اردک

اردک اهلی پرنده‌ای متوسط از خانواده آبزیان است که هزاران سال در کنار انسان پرورش یافته. به‌جز مسکوی که از نیای وحشی دیگری می‌آید، سایر نژادهای رایج اهلی از اردک سبزقبا منشأ گرفته‌اند. پرورش انتخابی این پرندگان را سنگین‌تر کرده، تعداد تخم‌شان را چند برابر افزایش داده و آن‌ها را در رنگ‌ها و فرم‌های بدنی متنوعی درآورده است.

اردک‌ها اجتماعی، مقاوم و سازگار هستند. گرما و سرما را بهتر از بسیاری از پرندگان مزرعه‌ای تحمل می‌کنند، به دنبال حشرات، حلزون و علف‌های هرز می‌گردند و در مزارع کوچک هم برای تخم و هم برای کنترل طبیعی آفات ارزشمندند. برای تمیز نگه داشتن چشم، سوراخ‌های بینی و پرهایشان به آب نیاز دارند، اگرچه داشتن استخر شنا الزامی نیست.

اردک‌ها به‌عنوان همدم در گله‌های کوچک نگهداری می‌شوند نه تنها، چون تنها ماندن برایشان استرس‌زاست. با آب آشفتگی زیادی ایجاد می‌کنند و مدفوع فراوانی تولید می‌کنند، بنابراین برای خانه‌هایی با فضای بیرونی مناسب‌ترند.

برای چه کسی اردک مناسب است

اردک برای کسانی مناسب است که فضای بیرونی دارند، می‌توانند حداقل دو یا سه پرنده با هم نگه دارند و ایرادی به تمیز کردن پشت پرنده‌ای پرآشوب ندارند. کسانی که تولید منظم تخم، تماشای گله‌ای آرام و کمک در کنترل آفات باغ را می‌خواهند از این پرندگان بهره می‌برند. برای آپارتمان‌نشینان، خانه‌های مرتب بسته یا کسانی که فقط می‌توانند یک پرنده نگه دارند مناسب نیست.

نژادهای اردک اهلی عمدتاً در اندازه بدن، تعداد تخم، رنگ و وضعیت بدنی تفاوت دارند. نژادهای سنگین برای گوشت و خلق‌وخوی آرام پرورش یافته‌اند، نژادهای سبک‌تر برای تعداد بالای تخم و انواع کوچک بانتام برای تزئین یا نمایش. حدود ۱۶ نژاد به‌طور گسترده شناخته شده‌اند و تفاوت‌شان آنقدر زیاد است که یک گله از یک نژاد کاملاً متفاوت از گله‌ای از نژاد دیگر به نظر می‌رسد.

رنگ و الگو هم نژادها را از هم جدا می‌کند. از سفید یکدست تا کایوگای مشکی با درخشش سبز و الگوی شکسته سفید و رنگی ماگپای و ولش هارلکوئین.

طبقه‌بندی نژادها

نگهدارندگان معمولاً نژاد را بر اساس هدف انتخاب می‌کنند. نژادهای سنگین مثل پکن، آیلزبری و رون برای گوشت یا به‌عنوان پرندگان حیاطی باثبات انتخاب می‌شوند. نژادهای متمرکز بر تخم مثل خاکی کمپبل، ولش هارلکوئین و ایندین رانر برای تخم‌گذاری روزانه مناسبند. انواع کوچک مثل کال و ایست ایندی برای نمایش و تزئین باغ نگهداری می‌شوند.

اغلب اردک‌های اهلی از اردک سبزقبای وحشی منشأ گرفته‌اند، گونه‌ای که در سراسر نیمکره شمالی پراکنده است. انسان‌ها برای تخم و گوشت شروع به نگه داشتن آن‌ها در اسارت کردند و در طول نسل‌ها این گله‌ها بزرگ‌تر و پرتولیدتر از نمونه‌های وحشی‌شان شدند. چین طولانی‌ترین و مستندترین سنت پرورش اردک را دارد و بیش از هزار سال است که این پرنده در آنجا به تعداد زیاد پرورش می‌یابد.

