Ванкедисии туркӣ

Ванкедисии туркӣ гурбаи калон бо мӯи нимадароз аст, ки Туркия ватанаш мебошад. Ин ном шакли яктарангаи сафеди нажоди Вони туркиро аз гурбаҳои маъмултаре, ки нақши Вон доранд, яъне рангро танҳо дар сар ва дум меронанд, ҷудо мекунад. Дар ватани худ, гурбаҳои сафед ҳамчун зуҳури мустақили ҳамон намуди минтақавӣ шинохта мешаванд ва калимаи Ванкедисӣ дар Туркия барои тавсифи ин пӯшиши комилан сафед истифода мешавад.

Ин нажод варзишкор ва пурэнержӣ аст. Гурбаҳои ин намуд то калонсолӣ бозигӯш мемонанд ва бо одамоне, ки дар канорашон зиндагӣ мекунанд, иртиботи наздик мебанданд. Зираку кунҷков ҳастанд ва бисёре аз онҳо бештар аз гурбаи оддӣ аз об ва бозиҳои овардан лаззат мебаранд. Соҳибон аксар вақт аз вобастагии сагмонанди онҳо ба як ё ду нафар дӯстдоштаашон ёд мекунанд.

Бо вуҷуди зоҳири дарози пӯшиш, Ванкедисӣ танҳо як қабатаи мӯ бо камтарин зермӯ дорад, ки ниёзи нигоҳубинро дар ҳадди миёна нигоҳ медорад. Ин нажод барои хонаводае мувофиқ аст, ки метавонад фазо, таъомул ва фаъолияти рӯзона фароҳам оварад, на хонаи ором бе тавваҷӯҳ.

Барои кӣ мувофиқ аст

Ванкедисӣ барои касе мувофиқ аст, ки гурбаи фаъол ва иҷтимоӣ мехоҳад ва метавонад бозӣ, ҷои боло рафтан ва ҳамроҳӣ фароҳам орад. Барои касоне, ки вақти дуру дароз хонаро тарк мекунанд ё гурбаи ором ва кам талабро мехоҳанд, мувофиқ нест.

Вони туркӣ нажоди табиӣ аз минтақаи атрофи кӯли Вон дар шарқи Туркия аст. Гурбаҳои ин намуд муддати тӯлонӣ аст, ки дар минтақа ба шакли нимаваҳшӣ ва нимаахлӣ зиндагӣ мекунанд ва ба иқлими тобистонҳои гарм ва зимистонҳои сарди он мутобиқ шудаанд. Ин нажод тавассути омезиши қасдона ба вуҷуд наомадааст, балки тӯли насл‌ҳои зиёд дар ҳамон минтақа ба таври табиӣ рушд кардааст.

Таваҷӯҳи Ғарб ба ин нажод дар нимаи асри бистум афзоиш ёфт, вақте меҳмонони бритониявӣ гурбаҳоеро аз Туркия ба хона бурданд ва онҳоро берун аз кишвар ҷо заданд. Вони туркии классикӣ, ки дар сатҳи байналмилалӣ маъруф шуд, дорои нақши Вон буд: бадани асосан сафед бо нишонаҳои рангии маҳдуд ба сар ва дум.

Дар канори гурбаҳои дорои нақш, гурбаҳои яктарангаи сафед низ дар ҳамон ҷамоа пайдо шуданд. Дар Туркия ин гурбаҳои сафеди яктарангаро Ванкедисӣ мегӯянд, яъне гурбаи Вон, ва дар минтақаи худ мавқеи хосе доранд. Аз назари сохтор, навъи пӯшиш ва хӯву хӯлат бо Вони дорои нақш умумиятҳои зиёде доранд ва фарқи асосӣ дар надоштани ҳеч ранге дар пӯшиш аст.

Чун шакли сафед ба ҳамон захираи минтақавӣ вобаста аст, барномаҳои исло ва ниҳодҳои туркӣ барои нигоҳдории ҳарду намуд, ҳам дорои нақш ва ҳам яктарангаи сафед, ҳамчун бахше аз мероси бумӣ кӯшиш кардаанд.

Ванкедисӣ гурбаи калон ва қавӣ бо бадани дароз, мустаҳкам ва китфҳои паҳн аст. Нарҳо ба таври намоёне аз модаҳо калонтаранд ва имкон дорад се то панҷ сол вақт лозим шавад то ба андоза ва мушакҳои пурра расанд. Пӯшиш нимадароз, нарм ва бо бофтае монанди кашмир тавсиф мешавад ва думи пурпар аксар вақт серзадатарин бахши мӯи бадан аст.

Вижагии муайянкунандаи Ванкедисӣ пӯшиши яктарангаи сафед аст, бе ҳеч нишони Вонӣ дар сар ё дум. Пӯшиш асосан яктабақа бо камтарин зермӯ аст, ки дараҷае аз муқовимат дар баробари об медиҳад ва тавзеҳ медиҳад, ки чаро ин нажод обро таҳаммул мекунад.

