Голландии сафед

Мурғи Ҳолланди Сафед як мурғи туркӣ калон бо пари пурра сафед ва хулқи ором ва хуш аст. Решаи ин нажод ба мурғҳои сафедпаре бармегардад, ки дар Ҳолланд нигоҳ дошта мешуданд ва баъдтар яке аз нажодҳои бунёдии мурғи туркии тиҷоратии сафеди муосир шуд. Паррандаҳо дар канори нигоҳдорандагони худ ором ва устувор ҳастанд ва барои хоҷагиҳои хурд ва барномаҳои нигоҳдории мурғдории суннатӣ интихоби идоракардашаванда мебошанд.

Ин нажод ҳамчун нажоди анъанавӣ, ба таври табиӣ ҷуфтгирӣ мекунад ва бидуни бориши сунъӣ тавлид мекунад. Ин хусусият онро аз навъҳои тиҷоратии синасеҳ, ки дар саноат ҷои ин нажодро гирифтанд, фарқ мекунад. Нарҳои балиғ калон ҳастанд, дар ҳоле ки модинаҳо аён хурдтаранд. Парҳои сафед ладани тозае бидуни парҳои торики боқимонда боқӣ мегузоранд ва ин яке аз сабабҳои асосии арзиши ин нажод барои дастурхон буд.

Шумораи ин паррандаҳо дар асри бистум ба таври назаррас коҳиш ёфт, зеро мурғҳои туркии тиҷоратии синасеҳи сафед истеҳсолро ба даст гирифтанд. Мурғи Ҳолланди Сафед имрӯз асосан аз ҷониби парвариш­диҳандагони ҳифзотӣ ва хоҷагиҳои хурд нигоҳ дошта мешавад.

Барои кӣ мувофиқ аст

Ҳолланди Сафед барои нигоҳдорандагоне мувофиқ аст, ки мурғи туркии анъанавии оромро мехоҳанд, ки ба таври табиӣ ҷуфтгирӣ мекунад ва ладани бо пашмкании осон медиҳад. Барои соҳибони хоҷагиҳои хурд, парвариш­диҳандагони ҳифзотӣ ва намоишдиҳандагоне, ки барои парандаи калон фазои кофӣ доранд, мувофиқ аст. Касоне ки ба дунбали афзоиши босуръати тиҷоратӣ ё паррандаҳо барои ҳавлиҳои хурд ҳастанд, бояд гузинаҳои дигарро ба назар гиранд.

Мурғи туркӣ аслан бомии Амрикои Шимолӣ аст ва дар асри шонздаҳум тавасути тоҷирони испанӣ ба Аврупо бурда шуд. Аз он ҷо дар саросари қитъа паҳн шуд ва паррандаҳои сафедпар дар Ҳолланд интихоб ва нигоҳ дошта шуданд, ки номи нажод аз ҳамин ҷо гирифта шудааст.

Мурғҳои туркии сафедпар бо муҳоҷирони аврупоӣ ба Амрикои Шимолӣ баргаштанд. Парвариш­диҳандагон дар тӯли вақт ин ҳайвоноти сафедпарро ба парандае табдил доданд, ки имрӯз бо номи Ҳолланди Сафед шинохта мешавад. Ладани тозае ки парҳои сафед боқӣ мегузоранд арзиши асосии ин нажод буд.

Ҳолланди Сафед дар соли 1874 ба Стандарти Камоли Ассотсиатсияи Паррандаи Амрико (APA) қабул шуд ва дар миёни аввалин навъҳои стандартишудаи мурғи туркӣ ҷой гирифт. То охири асри нӯздаҳум ва ибтидои асри бистум, яке аз муҳимтарин мурғҳои туркии бозорӣ дар Иёлоти Муттаҳида буд.

Аз миёнаи асри бистум, мурғи туркии тиҷоратии синасеҳи сафед, ки қисман аз нажоди Ҳолланди Сафед рушд карда буд, истеҳсоли дар миқёси калонро ба даст гирифт. Ҳолланди Сафеди аслӣ то марзи нодирӣ коҳиш ёфт ва имрӯз асосан тавасути парвариш­диҳандагони нажоди анъанавӣ ва кӯшишҳои ҳифзотӣ идома дорад.

Ҳолланди Сафед мурғи туркии вазнин ва дугирде бо пари пурра сафед аз сар то дум аст. Сар ва гардани луч сурх ҳастанд ва вобаста ба рӯҳия ва мавсим метавонанд ба сафеди мойили кабуд тағйир ёбанд. Нарҳо ришаи сиёҳе дар синаи худ доранд, ки дар баробари парҳои сафед ба чашм мерасад. Ин нажод бадани паҳн ва пурдор дорад, аммо дар муқоиса бо мурғҳои туркии тиҷоратии чоқи синасеҳ, қолаби бадании рости ва чолоктаре дорад.

