Холдор

Хуки доғдор як зоти хонагӣ аст, ки дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ба сифати хуки гӯштӣ рушд ёфтааст. Ин зот бо пӯшиши лакка-лаккаи сиёҳу сафед ва андоми вазнину мушакдор шинохта мешавад. Ҳайвонҳои болиғ калон ҳастанд ва ин зот асосан барои тавлиди гӯшти хук, на барои намоиш ё ба сифати ҳайвони хонагӣ, нигоҳ дошта мешавад.

Ин зот бо оромӣ ва итоъаткорӣ маъруф аст, ки нигоҳубини онро дар муқоиса бо баъзе зотҳои ноором осонтар мекунад. Хукҳои доғдор инчунин барои ду хусусияти амалӣ арзишманд ҳастанд: рушди босуръат ва табдили самараноки хӯрок ба вазни бадан. Ҳарду ин хусусиятҳо барои истеҳсолкунандагони тиҷоратӣ ва хурд аҳамият доранд.

Хукҳои доғдор аксаран дар системаҳои чарогоҳӣ ё дар хӯлҳои кушод бо паноҳгоҳ парвариш меёбанд. Ин ҳайвонҳо бардошти зиёд доранд ва бо доираи васеи шароити хоҷагӣ мутобиқ мешаванд, аммо андоза ва рафтори кандани замин онҳо ниёз ба ҳисор ва ҷои кофӣ дорад.

Барои кӣ мувофиқ аст

Хуки доғдор барои хоҷагидорон ва соҳибони фермаҳои хурде мувофиқ аст, ки хуки вазнину зудрушд барои тавлиди гӯшт мехоҳанд ва метавонанд ҳисор, паноҳгоҳ ва ҷои кофӣ фароҳам кунанд. Табиати итоъаткори ин зот ба нигоҳубинкунандагони камтаҷрибатар кӯмак мекунад, аммо вазн ва қуввати ҳайвони болиғ то ҳол ба таҷҳизот ва имкониятҳои мувофиқ ниёз дорад. Ин ҳайвони хонагӣ нест.

Хуки доғдор як зоти амрикоӣ аст. Рушди он дар иёлатҳои миёнаи ғарби кишвар, бахусус Индиана мутамарказ буд, ки дар он ҷо хоҷагидорон бо хукҳои доғдоре кор мекарданд, ки аслу насаби лаҳистонӣ-чинӣ доштанд. Ин ҳайвонҳо барои аломатҳои сиёҳу сафеди хос ва инчунин барои хусусиятҳои тавлиди гӯшт интихоб шуданд.

Дар бахши зиёди таърихи аввалинаш ин зот бо хатти доғдори лаҳистонӣ зич алоқаманд буд ва дар тӯли замон бо номҳое чун хуки доғдори лаҳистонӣ-чинӣ ва хуки доғдор маъруф буд. Зотпарварон бар беҳбуди дарозии бадан, мушакдорӣ ва суръати рушд тамаркуз карданд ва дар айни замон намунаи доғдорро ҳифз намуданд.

Дар тӯли асри бистум ин зот барои бозори гӯшти хуки тиҷоратӣ такмил ёфт. Интихоб бар рушди босуръат ва табдили самараноки хӯрок таъкид дошт, ки ин хусусиятҳо хуки доғдорро барои истеҳсолкунандагони гӯшти хук ҷолиб кард.

Имрӯз хуки доғдор яке аз зотҳои шинохтаи хуки амрикоӣ аст. Ҳам аз тарафи амалиётҳои тиҷоратӣ ва ҳам аз тарафи хоҷагиҳои хурд нигоҳ дошта мешавад ва барои ҳамон омезиши хулқ ва хусусиятҳои истеҳсолӣ, ки рушди аввалинашро шакл додааст, арзишманд аст.

Хуки доғдор як хуки калон ва маҳкам бо бадани дароз ва амиқ ва мушакдории хуб дар китфҳо, пушт ва рон аст. Хусусияти асосии ин зот намунаи пӯшиши он аст: омезиши лаккаҳои сиёҳу сафед, ки дар тамоми бадан тақсим шудаанд ва ҳеҷ тартиби собите надоранд. Гӯшҳо миёна то калон ҳастанд ва ба сӯи пеш рӯи сар овезон мешаванд. Сар дарозии мӯътадил дорад бо профили каме гудафта ё рост.

