لاکون

لاکون نژادی از گوسفند اهلی است که در جنوب فرانسه پرورش یافته و به نژاد اصلی پشت پنیر روکفور تبدیل شده است. این گوسفند اندازه‌ای متوسط دارد و عمدتاً برای تولید شیر نگهداری می‌شود، هرچند در طول سال‌ها رگه‌ای جداگانه برای تولید گوشت نیز از آن گزینش شده است. در میان نژادهای گوسفند شیری، لاکون یکی از پرشمارترین نژادها در جهان است و بیشتر میش‌های ناحیه تولید روکفور به این نژاد تعلق دارند.

در این نژاد دو گونه کلی وجود دارد. نوع شیری برای بازدهی بالای شیر گزینش شده و صنعت پنیرسازی را تأمین می‌کند. نوع گوشتی برای رشد و کیفیت لاشه انتخاب می‌شود. هر دو گونه ظاهری کلی مشترک دارند: سر و پاهایی تقریباً بدون پشم با پوستی سفید، در حالی که پشم روی تنه حیوان متمرکز است. این نژاد در هر دو جنس بدون شاخ است.

لاکون به دلیل استقامت و توانایی چرا در مراتع خشن در اقلیمی گرم و خشک ارزشمند است. میش‌ها مادرانی خوب هستند و شیردهی مطلوبی دارند و این نژاد هم با سیستم‌های چرای گسترده و هم با مدیریت شیری مدرن سازگار می‌شود.

چه کسی این نژاد را انتخاب کند

لاکون برای نگهدارندگانی مناسب است که تمرکزشان بر تولید شیر است، به‌ویژه کسانی که پنیر تولید می‌کنند، و برای مزارعی در اقلیم گرم و خشک با زمین چرا. خوی آرام این نژاد، کار روزانه و شیردوشی دوبار در روز را ساده می‌کند. رگه گوشتی برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که به دنبال بره‌ای مقاوم و خوش‌چرا هستند. این نژاد برای کسانی که پشمی سنگین یا گوسفندی شاخ‌دار می‌خواهند، انتخاب مناسبی نیست.

نام این نژاد از شهر و تپه‌های لاکون در استان تارن، در جنوب فرانسه گرفته شده است. گوسفندداری در این بخش از رشته‌کوه مرکزی فرانسه سابقه‌ای چند سده‌ای دارد و گله‌ها روی فلات‌ها و ارتفاعات آهکی می‌چریدند. گله‌های محلی شیر خود را به غارهای روکفور سور سولزون می‌رساندند، جایی که پنیر در آن‌جا می‌رسید، و همین داد و ستد به گوسفندداری منطقه هدفی تجاری روشن بخشید.

در طول سده نوزدهم، پرورش‌دهندگان منطقه با ترکیب و گزینش گوسفندان کوهستانی بومی به سمت دامی یکدست‌تر و پربازده‌تر حرکت کردند. لاکون امروزی از همین روند پدید آمد: نژادی سفیدروی، بدون شاخ و سازگار با اقلیم منطقه و کاربرد شیری.

در سده بیستم، این نژاد در دو مسیر گزینش از هم جدا شد. نوع شیری از طریق برنامه‌های ثبت رکورد و تلقیح مصنوعی برای بازدهی و ویژگی‌های شیردهی بهبود یافت که میانگین تولید را به‌شدت افزایش داد. نوع گوشتی نیز جداگانه برای سرعت رشد و ساختار بدنی گزینش شد. هر دو خط از یک ذخیره ژنتیکی منطقه‌ای نشئت می‌گیرند.

امروز لاکون نژاد غالب گوسفند شیری در ناحیه تولید روکفور است و فراتر از مرزهای فرانسه نیز گسترش یافته است. ژنتیک این نژاد در بسیاری از کشورها برای ارتقای گله‌های شیری محلی به کار می‌رود و همین امر آن را به یکی از پراکنده‌ترین نژادهای گوسفند شیری در جهان تبدیل کرده است.

