Голштинӣ

Голштайнер яке аз кӯҳантарин зотҳои нимасили олмонӣ ба ҳисоб меравад. Ин зот аз минтақаи Шлезвиг-Голштайн дар шимоли кишвар сарчашма мегирад, ҷое ки деҳқонони маҳаллӣ дар тӯли асрҳо аспи қавӣ ва ҳамкории аспсаворӣ ва аробакашӣ парвариш кардаанд. Ин пешинаи кишоварзӣ ҳоло ба аспи варзишии махсус табдил ёфтааст, ки бо қувват, тавозун ва муносибати ороми кориаш арзиш дорад.

Голштайнер аспи калон ва пурвазн аст, бо баданаш чуқур ва пойҳояш қавӣ. Ин зот бештар дар аспдавии бо монеа шӯҳрат пайдо кардааст, ҷое ки доираи ҷаҳиши он аз болои монеа ва техникаи бодиққаташ баланд қадр карда мешавад. Бисёр аспҳои голштайнер инчунин бомуваффақият дар дрессаж ва мусобиқаҳои ҳамаҷониба иштирок мекунанд, ва хислати ором ва осонитарбиашон онҳоро барои саворони ҳаваскор ва касбӣ ба як андоза мувофиқ месозад.

Ин зот боақл ва мутавозин аст. Аспҳои голштайнер одатан зуд меомӯзанд ва зери фишор хунсардии худро нигоҳ медоранд, ки ин қисман шарҳ медиҳад, ки чаро сабти қавии онҳо дар мусобиқаҳои байналмилалӣ нисбат ба китоби зоти нисбатан хурд чунин аст.

Барои кӣ мувофиқ аст

Голштайнер барои саворонест мувофиқ, ки аспи варзишии қобилиятнокро барои мусобиқа ё саворшавии ҷиддии фароғатӣ меҷӯянд. Андоза ва қувваи он нигоҳдорандаи худбоварро талаб мекунад, дар ҳоле ки хислати оромаш онро назар ба баъзе зотҳои хунгармтар бахшандатар месозад. Ин зот махсусан барои аспхонаҳои аспдавии бо монеа ва дрессаж, ки вақт ва имконоти нигоҳ доштани аспи калони варзиширо дар кори мунтазам доранд, мувофиқ аст.

Голштайнер номи худро аз минтақаи Голштайн дар дохили Шлезвиг-Голштайн, шимолитарин иёлати Олмон, гирифтааст. Парвариши асп дар ин сарзамини ботлоқӣ ҳадди ақал аз асрҳои XIII ва XIV сабт шудааст, вақте ки дайрҳо рамаҳоро дар чарогоҳҳои ҳосилхез наздики дарёҳо ва соҳили баҳри Шимолӣ нигоҳ медоштанд. Ин чарогоҳи бой аз рӯзҳои аввал имкони парвариши аспҳои калон ва қавиро фароҳам овард.

Дар тӯли асрҳои минбаъда, асли маҳаллӣ бо аспҳои воридотӣ омехта карда шуд, то навъро такмил диҳад. Дар асрҳои XVI ва XVII хуни испанӣ, неаполитанӣ ва шарқӣ ворид карда шуд, ки боиси пайдоиши аспи вазнинтари аробакашӣ ва саворшавӣ гардид, ки дар саросари Аврупо содирот мешуд. Ин аспи аввалини голштайнӣ ҳам ҳамчун аспи аробакашӣ ва ҳам ҳамчун аспи саворшавии низомӣ обрӯи қавӣ пайдо кард.

Дар асри XIX, парваришдиҳандагон хуни Йоркшир Коуч Ҳорс ва аспи насли асилро илова карданд, ки ин сохторро сабуктар ва ҳаракату тобоварии онро беҳтар кард. Маҳз дар ҳамин давра ташкилоти китоби зоти голштайнер расман таъсис ёфт, ва парвариш ба таври хеле низомноктар идора карда шуд.

Пас аз Ҷанги Дуюми Ҷаҳонӣ, мақсади зот аз кори кишоварзӣ ва аробакашӣ ба сӯи варзиши муосири аспсаворӣ қатъиян тағйир ёфт. Истифодаи васеи хуни асли асил ва аспҳои нари нимасили бодиққат интихобшуда аспи саворшавии варзидаи имрӯзаро ба вуҷуд овард, бо обрӯе, ки махсусан дар нимаи дуюми асри XX дар аспдавии бо монеа сохта шудааст.

Голштайнер аспи пурвазн бо тавозуни мутавозин ва варзишӣ аст. Ӯ гардани нисбатан дароз ва хуб ҷойгиршуда, китфи моил ва сандуқи чуқур дорад. Қафо қавӣ ва пуризмушак аст, ки қувваи барои ҷаҳиш заруриро таъмин мекунад. Бо вуҷуди андозаи зот, сар нозук боқӣ мемонад, аксар вақт бо намуди каме барҷаста ё рост, ва чашмон оромӣ ва заковатро ифода мекунанд. Ҳаракат чандирдор аст ва масофаи зиёдро фаро мегирад.

