, serta lima jari pada setiap kaki berbanding empat jari yang lazim pada ayam lain. Ciri-ciri ini membezakan Silkie daripada hampir semua baka ayam lain.

Baka ini lebih banyak dipelihara untuk tujuan hiasan, sebagai teman, dan kerana sifatnya yang gemar mengeram. Ayam betina Silkie mudah mengeram dan sering digunakan untuk menetaskan serta membesarkan telur unggas lain, termasuk itik dan burung buruan. Mereka lemah terbang dan sentiasa berada dekat dengan tanah, menjadikannya lebih mudah dikawal berbanding baka yang aktif bergerak.

Sesuai untuk siapa

Silkie sesuai untuk penternak yang mahukan ayam bersifat tenang, lemah terbang, dan selesa dipegang serta didekati manusia. Perangainya yang tenang menjadikannya pilihan popular untuk keluarga yang mempunyai kanak-kanak dan untuk mereka yang baru mula memelihara ayam. Baka ini turut dihargai oleh sesiapa yang memerlukan ayam betina pengeram yang boleh diharap untuk menetaskan telur. Silkie hanya menghasilkan telur bersaiz kecil dalam jumlah sederhana, jadi ia bukan pilihan terbaik bagi penternak yang mengutamakan pengeluaran telur atau daging.

Asal usul Silkie boleh dikesan sehingga ke China purba, tempat ayam berbulu seperti fur telah dipelihara sejak berabad-abad lamanya. Baka ini secara umumnya dianggap antara jenis ayam tertua yang diketahui, dan catatan awal menunjukkan selatan serta timur China sebagai tempat asalnya yang paling berkemungkinan.

Pengembara Marco Polo sering dikaitkan dengan catatan pertama orang Eropah tentang ayam berbulu seakan fur ini, ditulis pada akhir abad ke-13 semasa pengembaraannya di Asia. Catatannya menggambarkan seekor burung dengan bulu menyerupai rambut, yang oleh kebanyakan ahli sejarah ditafsirkan sebagai rujukan kepada Silkie atau unggas yang berkait rapat dengannya.

Baka ini kemudian tersebar ke arah barat melalui perdagangan laut dan laluan darat sepanjang beberapa abad berikutnya. Apabila sampai ke Eropah, rupa bulunya yang luar biasa menyebabkan sesetengah penjual membuat dakwaan pelik, memasarkan ayam ini sebagai kacukan antara ayam dan arnab. Dakwaan itu tidak benar, tetapi ia menggambarkan betapa ganjilnya rupa bulu Silkie pada mata orang yang tidak pernah melihatnya.

Silkie diiktiraf oleh American Poultry Association pada tahun 1874, sekali gus memberikan baka ini piawaian rasmi di Amerika Syarikat. Kini, Silkie dibiak dan dipamerkan di seluruh dunia serta kekal popular sebagai burung pertunjukan mahupun teman ternakan di halaman rumah.

Silkie mempunyai badan yang bulat dan padat, diselubungi bulu yang menyerupai fur atau kapas. Oleh sebab bulunya tidak mempunyai kaitan yang biasanya mencantumkan helaian bulu, jalinannya kekal longgar dan berkilau lembut di seluruh badan. Sejambak bulu berbentuk bulat terletak di atas kepala, dan kebanyakan ayam turut memiliki janggut kecil serta bulu di sekitar muka.

Kakinya pendek dan berbulu, dengan lima jari pada setiap kaki berbanding empat jari yang biasa. Di sebalik bulu putih atau berwarna itu, kulit, tulang, dan dagingnya berwarna kelabu gelap hingga hitam, ciri yang disebabkan oleh pigmen tambahan dalam tisu badan. Cuping telinganya berwarna biru firus, manakala balungnya gelap dan luas, berbeza daripada balung tunggal berwarna merah yang lazim pada ayam lain.

