همپشایر گوسفندی گوشتی، نیرومند و صورت‌تیره است که به‌خاطر رشد سریع، سرسختی و خلقوخوی آرام و رام‌شدنی‌اش ارزشمند است.
همپشایر گوسفندی گوشتی و درشتاندام با چهره تیره است که در جنوب انگلستان پرورش یافته و به رشد سریع، سازگاری بالا و خلقوخوی آرام شهرت دارد.
همپشایر که با نام همپشایر داون نیز شناخته میشود، نژادی گوشتی از گوسفند اهلی است که خاستگاه آن سرزمین‌های آهکی جنوب انگلستان است. بدن این گوسفند درشت و ستبر است و چهره، گوش‌ها و پاهایش قهوه‌ای تیره تا مشکی دیده میشود، در حالی که روی تنه‌اش پشمی سفید و پرپشت می‌روید. هدف اصلی از پرورش این نژاد، تولید بره‌هایی با رشد سریع بود که به‌آسانی روی چراگاه به وزن کشتار می‌رسند، و این نژاد هنوز هم بهطور گسترده بهعنوان قوچ پایانی برای آمیزش با گلههای میش تجاری به کار میرود.
امروزه گوسفندان همپشایر در بسیاری از مناطق پرورش گوسفند از جمله بریتانیا، آمریکای شمالی و بخشهایی از اروپای قاره‌ای نگهداری میشوند. این نژاد برای نظام‌های پرورش مبتنی بر چراگاه که در آنها سرعت رشد بره و کیفیت لاشه اهمیت دارد، بسیار مناسب است. حضور این نژاد در نمایشگاه‌های کشاورزی نیز رایج است، جایی که ایستایی صاف و اندام یکدست و عضلانی گوسفندان بر پایه استاندارد نژاد داوری میشود.
خلقوخوی این نژاد آرام و ملایم است. گوسفندان همپشایر معمولاً رام و کنترل‌شان آسان است. به همین دلیل، این نژاد گزینهای عملی برای مزرعه‌های کوچک، زمین‌های کشاورزی خانگی و افرادی است که تازه به پرورش گوسفند روی آورده‌اند.
| ویژگی | جزئیات |
|---|---|
| خاستگاه | انگلستان |
| اندازه | درشت |
| طول عمر | ۱۰ تا ۱۲ سال |
| گروه/نقش | نژاد گوشتی، استفاده بهعنوان قوچ پایانی |
| مناسب برای | نظام‌های چراگاهی، پرورشدهندگان خرد، تازهکارها |
همپشایر برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که به‌دنبال گوسفندی گوشتی، سختجان و پرتولید هستند که نگهداری آن دشوار نباشد. این نژاد هم برای تولید تجاری بره و هم برای پرورشدهندگان خردی که چند رأس میش برای فریزر خانگی یا نمایشگاه نگه می‌دارند، گزینهای خوب است. از آنجا که این نژاد درشتاندام است و بهسرعت رشد میکند، به چراگاه مرغوب و فضای کافی نیاز دارد، نه چراگاهی محدود و کم. خلقوخوی آرام این گوسفند کارهای روزمره مانند جابه‌جایی، پشمچینی و رسیدگی به سم را در مقایسه با نژادهای پُراضطراب‌تر ساده‌تر میکند.
این نژاد در اوایل سده نوزدهم میلادی در تپه‌های آهکی همپشایر انگلستان، از آمیزش گوسفندان بومی منطقه با نژاد ساوت‌داون و چند نژاد دیگر پدید آمد.
نام همپشایر برگرفته از شهرستان همپشایر در جنوب انگلستان است، جایی که این نژاد در نیمه نخست سده نوزدهم میلادی شکل گرفت. در تپه‌های آهکی این منطقه چند گونه بومی و قدیمی گوسفند شاخدار و تیره‌چهره پرورش می‌یافت، از جمله همپشایر کهن، ویلت‌شایر هورن و برک‌شایر نات. این گوسفندان کوهستانی و سختجان، سرمایه پایه نژاد جدید را تشکیل دادند.
