Рамбуйе

Рамбуйе зоти калони гӯсфанди хонагӣ аст, ки ҳам барои пашми нозук ва ҳам барои гӯшт парвариш меёбад. Ин зот аз гӯсфандони мериноси испанӣ сарчашма гирифта, дар Фаронса ташаккул ёфтааст, ки дар он ҷо нисбат ба аҷдодонаш ҷуссаи бузургтар ва пашми кушодтару пурҳосилтар пайдо кардааст. Имрӯз он яке аз маъмултарин зотҳои гӯсфанди пашминозук дар хоҷагиҳои калони чарогоҳии тиҷоратӣ дар якчанд кишвар ба ҳисоб меравад.

Ҳайвонҳои болиғ ҷуссаи вазнин доранд, бо сина чуқур ва бадани дароз. Қӯчқорон метавонанд шохдор ё бешох бошанд, дар ҳоле ки мешҳо одатан бешоханд. Ин зот пашми сафеди зич бо печиши нозуку баробар медиҳад, ки барои пашми дараҷаи либосворӣ мувофиқ аст. Пӯсти он аксар вақт чиндор аст, гарчанде ки интихоби зотпарварӣ чиндории вазнинро дар бисёр рамаҳо кам кардааст.

Рамбуйе бо хислати ором, хушмуомила ва ғаризаи қавии галабандӣ маъруф аст. Он ба иқлими хушк, тағйироти калони ҳарорат ва масофаҳои дур дар чарогоҳи кушод тоб меорад, ки ҳамин хусусият онро зоти асосӣ барои гӯсфандпарварии васеъ гардонидааст.

Ба кӣ мувофиқ аст

Рамбуйе барои чорводороне мувофиқ аст, ки мехоҳанд дар баробари пашми нозук лошаи гӯштии қобили истифода низ гиранд, бахусус дар чарогоҳҳои калон ё хушк. Тобоварӣ ва рафтори галабандии он барои идораи чарогоҳ мувофиқ буда, хислати оромаш нигоҳубини ҳаррӯзаро осон мегардонад. Ин зот ба қиркунии солона ва нигоҳубини мунтазами зидди паразитҳо ва парвариши сум ниёз дорад, бинобар ин барои чорводороне мувофиқтар аст, ки ба кори доимии рама тайёранд, на барои онҳое ки ҳайвони бенигоҳубин мехоҳанд.

Рамбуйе решаашро аз Испания мегирад, кишваре ки дар тӯли асрҳо тақрибан инҳисори пашми нозуки мериносро дар даст дошт ва содироти гӯсфандони худро маҳдуд мекард. Дар соли 1786 подшоҳи Фаронса Луи XVI рамаи меринос аз дарбори шоҳии Испания ба даст овард. Гӯсфандонро ба мулки шоҳӣ дар Рамбуйе, дар ҷанубу ғарби Париж, оварданд, ки номи зотро аз ҳамин ҷой гирифтааст.

Дар Рамбуйе рама пӯшида нигоҳ дошта шуда, дар тӯли якчанд даҳсола бо идораи бодиққат парвариш ёфт. Бо гузашти вақт зотпарварони фаронсавӣ ба ҷуссаи бузургтар, пашми дарозтар ва маҳсулнокии умумии баландтар нисбат ба мериноси аслии испанӣ интихоб карданд, дар ҳоле ки пашми нозукро нигоҳ доштанд. Натиҷа на нусхаи одии пойгоҳи волидайн, балки навъи алоҳида буд.

Гӯсфандони Рамбуйе дар давоми асри нуздаҳум ба таври васеъ содир карда шуданд. Онҳо ба Германия ва дигар қисматҳои Аврупо расиданд ва ба Иёлоти Муттаҳида ворид карда шуданд, ки дар он ҷо барои сохтани рамаҳои калони чарогоҳӣ дар иёлатҳои ғарбӣ истифода шуданд. Ин зот ба яке аз таъсиргузорони асосии истеҳсоли пашми нозук дар Амрико табдил ёфт.

Ба туфайли тобоварӣ ва сифати пашмаш, Рамбуйе инчунин ҳамчун асос барои офаридан ё беҳтар кардани дигар зотҳои гӯсфанд истифода шудааст. Он то ҳол зоти тиҷоратии эътирофшуда буда, аз ҷониби ассотсиатсияҳои махсуси зотпарварӣ ва чорводорони чарогоҳ нигоҳ дошта мешавад.

Рамбуйе ҷуссаи мустаҳкам ва чоркунҷа дорад, бо сина чуқур, пушти рост ва дароз, ва пойҳои қавӣ, ки барои тай кардани масофа мувофиқанд. Сар ва пойҳо аз пашми дароз холӣ буда, бо мӯи сафед пӯшидаанд, дар ҳоле ки бадан пашми зич дорад. Баъзе ҳайвонҳо чинҳои пӯст доранд, бахусус дар атрофи гардан, гарчанде ки бисёр рамаҳои муосир барои бадани ҳамвортар парвариш меёбанд. Қӯчқорон вобаста ба линия метавонанд шохи спиралии вазнин дошта бошанд ё бешох бошанд, дар ҳоле ки мешҳо умуман бешоханд.