Bulu dan warna

Putih ialah warna paling biasa dan paling dikenali, tetapi baka ini turut wujud dalam beberapa warna lain yang diiktiraf, termasuk hitam, biru, buff, partridge, kelabu, dan splash. Bulunya perlu dijaga kering dan bersih supaya bentuknya kekal terjaga, kerana bulu yang longgar ini tidak menolak air seperti bulu ayam biasa. Jambulnya boleh tumbuh cukup panjang sehingga menghalang penglihatan, jadi sesetengah penternak menggunting bulu di sekitar mata bagi membantu ayam melihat dengan lebih jelas.

Silkie tergolong dalam kalangan baka ayam yang paling jinak. Ayam ini bersifat tenang, mesra, dan tidak mudah panik, malah kebanyakannya selesa diangkat dan dipegang. Perangai yang stabil inilah sebab utama baka ini disyorkan untuk keluarga yang mempunyai kanak-kanak dan bagi penternak yang mahukan hubungan rapat dengan ayam peliharaan mereka.

Terhadap manusia, Silkie bersifat percaya dan sering mengekori penternaknya di sekeliling kawasan ternakan. Terhadap ayam lain pula, ia cenderung berada pada kedudukan rendah dalam hierarki kumpulan kerana sifatnya yang lembut dan tidak melawan untuk mempertahankan diri. Atas sebab ini, Silkie lebih sesuai dipelihara bersama kumpulan ayam yang tenang dan bercampur, bukan bersama baka besar atau agresif yang mungkin membuli mereka.

Ayam betina Silkie amat suka mengeram dan sanggup duduk atas telur dalam tempoh yang panjang, kadangkala sehingga perlu dialihkan daripada sarang untuk makan dan minum. Sifat penyayang ini menjadikan mereka induk semula jadi yang cemerlang, tetapi turut mengurangkan jumlah telur yang dihasilkan sepanjang tahun. Ayam jantan pula lazimnya bersifat tenang, walaupun sifat individu boleh berbeza-beza.

Silkie tidak sukar dipelihara, tetapi bulunya yang longgar memerlukan perhatian lebih berbanding ayam biasa. Bulu ini tidak menolak air, jadi ayam boleh menjadi basah kuyup dan kesejukan apabila hujan, lalu perlu sentiasa mempunyai tempat berlindung yang kering.

Dandanan

• Periksa jambul dan gunting bulu di sekitar mata jika ia menghalang penglihatan
• Pastikan kawasan dubur sentiasa bersih, kerana najis mudah melekat pada bulu yang tebal
• Periksa kaki berbulu untuk bebola lumpur dan kutu
• Mandikan ayam hanya apabila perlu, dan keringkan sepenuhnya sebelum dilepaskan semula ke luar
• Pantau kehadiran parasit luaran, yang mudah bersembunyi dalam bulu yang tebal

Senaman

• Sediakan kawasan ternakan yang selamat untuk mencari makan dan mengais setiap hari
• Pastikan tenggek berada pada aras rendah, kerana Silkie tidak boleh terbang dan tidak gemar tenggek tinggi
• Benarkan ayam meragut bebas dalam pengawasan di kawasan yang bebas daripada ancaman pemangsa
• Sediakan kawasan mandi debu untuk menyokong kesihatan bulu dan kulit

Persekitaran

Reban yang kering dan bebas draf, dengan tenggek rendah atau alas lantai, amat sesuai untuk baka ini. Oleh sebab Silkie tidak boleh terbang, pagar tidak perlu tinggi, tetapi mesti kalis pemangsa kerana ayam ini mudah menjadi mangsa dan tidak dapat melarikan diri ke udara. Tanah yang basah dan berlumpur ialah bahaya utama, jadi saliran yang baik dan kawasan ternakan yang bertutup membantu mengekalkan keadaan bulu yang sihat.

Silkie makan diet ayam standard yang berasaskan makanan komersial lengkap. Anak ayam memerlukan makanan starter berbentuk serbuk kasar, ayam muda beralih kepada makanan grower, manakala ayam bertelur memerlukan makanan layer dengan tambahan kalsium untuk pembentukan cangkerang. Grit tidak larut mesti sentiasa disediakan supaya ayam dapat mengisar makanan dalam gizzard, dan air bersih yang segar perlu ada pada bila-bila masa. Oleh sebab bulu di sekitar muka mudah lembap ketika ayam makan atau minum, bekas air jenis cetek atau puting membantu jambulnya kekal kering.