اردک مسکوی تاریخچه‌ای مجزا دارد. بومیان آمریکای مرکزی و جنوبی پیش از ورود اروپاییان آن را به‌طور مستقل اهلی کردند. همین است که در اندازه، صدا و رفتار با نژادهای مشتق از سبزقبا تفاوت دارد.

از آسیا و آمریکا، پرورش اردک به‌تدریج گسترش یافت. پرورش‌دهندگان اروپایی در قرون هجدهم و نوزدهم نژادهای محلی مجزایی توسعه دادند. از جمله پرندگان گوشتی سنگین مانند آیلزبری در انگلند و رون در فرانسه که به نام مناطق پرورش‌شان نامیده شدند.

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، پرورش‌دهندگان بسیاری از نژادهای امروزی را استانداردسازی کردند. رنگ، اندازه و خصوصیات تخم‌گذاری را تثبیت کرده و سویه‌های پرتولید مثل خاکی کمپبل را ایجاد نمودند. پکن که از چین وارد شد، به اردک گوشتی تجاری اصلی در بخش بزرگی از جهان تبدیل شد.

همه اردک‌های اهلی ساختار بدنی مشابهی دارند. منقار پهن و مسطح برای الک کردن غذا و آب، پاهای کوتاه در انتهای بدن، پای‌های کاملاً پرده‌دار برای شنا و لایه‌ای از کرک متراکم زیر پرهای بیرونی ضدآب. غده چربی نزدیک دم مایعی ترشح می‌کند که اردک هنگام پیش‌آرایی روی پرهایش می‌مالد و آن‌ها را از خیس شدن کامل محافظت می‌کند.

نرها (لاکی) و ماده‌ها (هن) اغلب ظاهر متفاوتی دارند. در بسیاری از نژادهای مشتق از سبزقبا لاکی رنگارنگ‌تر و هن قهوه‌ای ساده‌تری دارد. چند نژاد نیز پری خمیده روی دم لاکی دارند. صدا هم متفاوت است: هن‌ها معمولاً صدای اردک بلندی دارند در حالی که لاکی‌ها آرام‌تر و خش‌دارتر صدا می‌کنند.

تفاوت ظاهری بین نژادها

تفاوت‌های نژادی چشمگیر است. پکن و آیلزبری سنگین و سفیدند، کایوگا و ایست ایندی مشکی با درخشش سبز هستند و ساکسونی و بافت رنگ‌های نرم فندقی دارند. نژاد کرستد تاج پری روی سر دارد. ایندین رانر تقریباً عمودی می‌ایستد با بدن دراز و کشیده، در حالی که کال‌ها آنقدر کوچکند که در دو دست جا می‌شوند.

اردک‌ها پرندگان گله‌ای هستند و در گروه احساس امنیت می‌کنند. با هم حرکت می‌کنند، غذا می‌خورند و استراحت می‌کنند. یک اردک تنها مضطرب و پرسروصدا می‌شود. درون گله سلسله‌مراتب نرمی وجود دارد و لاکی‌ها ممکن است در فصل جفت‌گیری با هم رقابت کنند.

بخش زیادی از روز صرف چریدن می‌شود. در آب‌های کم‌عمق غذا می‌جوشند و با منقار زمین نمدار را می‌کاوند، به دنبال حشرات، حلزون، کرم، دانه و گیاهان نرم. دسترسی به آب، حمام و پیش‌آرایی طبیعی را برمی‌انگیزد که پرها را در وضعیت خوبی نگه می‌دارد.

ارتباط از طریق صدا و وضعیت بدنی برقرار می‌شود. هن‌ها بلند صدا می‌کنند تا گله را صدا بزنند یا خطر را اطلاع دهند، لاکی‌ها آرام‌ترند. چت‌چت ملایم تکراری نشانه رضایت است و تکان دادن سر بخشی از جفت‌گیری و سلام است. اردک‌هایی که از کودکی با آرامش با آن‌ها رفتار شده رام می‌شوند و دنبال نگهدارنده آشنا راه می‌روند، اگرچه بیشترشان ترجیح می‌دهند بغل نشوند.