Пӯшиш ва ранг

Пашм сафед, нозук ва зич буда, печиши якхела дорад, ки онро дар зумраи пашми дараҷаи либосворӣ ҷой медиҳад. Диаметри нах нисбатан хурд аст, ки ба он ламси нарм медиҳад. Рӯй, гӯшҳо ва пойҳо мӯи кӯтоҳи сафед доранд, на пашм. Стандарти зотӣ ҳайвони тозаи сафедро бидуни нахи торик дар пашм тарҷеҳ медиҳад, зеро нахҳои рангин арзиши пашми нозукро паст мекунанд. Вазни солонаи пашм нисбат ба андозаи зот назаррас аст, ки афзоиши зичи онро дар тамоми бадан инъикос мекунад.

Рамбуйе хислати устувор ва баробар дорад. Ин зот ҳангоми нигоҳубин ором ва мутеъ буда, кам вақт хашмгин мешавад, ки ин корҳои муқаррариро ба монанди қиркунӣ, ҷудокунӣ ва табобат нисбат ба гӯсфандони бетоқат осонтар мегардонад. Ғаризаи қавии галабандӣ гурӯҳро зич нигоҳ медорад, ки ин дар чарогоҳи кушод, ҷое ки ҳайвонҳо бояд ҳамчун даста ҳаракат ва чаро кунанд, на пароканда шаванд, як бартарӣ аст.

Дар муомила бо одамон, Рамбуйеҳои хуб парваришёфта ором ва ҳамкоранд, гарчанде ки мисли аксари гӯсфандон онҳо ҳайвони шикор боқӣ мемонанд ва намехоҳанд, ки дар гӯшае маҳкам карда шаванд ё шитобонида шаванд. Нисбат ба бегонагон онҳо эҳтиёткоранд, аммо ба ваҳм намеафтанд. Онҳо дар паҳлӯи дигар чорво ва дар дохили рамаҳои омехта ором мечаранд. Мешҳо модарони диққатнок буда, умуман нисбат ба барраҳояшон ҳимоятгаранд, бидуни он ки наздик шудан ба онҳо душвор бошад.

Ин зот инчунин ҳамчун фаъол ва меҳнатдӯст тавсиф мешавад, ба маънои он ки хуб роҳ мегардад ва хуб хӯрок меҷӯяд ва барои ёфтани алаф масофаро тай мекунад. Ин фаъолият бо оромӣ ҳамроҳ аст, на бо асабоният, ки ин як сабаби он аст, ки Рамбуйе ба зоти асосии чарогоҳ табдил ёфт.

Рамбуйе тобовар аст ва ба доираи васеи иқлимҳо мутобиқ мешавад, аммо пашми зич ва ҷуссаи калони он ниёзҳои хоси парвариширо ба вуҷуд меорад. Муҳимтарин вазифа қиркунии солона аст. Кори муқаррарии рама инчунин назорати паразитҳо, парвариши сум ва санҷиши ҳолати баданро дар бар мегирад.

Тимордорӣ

• Пашмро як бор дар сол, одатан дар баҳор пеш аз гармои шадид, тарошед.
• Сумҳоро бо ҷадвали мунтазам кӯтоҳ кунед, то аз зиёдшавӣ ва лангӣ пешгирӣ шавад.
• Пашм ва пӯстро барои паразитҳои берунӣ санҷед ва дар сурати зарурат табобат кунед.
• Пеш аз баррагирӣ ва дар мавсими пашша пашми атрофи қафои баданро кӯтоҳ кунед, то хатари ифлосшавӣ ва кирмзании пашшаро кам кунад.

Ҳаракат

• Чарогоҳи фаровон таъмин кунед; ин зот барои тай кардани масофа ва чаро кардан офарида шудааст.
• Дар ҳолати имконпазир чарониданро гардиш кунед, то сифати алаф нигоҳ дошта шавад ва бори паразитҳо кам шавад.
• Ба ҷои маҳдудияти зич ҳаракати ҳаррӯзаро иҷозат диҳед, ки ин ба одати чарои фаъоли зот мувофиқ аст.

Муҳити зист

Рамбуйеҳо шароити хушк ва тағйироти калони ҳароратро таҳаммул мекунанд, бинобар ин дар чарогоҳҳои хушк хуб инкишоф меёбанд. Онҳо ҳамеша ба оби тоза ва дастрасӣ ба паноҳгоҳ аз борони давомдор, шамол ва гармои шадид ниёз доранд. Гӯсфандони навтарошида нисбат ба хунукӣ осебпазиранд ва агар обу ҳаво тағйир ёбад, ба монеаи шамол ё бинои паноҳгоҳ ниёз доранд. Ҳисоркашии мӯҳкам рамаро якҷоя нигоҳ медорад ва аз даррандаҳо ҳифз мекунад.

