Шикамовезон

Хуки шикамовезон зоти хурди хуки хонагӣ мебошад, ки бештар ҳамчун ҳайвони ҳамроҳ нигоҳ дошта мешавад, на барои хоҷагии қишлоқ. Он бо бадани кӯтоҳу фишурда, пушти хамида ва шиками поёнрафтае, ки номи зотро муайян кардааст, шинохта мешавад. Хуки болиғ қади паст дорад ва назар ба хукҳои саноатии хоҷагӣ хеле сабуктар аст, гарчанде ки аз тасаввури аксари соҳибони тозакор вазнинтару қавитар мебарояд.

Ин хукҳо зирак буда, бо шахсоне, ки ба онҳо ғамхорӣ мекунанд, робитаи наздик барқарор мекунанд. Онҳо ба тартиби рӯз одат мегиранд, номи худро мешиносанд ва метавонанд истифодаи ҷои муайяншударо ё иҷрои ишораҳои соддаро ёд гиранд. Аммо ин зиракӣ бо якравӣ ҳамроҳ аст: хуке, ки дилтанг ё бе машғулият мондааст, бо ковидани замин, тела додан ё санҷидани ҳудуд барои худ машғулият меёбад.

Нигоҳдории хуки шикамовезон уҳдадории дарозмуддат аст. Бо умри 12 то 18 сол он тақрибан ба андозаи саг умр мекунад ва дар тӯли ин муддат ба фазо, хӯроки мувофиқ ва муносибати доимӣ ниёз дорад.

Барои кӣ мувофиқ аст

Ин зот ба соҳибоне мувофиқ аст, ки ҳавлии кушод, вақти кофӣ барои муоширати ҳаррӯза ва сабр барои идора кардани ҳайвони зирак ва баъзан якрав доранд. Он барои квартираҳои хурд, оилаҳои серкор бе тартиби собит ё касоне, ки ҳайвони камталаб мехоҳанд, мувофиқ нест.

Пайдоиши дақиқи хуки шикамовезон расман сабт нашудааст ва на санаи муайян, на реестри асосгузор муқаррар шудааст. Ин навъи хук решааш ба хукҳои хурди хонагие мебарад, ки дар Осиёи Ҷанубу Шарқӣ, дар деҳот ва атрофи он, наслҳо парвариш мешуданд.

Таваҷҷуҳ ба ин хук ҳамчун ҳайвони хонагӣ дар Ғарб дар охири асри ХХ афзоиш ёфт, вақте ки хукҳои хурд ворид карда шуда, ҳамчун ҳайвони хонагии ғайриоддӣ таблиғ мешуданд. Талабот босуръат боло рафт ва хукҳо ба таври васеъ парвариш ва фурӯхта мешуданд.

Бисёре аз хукҳое, ки дар ин давра фурӯхта мешуданд, хеле хурдтар аз андозаи воқеии оянда муаррифӣ мешуданд. Харидороне, ки интизори ҳайвони ҳамеша хурд буданд, аксар вақт ҳангоми ба воя расидани хукашон ба ҳайвони калону вазнин, ки чандин баробари рақами ваъдашуда вазн дошт, тааҷҷуб мекарданд. Ин номутобиқатӣ боиси мавҷи супоридан ва аз нав ҷойгиркунии хукҳо гардид.

Имрӯз хуки шикамовезонро соҳибони соҳибтаҷриба нигоҳ медоранд ва марказҳои наҷот ва паноҳгоҳҳо ҳайвонотеро мепазиранд, ки хонаи аввалини онҳо барои хуки болиғ омода набуд. Интизори воқеъбинона аз андозаи болиғ ва умри хук имрӯз қисми марказии соҳибии масъулона мебошад.

Хуки шикамовезон бадани кӯтоҳу амиқ дорад, ки бар пойҳои кӯтоҳ қарор гирифтааст. Пушт ба поён хам мешавад ва хамии намоён ба вуҷуд меорад, шикам поён меовезад, ки дар ҳайвонҳои калонсол ё вазнин баъзан қариб ба замин мерасад. Сар паҳн буда, тумшуқи кӯтоҳ, гӯшҳои хурди рост ва чиноки амиқи пӯст дар атрофи рӯй дорад. Дум, бар хилофи баъзе зотҳо, рост аст, на ҳалқашакл.

