شراپشایر

شراپشایر نژادی میان‌اندام از گوسفند است که در نواحی میانی انگلستان (میدلندز) شکل گرفته است. این نژاد دومنظوره است و هم برای گوشت و هم برای پشمی متراکم و با ضخامت متوسط پرورش داده می‌شود. نشانه اصلی این نژاد صورت و پاهای تیره‌رنگ آن است که به‌جای پشم، با موی نرم مشکی یا قهوه‌ای تیره پوشیده شده است.

شراپشایر هم نزد دامداران خرد و هم گله‌داران تجاری ارزشمند شمرده می‌شود. بره‌هایی با عضله‌سازی خوب و اسکلت مناسب گوشت تولید می‌کند و میش‌ها مادرانی مراقب هستند که زایمان را با دشواری کمی پشت سر می‌گذارند. این نژاد با شرایط گوناگون مرتع سازگار است و آب‌وهوای مرطوب رایج در بریتانیا را تحمل می‌کند.

خلق‌وخوی این نژاد یکی از ویژگی‌های شاخص آن است. شراپشایرها آرام، خوش‌رفتار و کنترل‌شان ساده است و به همین دلیل برای دامدارانی که به دنبال گله‌ای قابل مدیریت هستند مناسب‌اند. این نژاد همچنین کاربردی خاص در چرا در باغ‌های میوه و جنگل‌کاری‌ها پیدا کرده است، جایی که بی‌توجهی آن به پوست و برگ درختان بالغ به سود دامدار تمام می‌شود.

مناسب چه کسانی است

شراپشایر برای دامدارانی مناسب است که نژادی آرام و کم‌دردسر می‌خواهند که هم بره و هم پشم قابل استفاده به آن‌ها بدهد. این نژاد به دلیل رام‌بودن، گزینه‌ای معقول برای تازه‌واردان به دامداری گوسفند است و توانایی مادری خوب میش‌ها، کار زایمان را کاهش می‌دهد. برخی دامداران باغ‌های میوه یا جنگل‌های جوان از این نژاد برای کنترل علف بدون آسیب جدی به درختان بالغ بهره می‌برند.

نام این نژاد از شهرستان شراپشایر در غرب میدلندز انگلستان گرفته شده، جایی که در نیمه نخست سده نوزدهم میلادی پرورش یافت. این نژاد از گوسفندان کوهستانی بومی، شاخدار و تیره‌چهره پدید آمد که در مرزهای شراپشایر و استافوردشایر یافت می‌شدند.

دامپروران با آمیختن این گوسفندان بومی با نژادهای شناخته‌شده داون، از جمله ساوت‌داون، همراه با خون کاتسوالد و لستر، آن‌ها را اصلاح کردند. هدف رسیدن به گوسفندی بی‌شاخ با اسکلت گوشتی بهتر و پشمی متراکم‌تر بود، بدون از دست دادن سرسختی گله کوهستانی نخستین.

تا میانه سده نوزدهم، شراپشایر به‌عنوان نژادی مستقل شناخته شد و دفتر ثبت گله‌ای در انگلستان برای نگهداری شجره‌نامه‌ها بنیاد نهاده شد. در اواخر دهه ۱۸۰۰ میلادی این نژاد به‌طور گسترده صادر شد و به آمریکای شمالی و کشورهای دیگر رسید، جایی که به‌عنوان گوسفند گله‌های مزرعه‌ای محبوبیت یافت.

در سده بیستم با گرایش سامانه‌های تجاری به نژادهای پدری پایانی دیگر، شمار این گوسفندان کاهش یافت، اما شراپشایر همچنان طرفدارانی میان دامداران خرد و کسانی که به حفظ نژادهای بومی اهمیت می‌دهند دارد. کاربرد امروزی آن برای چرا میان درختان، در برخی مناطق توجه تازه‌ای به این نژاد برانگیخته است.

بدن شراپشایر فشرده و عضلانی است و روی پاهایی کوتاه و محکم قرار دارد. هم قوچ‌ها و هم میش‌ها بی‌شاخ‌اند. تصویر کلی این نژاد اسکلتی عمیق و چهارگوش را نشان می‌دهد که هدف تولید گوشت را بازتاب می‌دهد.

