Ганноверӣ

Зоти ганноверӣ дар Олмон қариб се аср барои аспсаворӣ ва варзиш парвариш ёфтааст ва имрӯз яке аз муваффақтарин зотҳои аспи мусобиқавӣ дар ҷаҳон ба ҳисоб меравад, ки дорои дастовардҳои назаррас дар дрессаж, аспдавии бо монеа ва мусобиқаҳои ҳамаҷониба дар сатҳи баландтарин мебошад. Ин зот номи худро аз минтақаи Ганновер дар шимоли Олмон гирифтааст, ки дар он ҷо парвариши муташаккил дар аввали асри XVIII оғоз ёфта буд.

Ончи ганноверро воқеан фарқ мекунад, омезиши андоза ва қувват бо табиатест, ки идора кардани он осон аст. Парваришдиҳандагон дар тӯли наслҳо ба хислат дар баробари қобилиятҳои варзишӣ аҳамияти зиёд додаанд, ва маҳз ба ҳамин сабаб ин зот ҳам барои саворони касбӣ ва ҳам барои дӯстдорони ҷиддии ин кор мувофиқ аст. Сифати ҳаракат низ ба ҳамин андоза муҳим аст: қадам, юрт ва тохт тавре парвариш меёбанд, ки васеъ ва пуробуранг бошанд, маҳз он чизе, ки дар доварии дрессаж қимати баланд дорад.

Парвариши имрӯза тавассути системаи сахтгиронаи муоина ва санҷиши қобилиятҳои корӣ ба амал меояд. Ҳам аспҳои нар ва ҳам модиёнҳо бояд арзёбиҳои расмиро гузаранд, пеш аз он ки насли онҳо ба китоби зот дохил карда шавад, ва маҳз ҳамин интизом шарҳ медиҳад, ки чаро шакли зоҳирӣ, ҳаракат ва саворшавандагии ин зот дар тӯли наслҳо чунин устувор мондааст.

Барои кӣ мувофиқ аст

Ганноверӣ барои саворони дорои ҳадафи воқеии мусобиқавӣ ё нақшаи тамрини муташаккил мувофиқ аст, зеро ин зот дар кори мунтазам ва серталаб беҳтарин натиҷаро нишон медиҳад. Табиати он назар ба бисёр аспҳои нимасил, ки танҳо барои натиҷа парвариш ёфтаанд, хеле мулоимтар аст, аммо андоза ва қувваташ ба ҳар ҳол саворони соҳибтаҷрибаро талаб мекунад, на тозакоре, ки комилан танҳо савор мешавад.

Таърихи ин зот соли 1735 оғоз меёбад, вақте ки Георги II, ки ҳамзамон интихобгари Ганновер ва подшоҳи Британияи Кабир буд, аспхонаи давлатии Целлеро дар шимоли Олмон таъсис дод. Дар он ҷо аспҳои нари тасдиқшуда ҷойгир карда шуданд, то ки деҳқонони маҳаллӣ тавонанд аспҳои қавӣ ва боэътимод барои корҳои кишоварзӣ, нақлиёт ва мақсадҳои низомӣ парвариш кунанд.

Аспҳои ибтидоии ганноверӣ хеле вазнинтар буданд ва бештар барои қувваи кашиш сохта шуда буданд, на барои чолокӣ. Дар тӯли асрҳои XVIII ва XIX парваришдиҳандагон хуни аспҳои насли асилро ворид карданд, то ки навъро сабуктар ва ҳаракатро нозуктар созанд, дар айни замон қувваи асосӣ ва табиати устувори ин зотро нигоҳ доштанд.

Иттиҳодияи Ганновер соли 1888 расман дар шаҳри Верден таъсис ёфт, ки то имрӯз маркази ин зот боқӣ мондааст. Вақте ки талабот ба аспҳои низомӣ ва корӣ пас аз ду ҷанги ҷаҳонӣ ба таври куллӣ коҳиш ёфт, парваришдиҳандагон диққати худро қатъиян ба аспи саворӣ ва варзишӣ равона карданд.

Дар нимаи дуюми асри XX, интихоби сахтгирона дар якҷоягӣ бо санҷиши қобилиятҳо ганноверро ба яке аз зотҳои пешбарандаи аспи варзишии нимасил дар ҷаҳон табдил дод, ва аз он вақт инҷониб ин зот силсилаи дарозе аз аспҳои олимпӣ ва қаҳрамонони ҷаҳонӣ дар дрессаж ва аспдавии бо монеа парвариш кардааст.

Ганноверӣ намуди варзишӣ ва пурқувват дорад, бидуни он ки шаъне аз назокати худро гум кунад. Сараш андозаи миёна дорад бо ифодаи ҳушёр ва боақл, ки бар гарданаш пур аз мушак ҷойгир аст. Китф дароз ва хуб моил аст, пушт қавӣ, ва қафо васеъ ва пуризмушак, ки ҳамаи ин якҷоя қувваи пешбарандагӣ ва баландшавии хоси ин зотро дар ҳаракат ба вуҷуд меорад. Пойҳо дуруст шаклёфта ва пуризмушак буда, бо сумҳои солим ва тобовар анҷом меёбанд.