در دهه‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰ میلادی، پرورشدهندگان این گوسفندان بومی تپه‌ماهور را با نژاد ساوت‌داون آمیزش دادند. ساوت‌داون به‌خاطر کیفیت گوشت و اندام فشرده و بدون شاخش شهرت داشت. هدف این آمیزش، ترکیب اندازه و سازگاری گوسفندان بومی با بلوغ زودرس و کیفیت لاشه ساوت‌داون بود. نتیجه کار، گوسفندی درشت‌تر، بدون شاخ و تیره‌چهره بود که در چرخه‌های زراعی و علفزاری آن دوران بهسرعت رشد می‌کرد.
تا میانه سده نوزدهم، این نژاد با نام همپشایر داون تثبیت شد و در اواخر همان سده، دفتر ثبت گله برای نگهداری شجره‌نامه‌ها راه‌اندازی شد. همپشایر در شهرستان‌های زراعی انگلستان گسترش یافت، جایی که بره‌ها با محصولات ریشه‌ای و علوفه در نظام سنتی محصورسازی پروار می‌شدند.
از اواخر سده نوزدهم به بعد، همپشایر بهطور گسترده صادر شد. این نژاد به ایالات متحده راه یافت و به یکی از رایج‌ترین قوچهای پایانی در آن کشور تبدیل شد و همچنین به دیگر کشورهای پرورش‌دهنده گوسفند برده شد. امروزه از این نژاد هم بهعنوان حیوان اصیل نمایشی و شجرهدار و هم بهعنوان قوچ کاری در آمیزش‌های تجاری استفاده میشود.
همپشایر گوسفندی درشت و عضلانی است با چهره، گوش و پاهای قهوه‌ای تیره تا مشکی، پشمی سفید و متراکم، و سری بدون شاخ که لایه نازکی از پشم آن را می‌پوشاند.
همپشایر گوسفندی درشتاندام و ژرف‌تنه است با پشتی صاف و ران‌های عضلانی که کاربرد گوشتی نژاد را نشان می‌دهد. چهره، گوش‌ها و قسمت پایین پاها قهوه‌ای تیره تا مشکی است، در حالی که تنه پشمی سفید، متراکم و با ضخامت متوسط دارد. سر این گوسفند بدون شاخ است، یعنی هم قوچ و هم میش بهطور طبیعی فاقد شاخ‌اند، و این سر روی گردنی قوی و بالای سینه‌ای پهن قرار می‌گیرد. معمولاً لایه کوتاهی از پشم، فضای میان دو گوش را می‌پوشاند.
| ویژگی | استاندارد |
|---|---|
| قد | حدود ۶۵ تا ۷۵ سانتیمتر در ناحیه سرشانه |
| وزن | قوچ حدود ۱۲۰ تا ۱۶۰ کیلوگرم؛ میش حدود ۹۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم |
| پوشش | پشم سفید و متراکم با ضخامت متوسط، حدود ۲۵ تا ۳۳ میکرون |
| رنگ‌ها | تنه سفید همراه با چهره، گوش و پاهای قهوه‌ای تیره تا مشکی |
| چشم‌ها | تیره، هوشیار، در میان چهره‌ای پهن و تیره‌رنگ |
پشم این نژاد سفید، متراکم و با ضخامتی متوسط است و بیشتر برای مصارف عمومی پشم مناسب است تا برای منسوجات ظریف. وزن یک لایه پشم بالغ، بسته به سن، وضعیت بدنی و شیوه نگهداری، معمولاً میان ۲.۵ تا ۴ کیلوگرم است. تضاد میان پشم سفید تنه و چهره و پاهای تیره و بدون پشم، ویژگی بصری اصلی این نژاد است. نقاط تیره باید قهوه‌ای یکدست تا مشکی باشند بدون لکه‌های سفید بزرگ، و پشم باید تا پایین پاها و روی سر گسترش یابد بدون آن‌که چهره تیره را بپوشاند.
همپشایر گوسفندی آرام، ملایم و رام است که بهخوبی کنترل میشود و در گله باقی می‌ماند، به همین دلیل نگهداری آن در گلههای ترکیبی و برای تازهکارها ساده است.