شناخته‌شده‌ترین ویژگی این نژاد سر آن است. صورت و پاها با موی نرم و تیره، از مشکی تا قهوه‌ای پررنگ، پوشیده شده که با پشم سفید بدن تضاد دارد. پشم تا روی سر و پایین‌تر به‌سوی چشم‌ها ادامه می‌یابد و گوش‌ها نرم و تیره‌رنگ‌اند.

پوشش و رنگ

پشم این نژاد سفید، فشرده و برای یک پشم متوسط نسبتاً ظریف است و طول تار آن هر سال یک بار چیده می‌شود. وزن پشم معمولاً بین ۳ تا ۵ کیلوگرم است. صورت و پاها به‌جای پشم با موی تیره پوشیده شده‌اند، ویژگی‌ای که از آغاز شکل‌گیری نژاد تثبیت شد و همچنان نکته اصلی استاندارد نژاد است.

شراپشایر به خلق‌وخویی آرام و یکنواخت شناخته می‌شود. این نژاد آرام و رام است و به همین دلیل کارهای روزمره مانند پشم‌چینی، کوتاه‌کردن سم و جابه‌جایی، هم برای دام و هم برای دامدار کم‌استرس‌تر است. گوسفندانی که به‌طور منظم با انسان کار می‌کنند، به حضور او عادت می‌کنند.

در میان گله، این نژاد آرام است و به رم‌کردن گرایش ندارد. میش‌ها خوش‌رفتار اما مادرانی مراقب‌اند و از بره‌های تازه در برابر مزاحمت دفاع می‌کنند. این نژاد معمولاً با دیگر دام‌ها سازگار است و تمایلی به آزمودن حصار ندارد، هرچند حصارکشی استاندارد و مقاوم در برابر دام همچنان لازم است.

مانند همه گوسفندان، شراپشایر حیوانی گله‌ای است و در کنار هم‌نوعان خود بهترین عملکرد را دارد. گوسفند تنها دچار استرس می‌شود. پیشینه کاری این نژاد در ثبات آن نیز دیده می‌شود؛ آن‌ها را چرندگانی کوشا توصیف می‌کنند که با آرامش در مرتع حرکت می‌کنند.

شراپشایر نژادی سرسخت است که با شرایط مرطوب و معتدل زادگاه خود به‌خوبی کنار می‌آید. مدیریت روزانه آن از شیوه‌های استاندارد گوسفندان پشم متوسط پیروی می‌کند، با توجه ویژه به پشم، سم‌ها و کنترل انگل.

مراقبت و نظافت

• هر سال یک بار، معمولاً در اواخر بهار یا اوایل تابستان، پشم را بچینید.
• سم‌ها را چند بار در سال بررسی و کوتاه کنید تا از رشد بیش‌ازحد و مشکلات پا جلوگیری شود.
• پشم اطراف دنبه را تمیز نگه دارید (کراچینگ) تا خطر مگس‌زدگی در ماه‌های گرم کاهش یابد.
• هنگام دست‌زدن به گوسفند، پشم را از نظر نشانه‌های انگل یا تحریک پوستی بررسی کنید.

فعالیت

• دسترسی به مرتع چرا فراهم کنید؛ این نژاد تحرک خود را از طریق چرا به دست می‌آورد.
• در صورت امکان محل‌های چرا را چرخشی کنید تا کیفیت علف حفظ شود و بار کرمی کاهش یابد.
• فضای کافی برای حرکت گروهی فراهم کنید، زیرا این نژاد چرنده‌ای آرام اما فعال است.

محیط

شراپشایر به حصار امن و مقاوم در برابر دام، دسترسی به آب تمیز و پناهگاه در برابر آب‌وهوای شدید و آفتاب سوزان نیاز دارد. مرتع با زهکشی خوب مشکلات پا و انگل را کاهش می‌دهد. این نژاد به‌طور معمول پوست درختان بالغ را نادیده می‌گیرد. از همین رو در باغ‌های میوه و جنگل‌کاری‌های جوان نیز برای چرا به کار می‌رود، هرچند درختان جوان یا با پوست نازک باید محافظت شوند.