Бо вуҷуди номи "хурд", ҳайвони болиғ андозаи назаррас дорад. Ин хукҳо мустаҳкам ва пурмушак ҳастанд ва хуки солими болиғ назар ба қади пасташ хеле вазнинтар аст.

Мӯй ва рангҳо

Мӯй кӯтоҳ ва сахт аст, на ғафс, ва пӯсти зери он аксар вақт намоён аст. Ранги сиёҳи яклухт маъмул аст, ҳамроҳ бо нақшҳои сафед ва омехтаи сиёҳу сафед. Мӯи кам ҳимояи кам аз офтоб ё сармо медиҳад, бинобар ин хук дар тобистон ба соя ва дар зимистон ба паноҳгоҳи гарму бе шамол ниёз дорад.

Хуки шикамовезон бо соҳибони худ меҳрубон аст ва аксар вақт тамоси ҷисмонӣ металабад, ба одамон такя карда меистад ё пас аз пайдо кардани эътимод дар наздикии онҳо ором мегирад. Он кунҷков аст ва муҳити атрофро пайваста меомӯзад, бо тумшуқи худ мековад, тела медиҳад ва ҷустуҷӯ мекунад.

Дар байни аъзои оила хук одатан ором ва иҷтимоӣ аст, гарчанде дар мавриди хӯрок метавонад рашк кунад. Бо бегонагон хук дар аввал метавонад эҳтиёткор бошад ва оҳиста-оҳиста одат мегирад. Дар муносибат бо дигар ҳайвонҳои хонагӣ натиҷа гуногун аст: хук метавонад бо сагу гурбаи ором якҷоя зиндагӣ кунад, аммо метавонад барои хӯрок ё ҷой рақобат кунад ва набояд ҳаргиз бе назорат бо саге, ки ғаризаи шикор дорад, гузошта шавад.

Ин зот барои зуд омӯхтан кофӣ зирак ва барои баҳс кардан кофӣ якрав аст. Хуке, ки фаҳмидааст бо тела додан, ҷеғ задан ё афтондани чизҳо метавонад диққат ё хӯрок ба даст орад, ин рафтори худро такрор мекунад. Муайян кардани ҳудуди равшан ва доимӣ аз ибтидо пеши роҳи аксари мушкилоти рафториро мегирад.

Тимордорӣ

• Сумҳоро мунтазам тафтиш ва кӯтоҳ кунед, зеро сумҳои аз ҳад дароз боиси лангӣ мегарданд
• Пӯсти хушку пӯсткандаро ҳангоми зарурат бо маҳсулоти тасдиқкардаи духтури байторӣ нарм кунед
• Мӯйро гоҳ-гоҳ шона кунед, то мӯйҳои афтода ва ифлосӣ дур шаванд
• Чинокҳои рӯй ва пӯстро тоза нигоҳ доред, то аз ҷамъшавӣ ва озурдагӣ пешгирӣ шавад
• Ҳавзи лой ё ҷои сояноки хунук фароҳам оред, зеро хук наметавонад арақ кунад

Фаъолияти ҷисмонӣ

• Ҳар рӯз вақти берун аз хонаро барои гаштан, ковидан ва ҷустуҷӯи хӯрок фароҳам оред
• Ҷои бехатар барои ковидан ё кофтани замин пешниҳод кунед, то рафтори табиии хук қаноатманд шавад
• Аз муаммогирҳои хӯрокӣ ва пош додани дона барои фаъол нигоҳ доштани зеҳн истифода баред
• Дар ҳавои гарм аз фаъолияти зиёдатии маҷбурӣ худдорӣ кунед

Муҳити зист

Хуки шикамовезон ба фазои кушод ва паноҳгоҳи хушку бе шамол ниёз дорад. Девор ё пойгаҳ бояд паст, вале мустаҳкам бошад, зеро хук зери монеаҳои заиф мековад ва ба онҳо тела медиҳад. Дар дохили хона хук ҷевонҳо ва зарфҳоро барои ёфтани хӯрок месанҷад, бинобар ин ҷои нигоҳдории хӯрок бояд аз хук эмин бошад. Ҳарорат аз ҳар ду тараф муҳим аст: мӯи кам ҳимояи кам медиҳад, аз ин рӯ хук дар тобистон ба соя ва хунуккунӣ ва дар зимистон ба бистари гарм ниёз дорад.

