دورپر

دورپر نژادی گوشتی گوسفند است که در آفریقای جنوبی پرورش یافته است. پوشش بدن آن کوتاه و ترکیبی از مو و پشم است که خودبه‌خود می‌ریزد، بنابراین نیازی به پشم‌چینی ندارد. بیشتر دورپرها بدنی سفید و سری سیاه دارند، هرچند گونه‌های تمام‌سفید نیز رایج‌اند و گاهی با نام دورپر سفید ثبت می‌شوند.

این نژاد برای تولید گوشت پرورش یافته، نه پشم یا شیر. بره‌ها سریع رشد می‌کنند و در سنین پایین به وزن بازار می‌رسند، و میش‌ها در فصل جفت‌گیری طولانی به‌خوبی آبستن می‌شوند. دام‌های بالغ میان‌جثه‌اند و خلق‌وخویی آرام و راحت دارند که کار با آن‌ها را در آغل و چراگاه ساده می‌کند.

دورپر به سرسختی معروف است. این نژاد در برابر گرما، علوفه خشک و چرای سخت بهتر از بسیاری از نژادهای پشمی مقاومت می‌کند، به همین دلیل از مزارع خشک آفریقای جنوبی به دامداری‌های استرالیا، ایالات متحده و دیگر مناطق گرم راه یافته است.

دورپر برای چه کسانی مناسب است؟

دورپر گزینه خوبی برای دامدارانی است که بره گوشتی می‌خواهند بدون زحمت پشم‌چینی. این نژاد در گله‌های تجاری مناطق گرم و خشک و همچنین برای دامداران خرد که به دامی کم‌نیاز با حفظ وضعیت بدنی روی چراگاه محدود نیاز دارند، کاربرد دارد. کسانی که به تولید پشم یا شیر علاقه دارند بهتر است نژادهای دیگری را بررسی کنند، زیرا دورپر تنها برای گوشت اصلاح شده است.

دورپر در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ میلادی در آفریقای جنوبی شکل گرفت. وزارت کشاورزی این کشور در پی پرورش گوسفندی گوشتی بود که بتواند در مناطق خشک و نیمه‌خشک آفریقای جنوبی، جایی که نژادهای پشمی از پس گرما و کمبود علوفه برنمی‌آمدند، دوام بیاورد.

آمیزش پایه با قوچ‌های دورست هورن روی میش‌های بلک‌هد پرشین انجام شد. سویه دورست هورن ساختار بدنی، رشد و فصل جفت‌گیری طولانی را به ارث گذاشت، در حالی که بلک‌هد پرشین سرسختی، ذخیره چربی و تحمل خشکی را افزود. نام این نژاد ترکیبی از نام دو نژاد والد است.

انجمن پرورش‌دهندگان گوسفند دورپر آفریقای جنوبی در سال ۱۹۵۰ برای ثبت و ترویج این نژاد تأسیس شد. گونه‌ای با سر سفید به نام دورپر سفید نیز به شیوه‌ای مشابه پدید آمد و اغلب همراه با نوع سرسیاه ثبت می‌شود.

از نیمه دوم قرن بیستم، دورپر به‌طور گسترده صادر شد. این نژاد در اواخر دهه ۱۹۹۰ به استرالیا و تقریباً در همان دوره به ایالات متحده رسید و اکنون در بسیاری از مناطق دامداری گرم و خشک جهان یکی از پرشمارترین نژادهای گوسفند گوشتی است.

دورپر بدنی عمیق و پرعضله دارد که روی پاهایی کوتاه و قوی قرار گرفته است. ساختار بدن مستطیل‌شکل و نزدیک به زمین است، با کمر و ران‌های پهن که نشان از تمرکز این نژاد بر تولید گوشت دارد. سر نسبتاً کوتاه است و هم دام‌های بی‌شاخ و هم شاخدار در این نژاد دیده می‌شوند، هرچند بیشتر آن‌ها بی‌شاخ‌اند یا شاخ‌های کوچکی دارند.