Makanan tambahan dan suplemen

Makanan tambahan hanya perlu membentuk sebahagian kecil daripada diet, lebih kurang satu persepuluh atau kurang. Antara pilihan yang sesuai ialah sayur berdaun hijau, ulat mealworm, dan sedikit buah-buahan atau sayur-sayuran. Cangkerang tiram yang dihancurkan dan disediakan berasingan membantu ayam bertelur mengekalkan kualiti cangkerang. Perubahan diet secara mendadak boleh mengganggu sistem penghadaman, jadi perkenalkan makanan baharu secara beransur-ansur.

Silkie ialah ayam yang agak tahan lasak dengan jangka hayat biasa antara 7 hingga 9 tahun apabila dipelihara dan diberi makan dengan baik. Anatominya yang unik membawa beberapa risiko khusus baka ini. Jambulnya terletak di atas tengkorak dan boleh menyembunyikan kecederaan mata, dan pada sesetengah keturunan, tengkorak mempunyai lubang kecil di bawah jambul yang menjadikan otak lebih terdedah kepada hentakan. Bulu tebal seperti fur dan kaki berbulu turut memberikan lebih banyak tempat untuk parasit bersembunyi.

Penjagaan pencegahan

• Vaksinkan anak ayam terhadap penyakit Marek jika tersedia
• Periksa kulit, kaki, dan kawasan dubur untuk parasit secara berjadual
• Pastikan tempat pemeliharaan sentiasa kering bagi mengelakkan kesejukan dan penyakit pernafasan
• Gunting bulu jambul supaya ayam dapat melihat dan mengelakkan perlanggaran
• Sediakan air bersih, grit, dan makanan seimbang sepanjang tahun

Silkie dipelihara sebagai ayam halaman rumah dan memerlukan penempatan yang direka berdasarkan dua fakta penting: ia tidak boleh terbang, dan bulunya tidak menolak air. Reban yang kering, bebas draf, dan mempunyai pengudaraan baik melindungi ayam daripada kesejukan, manakala kawasan ternakan yang bertutup atau bersaliran baik mengekalkan bulu tetap bersih. Tenggek perlu diletakkan rendah atau digantikan dengan alas lantai yang tebal, kerana ayam ini sukar mencapai tenggek tinggi dan boleh cedera semasa turun.

Senarai semak persediaan

• Reban kering dan berpengudaraan baik dengan tenggek rendah atau alas tebal
• Bahagian kawasan ternakan yang bertutup untuk melindungi ayam daripada hujan
• Pagar yang kukuh dan pintu kecil yang boleh dikunci daripada pemangsa
• Kotak sarang pada atau berhampiran aras lantai untuk ayam yang mengeram
• Kawasan mandi debu yang sentiasa kering dan gembur
• Bekas makanan dan air yang mudah dibersihkan serta mengekalkan jambul kering

Telur Silkie bersaiz kecil dan berwarna krim hingga perang muda, dan ia menetas mengikut jangka masa yang sama seperti telur ayam lain, iaitu lebih kurang 21 hari. Baka ini terkenal dengan kebolehan pengeraman semula jadinya: ayam betina Silkie mudah mengeram dan duduk dengan konsisten atas telur, jadi ramai penternak menggunakannya untuk menetaskan telur mereka sendiri mahupun telur unggas lain. Telur juga boleh ditetaskan menggunakan mesin pengeram dengan tetapan ayam standard.

Langkah penetasan

1. Kutip telur yang bersih dan simpan dengan bahagian hujung tirus menghadap bawah, tidak lebih daripada seminggu
2. Masukkan telur ke dalam mesin pengeram dan pastikan suhu serta kelembapan stabil
3. Pusingkan telur beberapa kali sehari sehingga hari ke-18
4. Sinar telur (candling) sekitar hari ke-7 hingga ke-10 untuk memeriksa perkembangan embrio
5. Hentikan pusingan pada hari ke-18 dan naikkan kelembapan untuk fasa lockdown
6. Biarkan anak ayam yang menetas berada dalam mesin pengeram sehingga kering, kemudian pindahkan ke brooder yang hangat