Пӯшиш ва рангҳо

Пӯшиш дар тамоми бадан сафед аст. Ранги чашм гуногун аст ва гурбаҳои каҳрабо, кабуд ва дурангинаро, ки аз ҳар ранг як чашм доранд, дар бар мегирад. Ванкедисӣ ҳамчун нажоди яктабақа дар моҳҳои гармтар рехтани фаслии зиёде дорад ва дар зимистон пӯшиши пурракунандатаре мепӯшад.

Ванкедисӣ гурбаи фаъол ва меҳрубон аст, ки бо аҳли хона иртиботи наздик мебандад. Бисёре аз гурбаҳои ин намуд ба як ё ду нафар вобастагии қавӣ доранд ва дар хона ба дунболашон мераванд, ба ҷустуҷӯи таъомул ҳастанд, на инки мунтазири наздик шудани дигарон бошанд. То калонсолӣ бозигӯш мемонанд ва барои шод будан ба бозӣ, бозичаҳо ва таваҷӯҳ ниёз доранд.

Бо оила нажод гарм ва иҷтимоӣ аст. Бо бегонаҳо гурбаҳои алоҳида фарқ доранд: баъзеҳо боэтимод ва берунгаро ҳастанд, дар ҳоле ки дигарон то ором нашаванд дуртар мемонанд. Бо ҳайвонҳои хонагии дигар Ванкедисӣ дар сурати калон шудан дар канорашон хуб кинор меояд, ки табиати иҷтимоӣ ва пурэнержияш ин корро осон мекунад, гарчанде сатҳи баланди фаъолияташ барои ҳайвони хеле ором ва солхӯрдаи дигар хасташ мекунад.

Закотат вижагии асосии ин нажод аст. Ин гурбаҳо рӯтинаҳоро зуд ёд мегиранд, метавон ба онҳо овардан ёд дод ва аксар вақт пайдо мекунанд, ки чӣ тавр чизеро кушоянд ё ба он биросанд. Бисёре инчунин шавқи ғайримуқаррарӣ ба об нишон медиҳанд ва имкон дорад дар даст‌шӯяк бозӣ кунанд ё бозичаҳояшонро дар косаи обашон ғарқ кунанд.

Ванкедисӣ нажоди яктабақа аст, бинобар ин оростани он миёна аст на сангин, аммо фаъолият ва закотаташ таъомули рӯзонаро зарур мегардонад.

Оростан

• Ҳафтае як ё ду бор хас кашед ва дар вақти рехтани фаслӣ ин корро то чанд бор дар ҳафта зиёд кунед
• Гӯшҳоро дар сурати ниёз санҷед ва оҳиста тоза кунед
• Ҳар чанд ҳафта нохунҳоро кутоҳ кунед
• Танҳо гоҳе-гоҳе ҳаммом кунед; пӯшиш дар баробари об муқовим аст ва ба ин ниёзи кам дорад
• Пӯшиши сафедро бо санҷидани дум ва қафо пас аз истифода аз сандуқча тоза нигоҳ доред

Машқ

• Ҳар рӯз ҷаласаҳои бозии фаъол ҳадди ақал 20 то 30 дақиқа фароҳам оред
• Сохторҳои боло рафтан, дарахтони гурбавӣ ва ҷойҳои баланд барои нишастан пешкаш кунед
• Аз зарфҳои муаммо ва бозичаҳои овардан барои истифода аз закотати нажод кор гиред
• Бозичаҳоро ивазовар кунед то шавқ баланд бимонад

Муҳит

Ванкедисӣ дар хонае бо фазои амудӣ ва ҷои кофӣ барои давидан беҳтарин натиҷа медиҳад. Бо назардошти хостгоҳаш бо доманаи гуногуни иқлим кинор меояд, аммо дар гармои шадид бояд дар ҳолати роҳат нигоҳ дошта шавад. Азбаски кунҷков аст ва об ро дӯст медорад, ҳар манбаи обии кушодаи хатарнокро эмин созед ва роҳҳои бехатари ин шавқро фароҳам оред.

Ванкедисӣ ҳамчун гӯштхӯри иҷборӣ ба ғизои пурра ва мутавозини гурбавӣ ниёз дорад, ки дар асоси протеини ҳайвонӣ бошад. Бо назардошти ҷуссаи калон ва энержии баланд, дар асоси ҳолати бадан на миқдори муайян хӯрок диҳед ва бо рушди гурба, кам шудани фаъолият дар синнусолии баланд ё ахтагӣ танзим кунед. Оби тоза ҳамеша бояд дастрас бошад ва бисёре аз ин гурбаҳо фавворро тарҷеҳ медиҳанд.

Хӯрокҳои иловагӣ ва мукаммалкунандаҳо

Хӯрокҳои иловагиро то тақрибан 10 дарсади калорияи рӯзона маҳдуд кунед. Гурбае, ки ғизои пурра мехӯрад, одатан ба мукаммалкунандаи иловагӣ ниёз надорад; ҳар илова, монанди дастгирии муфасил ё пӯст, пеш аз шурӯъ бо духтури ҳайвонот мушварат кунед.