پوشش بدن برجسته‌ترین ویژگی این نژاد است. ترکیبی کوتاه از مو و پشم است که در هوای گرم شل و ریزش می‌کند، به همین دلیل نیازی به پشم‌چینی نیست. میزان پشم بسته به هر دام و فصل متفاوت است.

پوشش بدن و رنگ‌ها

دورپر استاندارد سرسیاه، بدنی سفید با سر و گردنی سیاه دارد و این الگو باید تمیز و مشخص باشد. دورپر سفید یکدست سفید است. پوشش بدن کوتاه و ژولیده است، نه پشم متراکم، و به‌طور طبیعی در بهار و تابستان می‌ریزد. رنگدانه تیره پوست در نواحی بی‌پوشش، مانند اطراف چشم‌ها و زیر دم، مطلوب است، زیرا اندکی در برابر آفتاب شدید محافظت ایجاد می‌کند.

دورپر خلق‌وخویی آرام و یکنواخت دارد. این گوسفندان رام‌اند و هنگام جابه‌جایی یا وارد شدن به آغل به‌سرعت آرام می‌گیرند، به همین دلیل کارهای روتین مانند دارودهی، مراقبت از سم و توزین نسبت به نژادهای رمنده‌تر ساده‌تر انجام می‌شود. آن‌ها در گله جمع می‌شوند و از روال‌های جاافتاده پیروی می‌کنند، بنابراین در تعداد زیاد نیز قابل مدیریت‌اند.

در برخورد با انسان معمولاً ملایم و بی‌آزارند، هرچند قوچ‌ها ممکن است در فصل جفت‌گیری سرکش‌تر شوند و باید با احتیاط معمول با آن‌ها رفتار کرد. میش‌ها مادرانی دلسوز هستند و نزدیک بره‌های خود می‌مانند. دورپر با دیگر دام‌های چراکننده مانند گاو بدون مشکل هم‌زیستی می‌کند و پس از عادت به یک روال، حضور غریبه‌ها و نگهبانان را با آرامش تحمل می‌کند.

مراقبت از پوشش بدن

• پشم‌چینی لازم نیست، زیرا پوشش بدن هر سال به‌طور طبیعی می‌ریزد.
• در بهار بررسی کنید که ریزش پوشش به‌درستی انجام شود و قسمت‌های شل بزرگی را که خودبه‌خود نمی‌افتند جدا کنید.
• سم‌ها را در صورت نیاز، معمولاً چند بار در سال، کوتاه کنید تا از رشد بیش‌ازحد و لنگش جلوگیری شود.
• پوست و نواحی رنگدانه‌دار را از نظر آسیب آفتاب، زخم یا مگس‌زدگی بررسی کنید.

تحرک

• دورپر نیاز حرکتی خود را از چرای روزانه تأمین می‌کند و به تمرین جداگانه نیاز ندارد.
• فضای کافی در آغل یا مرتع برای حرکت و علوفه‌جویی گله فراهم کنید.
• در صورت امکان چرای چرخشی انجام دهید تا مرتع حفظ شود و انباشت انگل کاهش یابد.

محیط زندگی

دورپر با اقلیم گرم و خشک سازگاری زیادی دارد و در چراهای سختی که بسیاری از نژادهای پشمی نمی‌توانند در آن دوام بیاورند، به‌خوبی زنده می‌ماند. این نژاد به دسترسی دائم به آب تمیز، سایه در گرمای شدید و پناهگاه پایه در برابر باران و باد سرد نیاز دارد. دورپر شرایط گوناگونی را تحمل می‌کند، اما در محیط گرم و خشک بهتر از زمین سرد و مرطوب عمل می‌کند، زیرا زمین سرد و مرطوب خطر مشکلات سم را افزایش می‌دهد.