Пӯшиш ва рангҳо

Аксарияти аспҳои ганноверӣ ранги пояи якранга доранд, ки дар байни онҳо ранги гарм, зарди сурх, қаҳваранги торик ва сиёҳ бештар мушоҳида мешавад, ва хокистарӣ низ хеле маъмул аст. Нишонаҳои сафед дар рӯй ва пойҳо комилан табиист ва дар стандарт иҷозат дода мешавад. Ранги алоалои (пинто) анъанавӣ дар китоби асосии зот қабул нашудааст, аз ин рӯ қариб ҳамаи аспҳои сабтшуда як ранги пояи ягона доранд, ки дар беҳтарин ҳолат сафеди маҳдуд дорад.

Хислат яке аз бузургтарин афзалиятҳои ин зот аст. Аспҳои ганноверӣ тавре парвариш меёбанд, ки қобилиятҳои қавии варзиширо бо табиати боэътимод ва осонидорашаванда муттаҳид кунанд, ва саворшавандагӣ дар вақти санҷишҳои аспҳои нар ва модиён расман баҳогузорӣ мешавад. Аксарияти онҳо мутавозин ва ҳамкор мебошанд, ки идораи ҳаррӯза ва тарбияро назар ба бисёр зотҳои варзишии хунгарм хеле осонтар мегардонад.

Бо саворкори доимӣ, ганноверӣ муносибати кории воқеӣ месозад ва равшан аст, ки дар низоми устувор шукуфон мегардад. Ин зот зуд меомӯзад ва он чиро омӯхтааст, хуб дар хотир нигоҳ медорад, аммо ин заковат ҷиҳати дигаре низ дорад: саворидании ноодилона ё номунтазам зуд пай бурда мешавад ва бо аксуламали мувофиқ ҷавоб медиҳад. Дар назди одамони ношинос ё муҳити нав, аксарияти онҳо ором мемонанд, на асабӣ.

Дар чарогоҳ ва тавила, ин зот одатан аҳли ҷамъиятпазир аст ва бо аспҳои дигар хуб муошират мекунад. Сатҳи қувва дар як миёнаравии хуб қарор дорад: барои мусобиқаи ҷиддӣ қувваи кофӣ, бидуни он аксуламали тезу тунде, ки бисёр зотҳои хунгармро тавсиф мекунад.

Аспҳои ганноверӣ тобовар мебошанд ва нигоҳубини хеле мураккабро талаб намекунанд, аммо ҳамчун аспҳои калони варзишӣ саломатии дарозмуддаташон аз идоракунии пайваста вобаста аст. Ҳаракати мунтазам, замини мувофиқ ва назорати диққатнок ба пойҳо ва сумҳо аз ҳама муҳимтар аст.

Тозакорӣ

• Якчанд маротиба дар як ҳафта муйтозакунӣ кунед, ва дар мавсими рехтани мӯй ҳар рӯз.
• Сумҳоро ҳар рӯз тоза кунед ва барои санг, пусиши пошна ё тарк муоина кунед.
• Ёл ва думро дар сурати зарурат шона карда, шуед.
• Пас аз кори вазнин, аспро ҳаммом дода, хуб хушк кунед.
• Пас аз саворшавӣ, тамоми баданро барои соиш, варам ё гармии ғайримуқаррарӣ муоина кунед.

Машқ

• Сайргоҳии ҳаррӯзаро дар майдончаи маҳдуд ё чарогоҳ таъмин кунед.
• Тамрини саворшавиро бо сайругашт ва ҳаракати озод омехта кунед.
• Пеш аз кори вазнини дрессаж ё аспдавии бо монеа, кобилияти ҷисмониро тадриҷан баланд кунед.
• Рӯзҳои истироҳат илова кунед, то фишор ба буғумҳо ва пайҳоро кам кунад.

Муҳит

Барои ганноверӣ тавилаи тоза ва хубтариватшаванда, сайргоҳии ҳаррӯза, ва замини ҳамвор ва бехатар беҳтарин аст. Ин зот гармии тобистонии Тоҷикистонро дар сурати доштани сояи кофӣ ва тариватшавии хуб хуб таҳаммул мекунад, аммо ба дастрасии пайвастаи об ниёз дорад, то аз фишори гармӣ пешгирӣ шавад.

Ганноверӣ ҳамчун ҳайвони алафхӯри чарогоҳӣ, ниёз ба ғизое дорад, ки асосан аз алаф иборат бошад: чарогоҳ, каҳ ё силос бояд қисми зиёди истеъмоли ҳаррӯзаро ташкил диҳад, то ки ҳозима ба таври муқаррарӣ кор кунад. Ғизои консентратшуда мутобиқи он ки асп то чӣ андоза сахт кор мекунад, илова карда мешавад, ва аспи камкоркунанда назар ба аспи дар тамрини пурраи мусобиқавӣ хеле камтар ниёз дорад. Бояд ғизоро мутобиқи вазн диҳед, на бо тахминӣ, ва ҳар тағйирро дар ғизо тадриҷан ворид кунед.

