کبوتر

کبوتر اهلی پرنده‌ای متوسط‌اندام است که از کبوتر صخره‌ای وحشی (Columba livia) نسب می‌برد. انسان‌ها هزاران سال است این پرنده را پرورش می‌دهند و فرم‌های اهلی امروزی طیف گسترده‌ای از اندازه‌ها، رنگ‌ها و توانایی‌ها دارند. برخی نژادها برای پرواز در مسافت‌های طولانی و بازگشت به خانه پرورش یافته‌اند، برخی برای پرواز نمایشی و کوبیدن در هوا، و برخی دیگر برای شکل و آرایش پر. کبوتران به طور کلی آرام و اجتماعی‌اند و با پرندگان دیگر کنار می‌آیند.

کبوتران عمدتاً دانه و غلات می‌خورند و با مکش آب می‌نوشند، برخلاف اکثر پرندگان که سر را به عقب می‌اندازند. برای تغذیه جوجه‌هایشان شیر چینه‌دانی تولید می‌کنند و هر دو والدین در جوجه‌کشی و تغذیه شریک می‌شوند. همین ویژگی‌ها نگه‌داری این پرنده را نسبت به بسیاری از پرندگان دیگر آسان‌تر می‌کند.

کبوتری که در شرایط مناسب نگه‌داری شود اهلی می‌شود و صاحبش را می‌شناسد. این پرندگان حیوانات گله‌ای هستند و با حداقل یک همنوع بهتر زندگی می‌کنند. برای کسانی مناسب‌اند که بتوانند کبوترخانه‌ای تمیز، تغذیه روزانه و تماس منظم با پرنده را فراهم کنند، نه برای کسانی که دنبال یک حیوان خانگی آزاد در خانه هستند.

این پرنده برای چه کسی مناسب است

کبوتران برای کسانی مناسب‌اند که می‌خواهند پرنده‌ای در فضای باز، اجتماعی و با تغذیه آسان داشته باشند. برای علاقه‌مندان به مسابقات، نمایشگاه‌ها یا پرواز نمایشی مناسب‌اند و برای خانواده‌هایی که می‌توانند تغذیه روزانه و نظافت کبوترخانه را تأمین کنند. برای کسانی که می‌خواهند پرنده‌ای آزاد در خانه داشته باشند یا نمی‌توانند برای مدت طولانی به آن رسیدگی کنند مناسب نیستند.

کبوتران اهلی از نظر ویژگی‌ها بسیار متفاوت از اجداد وحشی‌شان هستند. پرورش انتخابی در طول قرن‌ها پرندگانی تولید کرده که از نظر اندازه، شکل بدن، الگوی پر، سبک پرواز و رفتار با هم تفاوت دارند. در میان انواع پرکاربرد که اینجا معرفی شده‌اند حدود ۲۵ نژاد متمایز وجود دارد، در حالی که مجموع نژادهای جهانی در تمام استانداردها به چند صد می‌رسد.

تقسیم‌بندی‌های اصلی نشان‌دهنده هدف پرورش هر پرنده است. نژادهای کاربردی بزرگ‌اند و برای تولید گوشت پرورش یافته‌اند. پرندگان مسابقه‌ای و هومینگ برای سرعت و توانایی بازگشت به خانه از مسافت‌های طولانی پرورش یافته‌اند. نژادهای نمایشی به شیوه‌های خاصی پرواز می‌کنند، مانند کوبیدن یا چرخیدن در هوا. نژادهای تزئینی بیشتر برای شکل، حالت و ویژگی‌های پر نگه‌داری می‌شوند، نه پرواز.

