Селл-франсе

Номи Сел Франсе ба маънои содда аспи зини фаронсавӣ аст, ва маҳз барои ҳамин ҳадаф ин зот парвариш ёфтааст: то ки аспи мусобиқавии хоси Фаронса дар варзиши аспсаворӣ бошад. Ин зот бештар дар ҷаҳиш аз монеа маъруф аст, ки дар он намояндагони он ба сатҳи баландтарини мусобиқаи байналмилалӣ расидаанд, аммо он дар эвентинг ва дресаж низ хуб амал мекунад.

Ончи ин зотро фарқ мекунад, омезиши қуввати воқеӣ бо услуби ҷаҳиши ҳисобшуда ва васеъ мебошад. Ин аспҳо бо далерӣ ба монеа наздик мешаванд, вале ҳамеша ба саворкор диққат медиҳанд. Азбаски стандарти зот қобилият ва қобилияти саворшавиро аз намуди зоҳирии ягона бартарӣ медиҳад, сохти бадани афрод вобаста ба насаб ва фанни пешбинишуда хеле фарқ мекунад.

Сел Франсеи болиғ ҳайвони калон аст, ки баландиаш маъмулан аз 1.55 то 1.75 метр аст. Бо нигоҳубини хуб, он аксар вақт 25 то 30 сол умр мебинад. Саворкороне, ки як аспи қобил барои якчанд фан меҷӯянд, бахусус ҳамачонибагӣ, далерӣ ва омодагии ин зотро барои омӯзиш қадр мекунанд.

Барои кӣ мувофиқ аст

Сел Франсе барои саворони мусобиқакунанда ё хоҳиши пешрафт дар фанҳои ҷаҳиш мувофиқ аст, инчунин барои соҳибони ҳаваскори соҳибтаҷриба, ки метавонанд ба аспи калон ва варзишӣ кори мунтазам диҳанд. Хислати мӯътадили он идора карданашро осон мекунад, аммо андоза, энергия ва қобилияти варзишии он барои мубтадии комил мувофиқ нест.

Решаҳои ин зот ба аспҳои зини минтақавии Фаронса, бахусус дар Норманди, мерасанд. Дар давоми асри 19, модиёнҳои норманӣ бо айғирҳои воридотӣ, аз ҷумла аспи асил ва трот-и норфолк, чоркунӣ карда шуданд. Дар натиҷа аспи англо-норман пайдо шуд - аспи қавӣ ва бисёрмаснад, ки барои саворӣ ва аробакашӣ баробар мувофиқ буд.

Аз охири асри 19 то ибтидои асри 20, ин аспҳои зини фаронсавӣ ҳам ҳамчун аспи захираи аскарони савора ва ҳам дар варзиш ва кори ҳаррӯза хизмат мекарданд. Минтақаҳои гуногун навъҳои худро таҳия карданд, ки аз ҷониби модиёнҳо ва айғирҳои дар саройҳои давлатӣ ва хусусӣ дастрас шакл гирифта буданд.

Соли 1958, навъҳои гуногуни аспи зини фаронсавӣ зери як китоби зот муттаҳид карда шуданд ва номи умумии Сел Франсе гирифтанд. Ин муттаҳидшавӣ аҳолии парокандаи минтақавиро ба як зоти миллии аспи варзишӣ табдил дод, бо тамаркузи возеҳ ба натиҷаҳои мусобиқавӣ.

Аз нимаи дуюми асри 20, парваришгарон барои қобилияти ҷаҳиш шадидан интихоб карданд ва боз ҳам хуни асил ва дигар гармхунро илова карданд. Аз он вақт ин зот яке аз аспҳои варзишии асосии содиротии Фаронса гардидааст ва дар мусобиқаҳои байналмилалии ҷаҳиш аз монеа ва эвентинг аҳамияти худро нигоҳ медорад.