همپشایر به خلقوخوی آرام و پایدار شهرت دارد. میشها ملایم‌اند و بهسرعت به کنترل عادت میکنند، به همین دلیل کارهای روزمره مانند دارودهی، اصلاح سم و پشمچینی هم برای حیوان و هم برای پرورش‌دهنده کم‌استرس‌تر پیش میرود. قوچ‌هایی که بهعنوان قوچ پایانی استفاده میشوند نیز عموماً قابل کنترلاند، هرچند مانند هر نژاد دیگری، قوچهای بالغ حیواناتی نیرومند هستند و در فصل جفت‌گیری باید با احتیاط معمول با آنها رفتار کرد.
این نژاد در برابر انسان آرام است، نه رمنده، و گوسفندانی که بهطور منظم دستمالی میشوند، به پرورش‌دهنده خود عادت میکنند. همپشایرها بهخوبی در گله می‌مانند و به‌صورت گروهی حرکت میکنند، و همین ویژگی هنگام گردآوری یا جابه‌جایی آنها میان آغل‌ها کمک‌کننده است. آنها در چراگاه مشترک با دیگر دام‌های علفخوار مانند گاو و اسب به‌آرامی همزیستی میکنند.
میشها غریزه مادری قوی دارند و از برههای خود بهخوبی مراقبت و تغذیه میکنند. جنبه فعال این نژاد در تمایل زیاد به چرا و گشت‌وگذار در چراگاه دیده میشود، از این رو از علوفه در دسترس بهخوبی بهره می‌برند. ترکیب رام‌بودن و سازگاری بالا، از دلایل اصلی محبوبیت این نژاد نزد پرورشدهندگان خرد و تازهکارهاست.
| ویژگی | امتیاز |
|---|---|
| محبت‌پذیری | ۳ |
| انرژی | ۳ |
| آموزش‌پذیری | ۳ |
| صدادهی | ۲ |
| ریزش پشم | ۱ |
همپشایر گوسفندی سختجان و کم‌نیاز است که به چراگاه مرغوب، پشمچینی سالانه، رسیدگی منظم به سم و پناهگاهی ساده در برابر آب‌وهوای شدید نیاز دارد.
همپشایر نژادی سختجان است که در نظام‌های علف‌محور همراه با مدیریت منظم گله بهخوبی پیش میرود. مراقبت روزانه بر چراگاه مرغوب، آب تمیز، کنترل انگل و کارهای فصلی مانند پشمچینی و اصلاح سم متمرکز است.
همپشایر به لطف پشم متراکم خود، شرایط خنک و مرطوب را بهخوبی تحمل میکند، اما در طوفان، سرمای شدید یا آفتاب سوزان به پناهگاهی مانند پرچین، درخت یا سرپناهی ساده در مزرعه نیاز دارد. حصارها باید مقاوم و مطمئن باشند، زیرا گوسفندان درشت می‌توانند به مرزهای ضعیف فشار بیاورند. به‌ویژه در زمان بره‌زایی، جایی خشک برای خوابیدن گوسفندان فراهم کنید و آغل‌ها و راهروهای دستمالی را برای کارهای روزمره آماده نگه دارید.
همپشایر با چرای مرغوب و علوفه خوب رشد میکند، در زمستان به یونجه نیاز دارد و خوراک تکمیلی تنها برای برههای پررشد و میشهای اواخر آبستنی و شیردهی لازم است.
علف و علوفه، پایه اصلی جیره غذایی همپشایر است. در چراگاه مرغوب، میشهای بالغ و برههای در حال رشد بیشتر نیازشان را در فصل رشد از طریق چرا تأمین میکنند. در زمستان یا زمانی که علف کم میشود، باید علوفه نگهداری‌شده مانند یونجه یا سیلاژ در اختیار آنها قرار گیرد. آب تمیز و تازه و دسترسی به مواد معدنی مناسب باید همیشه فراهم باشد. خوراک متراکم تنها به‌صورت هدفمند برای حمایت از رشد و تولیدمثل استفاده میشود، نه بهعنوان خوراک اصلی.