نحوه دسته‌بندی نژادها

استانداردهای نژاد کبوترها را بر اساس هدف و ویژگی‌های جسمی دسته‌بندی می‌کنند. انجمن‌ها و استانداردهای نمایشگاهی شکل ایده‌آل بدن، الگوی پر و حالت هر نژاد را توصیف می‌کنند و داوران پرندگان را بر اساس این توصیفات ارزیابی می‌کنند. برای نژادهای مسابقه‌ای و نمایشی، عملکرد در هوا از امتیاز نمایشگاهی مهم‌تر است و این پرندگان عمدتاً بر اساس آنچه انجام می‌دهند انتخاب می‌شوند.

کبوتر اهلی از کبوتر صخره‌ای می‌آید، پرنده‌ای که روی صخره‌ها و طاق‌نماها در اروپا، شمال آفریقا و بخش‌هایی از آسیا لانه می‌کند. همین عادت لانه‌سازی نگه‌داری آن را آسان می‌کرد، چون پرندگان به راحتی سرپناه‌های مصنوعی را به جای صخره‌های طبیعی می‌پذیرند. نگه‌دارندگان اولیه در خاورمیانه و منطقه مدیترانه کبوتر را برای غذا و مدفوع آن نگه‌داری می‌کردند که به عنوان کود استفاده می‌شد.

مستندات نوشتاری و باستان‌شناختی نشان می‌دهد که نگه‌داری کبوتر یکی از قدیمی‌ترین اشکال اهلی‌سازی پرنده است و شواهد آن چند هزار سال قدمت دارد. تمدن‌های باستانی در بین‌النهرین، مصر و اطراف مدیترانه کبوترخانه‌ها ساختند و کبوتران را به تعداد زیاد پرورش دادند. پرندگان با گسترش تجارت و استقرار مردم منتشر شدند.

توانایی هومینگ کبوتران به استفاده از آن‌ها به عنوان پیک پیام انجامید. پرندگانی که از کبوترخانه‌شان دور برده می‌شوند به آن بازمی‌گردند و این ویژگی قرن‌ها برای ارتباط، از جمله در زمان جنگ، به کار رفت. پرورش انتخابی برای بازگشت مطمئن و سریع، نژادهای مسابقه‌ای و هومینگ امروزی را شکل داد.

از قرن هجدهم به بعد، پرورش‌دهندگان در اروپا، آسیا و سایر نقاط جهان نژادهای تزئینی و نمایشی زیادی توسعه دادند و ویژگی‌هایی مثل پرواز کوبشی، چینه‌دان باد کرده و دم‌های پرطرح را تثبیت کردند. نمایشگاه‌های کبوتر و باشگاه‌های مسابقه‌ای استانداردها را رسمی کردند و تنوع گسترده نژادهای امروزی نتیجه این دوره طولانی انتخاب است.

یک کبوتر معمولی بدنی گرد، سری کوچک با ناحیه نرم و گوشتی (موم) بالای منقار، و منقاری کوتاه و کمی خمیده دارد. در نژادهای پرنده بال‌ها قوی و تیزند و پاها کوتاه با کف فلس‌دار. الگوی کبوتر صخره‌ای وحشی خاکستری با دو نوار تیره روی بال و درخشندگی روی گردن است، اما نژادهای اهلی تنوع بسیار بیشتری نشان می‌دهند.

رنگ‌ها شامل خاکستری، سفید، سیاه، قرمز، قهوه‌ای و بسیاری از الگوهای راه‌راه، خال‌دار و دو رنگ می‌شود. برخی نژادها پر صاف و چسبیده دارند در حالی که برخی دیگر کلاه‌پر، پر فر، پاهای پردار یا ویژگی‌های اغراق‌آمیز دم و چینه‌دان دارند. اندازه بدن بین انواع کوچک نمایشی و نژادهای کاربردی بزرگ تفاوت زیادی دارد.

تفاوت ظاهر بین نژادها

تفاوت‌های نژادی زیاد است. Runt برای اندازه بزرگ پرورش یافته، در حالی که پوتِرها مثل English Pouter قد بلند دارند و چینه‌دانشان را باد می‌کنند. دم‌بازشده‌هایی مثل Indian Fantail و English Fantail دمی پهن از پرها و حالتی عمودی دارند. نژادهای نمایشی مثل Birmingham Roller و Tippler ساختاری لاغرتر و آماده برای پرواز با حداقل پر تزئینی دارند.

