Ротвейлер

Ротвейлер барои кор ба дунё омадааст. Дар тӯли садсолаҳо гов меронд, ароба мекашид ва баъдтар дар хидмати полис, артиш ва ёрии наҷот аз ӯ кор мегирифтанд. Ин замина имрӯз ҳам дар хислати ӯ намоён аст: ба машқи ҳаррӯза, вазифаи мушаххас ва тарбияи устувор ниёз дорад. Дар хонаи дуруст, бо соҳибе ки вақт ва дониш дорад, рафиқи боэтимод ва ором мешавад.

Аз ҷиҳати ҷусса, саги калон ва устухонбандии қавӣ аст. Синааш паҳн ва амиқ, пушташ рост ва мустаҳкам, ва пӯшишаш сиёҳ бо нишонаҳои зангорӣ то қаҳваии торик аст. Нарҳо аз 61 то 69 сантиметр қад ва аз 43 то 61 килограмм вазн доранд. Модаҳо каме хурдтаранд. Бо вуҷуди ин ҷусмаи калон, ҳаракаташ мутавозин ва чолок аст.

Аз ҷиҳати хулқ, на тарсончак аст ва на асабӣ. Дар хона ором ва яксони хулқ аст, аз паси одамони худ мегардад ва ба бегонагон бо эҳтиёт нигоҳ мекунад. Бисёр соҳибдорон мегӯянд, ки ин саг дар хона сокит аст, аммо ҳар чизи ғайриоддиро фавран мефаҳмад.

Ротвейлер барои кӣ мувофиқ аст

Соҳибдори мувофиқ ин нажод касест, ки метавонад машқи ҳаррӯза, иҷтимоишавии барвақт ва тарбияи равшан пешкаш кунад. Дар хонае ки касе ҳамеша ҳозир аст ва қоидаҳои мунтазам мегузорад, беҳтарин рушд мекунад. Барои соҳибдорони аввалкор, оилаҳое ки вақт барои тарбия надоранд, ё касоне ки натавонанд саги қавии калонро идора кунанд, мувофиқ нест.

Дар охири асри 19 нажод дар арафаи нобудшавӣ буд. Роҳи оҳан омад, рондани гов аз масофаҳои дур аз байн рафт ва талабот ба ин сагон якбора коҳиш ёфт. Дар ибтидои асри 20 таваҷҷӯҳ дубора зинда шуд, зеро нажод барои хидмати полис ва артиш мувофиқ буд. Клубҳои аввалини нажод дар Олмон ташкил ёфтанд ва стандарти ягона қабул гардид.

Решаҳои нажод ба лашкари Рум мерасад. Вақте ки легионҳои Рум ба шимоли Аврупо ҳаракат мекарданд, сагони мастифмонандеро барои рондан ва нигаҳдории чорво ҳамроҳ мебурданд. Ин сагон дар минтақаҳое ки Румиён маскан мегирифтанд боқӣ монданд, аз ҷумла дар ҷануби Олмон, дар ҷое ки баъдтар шаҳри Ротвейл ташкил ёфт.

Дар асрҳои миёна Ротвейл ба маркази тиҷорати гов табдил ёфт. Сагони маҳаллӣ, ки насли омехтаи сагони Рум ва нажодҳои бумӣ буданд, барои рондани гов ба бозор ва нигаҳдории онҳо истифода мешуданд. Қассобони шаҳр ҳам ин сагонро барои кашидани аробаҳои пурбор кор мефармуданд ва нажод ба номи "Rottweiler Metzgerhund", яъне саги қассоби Ротвейл, маъруф шуд.

Ротвейлер дар тӯли асри 20 берун аз Олмон паҳн гардид. Имрӯз дар хидматҳои полисӣ, наҷот ва хидматрасонӣ кор мекунад ва дар бисёр хонаҳо ҳамчун саги оилавии посбон нигаҳ дошта мешавад.