Сел Франсе бадани варзишӣ ва хуб мутаносиб дорад. Сар маъмулан хеле наҷиб бо ифодаи ҳушёр аст, ки дар гардани дарозии мувофиқ ҷойгир аст. Китфи майл ва сандуқи амиқ ба пушти қавӣ ва қафои мушакдор ва пурқувват мебарад, ки ҷаҳишро ҳаракат медиҳад. Пойҳо тоза бо устухони зич ва сумҳои солиму хубшакл ҳастанд.

Азбаски интихоб ба натиҷаҳо тамаркуз мекунад, на ба намуди зоҳирии ягона, сохти бадан дар дохили зот хеле фарқ мекунад, аз афроди сабуктар бо таъсири возеҳи асил то навъҳои вазнинтар ва пурмаҳсултар. Аз ин рӯ намуди ягонае вуҷуд надорад; таассуроти умумӣ аспест, ки барои қувват ва васеъии ҷаҳиш сохта шудааст.

Мӯй ва рангҳо

Ранги қаҳваранг маъмултарин аст, паси он ранги шоҳбулутӣ меояд, дар ҳоле ки хокистарӣ, сиёҳ ва рангоранг камтар дида мешаванд. Нишонаҳои сафед дар рӯй ва пойҳо қобили қабуланд ва аз як фард то дигар фарқ мекунанд. Мӯй дар моҳҳои гарм кӯтоҳу нарм аст ва дар зимистон ғафс мешавад, аз ин рӯ ин бештар ба фасл ва тартиби кӯтоҳ кардани мӯй вобаста аст, на ба хусусияти доимии зот.

Қисми зиёди арзиши Сел Франсе ҳамчун аспи варзишӣ маҳз аз хислати мӯътадили он бармеояд. Ин аспҳо одатан дар шиддати мусобиқа хунсардии худро нигоҳ медоранд, дар айни замон далерии зарурӣ барои гузаштан аз масири монеаҳоро нигоҳ медоранд. Далерӣ дар пеши монеа хусусияти таърифкунандаи ин зот аст, ки бо ҳассосияти воқеӣ нисбат ба кӯмакҳои саворкор мувозина ёфтааст.

Бо нигоҳубингарони шинос, зот одатан ҳамкор аст, ва бо гузашти вақт муносибати кории устувор инкишоф меёбад. Дар назди бегонагон, аксари афрод оромонаву қабулкунанда мемонанд, то даме ки муомила боэътимод ва пайваста бошад. Бо аспҳои дигар, онҳо одатан иҷтимоӣ ҳастанд ва ба хубӣ ба рамаи асп ё зиндагии ҳаррӯзаи сарой мувофиқат мекунанд.

Бо вуҷуди ин, ин ҳанӯз ҳам ҳайвони калон ва варзишӣ бо энергияи назаррас аст. Бе кори мунтазам ва чаронидан, ин энергия метавонад ҳамчун беоромӣ ё бесаброӣ зоҳир шавад. Муомилаи пайваста, интизориҳои возеҳ ва фаъолияти ҷисмонии кофӣ имкон медиҳанд, ки хислати зот дар беҳтарин ҳолати худ зоҳир шавад.

Тозакунӣ

• Ҳар рӯз мӯйро буреш кунед, то чирку арақ дур карда шавад, ва пӯстро аз рӯи буридагӣ, варам ё захмҳо санҷед
• Ҳар чор сумро ҳар рӯз ва инчунин пеш аз кор ва баъд аз он тоза кунед
• Ёл ва думро бе печида нигоҳ доред; бисёр аспҳои мусобиқавӣ ёли кӯтоҳшуда ё тунуккардашуда доранд
• Дар сурати зарурат ҳаммом диҳед, махсусан баъд аз кори сахт ё мусобиқа, ва пурра хушк кунед
• Дар зимистон агар асп сахт кор кунад ва мӯи ғафс парвариш кунад, мӯйро кӯтоҳ кунед, сипас барои ҷуброни гармии аздастрафта пӯшиш истифода баред