کبوتران به طبع اجتماعی‌اند و در گله‌ها زندگی می‌کنند. درون گله پیوندهای جفتی تشکیل می‌دهند و یک جفت اغلب در طول فصل‌های جوجه‌آوری با هم می‌مانند. هر دو عضو جفت در وظایف لانه شریک می‌شوند که در بین پرندگان غیرمعمول است و رفتار همکارانه ذاتی این گونه را نشان می‌دهد.

پرندگان با طیفی از غرهای ملایم و زبان بدن ارتباط برقرار می‌کنند. نر در حال جفت‌گیری گردن را پف می‌کند، کمر خم می‌کند و دور ماده می‌چرخد. کبوتران به کبوترخانه خانگی‌شان وابستگی شدیدی دارند و از فاصله به آن بازمی‌گردند. این غریزه زیربنای هومینگ و مسابقه است. پرندگان پرخاشگری ندارند، هرچند نرها از جعبه لانه دفاع می‌کنند و جفت‌ها برای فضای لانه رقابت می‌کنند.

پرندگان اهلی به مراقب خود عادت می‌کنند و می‌توان با آرامش به آن‌ها نزدیک شد و آن‌ها را در دست گرفت. به سرعت به روال روزانه عادت می‌کنند و زمان تغذیه را یاد می‌گیرند. بی‌حوصلگی و ازدحام می‌تواند باعث نوک‌زدن به پر یا دعوا شود، بنابراین فضای کافی و ساختار گله‌ای منظم اهمیت دارد.

مراقبت روزانه

• هر روز دانه تازه یا خوراک کبوتر و آب آشامیدنی تمیز فراهم کنید
• بررسی کنید که همه پرندگان فعال، هوشیار و در حال خوردن باشند
• مدفوع را از نشیمن‌گاه‌ها و کف بردارید تا کبوترخانه خشک بماند
• اطمینان حاصل کنید که تهویه کار می‌کند و کبوترخانه از رطوبت به دور است
• مراقب علائم بیماری، آسیب یا آفات باشید

محیط

• پرندگان را در کبوترخانه‌ای خشک و خوب تهویه که باران، کوران و شکاری‌ها را دور نگه دارد جای دهید
• به هر جفت یک جعبه لانه بدهید و نشیمن‌گاه‌هایی در ارتفاعات مختلف فراهم کنید
• از ازدحام پرهیز کنید چون بیماری گسترش می‌دهد و باعث دعوا می‌شود
• دسترسی به سنگ‌ریزه و حمام کم‌عمق برای مراقبت از پر فراهم کنید
• کبوترخانه را در برابر گربه‌ها، موش‌ها و شکاری‌ها ایمن کنید

آرایش و تماس

کبوتران خودشان پرآرایی می‌کنند و حمام می‌روند و به آرایش مستقیم کمی نیاز دارند. هفته‌ای یک یا دو بار حمام کم‌عمق فراهم کنید تا پرندگان پرهایشان را در وضعیت خوب نگه دارند. از سنین کم پرندگان را با ملایمت و به طور منظم در دست بگیرید تا اهلی بمانند. بدن را تکیه‌گاه بدهید و بال‌ها را جمع کنید تا احساس امنیت کنند. در هنگام تماس پاها، پرها و ناحیه پشت را برای نشانه‌های اولیه مشکل بررسی کنید.