Пушиши пар ва ранг

Пушиши пар яксаррасафед ва бидуни роҳ ё нишонаҳои рангӣ аст. Парҳои сафед хусусияти тафовутдиҳандаи ин нажод ҳастанд, зеро дар ладани тайёршуда ҳеч пари реша торике боқӣ намемонад. Пӯст ва соқҳо сафеди мойили гулобии равшан ҳастанд. Ҷӯҷаҳо аз ҳамон аввал сафед мебароянд ва ҳар пари рангӣ тибқи меъёр айб ба ҳисоб меравад.

Ҳолланди Сафед ба доштани хулқи ором ва якхела шӯҳрат дорад. Паррандаҳо рам ва хушхулқ ҳастанд ва даст расонданро беҳтар аз бисёре аз паррандаҳои тарстаратар таҳаммул мекунанд. Нарҳо дар мавсими ҷуфтгирӣ метавонанд қатъитартар шаванд ва дар назди одамон ё нарҳои дигар зоҳиршавӣ кунанд, аммо дар ҳаёти ҳаррӯза ин нажод устувор ва кор бо он осон аст.

Ин нажод нисбат ба одамон одатан дӯстона ва кунҷков аст ва паррандаҳое ки бо тамоси мунтазам калон мешаванд аксаран дунбали нигоҳдоранда дар ҳавлӣ мераванд. Дар баробари бегонагон ҳушёр ҳастанд аммо таҷовузгар нестанд. Ҳолландиҳои Сафед одатан дар рама хуб кнор меоянд ва метавонанд дар канори дигар паррандаҳо нигоҳ дошта шаванд, гарчанде андозаи калонашон маъно дорад ки паррандаҳои хурдтар ба ҷой ва маҳалли ғизоии ҷудогона ниёз доранд. Ин нажод хуб чарй мекунад ва вақте ки барои чарӣ фазо дошта бошад фаъол мемонад.

Парастории ҳаррӯза дар гирди оби тоза, ғизои тоза ва паноҳгоҳи мустаҳкам ва хушк давр мезанад. Ҳамчун парандаи калони алафхӯр, Ҳолланди Сафед дар беҳтарин ҳолат бо фазое барои чарй дар рӯз ва хонаи зиддидушман дар шаб аст.

Парастории пӯст ва пар

• Ҳар ҳафта по ва кафи панҷаро барои буридагӣ, вараҷа ё нишонаҳои бемории кафи по санҷед
• Дарозии нохун ва минқорро назорат кунед; чарй дар замини дурушт одатан онҳоро дар андозаи мувофиқ нигоҳ медорад
• Ҷои хоктапидани хушк барои кӯмак дар назорати ангалҳои беруна фароҳам кунед
• Минтақаи атрофи сӯрохи маводи ахракро аз нигоҳи олудагӣ ё кана санҷед

Варзиш

• Ҳар рӯз чарй ё майдони калонро барои алафхӯрӣ ва ҳаракат иҷозат диҳед
• Нишастгоҳҳои паст ва мустаҳкам фароҳам кунед; паррандаҳои вазнин набояд баланд нишинанд то аз фишор ба по ва буғумҳо пешгирӣ шавад
• Фазо барои рафторҳои табиӣ ба монанди чанголзании хок ва хоктапидан фароҳам кунед

Муҳит

Паррандаҳоро дар паноҳгоҳе бидуни пешкашони бод бо вентилатсияи хуб ва бистари хушк нигоҳ доред. Тахминан 6 то 10 фути мурабаъи ҷойи кафи дохилӣ барои ҳар парандаи балиғ, ба илова чарогоҳи беруни кофӣ дар назар гиред. Бистарро хушк нигоҳ доред то мушкилоти нафасгирӣ ва по коҳиш ёбад ва ҷойгоҳро дар баробари рӯбоҳ, сагбия, саг ва паррандаҳои шикорӣ мустаҳкам кунед.

Мурғҳои туркӣ нисбат ба мурғ ба сафедаи бештаре ниёз доранд, ба хусус ҳангоми рушд. Аз хӯроки ибтидоии мурғи туркӣ ё паррандаи бозӣ истифода кунед, сипас бо балиғ шудани паррандаҳо сафедаро кам кунед. Санги озод барои осиёб кардани ғизо ва алаф фароҳам кунед ва оби тоза ҳамеша дастрас бошад. Чарогоҳ кабзаҳо ва ҳашаротҳои фоиданок медиҳад аммо набояд ҷои ҷираи мутавозинро бигирад.