Фаъолияти ҷисмонӣ

• Дар аксари рӯзҳо кори тартибдодашударо таъмин кунед, ки кори заминӣ, ҷаҳиш ё кор дар нишеб ва саворӣ дар табиатро дар бар мегирад
• Барои ҳаракат ва чаронидан дар минтақаи иҳотавӣ чаронидани рӯзонаро иҷозат диҳед
• Омодагиро тадриҷан афзоиш диҳед ва дар ҳар машғулият гарм кардан ва хунук карданро дохил кунед
• Барномаро тағйир диҳед, то асп аз ҷиҳати рӯҳӣ тару тоза бимонад ва хатари осебдидагии такрорӣ кам шавад

Муҳит

Сел Франсе бо дастрасии ҳам сарои тоза ва хубтаҳвиядор ва ҳам чаронидани мунтазам дар минтақаи иҳотавӣ беҳтарин рушд мекунад. Он ба ҷои кофӣ барои ҳаракат, девори мувофиқ барои асп калон ва паноҳгоҳ аз гармии шадид, сардӣ ва намӣ ниёз дорад. Дастрасии доимӣ ба оби тоза ва алафи хушк зарур аст.

Хӯрокдиҳии Сел Франсе аз алафи хушк оғоз мешавад. Алафи хушк ё чарогоҳи босифат бояд қисми зиёди хӯрокро ташкил диҳад, маъмулан тахминан 1.5 то 2.5 фоизи вазни бадан ҳамчун истеъмоли рӯзонаи умумӣ. Барои аспи 500 то 600 кг, ин тахминан 8 то 15 кг хӯрок дар як рӯзро ташкил медиҳад, дар ҳоле ки ҳиссаи консентрат бо афзоиши ҳаҷми кор меафзояд.

Аспҳо дар кори сабук аксар вақт ба каме бештар аз мутавозункунандаи маъданӣ ниёз доранд, дар ҳоле ки аспҳо дар омӯзиши шадид ба энергияи иловагӣ аз консентрат ниёз доранд. Ҳар гуна тағйиротро дар давоми якчанд рӯз тадриҷан ворид кунед ва мувофиқи вазн, на тахмин, хӯрок диҳед. Намак ё санги намаки маъданӣ бояд ҳамеша дастрас бошад.

Ширинӣ ва иловаҳо

Ширинии солим ба монанди пораҳои хурди сабзӣ ё себро дар миқдори мӯътадил додан мумкин аст. Иловаҳо бояд ниёзи мушаххасро бартараф кунанд, масалан дастгирии буғумҳо барои аспҳои мусобиқавии солхӯрда ё электролитҳо баъд аз арақи зиёд. Ҳар гуна иловаро ё тағйири муҳими хӯрокро ҳамеша бо байторпизишк ё мутахассиси ғизои асп муоина кунед.

Сел Франсе умуман аспи қавӣ ва варзишӣ аст. Бо хӯроки хуб, фаъолияти ҷисмонии мунтазам, нигоҳубини муқаррарии байторпизишкӣ ва нигоҳубини мувофиқи по, бисёре аз онҳо 25 то 30 сол умр мебинанд. Аксари мушкилоти саломатӣ хоси ин зот нестанд, балки талаботеро инъикос мекунанд, ки кори варзишӣ ба аспи калон таҳмил мекунад, ки дар он буғумҳо, пайвандакҳо ва сумҳо бори такрорӣ мекашанд.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Муоинаи солона ё ним-солонаи байторпизишкиро нақша кашед ва ваксинаҳоро навсозӣ кунед
• Ҳадди аққал як бор дар сол дандонҳоро аз ҷониби мутахассис муоина ва ҳамвор кунед
• Барномаи зиддипаразитии сохторёфта бар пояи санҷиши намунаи наҷосатро риоя кунед
• Иҷозат диҳед, ки наълбанд сумҳоро мунтазам кутоҳ кунад ё наъл занад, маъмулан ҳар 4 то 8 ҳафта
• Тавозунро байни омодагӣ, ҳолати бадан ва ҳаҷми кор нигоҳ доред, то буғумҳо ва пайвандакҳо ҳифз шаванд