Ягона ранги қабулшуда сиёҳ бо нишонаҳои аниқи зангорӣ то қаҳваии амиқ аст. Ин нишонаҳо ҳамеша дар ҷойҳои муайян ҷойгир мешаванд: дар болои ҳар чашм, рӯйи рухсораҳо, пӯзаш, сина, пойҳо ва зери дум. Нишонаҳои возеҳ ва хубтаъриф дар стандарт тарҷеҳ доранд. Думро дар гузашта мебурриданд, аммо дар бисёр кишварҳо ҳоло табиӣ мемонад.

Сохти умумии бадан

Соттвейлер сагест, ки дарозии тана каме аз қадаш бештар аст. Ҷусмааш мушакдор ва синааш амиқ аст. Пушт рост ва қавӣ мебошад ва тасвири умумӣ қувват ва чолокиро нишон медиҳад. Сар паҳн аст бо косахонаи камонбаста, пӯза хубинкишофёфта ва чашмони бодомшакли торик, ки ифодаи ором ва ҳушёр медиҳанд. Гӯшҳо миёна, секунҷа ва ба пеш пасонда мешаванд. Дар иқлими кӯҳии Тоҷикистон зерпӯшоки нажод метавонад зичтар рушд кунад.

Пайванди Ротвейлер ба оилааш амиқ аст. Бо касоне ки ба онҳо итминон дорад, меҳрубон ва баъзан хушбозӣ аст. Бисёр ин сагон наздикии ҷисмониро дӯст медоранд ва ба паҳлӯи соҳибашон такя мекунанд. Дар хона ором ва яксони хулқ аст.

Бо бегонагон табиатан эҳтиёткор ва бодиққат аст. Вақт мегирад то одамони навро қабул кунад ва вазъиятро пеш аз аксулъамал баррасӣ мекунад. Ин ғариза бахши зотии нажод аст. Саге ки аз кӯчакӣ бо одамони зиёд, ҷойҳо, садоҳо ва ҳайвонҳои дигар ошно шудааст, дар калонсолӣ оромтар ва боандешатар аст. Саги дуршуда метавонад зиёд шубҳакор ё тундхӯ гардад.

Ба кӯдакони хонаводааш одатан мулоим ва бурдбор аст, аммо чун ҷусмааш калон аст, бозиаш бо кӯдакони хурдсол ҳамеша бояд назорат шавад. Бо сагон ва ҳайвонҳои дигар натиҷа метафовут аст. Муқовимати якҷинсӣ, алалхусус байни нарҳо, рӯй дода метавонад. Зиракӣ ва иродаи қавии нажод соҳибдореро талаб мекунад, ки роҳбарии равшан ва устувор диҳад.

Дар иқлими Тоҷикистон, ки тобистони Душанбе гарм ва хушк аст ва зимистони кӯҳистони Помир хеле сард мебошад, машқи Ротвейлер бояд ба иқлим мутобиқ бошад. Гармои шадидро нисбатан сахт мепазирад, аз ин рӯ дар тобистон машқ бояд ба субҳи барвақт ё шом маҳдуд гардад. Сармаи кӯҳистонро беҳтар таҳаммул мекунад. Мӯйаш кӯтоҳ аст ва нигоҳубин кори зиёд намехоҳад, аммо нажод аз ҷиҳати машқ, тарбия ва сохтор талабкор аст. Мӯй дар тӯли сол миёна мерезад ва дар вақти тағйири мавсим, тақрибан ду маротиба дар сол, бештар.

Нигоҳубини мӯй

• Ҳафтае як ё ду маротиба бо барус ё рубдонаи каучукӣ шона кунед то мӯйҳои рехтаро ҷудо кунед. Дар вақти мавсими рехтани мӯй зиёдтар.
• Ҳар ду то се моҳ, ё вақте ки саг олуда шавад, обу собун занед.
• Ҳар се то чор ҳафта нохунҳоро кӯтоҳ кунед агар худ фарсоиш наёбанд.
• Гӯшҳоро мунтазам тафтиш ва тоза кунед ва ҳар чанд рӯз дандонҳоро бишӯед.