لاکون گوسفندی با خطوطی ساده و اندامی متوسط است. سر و پاهای آن تقریباً عاری از پشم است و موی کوتاه سفید دارد که ظاهری مرتب به آن می‌دهد. هم میش‌ها و هم قوچ‌ها بدون شاخ‌اند. بدن این نژاد متوازن و کمر آن صاف است؛ نوع شیری معمولاً اندامی کشیده‌تر و متمایل به تولید شیر دارد، در حالی که نوع گوشتی پهن‌تر و عضلانی‌تر است. گوش‌ها متوسط و به طرفین باز هستند.

پوشش و رنگ

پشم این نژاد سفید و از درجه متوسط است و روی تنه حیوان قرار دارد، در حالی که سر، پایین پاها و شکم بدون پشم باقی می‌مانند. از آن‌جا که این نژاد عمدتاً برای شیر و گوشت نگهداری می‌شود، پشم محصولی فرعی است و فلیس آن سنگین نیست. صورت و پاهای بدون پشم به خنک ماندن حیوان در اقلیم گرم زادگاهش کمک می‌کند و شیردوشی و معاینه را ساده‌تر می‌سازد.

لاکون خلق‌وخویی پایدار و متعادل دارد. آرام و رام است و گله‌ها بدون دردسر زیاد جابه‌جا و کنترل می‌شوند، که در واحد شیری، جایی که دام‌ها روزی دو بار از سالن شیردوشی عبور می‌کنند، مزیتی عملی به شمار می‌رود. این نژاد را خوش‌خو و پرکار توصیف می‌کنند، به این معنا که میش‌ها به‌طور پیوسته شیر می‌دهند و بره‌ها را خوب پرورش می‌دهند.

میش‌های لاکون که به کار روزمره عادت کرده‌اند، در برخورد با انسان آرام و همکار می‌شوند. این گوسفندان به‌عنوان دامی گله‌ای کنار هم می‌مانند و به برنامه ثابت واکنش نشان می‌دهند، پس مدیریت منظم آن‌ها را آرام نگه می‌دارد. در کنار دام‌های دیگر معمولاً صلح‌جو هستند. قوچ‌ها، مانند هر نژاد گوسفند دیگری، در فصل جفت‌گیری به مدیریتی سنجیده نیاز دارند. این نژاد رفتار مادری خوبی از خود نشان می‌دهد و میش‌ها در روزهای نخست به بره‌های خود توجه دارند.

مراقبت از پشم و سم

• پشم‌چینی را سالی یک‌بار، معمولاً پیش از گرم‌ترین بخش فصل، انجام دهید.
• سم‌ها را طبق برنامه‌ای منظم بررسی و کوتاه کنید تا از لنگش پیشگیری شود.
• برنامه کنترل انگل را بر اساس آزمایش مدفوع و مشورت دامپزشکی حفظ کنید.
• صورت و پاهای بدون پشم را از نظر بریدگی، کنه یا مشکلات پوستی بررسی کنید.
• برای میش‌های شیرده، پستان را تمیز نگه دارید و مراقب هر نشانه‌ای از ورم پستان باشید.

فعالیت

• دسترسی روزانه به چراگاه فراهم کنید؛ این نژاد برای علف‌خواری فعال در مرتع ساخته شده است.
• فضای کافی برای حرکت روی زمین‌های ناهموار یا شیب‌دار در نظر بگیرید که با خاستگاه این نژاد هم‌خوانی دارد.
• آغل‌ها را به‌صورت چرخشی استفاده کنید تا کیفیت علوفه حفظ و بار انگلی کاهش یابد.
• از محبوس نگه‌داشتن دام‌ها در محوطه‌های کوچک و بدون پوشش گیاهی برای مدت طولانی خودداری کنید.

محیط

لاکون با اقلیم گرم و خشک سازگار است و گرمای تابستان را به خوبی تحمل می‌کند، اما همچنان به سایه و پناهگاهی در برابر باران شدید، باد و سرما نیاز دارد. برای بره‌زایی، شیردوشی و هوای نامساعد، آغلی خشک و با تهویه مناسب فراهم کنید. آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد و نیاز به آن در میش‌های شیرده به‌شدت افزایش می‌یابد. حصارکشی محکم و نگهداری‌شده گله را محصور و از شکارچیان محافظت می‌کند.