Пӯшиш ва рангҳо

Пӯшиш кӯтоҳ ва нӯктезмӯй аст на пашмин ва дар болои пӯсти ғафсе ҷойгир аст, ки дар системаҳои берун аз хона мақдаре ҳифозат медиҳад. Лаккаҳои сиёҳу сафед аз ҳайвоне ба ҳайвони дигар хеле фарқ мекунанд: баъзеҳо блокҳои калони ранг доранд, дигарон лаккаҳои хурдтар ва пароканда. Омезиши тақрибан баробари сиёҳу сафед хусусияти ин зот аст ва ин намуна бахше аз он чизест, ки доғдорро аз зотҳои як-рангаи хук ҷудо мекунад.

Хуки доғдор бо хулқи собит ва ором маъруф аст. Ин зот ором, некхӯй ва итоъаткор тавсиф мешавад ва ҳамин хусусиятҳо сабаби асосии арзишгузории хоҷагидорон ба он аст. Дар муқоиса бо хукҳои вокунишитарӣ, хукҳои доғдор ҳангоми нигоҳубини маъмулӣ чун интиқол байни хӯлҳо, хӯрокдиҳӣ ва вазн кардан тамоюл доранд зудтар ором гиранд.

Ба нигоҳубинкунандагони шинос ин зот одатан ҳамкорӣ мекунад. Хукҳо ҳайвонҳои боақл ва иҷтимоиӣ ҳастанд ва мода-хукҳои доғдор бахусус аксар вақт ба сифати модарони диққаткор шинохта мешаванд. Дар атрофи ашхоси ношинос ва дар ҳолатҳои нав эҳтиёткор мешаванд, чунон ки ҳар ҳайвони калоне ممкин аст чунин бошад. Нигоҳубини ором ва мунтазам беҳтарин натиҷаҳоро мебахшад.

Ба дигар хукҳо ин зот иҷтимоиӣ аст ва дар ҷои гурӯҳӣ ҳангоме, ки ҷо ва хӯроки кофӣ барои маҳдуд кардани рақобат вуҷуд дошта бошад, хуб кор мекунад. Мисли ҳамаи хукҳо, замин мекобад ва мепӯяд, бинобар ин аз муҳите, ки рафтори табиии чаридан имконпазир мекунад, баҳра мебарад. Андозаи онҳо маънои онро дорад, ки ҳатто ҳайвони итоъаткор ниёз ба нигоҳубини бодиқкат дорад.

Тозакунӣ

• Гоҳ-гоҳ бурс кашед то мӯйҳои рехта ҷамъ шаванд ва пӯст тафтиш гардад
• Дар ҳавои гарм, лой ё соя фароҳам кунед, зеро хукҳо барои хунук шудан арақ намекунанд
• Мунтазам пӯст, гӯшҳо ва сумҳоро аз назари паразит, буридагӣ ё захм тафтиш кунед
• Дар сурати зарурат сумҳоро тарош диҳед ё назорат кунед то аз рушди зиёдатӣ пешгирӣ шавад

Машқ

• Дастрасӣ ба чарогоҳ ё хӯли калон барои ҳаракати ҳаррӯза фароҳам кунед
• Иҷозат диҳед ҳайвонҳо замин бикобанд ва бичаранд, ки онҳоро фаъол ва машғул нигоҳ медорад
• Аз зиёдшавии зичӣ пешгирӣ кунед то ҳамаи хукҳо метавонанд роҳат ҳаракат кунанд ва истироҳат кунанд

Муҳит

Хуки доғдор дар системаҳои чарогоҳӣ ё хӯлҳои кушод бо паноҳгоҳи хушк ва бидуни шамол хуб кор мекунад. Дар тобистон соя ва лой ва дар зимистон бистари хушк ва ҳифозат аз шамол фароҳам кунед. Ҳисор бояд мустаҳкам ва паин ба замин бошад, зеро хукҳо тела медиҳанд ва замин мекобанд; ҳисори барқӣ ё яклухт маъмул аст. Дастрасии доимӣ ба оби тоза зарур аст, бахусус дар гармо.