Сел Франсе дар байни зотҳои омӯзандатарини аспи варзишӣ қарор дорад, ки ин қисми зиёди муваффақияти мусобиқавии он аст. Он маъмулан моил аст, вазифаҳои навро тез мефаҳмад ва дар муомилаи пайваста ҳамкор аст. Далерии табиии он дар назди монеа маънои онро дорад, ки ҷаҳишро ба осонӣ мепазирад, гарчанде ин далерӣ бояд тавассути кори дурусти заминӣ ва кӯмакҳои возеҳ роҳнамоӣ карда шавад.

Омӯзиш вақте беҳтарин натиҷаро медиҳад, ки тадриҷӣ ва одилона бошад. Аспҳои ҷавонро бояд оҳиста рушд дод, то буғумҳои дар ҳоли рушд ҳифз шаванд, ва фишор бояд бо рушди ҷисмонӣ ва рӯҳии асп мувофиқат кунад. Омезиши таълим бо саворӣ дар табиат ва чаронидан аспи боақлу пурэнергияро ҷалбшуда нигоҳ медорад.

Асосҳо

1. Аввал кори заминии ором ва пайвастаро барқарор кунед: роҳбарӣ кардан, истодан ва идораи пойҳо ва бадан
2. Пеш аз пешравӣ, вокунишҳои возеҳ ба овоз ва кӯмакҳои асосиро таълим диҳед
3. Аспи ҷавонро савор шавед ва қадам, юришу тохти устувор дар замини ҳамвор рушд диҳед
4. Вақте ки кори заминӣ хуб мустаҳкам шуд, чӯбҳо ва монеаҳои хурдро ворид кунед
5. Бо болиғ шудани асп, баландӣ, саволҳои техникӣ ва омодагиро тадриҷан афзоиш диҳед

Парвариши Сел Франсе тавассути китоби зот ташкил карда мешавад, ки ҳадафи он тавлиди аспҳои варзишӣ бо қобилияти ҷаҳиш, варзишкорӣ ва хислати устувор аст. Модиёнҳо ва айғирҳо маъмулан пеш аз истифода дар парвариш бар пояи сохт, ҳаракат ва натиҷаҳои мусобиқа ё санҷиш баҳо дода мешаванд, аз ин рӯ ҷуфтгирӣ банақшагирифташуда аст, на тасодуфӣ.

Модиёнҳо маъмулан дар синни тахминан 3 то 4 сол ба балоғати парваришӣ мерасанд, гарчанде бисёре аз онҳо пеш аз истифода дар парвариш аввал дар мусобиқаҳо иштирок мекунанд ва қобилияти худро исбот мекунанд. Ҳомиладорӣ тахминан 11 моҳ давом мекунад ва тақрибан ҳамеша як кӯрра тавлид мекунад; дугонакҳо дар асп нодиранд ва маъмулан номатлуб. Модиёнҳо аксар вақт дар баҳор мекӯррагиранд, то кӯрра дар моҳҳои гармтар рушд кунад.

Кӯррагон маъмулан дар синни тахминан 4 то 6 моҳагӣ аз шир ҷудо карда мешаванд. Аспҳои ҷавон баъд аз он бо чаронидани фаровон ва идораи тадриҷӣ рушд мекунанд, ва кори ҷиддии варзишӣ то замони кофӣ болиғ шудани устухонбандӣ ба таъхир меафтад. Ин равиши сабркорона ба умри дарози кории ин зот, ки бо он маъруф аст, мусоидат мекунад.