Хӯрокҳои иловагӣ ва иловагиҳо

Хӯрокҳои иловагиро тахминан 10 дарсади ғизои ҳаррӯза нигоҳ доред. Гузинаҳои мувофиқ шомили сабзиҳои баргӣ, кирмҳои орд ва миқдори кам мева ва сабзавот мешавад. Пӯсти садафи куфтаро барои мурғҳои тухмгузор алоҳида пешниҳод кунед то сифати пӯсти тухм дастгирӣ шавад, ва ҳар вакт ки паррандаҳо чизе ғайр аз ғизои пурра мехӯранд санги ғайриҳалшаванда фароҳам кунед.

Ҳолланди Сафед нажоди анъанавии бардоштовар аст ва бо хоҷадорӣи хуб, паррандаҳо одатан 5 то 10 сол умр мекунанд. Аксари мушкилоти саломатӣ ба ангал, намӣ ё стресс рабт дорад на ба заъфи ниҳодии нажод. Мисли ҳамаи мурғҳои туркӣ, бемории сари сиёҳ ҷиддитарин нигаронӣ аст ва нахваи ҷойгоҳ ва чарии паррандаҳоро муайян мекунад.

Парастории пешгирикунанда

• Мурғҳои туркиро дар замини тоза ва бо зеркашии хуб нигоҳ доред ва минтақаҳои чарйро бигардонед
• Аз нигоҳ доштани мурғи туркӣ ва мурғ дар як хок парҳез кунед то дучор шудан ба сари сиёҳ маҳдуд шавад
• Барномаи кирмзудоии мувофиқ бо минтақа ва рамаи худ дошта бошед
• Бистари хушк ва вентилатсияи хуб барои коҳиш додани бемории нафасгирӣ фароҳам кунед
• Пеш аз илова кардан ба рама, паррандаҳои навро қаронтин кунед

Ҳолландиҳои Сафед ба паноҳгоҳи бо фазои кофӣ ва хушк, ба ҳамроҳи фазои беруни мустаҳкам ниёз доранд. Чун калон ҳастанд ва дӯст доранд бичаранд, дар фазои танг ҳолати хубе надоранд. Хона онҳоро дар шаб ва ҳангоми обуҳавои бад муҳофизат мекунад, дар ҳоле ки як ҳавлии ҳисорбандишуда ё чарогоҳ дар тӯли рӯз фазои ҳаракат медиҳад. Вентилатсияи хуб бидуни пешкашонҳои бевоситаи бод барои коҳиши мушкилоти нафасгирӣ асосист.

Рӯйхати роҳандозӣ

• Паноҳгоҳи бидуни пешкашони бод бо ронаҳои наздики шамонбон
• Нишастгоҳҳои кӯтоҳи мувофиқ барои паррандаҳои вазнин
• Бистари амиқи тоза ва хушк дар кафи замин
• Об ва ғизо ҳамеша дастрас
• Сояафкан ва паноҳ аз бод дар ҳавлӣ
• Қулфҳои мустаҳкам ва ҳисори дафнаш ё пешбаромад дар баробари ковандагон

Тухми мурғи туркӣ тахминан 28 рӯз ҳарорат лозим дорад, чанд рӯз бештар аз тухми мурғ. Модинаҳои Ҳолланди Сафед метавонанд рӯи тухм нишинанд ва худашон ҷӯҷакашй кунанд, аммо бисёре аз нигоҳдорандагон барои назорати беҳтари ҳарорат ва намӣ аз инкубатор истифода мекунанд. Тухмҳои тозаро ҷамъ кунед, ҳадди аксар як ҳафта пеш аз гузоштан дар инкубатор бо сар ба поён дар ҳарорати утоқи хунук нигоҳ доред ва пеш аз гузоштан дар инкубатор ба ҳарорати утоқ расонед.

Марҳилаҳои ҷӯҷакашй

1. Тухмҳои тоза ва борваришударо бо 99.5 дараҷаи Фаренгейт ва намии ҳадаф биандозед
2. Тухмҳоро чанд бор дар рӯз то рӯзи 25 бичархонед
3. Тахминан рӯзҳои 10 ва 24 тухмҳоро бо чароғ бубинед ва тухмҳои шаффоф ё ғайрифаъолро бардоред
4. Дар рӯзи 25 чарх задан мавқуф кунед ва намиро барои давраи қулф баланд баред
5. Дари инкубаторро пӯшида нигоҳ доред ҳангоме ки ҷӯҷаҳо тухмро мешикананд
6. Ҷӯҷаҳои хушкшуда ва парҳои баромадаро ба ёпишин бо ҳарорати тахминан 95 то 98 дараҷаи Фаренгейт интиқол диҳед