Трианта

Трианта зоти хурди харгӯш аст, ки решааш аз Нидерландия аст. Ҳайвони калонсол одатан аз 2 то 2,7 кило вазн дорад (тахминан 4,5 то 6 фунт), бинобар ин ин зот дар канори поёнии гурӯҳи миёна қарор мегирад. Хусусияти фарқкунандаи он мӯинаест якранга бо сурхии амиқ ва дурахшон, ки аз рӯи пашм то пӯст мерасад. Ягон зоти дигари харгӯш ин сояи мушаххасро ҳамчун аломати асосии худ надорад, ва маҳз ҳамин ранг сабаби офариниши зоти Трианта гардидааст.

Ба ғайр аз намуди зоҳирӣ, ин зот бо хулқи худ қадр карда мешавад. Триантаҳо одатан дӯстона, меҳрубон ва хушхулқанд, ва аксарияти онҳо пас аз одат кардан ба одам, дастрасии худро ба осонӣ иҷозат медиҳанд. Табиати ором ва мутеъ ин зотро барои хонаводаҳое, ки мехоҳанд ҳайвонеро бардоранд, тимор кунанд ва дар дохили хона нигоҳ доранд, интихоби амалӣ мегардонад.

Трианта нисбат ба зотҳои паҳншуда, ба монанди Незерленд Дварф ё Холланд Лоп, то ҳол камёб аст. Шумораи онҳо дар нимаи асри 20 якбора коҳиш ёфт, ва аҳолии ин зот тавассути барқарорсозии эҳтиёткорона аз нав афзоиш ёфт. Имрӯз ин зотро дӯстдорони ҳаваскор, иштирокчиёни намоишгоҳҳо ва соҳибони ҳайвоноти хонагӣ, ки рангҳои назаррасро дар андозаи идорашаванда мехоҳанд, нигоҳ медоранд.

Ба кӣ Трианта мувофиқ аст

Ин зот ба соҳибоне мувофиқ аст, ки харгӯши ором ва дастрасро мехоҳанд, ки барои нигоҳдорӣ дар хона андозаи мувофиқ дорад. Мӯинаи кӯтоҳ тимори каме талаб мекунад, ки барои соҳибони навкор кӯмак мерасонад. Трианта ҳамчун харгӯши ягонаи хонагӣ ё узви ҷуфти пайвастшуда хуб амал мекунад, ва хулқи баробари он барои оилаҳое, ки кӯдакони калонсол доранд ва метавонанд бо харгӯш мулоим муносибат кунанд, мувофиқ аст. Касоне, ки зоти хеле маъмул ва осон дастрасшавандаро мехоҳанд, шояд бояд сабр кунанд, зеро дар баъзе минтақаҳо теъдоди ҳайвонот маҳдуд аст.

Трианта дар давоми солҳои 1930-ум дар Нидерландия ба вуҷуд омадааст. Ҳадафи асосии парваришгарон офаридани харгӯше буд, ки мӯинаи якранги сурху дурахшон дошта бошад, рангеро, ки он вақт ҳамчун стандарти зот вуҷуд надошт. Номи зот аз вилояти Дренте, як минтақаи Нидерландия, гирифта шудааст, ҷое ки кори аввалини парвариш гузаронида мешуд.

Барномаи парвариш якчанд зотҳои мавҷударо барои устувор кардани ранги сурх ва шакли баданӣ дар ҳам омехт. Дар байни зотҳое, ки дар кори асосгузорӣ иштирок доштанд, Блэк энд Тан, Ҳавана ва Инглиш Спот номбар шудаанд. Мақсад ин буд, ки пигменти сурхи харгӯшони дорои нақши «тан» на танҳо дар доғҳо, балки дар тамоми бадан паҳн карда шавад.

Ин зот пеш аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ дар Нидерландия эътироф гардид, аммо ҷанг аҳолии харгӯшонро дар саросари Аврупо нобуд кард, ва шумораи Триантаҳо қариб то сифр коҳиш ёфт. Пас аз ҷанг, парваришгарон дар Нидерландия ва Олмон барои барқарор кардани ин зот кор карданд, ва хатҳои олмонӣ дар барқарор намудани шумора ва якхелагии зот саҳми калон гузоштанд.