Рамбуйе пеш аз ҳама ҳайвони чаранда буда, аксари ниёзҳои худро аз алафи босифат қонеъ мегардонад. Дар чарогоҳи хуб, гӯсфандони болиғи дар ҳолати нигоҳдорӣ аксар вақт ба чизе зиёда аз алаф, оби тоза ва маъдан ниёз надоранд. Вақте ки чарогоҳ кам мешавад ё дар зимистон, алафи хушк ба хӯроки асосӣ табдил меёбад ва ҳангоми зиёд шудани талаботи энергия, ба монанди дар охири ҳомиладорӣ, шердиҳӣ ва барои барраҳои дар ҳоли афзоиш, консентрат илова карда мешавад. Миқдорро на бо рақами собит, балки мувофиқи ҳолати баданӣ танзим кунед, зеро истеъмол вобаста ба сифати алаф, обу ҳаво ва марҳилаи ҳаёти ҳайвон фарқ мекунад.

Хӯроки иловагӣ

Маъдани нарми гӯсфандро, ки мизоҷи пасти мис дорад, таъмин кунед ва намакро озод пешниҳод кунед. Дар минтақаҳои камбуди селен, иловакунӣ таҳти назорати ветеринар барои пешгирии бемории мушакҳои сафед дар барраҳо кӯмак мекунад. Ғалладона ва дигар консентратҳоро ҳамчун иловаи ченшуда дар давраҳои талаботи баланд истифода баред, на ҳамчун хӯроки доимӣ, то саломатии рубец ва ҳолати баданро ҳифз кунед.

Рамбуйе умуман мустаҳкам аст ва ба шароити душвори чарогоҳ хуб мутобиқ мешавад. Бо идораи дурусти чорводорӣ, ҳайвони солим метавонад тақрибан 10 то 12 сол умр бинад, гарчанде ки давраи маҳсулноки такрористеҳсолкунӣ одатан кӯтоҳтар аст. Бештари мушкилоти саломатӣ дар ин зот бемориҳои умумии гӯсфанд буда, на нуқсонҳои хоси зотӣ, ва онҳо ба пешгирии муқаррарӣ хуб ҷавоб медиҳанд.

Пешгирӣ

• Барномаи ваксинатсияро риоя кунед, аз ҷумла ҳифз аз бемориҳои клостридиявӣ ба монанди CDT, тибқи маслиҳати ветеринар.
• Нақшаи назорати паразитҳоро дар асоси таҳлили пору, на танҳо аз рӯи ҷадвали таквимӣ, пеш баред.
• Сумҳоро мунтазам кӯтоҳ кунед ва ҷойҳои истироҳатро хушк нигоҳ доред, то бемории сумро маҳдуд кунед.
• Барои гӯсфандони навтарошида паноҳгоҳ таъмин кунед ва аз шамолхӯрӣ канорагирӣ кунед.
• Барои ҳар як ҳайвон сабтҳои ҳолати бадан, баррагирӣ ва табобатро нигоҳ доред.

Рамбуйеҳо дар соли аввали ҳаёти худ ба балоғати ҷуфтгирӣ мерасанд, гарчанде ки бисёр чорводорон то калон шудани мешҳо аз ҷуфтгирии аввал худдорӣ мекунанд. Хусусияти назарраси ин зот мавсими дарозмуддати ҷуфтгирӣ мебошад: мешҳои Рамбуйе метавонанд дар қисми дарозтари сол нисбат ба бисёр дигар гӯсфандон давра гузаронанд ва ҳомила шаванд, ки ин барномаҳои чандирро барои баррагирии берун аз мавсим имконпазир мегардонад.

Ҳомиладорӣ тақрибан панҷ моҳ, наздик ба 147 то 150 рӯз давом мекунад. Андозаи барраандозӣ маъмулан як ё ду барра аст; барраи ягона дар мешҳои ҷавон маъмул аст ва дугоникҳо дар мешҳои болиғ бо ғизои хуб маъмуланд. Мешҳо модарони қавӣ буда, шири хуб доранд ва бо рафтори ҳимоятгар ва диққатнок нисбат ба барраҳояшон рафтор мекунанд.

Барраҳо одатан пас аз таваллуд зуд бархоста, шир мемаканд. Чорводорон ҷойҳои тозаи баррагириро идора мекунанд, таъмин мекунанд, ки ҳар барра шири аввалро сари вақт гирад, ва дар обу ҳавои хунук аз хунукхӯрии барра эҳтиёт мешаванд. Ғизои марҳилаи охири ҳомиладорӣ ва шердиҳӣ ба қувва ва фаъолнокии барра ва ҳолати меш таъсири мустақим дорад, бинобар ин хӯрокдиҳӣ дар ин давра тадриҷан афзоиш дода мешавад. Интихоби зотӣ дар ин зот сифати пашм, ҷусса ва набудани чиндории вазнини пӯстро дар баробари нишондиҳандаҳои такрористеҳсол афзалтар медонад.