Вазни хуки шикамовезон хеле зуд меафзояд ва фарбеҳӣ яке аз мушкилоти маъмул ва зараровартарин дар ин зот аст. Ғизо бояд асосан аз хӯроки махсус барои хукҳои хурд ё шикамовезон иборат бошад, ки бо вазн чен карда мешавад, на озод дастрас бошад. Сабзавоти тару тоза ҳаҷм ва маводи ғизоӣ илова мекунад ва дастрасии доимӣ ба оби тоза зарур аст.

Хук аз ҳад зиёд ба хӯрок таваҷҷуҳ дорад ва илтимос мекунад, аммо хӯрондан барои қонеъ кардани илтимоси хук боиси фарбеҳии хатарнок мешавад. Миқдори ғизо бояд бар асоси ҳолати ҷисмонии хук муайян шуда, бо машварати духтури байторӣ танзим шавад.

Мукофот ва иловаҳо

Сабзавот ба монанди сабзавоти баргдор, бодиринг ё қаланфури булғорӣ ҳамчун мукофоти камкалория истифода баред ва ҳар гуна мукофотро ҳамчун қисми ҷираи рӯзона ба ҳисоб гиред. Донаи хуки хубтанзимшуда одатан маводи ғизоии заруриро таъмин мекунад, бинобар ин иловаҳоро танҳо бо маслиҳати духтури байторӣ, на ба таври пешфарз, истифода баред.

Бо идоракунии хуб хуки шикамовезон одатан 12 то 18 сол умр мебинад. Муҳимтарин омил дар саломатии дарозмуддат вазн аст, зеро аксари мушкилоти ҷиддии ин зот аз фарбеҳӣ сарчашма мегиранд ё бо он бадтар мешаванд. Дастрасӣ ба духтури байторие, ки бо хукҳо кор кардааст, муҳим аст, зеро на ҳамаи клиникаҳои ҳайвоноти хурд онҳоро табобат мекунанд.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Хукро бо ғизои ченшуда дар вазни солим нигоҳ доред
• Сумҳоро дар ҷадвали мунтазам кӯтоҳ кунед
• Дар ҳавои гарм соя, об ва хунуккунӣ фароҳам оред
• Муоинаи мунтазами байториро бо духтуре, ки бо хукҳо кор мекунад, ба нақша гиред
• Пӯст, чашмон ва ҳаракатро барои тағйироти барвақт назорат кунед

Хуки шикамовезон дар синни хурд ба балоғати ҷинсӣ мерасад ва ҳайвоноти ахтакарданашуда метавонанд пеш аз расидан ба андозаи пурраи ҷисмонӣ насл диҳанд. Аз ин рӯ аксари хукҳои ҳамроҳ ахта карда мешаванд, ки ин ҳамчунин мушкилоти рафтории вобаста ба гормонро кам мекунад.

Дар ҳайвонҳои насл, ҳомиладорӣ тақрибан се моҳ, се ҳафта ва се рӯз давом мекунад, ки ҳамин мӯҳлати умумӣ дар байни ҳамаи хукҳои хонагӣ мушоҳида мешавад. Шумораи хукчаҳо назар ба зотҳои саноатии хоҷагӣ камтар аст. Модахук ба ҷои тоза ва ороми таваллуд ниёз дорад ва хукчаҳо пеш аз аз шир ҷудошавӣ бо ӯ мемонанд, то шир бихӯранд.

Бо назардошти таърихи ин зот дар мавриди изофаи истеҳсол ва супоридани ҳайвонот, парвариши масъулонаи насл маҳдуд ва бо эҳтиёт сурат мегирад. Ҳар кас, ки парвариши наслро дар назар дорад, бояд шумораи хукҳоеро, ки аллакай тавассути марказҳои наҷот ва паноҳгоҳҳо ба хона ниёз доранд, ба назар гирад.