| مرحله زندگی | مقدار روزانه | تعداد وعده |
|---|---|---|
| میش در حال نگهداری (روی چراگاه) | چرا به‌همراه ۱.۵ تا ۲ کیلوگرم یونجه در صورت کمبود علف | چرای آزاد |
| میش در اواخر آبستنی | علوفه به‌همراه حدود ۰.۳ تا ۰.۷ کیلوگرم خوراک متراکم | ۱ تا ۲ |
| میش شیرده | علوفه به‌همراه حدود ۰.۵ تا ۱ کیلوگرم خوراک متراکم | ۱ تا ۲ |
| بره در حال رشد یا پروار | علوفه به‌همراه خوراک کریپ یا خوراک پروار در صورت نیاز | ۱ تا ۲ یا کریپ آزاد |
در مناطقی که خاک از عناصر کمیاب مانند کبالت، سلنیوم و ید فقیر است، از سنگ‌نمک معدنی مخصوص گوسفند یا مکمل معدنی آزاد استفاده کنید. هر خوراک متراکم یا خوراک جدید را به‌تدریج و طی یک هفته یا بیشتر وارد جیره کنید تا از ناراحتی گوارشی و اسیدوز جلوگیری شود. تنقلات باید محدود باشند؛ مقدار کمی سبزیجات ریشه‌ای یا خوراک فشرده مخصوص گوسفند مناسب است، اما تغییر ناگهانی یا پرحجم خوراک مناسب نیست.
همپشایر عموماً سختجان است و ۱۰ تا ۱۲ سال عمر میکند؛ نگرانی‌های اصلی سلامتی آن لنگش، انگل‌های داخلی و مگس‌زدگی است که با پیشگیری منظم قابل کنترلاند.
همپشایر نژادی نیرومند است و اختلال خاص و فراگیری در این نژاد شناخته نشده است. با مدیریت خوب، این گوسفندان معمولاً ۱۰ تا ۱۲ سال عمر میکنند، هرچند میشهای کاری در گلههای تجاری اغلب زودتر و به دلایل تولیدی از گله حذف میشوند. مانند همه گوسفندان، بیشتر مشکلات سلامتی این نژاد از انگل‌ها، مشکلات سم و فشار متابولیک پیرامون بره‌زایی ناشی میشود، نه از بیماری‌های ارثی.
| بیماری | نشانه‌ها | نکته |
|---|---|---|
| فوت‌رات (پوسیدگی سم) / لنگش | لنگیدن، داغی یا بوی بد سم، بی‌میلی به راه‌رفتن | سم را اصلاح و درمان کنید و خشک نگه دارید؛ موارد مزمن را از گله حذف کنید |
| انگل‌های داخلی (کرم‌ها) | اسهال، کاهش وزن، پشم نامرغوب، لثه‌های رنگ‌پریده | از شمارش تخم انگل در مدفوع و چرای چرخشی استفاده کنید؛ از دارودهی سراسری و بدون تشخیص پرهیز کنید |
| مگس‌زدگی | بی‌قراری، پشم آلوده یا آسیب‌دیده، لارو مگس | در ماه‌های گرم اطراف دنبه را کوتاه کنید و از محصولات پیشگیرانه استفاده کنید |
| مشکلات بره‌زایی / مسمومیت آبستنی | بی‌اشتهایی، ضعف، ناراحتی در اواخر آبستنی | وضعیت بدنی و تغذیه میش را در اواخر آبستنی مدیریت کنید |
| ورم پستان | پستان داغ، سفت یا متورم، رشد ناکافی بره | پستان‌ها را بهطور منظم بررسی کنید و زیر نظر دامپزشک سریع درمان کنید |
میشهای همپشایر در پاییز فحل میشوند و پس از حدود پنج ماه می‌زایند؛ معمولاً یک یا دو بره به دنیا می‌آورند که بهسرعت به وزن بازار می‌رسند.
همپشایرها تا نخستین پاییز زندگی خود به بلوغ جفت‌گیری می‌رسند، هرچند بسیاری از پرورشدهندگان برههای ماده را یا در همان سال جفت‌گیری میکنند یا بسته به اندازه و وضعیت بدنی، تا سال بعد نگه می‌دارند. این نژاد، مانند بیشتر نژادهای بریتانیایی، فحلی فصلی دارد و با کوتاه‌شدن روزها در پاییز وارد چرخه فحلی میشود؛ بیشتر جفت‌گیری‌ها از حدود سپتامبر تا نوامبر انجام میشود و بره‌زایی در بهار رخ می‌دهد.