Баъдтар Трианта берун аз қитъаи Аврупо паҳн шуд. Он ба Британияи Кабир ва сипас ба Амрикои Шимолӣ расид, ҷое ки дар ибтидои солҳои 2000-ум аз ҷониби ташкилотҳои миллии парвариши харгӯш эътироф гардид. Ин зот дар бисёр кишварҳо ҳанӯз ҳам камёб ҳисобида мешавад, ва парваришгарони фаъол барои нигоҳ доштани гуногунии генетикӣ дар доираи аҳолии хурд кор мебаранд.

Трианта баданти мутаносиб ва мудаввар дорад, бо қолаби васеъ ва амиқ нисбат ба андозаи худ. Китфҳо, қисми миёна ва пушти пойҳо вазнро баробар мебардоранд, ки ин намуди ҳамворро бидуни каҷшавии тез ба вуҷуд меорад. Сар нисбатан васеъ аст, гӯшҳо рост ва дарозии миёна доранд, ва пойҳо кӯтоҳ ва рост мебошанд. Таассуроти умумӣ ин харгӯши хурди мустаҳкам ва дорои мушакҳои хуб аст.

Мӯина ва ранг

Ранг хусусияти асосии ин зот аст. Мӯинаи идеалӣ сурхи равшан ва дурахшон буда, тамоми баданро, аз ҷумла сар, гӯшҳо, пойҳо ва болои думро, фаро мегирад. Сурхӣ бояд то умқи пашм дохил шавад, на танҳо дар нӯги мӯй бошад. Зери ранг то пӯст сурхи кушодтар ё норанҷӣ аст, ва сафедии зиёдатӣ, доғи торик ё сояи хокистарӣ айб ҳисобида мешавад. Шикам одатан аз пушт рангаш каме равшантар аст. Худи мӯина кӯтоҳ ва зич буда, бофти нарм дорад, ва ҳангоми молидан бар хилофи самти пашм зуд ба ҷои худ бармегардад. Азбаски пашм кӯтоҳ аст, он камтар мерезад ва нисбат ба зотҳои дорои мӯинаи дарозтар тимори каме талаб мекунад.

Трианта бо хулқи баробар ва хушхулқи худ маъруф аст. Аксарияти онҳо пас аз ҷомеашавӣ ором ва ба дастрасӣ таҳаммулпазир мешаванд, ки ин яке аз сабабҳои нигоҳ доштани ин зот ҳамчун ҳайвони ҳамроҳ, на танҳо барои намоиш аст. Бо тамоси мунтазам ва мулоим, Трианта аксар вақт дар зону менишинад ва навозишро қабул мекунад.

Бо аъзои оила ин зот майл ба меҳрубонӣ ва устуворӣ дорад. Дар назди одамони бегона аксарияти Триантаҳо аввал эҳтиёткоранд, аммо агар оҳиста ва ором наздик шаванд, зуд ором мегиранд. Мисли ҳамаи харгӯшон, онҳо ҳайвоноти сайдшаванда мебошанд, бинобар ин ҳаракати ногаҳонӣ ё садои баланд метавонад онҳоро тарсонад, ва онҳо тарҷеҳ медиҳанд, ки аз сатҳи фарш наздик шаванд, на аз боло гирифта шаванд.

Бо харгӯшони дигар ин зот метавонад хуб пайваст шавад, махсусан ҳамчун ҷуфти ахтакардашуда, гарчанде ки шиносоӣ бояд тадриҷӣ ва зери назорат бошад. Харгӯшон ва ҳайвоноти дарандаи хонагӣ, ба монанди саг ва гурба, бояд танҳо зери назорати диққатнок фазои якхеларо тақсим кунанд. Кӯдакон бо Трианта метавонанд хуб муносибат кунанд, агар ба онҳо омӯзонида шавад, ки нишинанд ва бигзоранд харгӯш худаш наздик шавад, на инки онро таъқиб кунанд ё бардоранд.

Нигоҳубини рӯзмарраи Трианта содда аст, зеро мӯинааш кӯтоҳ ва зич аст. Вазифаҳои асосӣ тимори мунтазам, вақти ҳаррӯзаи ҳаракат ва санҷиши мунтазами нохун, дандон ва қисми ақиби бадан мебошанд. Қафаси тоза, оби тоза ва хашак асоси саломатии хуб мебошанд.