مراقبت روزانه

• آب آشامیدنی تازه به اندازه کافی عمیق برای فرو بردن کل منقار و شستشوی چشم و سوراخ‌های بینی فراهم کنید
• صبح خوراک متعادل بدهید و در طول روز آن را بررسی کنید
• گله را از پناهگاه شبانه بیرون بگذارید تا بچرند و حمام کنند
• آب حمام را که سریع کثیف می‌شود عوض یا تازه کنید
• تخم‌ها را جمع کنید، چون اردک‌ها معمولاً اوایل صبح تخم می‌گذارند
• هنگام غروب گله را برای محافظت در برابر شکارچیان به داخل ببرید و ببندید

محیط

• خانه‌ای امن با تهویه خوب که در برابر روباه، راکون، سگ و پرندگان شکاری قفل شود
• بستر خشک مثل کاه یا خاک اره که اغلب عوض شود، چون اردک‌ها آب را داخل می‌برند
• فضای بیرونی یا حیاطی با سایه و سرپناه از باد
• دسترسی به آب برای حمام، از وان تا استخر، به علاوه زهکشی خوب برای زمین گلی که اردک‌ها درست می‌کنند

آراستن و نگهداری

اردک‌ها با حمام کردن و پیش‌آرایی خود را تمیز می‌کنند. تا وقتی آب تمیز در دسترس باشد به برس زدن یا حمام دادن توسط نگهدارنده نیاز ندارند. هنگام بغل کردن اردک، بدن را نگه دارید و بال‌ها را با ملایمت به بدنش تا کنید. از بلند کردن از پا یا بال خودداری کنید. گهگاه پا و ساق پا را برای بریدگی یا تورم بررسی کنید، چون اردک‌ها عمرشان را روی زمین می‌گذرانند.

اردک‌ها با خوراک گلوله‌ای کامل فرموله‌شده برای آبزیان یا طیور، همراه با آنچه می‌چرند، به خوبی رشد می‌کنند. جوجه‌اردک‌ها به آغازگر با پروتئین بیشتر نیاز دارند، پرندگان در حال رشد به جیره رشد، و هن‌های تخم‌گذار به خوراک مرغ‌مادر با کلسیم اضافی برای استحکام پوسته تخم. نیاسین برای جوجه‌اردک‌ها ضروری است و خوراک تهیه‌شده برای جوجه مرغ ممکن است به مکمل نیاسین نیاز داشته باشد تا از مشکلات پایی جلوگیری شود.

اردک‌ها همیشه باید کنار غذا آب داشته باشند. یک لقمه غذا می‌خورند و بعد یک جرعه آب می‌نوشند تا ببلعند، بنابراین منبع آب باید همیشه کنار ظرف غذا باشد.

تنقلات باید کم باشند، نه بیشتر از یک دهم رژیم غذایی. می‌توانند شامل نخود، سبزی‌های برگ‌دار خرد شده، کرم آرد و سبزیجات خرد شده باشند. اردک‌هایی که روی زمین نمی‌چرند باید به سنگریزه‌های غیرمحلول برای خرد کردن غذا دسترسی داشته باشند. آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد، هم برای آشامیدن و هم برای تمیز نگه داشتن منقار و سوراخ‌های بینی.

اردک‌ها از مقاوم‌ترین پرندگان اهلی هستند. در برابر بسیاری از بیماری‌هایی که مرغ‌ها را مبتلا می‌کنند مقاومت بیشتری دارند، تا حدودی به این دلیل که سوراخ‌های بینی و چشمانشان را با آب می‌شویند. بیشتر مشکلات سلامت به شرایط نامناسب برمی‌گردد: بستر مرطوب، آب کثیف، ازدحام یا رژیم غذایی نامتعادل. با محیط تمیز و خوراک مناسب، اردک اغلب تا اواسط دهه دوم عمر می‌کند و محدوده معمول ۸ تا ۱۲ سال است.