شراپشایر پیش از هر چیز چرنده است و بیشتر سال را با مرتع خوب سپری می‌کند. علف و علوفه پایه جیره را تشکیل می‌دهد. این گوسفند به‌عنوان نشخوارکننده، به دسترسی پیوسته به فیبر و آب تمیز، همراه با مواد معدنی متعادل‌شده برای گوسفند نیاز دارد.

نیاز خوراکی در دوره‌های معینی از سال افزایش می‌یابد. میش‌ها در اواخر آبستنی و دوران شیردهی به انرژی و پروتئین بیشتری نیاز دارند و بره‌های در حال رشد به علوفه باکیفیت و گاهی خوراک متراکم برای رسیدن به وضعیت بازار نیاز دارند. در زمستان، وقتی علف کم است، یونجه یا سیلاژ جای چرای تازه را می‌گیرد.

تنقلات و مکمل‌ها

مکملی معدنی ویژه گوسفند فراهم کنید، به‌ویژه در مناطقی که خاک آن‌ها کمبود شناخته‌شده‌ای مانند سلنیوم یا کبالت کم دارد. هر تغییری در خوراک متراکم باید طی چند روز و به‌تدریج انجام شود تا از ناراحتی گوارشی و اسیدوز جلوگیری شود. نمک و آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد.

شراپشایر نژادی قوی است و اختلال ویژه‌ای که در سطح گسترده به آن مبتلا شود، شناخته نشده است. با مدیریت خوب، معمولاً ۱۰ تا ۱۲ سال عمر می‌کند، هرچند میش‌های مولد اغلب پس از کاهش باروری زودتر از گله کنار گذاشته می‌شوند. بیشتر مشکلات سلامتی آن، نگرانی‌های عمومی گوسفندان چراگاهی است، نه مشکلاتی ویژه این نژاد.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه کنترل کرم را بر پایه چرخش مرتع و آزمایش مدفوع دنبال کنید.
• سم‌ها را به‌طور منظم کوتاه کنید و لنگش را بی‌درنگ درمان کنید.
• طبق توصیه دامپزشک محلی در برابر بیماری‌های کلستریدیایی واکسینه کنید.
• برای کاهش خطر مگس‌زدگی، در زمان مناسب کراچینگ و پشم‌چینی کنید.
• در اواخر آبستنی میش‌ها را به‌درستی تغذیه کنید تا از بیماری‌های متابولیک جلوگیری شود.

شراپشایر به‌عنوان نژادی مادری ارزشمند است. میش‌ها در سال نخست به سن باروری می‌رسند و بسیاری از آن‌ها نخستین بار در حدود ۱۸ ماهگی جفت‌گیری می‌کنند، هرچند این موضوع در گله‌های مختلف متفاوت است. تولیدمثل این نژاد فصلی است؛ بیشتر جفت‌گیری‌ها در پاییز انجام می‌شود و بره‌ها در بهار متولد می‌شوند.

آبستنی حدود پنج ماه، نزدیک به ۱۴۷ روز، طول می‌کشد. زایمان معمولاً ساده است، زیرا اندازه متوسط بره و ساختار مناسب لگن میش به آن کمک می‌کند. میش‌ها مراقب و پرشیر هستند، ویژگی‌ای که به بقای بره و رشد پایدار اولیه کمک می‌کند.

اندازه هر زایمان معمولاً یک یا دو بره است و در میش‌های با مدیریت خوب، دوقلوزایی رایج است. بره‌ها پرتحرک‌اند و با شیر میش و مرتع به‌خوبی رشد می‌کنند. بسته به سامانه پرورش، از قوچ‌ها به‌عنوان پدر پایانی یا پدر مادری استفاده می‌شود، و خلق‌وخوی رام این نژاد در بره‌ها نیز دیده می‌شود و کنترل آن‌ها را ساده می‌کند.