Ванкедисӣ нажоди табиии мустаҳкам аст ва бисёре аз афрод бо нигоҳубини хуб то охири бозаи 12 то 17 сол зиндагӣ мекунанд. Ҳамчун нажоди маҳаллии то ҳадде дасттазаназада, пойгоҳи ғанетикии васеъе дорад, аммо чанд нигаронӣ арзиши назоратро доранд. Муҳимтарини онҳо карии модарзодӣ аст, ки дар маҷмӯъ бо пӯшиши сафед ва чашмҳои кабуд дар гурбаҳо алоқа дорад ва дар афроди сафед бо чашми кабуд, аз ҷумла гурбаҳои дурангина аз тарафи чашми кабуд, эҳтимоли бештаре дорад.

Нигоҳубини пешгирӣ

• Муоинаҳои солонаи духтури ҳайвонот, барои солхӯрдагон бештар
• Ваксинаҳо ва назорати паразитро ба‌рӯз нигоҳ доред
• Санҷиши шунавоӣ барои гурбабачаҳои чашми кабуд
• Нигоҳубини мунтазами дандон ва назорати вазн
• Рӯтини доимии фаъолиятро нигоҳ доред

Ванкедисӣ аз ҷумлаи гурбаҳоест, ки тарбиятпазирии бештаре доранд. Закотат, энержӣ ва иртиботи мустаҳками он бо аҳли хона, онро мустаъидди омӯзиши мукофотмаҳор мекунад ва бисёре аз ёдгирии найрангҳо ҳамчун навъе аз бозӣ лаззат мебаранд. Ҷаласаҳои кӯтоҳ ва зиёд беҳтар аз ҷаласаҳои тӯлонӣ аст ва устуворӣ аз муддат муҳимтар аст. Шавқи нажод ба овардан, бозиҳои овардания‌ро ба яке аз осонтарин рафторҳо барои парвариш мекунад.

Асосҳо

1. Бо омӯзиши сандуқча шурӯъ кунед, ки аксари гурбабачаҳо зуд ёд мегиранд
2. Гурбаро барои омадан бо номаш бо ёрии хӯрокҳои иловагӣ ё бозӣ мукофот диҳед
3. Рафтори нишонагирӣ ё овардани соддаеро ёд диҳед то энержиро ҳидоят кунед
4. Тахтаи харошидан барвақт биёред ва истифодаи онро мукофот диҳед
5. Аз ҳомиле бо ассотсиасияҳои мусбат барои осон шудани ташрифҳои духтур истифода кунед

Парвариши Ванкедисӣ ба камолоти оҳистаи нажод ва хатари карӣ, ки бо пӯшиши сафед алоқаманд аст, таваҷӯҳ мехоҳад. Гарчанде модаҳо метавонанд дар соли аввал ба камолоти ҷинсӣ бирасанд, нажод аз назари ҷисмонӣ оҳиста рушд мекунад ва нарҳо хусусан имкон дорад то се то панҷ сол ба андозаи пурра нарасанд. Барномаҳои масъулиятнок шунавоиро озмоиш ва пайгирӣ мекунанд, зеро ҷуфтгирии сафед бо сафед эҳтимоли гурбабачаҳои кар бо чашми кабудро зиёд мекунад.

оvладание тақрибан 63 то 67 рӯз давом мекунад ва зоишҳо одатан дар андозаи мӯтадил ҳастанд. Модаҳои ин намуд одатан модарони диqqатпарвар ҳастанд ва гурбабачаҳо аз муҳити ғанӣ ва дастҳолии барвақт ва мулоим барои дастгирии хӯю хӯлати иҷтимоии нажод баҳраманд мешаванд. Гурбабачаҳо одатан пас аз аз шир ҷудо шудан ва аввалин ваксинасия ва муоинаи тандурустӣ ба хонаҳои нав мераванд, ки одатан тақрибан дувоздаҳ ҳафта аст.

Сабти номи гурбаи зоти Ванкедисии туркӣ дар Тоҷикистон

Номи гурбаи зоти Ванкедисии туркӣ, ранг ва як сурати равшанро нависед, рақаматонро гузоред ва нигоҳ доред: сабти якумра бе ягон дирам, бо ҷои тайёр барои рақами чип. Сабти ном барои гурбаи хона ва гурбаи ҳавлӣ яксон аст.

Дар варақи духтур понздаҳ рақам навишта шудааст, ки ҳоло ба ҳеҷ кас намерасад. Онҳоро ройгон дар United Pet Club сабт кунед, то ба телефони шумо расанд: сабти бе мӯҳлат, ҳар марка чип, тағйироти ройгон дар тамоми умри гурбаи зоти Ванкедисии туркӣ. Сабти чип ду дақиқа мегирад.