Пӯшиш ва рангҳо

Дар ин зот рангҳои якрангаи торик бартарӣ доранд. Гарм ва қаҳваранг аз ҳама бештар мушоҳида мешаванд, аммо сиёҳ, хокистарӣ ва зарди сурх низ вомехӯранд. Нишонаҳои сафед дар рӯй ва қисми поёнии пойҳо пайдо мешаванд, аммо одатан маҳдуданд. Пӯшиши кӯтоҳ дар тобистон ба бадан мечаспад ва ба сӯи зимистон ғафс мешавад. Дар пойҳо мӯи анбӯҳ вуҷуд надорад, ки онҳоро нисбатан тоза ва хушшакл нигоҳ медорад.

Голштайнер бо сари устувор ва ороми худ маъруф аст. Ӯ тамоюл дорад дар муҳитҳои серодам ва дар масир оқилона бимонад, ки ин яке аз сабабҳои эътимод ба ӯ дар сатҳҳои баланди мусобиқа мебошад. Ин зот боақл аст ва зуд меомӯзад, ва аксарияти онҳо ҳамчун шарикони тайёре зоҳир мешаванд, ки аз доштани вазифа лаззат мебаранд.

Бо нигоҳубингарон ва саворони мунтазам, аспҳои голштайнер одатан меҳрубон ва ҳамкор мебошанд. Онҳо одатан пас аз шиносоии дуруст дар назди бегонагон ором мемонанд, гарчанде ки ҳамчун ҳайвонҳои калон ва пурқувват аз ибтидо ба муносибати худбовар ва пайваста ниёз доранд. Дар рама ё аспхона, аксарияти онҳо бо аспҳои дигар дар сурати шиносоии муқаррарӣ ва сайргоҳӣ хуб муомила мекунанд.

Зот бештар вокунишнок аст, на гармхун. Он энергия ва варзишро дар бар мегирад, аммо инро ба сӯи кор равона мекунад, на асабоният, ки ин ҳам барои мусобиқадиҳандагони ҷоҳталаб ва ҳам барои саворони ҳаваскори лоиқ мувофиқ аст.

Ҳамчун аспи бузурги варзишӣ, голштайнер бо низоми ҳаррӯзаи устувор, ки нигоҳубини аспхона, сайргоҳӣ ва машқи саворшавиро муттаҳид мекунад, беҳтарин ҳолатро дорад. Тозакории мунтазам пӯшиш ва пӯсти солимро нигоҳ медорад ва имконияти муоинаи осебро медиҳад, махсусан дар аспе, ки кори вазнин мекунад.

Тозакорӣ

• Пӯшишро якчанд маротиба дар як ҳафта муйтозакунӣ кунед, ва барои аспи кор мекардагӣ ҳар рӯз
• Ҳар чор сумро пеш ва пас аз машқ тоза кунед
• Ёл ва думро тоза ва бидуни печутоб нигоҳ доред
• Гоҳ-гоҳ мутобиқи зарурат ҳаммом диҳед, на он қадар зиёд, ки равғанҳои табиӣро дур кунад
• Ҳар рӯз пойҳоро барои гармӣ, варам ё буриш муоина кунед

Машқ

• Дар аксари рӯзҳо кори саворшавии муташаккил, мутобиқи омодагӣ ва фанни асп, таъмин кунед
• Кори заминиро барои сохтан ва нигоҳ доштани мушакҳои дуруст илова кунед
• Барои ҳаракати озод ва истироҳати рӯҳӣ сайргоҳии ҳаррӯза иҷозат диҳед
• Омодагии ҷисмониро тадриҷан бунёд кунед ва рӯзҳои барқароршавӣ пешбинӣ кунед
• Пеш ва пас аз ҳар ҷаласа гарм ва хунук кунед

Муҳит

Барои голштайнер моликияте бо ҳисори бехатар, замини хуб ва дастрасӣ ба чарогоҳ мувофиқ аст. Тавилаи васеъ, ҷои хушки истодан ва паноҳгоҳи боэътимод аз шамол ва борон барои аспи чунин андоза мувофиқ аст. Ташрифи мунтазами наълбанд ҳар шаш то ҳашт ҳафта тавозуни сумҳоро нигоҳ медорад, ва сайргоҳии кофӣ ба пешгирии сахтшавӣ ва одатҳои бади тавилагӣ кӯмак мекунад.

Ғизои голштайнер бояд аз алаф бунёд ёфта бошад. Каҳ ва чарогоҳи хушсифат бештари энергияро таъмин мекунанд ва системаи ҳозимаро тавре, ки тарҳрезӣ шудааст, кор мекунонанд. Ғизои консентратшуда ё ғизои бойшуда мутобиқи ҳаҷми кор илова карда мешавад, зеро аспҳои мусобиқавии сахткор ба энергияи бештаре нисбат ба аспҳои дар кори сабук ниёз доранд. Аспро кам ва зуд-зуд хӯронед, ва ҳар тағйиротро дар ғизо дар давоми якчанд рӯз анҷом диҳед.