Тимор

• Ҳафтае як бор бо шонаи нарм тимор кунед, то мӯи резашударо тоза кунад; дар давраи мӯйрезӣ теъдодро то якчанд маротиба дар ҳафта зиёд кунед.
• Нохунҳоро ҳар чанд ҳафта як бор санҷед ва вақте ки дароз шаванд, кӯтоҳ кунед.
• Дандонҳоро аз афзоиши барзиёд санҷед, зеро дандони харгӯш пайваста мерӯяд ва барои фарсоиш ба хашак ниёз дорад.
• Қисми зери думро мунтазам санҷед, зеро ифлосшавӣ дар ин ҷо дар обу ҳавои гарм пашшаро ҷалб мекунад.
• Харгӯшро наҳшӯед; агар зарур бошад, бо латтаи намнок доғи ифлосро тоза кунед, зеро ғутондани пурра ба харгӯш фишор меорад ва метавонад беморӣ ба бор орад.

Ҳаракат

• Ҳар рӯз якчанд соат вақти берун аз қафас дар фазои бехатар ва мутобиқшуда барои харгӯш пешниҳод кунед.
• Нақб, қуттиҳои картон ва бозичаҳои ҷавидан пешниҳод кунед, то харгӯш фаъол ва машғул бошад.
• Вақти озодгардиро зери назорат гиред ва симҳои барқӣ ва набототи заҳрнокро пӯшонед ё дур кунед.

Муҳити зист

Триантаро дар дохили хона ё дар фазои паноҳгоҳдор ва аз даррандаҳо ҳифзшуда нигоҳ доред. Харгӯшон гармиро бад таҳаммул мекунанд, ва ҳарорати аз тахминан 28 дараҷаи Селсий (82 дараҷаи Фаренгейт) болотар метавонад хатарнок бошад. Фазои зистро хушк, хубтаҳвия ва аз нури мустақими офтоб ва шамоли тез дур нигоҳ доред. Ҷои паноҳе таъмин кунед, ки харгӯш дар он паноҳ бурда, худро бехатар ҳис кунад.

Хашаки алаф, ба монанди хашаки тимоти ё хашаки марғзор, бояд қисми асосии хӯроки Триантаро ташкил диҳад ва ҳамеша дастрас бошад. Хашак нахи заруриро таъмин мекунад, ки корбурди рӯдаро нигоҳ медорад ва дандонҳои пайваста рӯяндаро фарсуда мекунад. Дар баробари хашак, миқдори чандошудаи гранулаи одӣ ва як хизмати ҳаррӯзаи сабзавоти баргдори шустаро диҳед. Оби тоза бояд ҳамеша дастрас бошад.

Мукофот ва иловаҳои ғизоӣ

Мукофотҳо бояд хурд ва гоҳ-гоҳ бошанд. Якчанд пораи алафҳои хушбӯй, ба монанди ҷаъфарӣ, кашнич ё райҳон, ё пораи борики сабзӣ ё себ, мукофотҳои мувофиқанд. Харгӯши солим бо парҳези асоси хашакдошта кам ба иловаҳо ниёз дорад; пеш аз изофа кардани чизе бо духтури байторе, ки бо харгӯш кор мекунад, маслиҳат кунед. Аз мукофотҳои тиҷоратии дорои қанд, тухмӣ ё маҳсулоти ширии зиёд, ки қисми парҳези табиии харгӯш нестанд, худдорӣ кунед.