علف و علوفه نگه‌داری‌شده مانند یونجه یا سیلاژ پایه رژیم غذایی لاکون را تشکیل می‌دهند. در مرتع خوب، میش‌های خشک و غیرآبستن می‌توانند بیشتر نیاز خود را تنها از چرا تأمین کنند. در اواخر آبستنی، دوران شیردهی و رشد سریع بره، نیاز به انرژی و پروتئین افزایش می‌یابد و معمولاً خوراک متراکم برای هماهنگی با این بار اضافه می‌شود، به‌ویژه برای میش‌های پرتولید. مکمل نمک و مواد معدنی به‌صورت آزاد، عناصر کمیابی را که ممکن است در مرتع کم باشند تأمین می‌کند.

تنقلات و مکمل‌ها

تغذیه اضافی را محدود نگه دارید. مقدار کمی سبزیجات بی‌خطر یا تنقلات ویژه گوسفند را می‌توان برای آموزش و کار با دام استفاده کرد، اما این‌ها باید بخش کوچکی از جیره باقی بمانند. مکمل معدنی ویژه گوسفند تأمین کنید و در مناطقی که خاک کمبود سلنیوم یا دیگر عناصر کمیاب دارد، از توصیه دامپزشک پیروی کنید.

لاکون به‌طور کلی نژادی تنومند و سازگار با چرای گسترده است و دامی که خوب مدیریت شود معمولاً ۸ تا ۱۲ سال عمر می‌کند. بیشتر مشکلات سلامتی آن همان مشکلات رایج گوسفندان چراکننده و شیری است، نه نقصی ویژه این نژاد. تغذیه خوب، کنترل انگل، مراقبت از سم و بهداشت پستان بخش بزرگی از نیازهای معمول را پوشش می‌دهد.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون و کرم‌خوانی تعیین‌شده با دامپزشک را دنبال کنید.
• سم‌ها را به‌طور منظم بررسی و در صورت نیاز کوتاه کنید.
• وضعیت بدنی را در طول چرخه تولید زیر نظر داشته باشید.
• بهداشت خوب شیردوشی را برای حفظ سلامت پستان رعایت کنید.
• دام‌های تازه‌وارد را پیش از افزودن به گله قرنطینه کنید.

میش‌های لاکون معمولاً در سال نخست زندگی به شرایط باروری می‌رسند و بسیاری از آن‌ها، بسته به رشد و مدیریت، در سن یک تا دو سالگی برای نخستین‌بار بره می‌زایند. جفت‌گیری معمولاً فصلی است و قوچ‌ها به گله افزوده می‌شوند تا بره‌زایی در زمانی برنامه‌ریزی‌شده رخ دهد. آبستنی حدود پنج ماه طول می‌کشد. اندازه بره معمولاً یک یا دو رأس است و در میش‌های خوب‌تغذیه‌شده دوقلوزایی رایج است.

میش‌ها مادرانی توجه‌گر و پرشیر هستند. در سیستم‌های شیری، بره‌ها اغلب نسبتاً زود از شیر گرفته می‌شوند تا شیر میش به سمت سالن شیردوشی و تولید پنیر هدایت شود و بره‌ها با جایگزین شیر یا خوراک جامد پرورش می‌یابند. در مدیریت گوشتی، بره‌ها مدت بیشتری کنار میش می‌مانند تا رشد کنند. گزینش در خط شیری بر بازدهی شیر، سرعت شیردوشی و شکل پستان تمرکز دارد، در حالی که خط گوشتی برای رشد و ویژگی‌های لاشه انتخاب می‌شود. تلقیح مصنوعی به‌طور گسترده در گله‌های شیری ثبت‌شده برای گسترش ژنتیک بهبودیافته استفاده می‌شود.