در فصل جفت‌گیری، یک قوچ با گروهی از میشها نگهداری میشود. دوره آبستنی حدود ۱۴۷ روز، نزدیک به پنج ماه، طول می‌کشد. میشهای همپشایر معمولاً یک یا دو بره می‌زایند و اندازه زایمان به سن میش، وضعیت بدنی و تغذیه او در زمان جفت‌گیری بستگی دارد. این نژاد بهعنوان قوچ پایانی ارزشمند است، از این رو قوچهای همپشایر بهطور گسترده با نژادهای دیگر میش آمیزش داده میشوند تا برههای بازاری با رشد سریع تولید شود.
میشها توانایی مادری خوبی دارند و شیردهی مناسبی دارند، از این رو بیشتر بره‌ها جز نظارت معمول هنگام تولد به مداخله زیادی نیاز ندارند. بره‌ها با شیر مادر و علف بهسرعت رشد میکنند و نسبتاً زود به وزن بازار می‌رسند؛ این ویژگی، نقطه قوت اصلی تجاری این نژاد است. بره‌ها در حدود سه تا چهار ماهگی از شیر گرفته میشوند و پس از آن، شیردهی میش قطع میشود تا برای فصل بعد آماده شود.
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| بلوغ جفت‌گیری | حدود ۶ تا ۱۲ ماهگی (معمولاً جفت‌گیری در ۱۸ ماهگی) |
| فصل جفت‌گیری | پاییز (فصلی، وابسته به کوتاه‌شدن روز) |
| دوره آبستنی | حدود ۱۴۷ روز (نزدیک به ۵ ماه) |
| تعداد معمول بره | ۱ تا ۲ بره |
| سن از شیرگیری | حدود ۳ تا ۴ ماه |
پاسخ به پرسش‌های رایج درباره اندازه، خلق‌وخو، نیازهای مراقبتی، طول عمر، تناسب و در دسترس‌بودن گوسفند همپشایر.
همپشایر نژادی درشتاندام است. قوچها معمولاً حدود ۱۲۰ تا ۱۶۰ کیلوگرم و میشها حدود ۹۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم وزن دارند و قد آنها در ناحیه سرشانه حدود ۶۵ تا ۷۵ سانتیمتر است.
این نژاد آرام، ملایم و رام است. میشها بهسرعت به دستمالی عادت میکنند و گله بهخوبی با هم حرکت میکند، از این رو مدیریت روزمره آن ساده است.
بله. این گوسفندان سختجان و قابل کنترلاند و به چراگاه مرغوب، پشمچینی سالانه، رسیدگی منظم به سم و برنامه پایه کنترل انگل و واکسیناسیون نیاز دارند. نیاز اصلی آنها چراگاه کافی برای گوسفندی درشت و پررشد است.
با مراقبت خوب، همپشایرها معمولاً ۱۰ تا ۱۲ سال عمر میکنند، هرچند میشهای کاری در گلههای تجاری اغلب به دلایل تولیدی زودتر جایگزین میشوند.
این نژاد بهدلیل خلقوخوی آرام و سازگاری بالا، گزینهای محبوب برای پرورشدهندگان خرد و تازهکارهاست. برای هرکسی که چراگاه مناسب دارد و خواهان گوسفند گوشتی پرتولید و آسان برای نگهداری است، مناسب است.
این نژاد در درجه اول برای تولید گوشت پرورش مییابد و بهطور گسترده بهعنوان قوچ پایانی به کار میرود؛ یعنی قوچهای همپشایر با نژادهای دیگر میش آمیزش داده میشوند تا برههای بازاری با رشد سریع تولید شود.
این نژاد در بریتانیا، آمریکای شمالی و بخشهایی از اروپا بهخوبی جا افتاده است، از این رو دام اصیل معمولاً از طریق پرورشدهندگان شجرهدار و انجمنهای نژادی آن مناطق در دسترس است.