دورپر گوسفندی غیرگزینشی است که هم چرا می‌کند و هم برگ می‌خورد و از مرتع، بقایای محصولات زراعی و بوته‌زار به‌خوبی استفاده می‌کند. در چرای مناسب، دام‌های بالغ می‌توانند بیشتر نیاز خود را تنها از علوفه تأمین کنند، و همین یکی از دلایلی است که این نژاد برای سامانه‌های کم‌نهاده مناسب است. کیفیت و مقدار خوراک باید در اواخر آبستنی، شیردهی، دوره رشد و در فصل‌های خشک که مرتع کم است افزایش یابد.

دسترسی دائم به آب تمیز و مکمل نمک یا مواد معدنی متناسب با خاک منطقه را فراهم کنید.

تنقلات و مکمل‌ها

یونجه باکیفیت، سنگ نمک مخصوص گوسفند و مقدار کمی غلات، مکمل‌های معمول هستند. هر خوراک جدید را طی یک هفته یا بیشتر به‌تدریج وارد کنید تا شکمبه با آن سازگار شود. تنقلاتی مانند تکه‌های میوه یا سبزی باید محدود و عاری از هر چیزی در فهرست گیاهان سمی باشد.

دورپر نژادی سرسخت و کم‌نیاز شناخته می‌شود که در برابر بسیاری از بیماری‌های رایج گوسفند مقاومت خوبی دارد. با مدیریت درست، این دام‌ها معمولاً ۱۰ تا ۱۲ سال عمر می‌کنند، هرچند میش‌های مولد در گله‌های تجاری اغلب زودتر، با کاهش تولید، حذف می‌شوند. بیشتر مشکلات سلامت در این نژاد همان مشکلات عمومی گوسفندان است، نه بیماری‌های ویژه دورپر.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون، از جمله پوشش کلستریدیایی، را با مشورت دامپزشک دنبال کنید.
• انگل‌ها را زیر نظر بگیرید و دارودهی را بر پایه نیاز انجام دهید، نه تقویم ثابت.
• سم‌ها را به‌طور منظم، به‌ویژه پس از دوره‌های بارانی، بررسی و کوتاه کنید.
• دم و ناحیه پشت را تمیز نگه دارید تا خطر مگس‌زدگی کاهش یابد.
• در اواخر آبستنی به میش‌ها خوراک کافی بدهید تا از بیماری متابولیک پیشگیری شود.

دورپر زود به بلوغ جنسی می‌رسد و میش‌ها می‌توانند از حدود هفت تا دوازده ماهگی، پس از رسیدن به وزن بدنی کافی، جفت‌گیری را آغاز کنند. یکی از ویژگی‌های برجسته این نژاد توانایی جفت‌گیری طولانی و تقریباً غیرفصلی آن است که به میش‌ها اجازه می‌دهد با مدیریت خوب و سامانه‌های جفت‌گیری تسریع‌شده، بیش از یک بار در سال بزایند.

دوره آبستنی حدود پنج ماه، نزدیک به ۱۴۵ تا ۱۵۰ روز، طول می‌کشد. میش‌ها معمولاً یک بره یا دوقلو می‌زایند و دوقلوزایی در میش‌های بالغ و تغذیه‌شده رایج‌تر است. بره‌زایی عموماً آسان است و میش‌ها غریزه مادری قوی نشان می‌دهند و با کمترین دخالت، بره‌های خود را تمیز می‌کنند و شیر می‌دهند.

بره‌ها سرزنده‌اند و سریع رشد می‌کنند، زیرا از شیر خوب میش و چرای زودهنگام بهره می‌برند. رشد سریع آن‌ها تا وزن بازار یکی از دلایل اصلی نگهداری این نژاد است. بره‌ها معمولاً در سن سه تا چهار ماهگی از شیر گرفته می‌شوند و پس از آن روی مرتع و خوراک مکمل ادامه می‌دهند.