Ширинӣ ва иловаҳо

Як порчаи хурди сабзӣ ё себ ширинии мувофиқ барои гоҳ-гоҳ мебошад. Санги намак ё маъданӣ бояд ҳамеша дастрас бошад, ва духтури байторӣ ё мутахассиси ғизои асп метавонад дар бораи иловаҳо маслиҳат диҳад, агар таҳлили алаф норасоиро нишон диҳад. Оби тоза ва пок бояд ҳамеша дастрас бошад, зеро аспи чунин андоза метавонад ба осонӣ зиёда аз 30 литр дар як рӯз бинӯшад.

Муоинаҳои сахтгиронаи парвариш, ки шакли зоҳирӣ ва саломатиро тафтиш мекунанд, кӯмак кардаанд, ки ганноверӣ ҳамчун зоти воқеан тобовар боқӣ монад. Бо идораи ғамхорона, бисёр аспҳо ба 25 то 30 сол мерасанд. Аксарияти мушкилоти саломатӣ, ки дар ин зот мушоҳида мешавад, бо талаботи кори варзишӣ ва андозаи асп алоқаманд аст, на бо як заифии меросии мушаххас.

Нигоҳубини пешгирикунанда

• Муоинаи солонаи байторӣ ба ҳамроҳи ваксинатсияи мунтазам.
• Тафтиши дандон бо суфткунӣ, одатан як ё ду маротиба дар як сол.
• Ташрифи наълбанд ҳар 6 то 8 ҳафта барои буришан ё наъл кардан.
• Барномаи муташаккили зиддикирм дар асоси таҳлили ахлот.
• Баланд бардоштани тадриҷии қобилияти ҷисмонӣ, ки буғумҳо ва пайҳоро ҳифз мекунад.

Қобилияти тарбия хусусияти марказии ин зот аст ва пеш аз тасдиқи асп барои парвариш расман санҷида мешавад. Аспҳои ганноверӣ зуд меомӯзанд, он чиро омӯхтаанд боэътимод дар хотир нигоҳ медоранд, ва одатан ҳамкориро бо саворкор бартарӣ медиҳанд, на муқобилиятро. Ин омодагӣ ба ҳамкорӣ бо идоракунии равшан ва мунтазам мукофот мегирад, ва ба ҳамин суръат аз рафтори дағал ё номунтазам осеб мебинад. Аксарияти аспҳо дар синни се ё чор солагӣ аспдавиро оғоз мекунанд, ва баъд тадриҷан ба сӯи фанни интихобшудаашон рушд меёбанд.

Асосҳо

1. Кори ороми заминиро бунёд кунед: роҳбарӣ кардан, бетаконон истодан, ва қабули ламс дар тамоми бадан.
2. Тобеъшавӣ ба фишор ва фармонҳои содаи овозиро аз даст ё дар ресмон омӯзонед.
3. Асбобу анҷом ва саворкорро тадриҷан, дар муҳити назоратшаванда ворид кунед.
4. Қадам, юрт ва тохтро тавассути кори устувор, ба пеш равона ва мутавозин рушд диҳед.
5. Вақте ки асосҳо мустаҳкам ҷойгир шуданд, тарбияи хоси фанро илова кунед - шаклҳои дрессаж ё ҷаҳишҳои хурди гимнастикӣ.
6. Ҷаласаҳоро кӯтоҳ нигоҳ доред, махсусан бо аспҳои ҷавон, ва бо аксуламали хуб хотима диҳед.

Китоби зот дар маркази парвариши ганноверӣ қарор дорад ва ба стандартҳое назорат мекунад, ки шакли зоҳирӣ, ҳаракат ва хислатро дар тӯли наслҳо мутавозин нигоҳ медоранд. Аспҳои нар бояд пеш аз гирифтани иҷозат барои парвариш, муоинаи шакли зоҳирӣ ва санҷиши иҷроотро гузаранд, ва модиёнҳо пеш аз он ки курраҳошон ба китоби асосии зот дохил карда шаванд, арзёбӣ мешаванд.

Модиёнҳо дар давоми чанд сол ба балоғати парваришӣ мерасанд, гарчанде ки бисёре аз онҳо пеш аз рафтан ба парвариш аввал дар мусобиқаҳо иштирок мекунанд. Ҳомиладорӣ пас аз ҷуфтшавӣ ё бордоркунии сунъӣ тахминан 11 моҳ давом мекунад ва қариб ҳамеша ба таваллуди як курра меанҷомад, зеро дугоникшавӣ дар аспҳо нодир ва одатан номатлуб аст.

Курраҳо одатан дар синни тахминан шаш моҳагӣ аз шир ҷудо карда мешаванд. Пас аз он, аспҳои ҷавон бо сайргоҳии фаровон ва одаткунии тадриҷӣ ва сабрнок калон мешаванд, ва то замони кофӣ баллоғ шудани бадан савор карда намешаванд, одатан аз се солагӣ ба баъд.