کبوتران دانه‌خوارند. رژیم غذایی معمول مخلوطی از غلات و حبوبات مانند ذرت، گندم، جو، نخود و دانه‌های کوچک است که آماده به عنوان خوراک کبوتر فروخته می‌شود یا توسط نگه‌دارنده مخلوط می‌شود. چون کبوتران دانه‌ها را کامل می‌بلعند، به سنگ‌ریزه دسترسی دارند که در سنگدان جمع شده و به خرد کردن غذا کمک می‌کند. به منابع معدنی و کلسیم هم نیاز دارند، به‌ویژه مادگانی که در دوران جوجه‌آوری پوسته تخم‌مرغ می‌سازند.

پرندگان والد جوجه‌هایشان را در روزهای اول با شیر چینه‌دانی تغذیه می‌کنند که هر دو بزرگسال تولید می‌کنند، سپس به تدریج آن‌ها را به دانه نرم شده عادت می‌دهند.

تنقلاتی مثل دانه‌های کوچک را می‌توان در اعتدال و به عنوان پاداش در هنگام تماس استفاده کرد، اما نباید جایگزین مخلوط دانه متعادل شوند. مکمل‌های کلسیم و مواد معدنی از تشکیل پوسته تخم‌مرغ و سلامت استخوان حمایت می‌کنند، به‌ویژه در پرندگان در دوران جوجه‌آوری. آب تازه و تمیز باید همیشه در دسترس باشد، چون کبوتران مکرراً آب می‌نوشند و آب آلوده بیماری گسترش می‌دهد.

کبوتران به طور کلی مقاوم‌اند و وقتی مسکن و تغذیه خوبی داشته باشند حدود ۶ تا ۱۵ سال عمر می‌کنند و برخی بیشتر. اکثر مشکلات سلامتی به رطوبت، ازدحام یا شرایط کثیف، یا خوراک و آب آلوده برمی‌گردد. نگه‌دارنده‌ای که کبوترخانه تمیز و خشک نگه می‌دارد و هر روز گله را می‌بیند اکثر مشکلات را زود تشخیص می‌دهد.

مراقبت پیشگیرانه

• کبوترخانه را تمیز، خشک و خوب تهویه نگه دارید
• هر روز آب تمیز فراهم کنید و خوراک را از آلودگی محافظت کنید
• از ازدحام پرهیز کنید و پرندگان جدید را قبل از افزودن به گله قرنطینه کنید
• پرندگان را به طور منظم از نظر انگل و تغییرات مدفوع یا وزن بررسی کنید
• یک برنامه واکسیناسیون و ضد کرم مناسب با منطقه و گله خود دنبال کنید

کبوتران خوب یاد می‌گیرند و حافظه قوی برای مکان‌ها و روال‌ها دارند. نژادهای هومینگ را می‌توان آموزش داد تا از مسافت‌های تدریجاً بیشتر بازگردند و بسیاری از کبوتران می‌توانند یاد بگیرند با اشاره به کبوترخانه بروند، روی دست بنشینند، یا برای غذا بیایند. آموزش بر وابستگی طبیعی پرنده به کبوترخانه‌اش و یادگیری سریع زمان تغذیه متکی است. جلسات آرام و منظم نسبت به تماس عجولانه نتایج بهتری دارند.

شروع کار

1. پرندگان جدید را در کبوترخانه جا بیندازید تا آن را خانه بدانند، پیش از هر رهاسازی
2. با تماس ملایم روزانه و دست‌تغذیه آن‌ها را اهلی کنید
3. ورود به کبوترخانه را با تغذیه فقط داخل آموزش دهید تا پرندگان یاد بگیرند برگردند و داخل شوند
4. برای نژادهای هومینگ با رهاسازی‌های کوتاه نزدیک کبوترخانه شروع کنید و فاصله را به تدریج افزایش دهید
5. جلسات را کوتاه و منسجم نگه دارید و همیشه با یادداشت آرام پایان دهید

کبوتران در کبوترخانه نگه‌داری می‌شوند، سرپناهی با هدف مشخص که پرندگان را خشک، تهویه‌شده و از شکاری‌ها در امان نگه می‌دارد. کبوترخانه باید نور و هوای تازه بدون کوران در ارتفاع نشیمن‌گاه وارد کند و باران، گربه‌ها، موش‌ها و شکاری‌ها را دور نگه دارد. داخل کبوترخانه پرندگان به نشیمن‌گاه، جعبه‌های لانه برای جفت‌ها و فضای کافی روی کف نیاز دارند. نژادهای پرنده به منطقه امن یا آویاری برای ورزش نیاز دارند و نژادهای هومینگ به دسترسی کنترل‌شده به هوای آزاد.