Машқ

• Ҳар рӯз як то ду соат фаъолият: сайру гашт, бозӣ ва тарбия.
• Корҳои зеҳнӣ дохил кунед: фармонҳои итоат, бозиҳои бӯй ё хӯрокандозии ботанзим. Нажод зуд дилгир мешавад.
• Фаъолияти кориро ба машқҳои сохторёфта, ба монанди пайгирӣ ё кашидани ароба, равона кунед.
• Барои кӯчакон то вақте ки буғумҳо ба пуррагӣ ташаккул наёбанд, машқи сахт ва такрорӣ дар рӯйи сатҳи сахт маҳдуд кунед.

Муҳити зиндагӣ

Ротвейлер дар хонае бо ҳавлии иҳотакарда беҳтар зиндагӣ мекунад ва бояд дохили хона, дар паҳлӯи оила бошад, на берун аз хона ба танҳоӣ. Нажод ба тамоси ҳаррӯзаи инсонӣ ниёз дорад ва агар муддати дарозе танҳо ё бетаҳрик монда шавад, рафтори мушкилоттзо пайдо мекунад. Берун аз Душанбе ёфтани ветеринари мутахассис мушкилтар аст, аз ин рӯ тадбирҳои пешгирӣ аз ибтидо муҳим мебошанд.

Чун синааш амиқ аст, хатари варами меъда вуҷуд дорад. Ду хӯроки кам дар рӯз беҳтар аз як хӯроки зиёд аст ва пас аз хӯрок машқи сахт набояд баробар анҷом дода шавад. Ин нажод осон чоқ мешавад ва вазни изофӣ фишор ба буғумҳо ва дил меоварад. Миқдори хӯрок бояд ба синну сол, вазн ва сатҳи фаъолияти саг вобаста бошад, на хӯрок ҳамеша дастрас гузошта шавад. Кӯчакон бояд хӯроки махсуси нажодҳои калонро хӯранд, ки кальций ва энергияро барои рушди оҳиста ва мутавозин ба эътидол меорад.

Мукофот ва иловаҳо

Мукофоти хӯрокӣ бояд аз 10 фоизи калорияи ҳаррӯза зиёд набошад. Иловаҳои буғумдорандаи глюкозамин ва хондроитин дар байни соҳибдорон маъмул аст. Кислотаҳои чарби омега-3 барои пӯшиш ва буғумҳо ҳам истифода мешаванд, аммо пеш аз дода шуданашон бо ветеринар мусоҳиба кунед. Об ҳамеша бояд дастрас бошад.

Ҳангоми харидани кӯчак, аз парваришгар натиҷаҳои санҷиши лаган, оринҷ ва дилро талаб кунед. Ин санҷишҳо хатари гузаронидани бемориҳои меросиро коҳиш медиҳанд. Берун аз Душанбе дастрасӣ ба ветеринорони мутахассис маҳдудтар аст, аз ин рӯ соҳибдор бояд пешгирӣ ва назоратро ҷиддӣ гирад. Умри миёнаи нажод тақрибан 9 то 10 сол аст. Нигаҳ доштани вазни солим яке аз муассиртарин роҳҳои ҳимояи буғумҳо ва саломатии умумӣ аст.

Пешгирӣ

• Ҳар сол ба ветеринар равед. Барои сагони пир зиёдтар.
• Ваксинаҳо ва доруҳои зиддипаразитиро ба вақташ диҳед.
• Вазни мӯътадил нигаҳ доред то фишор ба буғумҳо ва дил кам гардад.
• Ба дандонҳо мунтазам расед ва бо боло шудани синну сол буғумҳоро мунтазам санҷед.
• Аз парваришгароне хариди намоед, ки натиҷаҳои санҷишҳои лаган, оринҷ ва дилро пешниҳод мекунанд.