Трианта зоти умуман солим аст, ки нуқсони бо ранг алоқаманди паҳншуда надорад, ва харгӯши хубнигоҳдоришуда тахминан 5 то 8 сол умр мебинад. Бештари мушкилоти саломатӣ ҳамонҳое мебошанд, ки харгӯшонро умуман ба ҳам мезананд, ва парҳези асоси хашакдошта, қафаси тоза ва дастрасии мунтазам ба муайян кардани мушкилот дар марҳилаи барвақт кӯмак мерасонанд. Робита бо духтури байторе, ки харгӯшонро муолиҷа мекунад, муҳим аст, зеро харгӯшон нишонаҳои беморро пинҳон мекунанд ва метавонанд зуд бад шаванд.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Хашаки алафи беохир диҳед, то ҳаракати рӯда ва фарсоиши дандонро дастгирӣ кунад.
• Дандон, нохун, вазн ва қисми ақибро мувофиқи ҷадвали мунтазам санҷед.
• Қафасро тоза ва хушк нигоҳ доред, то хатари ҳамлаи пашша ва сироятро кам кунад.
• Дар бораи ваксинатсия дар минтақае, ки бемориҳои вирусии харгӯш вуҷуд доранд, бо духтури байтор маслиҳат кунед.
• Дар бораи ахта кардан сӯҳбат кунед, ки баъзе саратонҳоро кам мекунад ва рафторро беҳтар мекунад.

Калонтарин фазои қафасро, ки метавонед, таъмин кунед. Харгӯши хурде мисли Трианта ҳанӯз ҳам ба фазо ниёз дорад, то пурра дароз шавад, ба пойҳои пасӣ рост истад ва якчанд ҷаҳиш паиҳам кунад. Манеж ё қафаси калони дохилихонагӣ нисбат ба қафаси хурди анъанавӣ беҳтар кор мекунад. Асос бояд сахт бошад, на симӣ, ки пойро ҳифз мекунад, ва фазо бояд ба фазои бехатари ҳаррӯзаи ҳаракат пайваст бошад. Харгӯшро дар дохили хона ё дар ҷои пурра паноҳгоҳдор ва аз даррандаҳо ҳифзшуда, дур аз гармӣ, намӣ ва шамол нигоҳ доред.

Рӯйхати таҷҳизот

• Раф ё тӯдаи хашак, ки ҳамеша пур аст
• Косаи вазнин ё зарфи об, ки нагирад
• Сандуқи туалет бо когазӣ ё хашакӣ пур
• Ҷои паноҳи пӯшида барои бехатарӣ ва истироҳат
• Бозичаҳои ҷавидан ва фазои ковидан ё ҷустуҷӯи хӯрок
• Бистари нарму ҷабидашаванда, тозаву хушк нигоҳдошта

Триантаҳо дар синни тахминан 5 то 8 моҳагӣ ба балоғати ҷинсӣ мерасанд, ва модахаргӯшон одатан каме пештар аз нархаргӯшон омода мешаванд. Парваришгарони масъулиятшинос ҳайвонотро дар асоси саломатӣ, хулқ ва сифати ранг ҷуфт мекунанд, ва барои нигоҳ доштани гуногунӣ дар доираи аҳолии хурд сабт нигоҳ медоранд. Азбаски ин зот камёб аст, парвариш одатан аз ҷониби одамоне, ки ба ҳифзи он содиқанд, гузаронида мешавад, на барои истеҳсоли теъдоди зиёди ҳайвони хонагӣ.

Харгӯшон тухумгузории маҷбуршуда доранд, бинобар ин модахаргӯшро ба қафаси нархаргӯш мебаранд, на баръакс. Ҳомиладорӣ тахминан 31 рӯз давом мекунад. Якчанд рӯз пеш аз таваллуд, модахаргӯш бояд қутти лона бо бистари тоза дошта бошад, ва вай лонаро бо пашми аз бадани худ канда пур мекунад.

Андозаи насл барои зоти хурде мисли Трианта одатан миёна аст. Модахаргӯш бачаҳояшро мемаконад, аксар вақт танҳо як ё ду бор дар як рӯз, ки ин рафтори муқаррарии харгӯш аст ва аломати беэътиноӣ нест. Бачаҳо кӯр ва бемӯй таваллуд мешаванд, чашмонашонро тахминан дар рӯзи 10 мекушоянд, ва аз синни тахминан 3 ҳафтагӣ ба чашидани хӯроки сахт шурӯъ мекунанд. Аз шир ҷудокунӣ тахминан дар синни 6 то 8 ҳафтагӣ рух медиҳад, ва пас аз он бачаҳо, вақте ки пурра худашон хӯрок мехӯранд, метавонанд ба хонаҳои нав кӯчанд.