مراقبت پیشگیرانه

• بستر را خشک نگه دارید و کود فاسد را سریع عوض کنید
• هر روز آب آشامیدنی و حمام تمیز فراهم کنید
• جیره متعادل و مناسب مرحله زندگی بدهید
• پا، ساق و پرها را به‌طور منظم بررسی کنید
• پرندگان جدید را پیش از اضافه کردن به گله قرنطینه کنید
• گله را از شکارچیان و استرس محافظت کنید

اردک‌ها عمدتاً بیرون زندگی می‌کنند و فقط برای خواب و سرپناه در برابر آب‌وهوا و شکارچیان به خانه امن نیاز دارند. برخلاف مرغ‌ها، اغلب اردک‌ها روی تیرک نمی‌نشینند. به جای میله‌های بالا، به فضای کف با بستر نرم و خشک نیاز دارند. مسکوی استثناست و وقتی فرصت داشته باشد بر شاخه می‌نشیند.

فضای بیرونی باید جا برای چریدن، سایه در روزهای گرم و منبع آب برای حمام داشته باشد. اردک‌ها اطراف آب را گلی می‌کنند، بنابراین زهکشی خوب و راهی برای جابجایی یا تمیز کردن آب اهمیت زیادی دارد.

چک‌لیست راه‌اندازی

• خانه‌ای امن از شکارچیان با قفل‌های محکم و تهویه پوشیده
• بستر کف به جای تیرک نشیمن
• فضای بیرونی سایه‌دار با جا برای چریدن
• آب حمام روی سطح زهکشی‌دار
• ظرف غذا و آب جداگانه کنار هم
• حصار محکم در برابر شکارچیان زمینی و هوایی

اغلب نژادهای اردک در سن پنج تا هفت ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسند و تخم‌گذاری را شروع می‌کنند. لاکی با هن‌های گله جفت می‌گیرد و یک لاکی می‌تواند چند هن را پوشش دهد. تخم‌های بارور برای جوجه درآوردن به اردک نر یا دستگاه جوجه‌کشی نیاز دارند.

جوجه‌کشی برای نژادهای مشتق از سبزقبا حدود ۲۸ روز و برای مسکوی حدود ۳۵ روز طول می‌کشد. برخی نژادها مثل خاکی کمپبل از طریق انتخاب برای تخم‌گذاری بالا، غریزه نشستن روی تخم را عمدتاً از دست داده‌اند، در حالی که هن‌های مسکوی مادرهای طبیعی قابل اعتماد هستند.

جوجه‌اردک‌ها نوپا هستند. با کرک پوشیده و چشمان باز به دنیا می‌آیند و ظرف چند ساعت می‌توانند راه بروند، شنا کنند و غذا بخورند. در هفته‌های اول به گرمای مادر یا بروودر، خوراک آغازگر با نیاسین بالا و آب کم‌عمقی که در آن غرق نشوند نیاز دارند، تا ضدآب بودنشان توسعه یابد. جوجه‌اردک‌های کوچک اگر بدون والدین برای روغن‌کاری کرکشان خیلی خیس شوند به‌سرعت سرد می‌شوند.

آیا اردک برای شما مناسب است؟

اردک‌ها به حیاط یا چراگاه نیاز دارند نه خانه سرپوشیده، و باید حداقل دو یا سه تا با هم نگهداری شوند. مراقبت روزانه فقط کمی وقت می‌برد اما هر روز است: پر کردن آب، باز و بستن سرپناه و تمیز کردن گل و مدفوع مرطوبی که اردک‌ها تولید می‌کنند. وقتی مسکن ساخته شد هزینه‌ها معقول است، اگرچه خوراک و ضدشکارچی کردن در طول سال‌ها انباشته می‌شود. یک اردک می‌تواند ۸ تا ۱۲ سال یا بیشتر زندگی کند، پس نگهداری آن تعهد یک دهه است نه یک فصل.

از کجا تهیه کنیم

اردک‌ها را می‌توان از پرورش‌دهندگان مسئول، کارخانجات تخم‌گذاری معتبر، پرنده‌داران محلی و گروه‌های نجات یا واگذاری که اردک‌های مازاد را می‌پذیرند تهیه کرد. چند پرنده را یکجا بخرید تا همدم داشته باشند. منبعی را انتخاب کنید که موجودات سالم و تمیز نگه می‌دارد و پیش از تصمیم‌گیری درباره خلق‌وخو و تخم‌گذاری نژاد بپرسید. پذیرفتن اردک‌های بزرگسال از مرکز نجات برای کسانی که نمی‌خواهند جوجه‌اردک پرورش دهند گزینه مناسبی است.