Зиракии Ротвейлер тарбияашро имконпазир мекунад, аммо ин зиракӣ бо иродаи мустақил меояд. Соҳибдоре ки ором, устувор ва возеҳан роҳбар аст, беҳтарин натиҷа мегирад. Муомилаи дурушт ё беандоза акси натиҷа медиҳад ва метавонад саги лагадмол ё тундхӯ ба вуҷуд орад. Иҷтимоишавӣ ва тарбияи итоат аз аввал зарурист, ҳам барои идора кардани ҷусма ва қуввааш, ҳам барои равона кардани ғаризаи посбонии ӯ ба роҳи дуруст.

Асосҳо

1. Аз синни кӯчакӣ иҷтимоишавиро оғоз кунед: бо одамони зиёд, ҷойҳо, садоҳо ва ҳайвонҳои дигар шинос кунед.
2. Фармонҳои асосиро барвақт биомӯзед: нишинед, бихобед, биистед, биёед, бо банди нарм роҳ бравед.
3. Машқҳо кӯтоҳ, зиёд ва мусбат бошанд то диққати сагро нигаҳ доред.
4. Қоидаҳои хонаводагие ки ҳамаи аъзои оила риоя кунанд мустаҳкам созед.
5. Ба корҳои пешрафта гузаред: пайгирӣ, кашидани ароба, варзишҳои посбонӣ, то хоҳиши корро қонеъ кунед.
6. Тарбияро дар тӯли ҳаёти саг идома диҳед, на танҳо дар давраи кӯчакӣ.

Ҳомиладорӣ тақрибан 63 рӯз давом мекунад ва дар як таваллуд одатан аз 6 то 12 кӯчак ба дунё меоянд. Таваллуд дар нажодҳои калон метавонад мушкилот дошта бошад, аз ин рӯ дастгирии ветеринарӣ барои вақти таваллуд бояд аз пеш нақша гирифта шавад. Берун аз Душанбе, ки ветеринорони мутахассис мавҷуданд, ин дастрасӣ маҳдудтар аст. Кӯчакҳо дар ҳафтаҳои аввал ба модар барои гармо ва хӯрок пурра вобастаанд ва вазни ҳар кӯчак бояд мунтазам тафтиш шавад.

Парвариши масъулиятшинос ба саломатӣ ва хислат такя мекунад. Аксари парваришгарон то ду солагӣ сабр мекунанд, зеро дар ин вақт санҷишҳои лаган, оринҷ ва дил анҷом дода мешаванд ва хислати калонсолонаи саг равшан мешавад. Модинаҳо тақрибан ду маротиба дар сол ба ҳеҷ меоянд.

Иҷтимоишавии барвақт дар дохили деха оғоз мешавад. Кӯчакҳо одатан дар ҳафтаи ҳафтум ё ҳаштум аз шир ҷудо мешаванд ва пеш аз рафтан ба хонаи нав бо одамон, садоҳо ва таҷрибаҳои нав шинос карда мешаванд. Бо назари қуввати нажод ва ғаризаи посбонии он, супурдани кӯчакон ба соҳибдорони мувофиқ як вазифаи муҳими парвариши масъул аст.

Сабти номи саги зоти Ротвейлер дар Тоҷикистон

Саге, ки ҳуҷҷат дорад, бо як занг ба хона бармегардад. Барои саги зоти Ротвейлер ин ҳуҷҷатро ройгон созед: сурат, маълумот ва рақами шумо дар варақае, ки тамоми умри саг эътибор дорад ва ягон дирам намехоҳад. Сабти ном як бор аст ва тамом.

Понздаҳ рақами зери пӯсти саги зоти Ротвейлер танҳо вақте ба шумо мерасад, ки феҳристе инро гӯяд. Бигзор United Pet Club ройгон гӯяд: сабт ҳеҷ гоҳ ба охир намерасад, ҳар марка чип қабул мешавад ва ҳар тағйири маълумот ройгон аст. Аввал сабти чип, баъд ҳисоб.