Хуки доғдор табдилкунандаи самараноки хӯрок ба вазн аст, ки яке аз сабабҳои бартарии истеҳсолкунандагон ба он аст. Ратсиони мутавозин одатан ғаллакӣ аст, дар асоси сарчашмаҳои энергия чун ҷуворимакка ва сарчашмаҳои сафеда чун орди лӯбиёи соя, бо иловаи витаминҳо ва маъданҳо. Парҳез бо марҳилаи зиндагии ҳайвон мутобиқ карда мешавад, зеро хуки дар ҳоли рушд, мода-хуки ҳомила ва ҳайвони дар марҳилаи нигоҳдорӣ ниёзҳои гуногун доранд.

Миқдори хӯрок бо вазни бадан, система ва дастрасӣ ба чарогоҳ тафовут мекунад. Рақамҳои зерин роҳнамоҳои умумӣ ҳастанд. Бар асоси вазъияти бадан ва тавсияи байтор ё мутахассиси ғизоӣ танзим кунед.

Хӯрокҳои иловагӣ ва мукаммалкунандаҳо

Алаф, сабзавоти реша ва меваҳои мувофиқ метавонанд дар миқдори мӯтадил ратсиони асосиро пурра кунанд, аммо набояд ҷойгузини хӯроки мутавозин шаванд. Иловаи маъданҳо ва витаминҳо баъзан дар асоси таҳлили хок ва хӯроки маҳаллӣ ҳамроҳ карда мешавад. Ҳамеша дастрасии бемаҳдуд ба оби ошомиданӣи тоза фароҳам кунед, зеро истеъмоли об ҳам рушд ва ҳам саломатиро дастгирӣ мекунад.

Хуки доғдор дар маҷмӯъ устувор аст ва ба хубӣ ба шароити хоҷагӣ мутобиқ мешавад. Давомнокии умри маъмул 6 то 10 сол аст, аммо бисёр ҳайвонҳои тиҷоратӣ дар давраҳои кӯтоҳтари истеҳсолӣ парвариш меёбанд. Аксарияти мушкилоти саломатӣ бо манзили мувофиқ, ғизо ва нигоҳубини байторӣи муназзам идорашаванда ҳастанд ва нуқсони генетикии хоси ин зот нестанд.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Барномаи эмкунӣ ва кирмкушии тартибшуда бо байтор иҷро кунед
• Манзилро тоза, хушк ва бо ҳавокашии мувофиқ нигоҳ доред
• Вазъияти баданро барои пешгирии фарбеҳӣ ва фишори буғумӣ назорат кунед
• Тафтиши сум ва пойро барои ошкор кардани лангидан дар марҳилаи аввал анҷом диҳед
• Ҳайвонҳои навваридро пеш аз омехтан бо рама ҷудо нигоҳ доред

Хукҳои доғдор дар соли аввал ба камолоти ҷинсӣ мерасанд ва мода-хукҳои ҷавон одатан пас аз расидан ба андоза ва вазъияти бадании кофӣ, на дар аввалин имкон, барои ҷуфтонидан омода мешаванд. Ҷуфтонидан метавонад тавассути ҷуфтшавии табиӣ ё тальқиҳи сунъӣ вобаста ба амалиёт анҷом шавад.

Давраи ҳомиладорӣ дар хукҳо тақрибан 114 рӯз аст, ки аксар вақт ҳамчун се моҳ, се ҳафта ва се рӯз дар хотир нигоҳ дошта мешавад. Мода-хукҳо зояданиҳое бо якчанд бача-хук ба дунё меоранд ва ин зот барои мода-хукҳое, ки модарони хуб бо истеҳсоли шири эътимоднок ва нигоҳубини бача-хукҳояшон ҳастанд, маъруф аст.

Бача-хукҳо якчанд ҳафта пеш аз шир гирифтан широ мекашанд. Дар ин давра ба ҷои гарм ва бидуни шамол ниёз доранд, зеро бача-хукҳои навзод ба сармо ҳассос ҳастанд. Иловаи оҳан барои бача-хукҳои дар дохил нигоҳдошташуда маъмул аст ва гузариши тадриҷӣ ба хӯроки сахт онҳоро барои шир гирифтан омода мекунад. Идоракунии бодиқкат ҳангоми зоидан талафоти бача-хук мекоҳад ва аз потенсиали рушди зот дастгирӣ мекунад.