Ширинӣ ва иловаҳо

Миқдори ками сабзӣ ё себ ширинии бехатар мебошад. Аспе, ки барномаи мутавозини алаф ва ғизо дорад, шояд танҳо ба намак ва иловаи умумии витамин ва маъдан ниёз дошта бошад, бо иловаҳо ба монанди намакҳои маъданӣ ҳангоми арақи шадид. Дастрасии пайвастаро ба оби тоза ва пок ва манбаи намак таъмин кунед, ва пеш аз иловаи иловаҳо барои аспи сахткор бо духтури байторӣ ё мутахассиси ғизои асп маслиҳат кунед.

Голштайнер зоти тобовар аст, ва бисёре аз онҳо то охири даҳаи бисту нӯҳсолагӣ солим мемонанд. Умри 25 то 30 сол бо нигоҳубини хуб маъмул аст. Мулоҳизаҳои асосии саломатӣ бештар аз андоза ва кариераи варзишии зот сарчашма мегиранд, на аз камбудиҳои хоси зот, аз ин рӯ таваҷҷуҳ ба системаи мушак-устухон, сумҳо ва ҳолат аҳамияти бештар дорад.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Муоинаҳои мунтазами байториро ба нақша гиред ва ваксинатсияро навсозӣ нигоҳ доред
• Барномаи зиддикирмро дар асоси таҳлили ахлот нигоҳ доред
• Ҳадди ақал як маротиба дар сол муоинаи дандонро таъин кунед
• Сумҳоро ҳар шаш то ҳашт ҳафта буришан ё наъл кунед
• Ҳолати баданро назорат кунед ва ғизоро мутобиқи ҳаҷми кор танзим кунед

Голштайнер зуд меомӯзад ва сари устувор дорад, ки ин тарбияро барои аспи чунин қувва нисбатан осон месозад. Ӯ беҳтарин вокунишро ба саворкори ором ва пайваста, ки интизориҳои равшан мегузорад, нишон медиҳад. Азбаски зот боақл аст, аз кори гуногунранге, ки ӯро машғул нигоҳ медорад, баҳра мебарад, ва тамоюл дорад тарбияро дар тӯли вақт хуб нигоҳ дорад. Тавозуни табиӣ ва доираи ӯ вайро ба номзади қавӣ барои ҷаҳиш табдил медиҳанд, дар ҳоле ки муносибати тайёраш инчунин пешрафти устуворро дар дрессаж дастгирӣ мекунад.

Асосҳо

1. Пеш аз кори саворшавӣ, роҳбарии ором, бастан ва кори заминиро бунёд кунед
2. Мутмаин шавед, ки асп ба пеш, рост ва вокунишнок ба ёрдамҳои асосӣ ҳаракат мекунад
3. Пеш аз илова кардани баландӣ ё душворӣ, асоси кори заминии дуруст бисозед
4. Пеш аз гузариш ба масирҳо, чӯбҳо ва монеаҳои хурдро муаррифӣ кунед
5. Талаботро тадриҷан зиёд кунед, ба асп имкон диҳед, ки боварӣ ва омодагии ҷисмонӣ пайдо кунад

Китоби зот бар парвариши голштайнер назорат мекунад, аспҳои нар ва модиёнҳоро мутобиқи шакли зоҳирӣ, ҳаракат, қобилияти ҷаҳиш ва хислат интихоб мекунад. Ин интихоби мақсаднок бахши бузурги сабаби он аст, ки зот сифати аспи варзишии худро бо вуҷуди аҳолии нисбатан хурд нигоҳ медорад. Модиёнҳо дар тахминан се то чор солагӣ ба балоғати парваришӣ мерасанд, гарчанде ки бисёре аз онҳо аввал кариераи мусобиқавиро идома медиҳанд, пеш аз он ки ҷуфт шаванд.

Ҳомиладорӣ дар асп ба таври миёна тахминан ёздаҳ моҳ давом мекунад, ва модиён одатан як курра мебардорад. Курраҳои навзод дар соатҳои аввали зиндагӣ меистанд ва шир мехӯранд. Онҳо одатан дар тахминан панҷ то шаш моҳагӣ аз шир ҷудо карда мешаванд, сипас дар тӯли якчанд сол бо диққат парвариш меёбанд, пеш аз он ки тарбияи ҷиддии саворшавӣ оғоз шавад, ки ин ба андоми бузург имкон медиҳад, ки ба балоғат расад. Интихоб барои хислати ором ва сохти варзишӣ, ки ин зот бо он маъруф аст, дар маркази парвариши масъулиятноки голштайнер боқӣ мемонад.