چک‌لیست راه‌اندازی

• کبوترخانه ضد شکاری با درهای محکم، توری و سقف سالم
• نشیمن‌گاه‌ها و جعبه‌های لانه جداگانه برای جفت‌های در حال جوجه‌آوری
• ظرف‌های غذا و آب تمیز که مقاوم به آلودگی باشند
• سنگ‌ریزه و مواد معدنی در دسترس
• منطقه حمام کم‌عمق و تهویه خوب در تمام سال

کبوتران به فراوانی تکثیر می‌کنند و وقتی فضای لانه کافی داشته باشند به راحتی جفت می‌شوند. پرندگان معمولاً حدود ۵ تا ۷ ماهگی به سن تکثیر می‌رسند، هرچند بسیاری از نگه‌دارندگان برای بلوغ کامل بیشتر صبر می‌کنند. یک جفت دادگستری می‌کند، در یک جعبه لانه ساده می‌سازد و مادگان تخم می‌گذارد.

تخم معمولی دو عدد است که با فاصله یک یا دو روز گذاشته می‌شوند. هر دو والد در جوجه‌کشی شریک می‌شوند که حدود ۱۷ تا ۱۹ روز طول می‌کشد. پس از جوجه درآوردن، هر دو بزرگسال جوجه‌ها را در روزهای اول با شیر چینه‌دانی تغذیه می‌کنند، سپس به تدریج آن‌ها را به دانه نرم شده عادت می‌دهند. جوجه‌ها سریع رشد می‌کنند و معمولاً حدود چهار تا شش هفته بعد از جوجه درآوردن لانه را ترک می‌کنند. جفت‌ها می‌توانند چند دوره در یک فصل داشته باشند، بنابراین نگه‌دارندگان اغلب تکثیر را برای تطابق با فضا و هدف کنترل می‌کنند.

آیا کبوتر برای شما مناسب است؟

کبوتران به فضای کبوترخانه در فضای باز، تغذیه و آب روزانه و نظافت منظم نیاز دارند. پرندگان گله‌ای هستند، پس برنامه‌ریزی کنید که بیش از یک نگه دارید. تعهد زمانی ثابت است نه سنگین: تغذیه، بررسی و نظافت هر روز، به علاوه نگهداری کبوترخانه. پرندگان می‌توانند بیش از یک دهه زندگی کنند، پس نگه‌داری کبوتر یک مسئولیت چند ساله است. هزینه‌ها شامل کبوترخانه و تجهیزات اولیه و خوراک، سنگ‌ریزه و مراقبت بهداشتی مداوم می‌شود. قبل از شروع قوانین محلی، همسایگان و فضایی که می‌توانید فراهم کنید را در نظر بگیرید.

از کجا تهیه کنیم

پرندگان از پرورش‌دهندگان و علاقه‌مندان معتبر کبوتر، باشگاه‌های محلی کبوترداری و سازمان‌های نجات پرنده که کبوتران اهلی بی‌صاحب یا سرگردان را می‌پذیرند در دسترس هستند. پرورش‌دهنده مسئول کبوترخانه‌های تمیز، موجودی سالم و سوابق واضح نگه می‌دارد و درباره نسب و تاریخچه پرنده پاسخ می‌دهد. بازدید حضوری به شما امکان می‌دهد شرایط و سلامت پرندگان را قبل از خرید یا پذیرش بررسی کنید.