کاتسوولد

کاتسوالد نژادی از گوسفندان اهلی با اندام بزرگ است که خاستگاه آن تپه‌های کاتسوالد در انگلستان است. این نژاد در گروه گوسفندان پشم‌بلند جای می‌گیرد و شناخته‌ترین ویژگی آن پشم سنگینی است که به شکل حلقه‌های موج‌دار و بلند، با درخشندگی طبیعی بالا، از بدن آویزان می‌شود. دام‌های بالغ اسکلتی قوی دارند و قوچ‌ها به‌ویژه به اندازه‌ای قابل توجه می‌رسند.

این نژاد خلق‌وخویی آرام و خوش‌برخورد دارد. کاتسوالدها را معمولاً دوست‌داشتنی و کم‌دردسر در نگهداری توصیف می‌کنند، به همین دلیل انتخابی رایج برای مزارع کوچک، تولیدکنندگان الیاف و کسانی هستند که تازه به پرورش گوسفند روی آورده‌اند. این گوسفندان به انسان علاقه نشان می‌دهند و با کارهای روزمره سازگاری خوبی پیدا می‌کنند.

کاتسوالد هم برای پشم و هم برای گوشت پرورش داده می‌شود. ریسندگان دستی به دلیل بلندی و درخشش پشم آن علاقه‌مند هستند، در حالی که اندازه بدن این نژاد آن را برای تولید گوشت نیز مناسب می‌کند. این نژاد همچنین به عنوان یک نژاد میراثی شناخته می‌شود و پرورش‌دهندگانی که به حفظ رگه‌های قدیمی‌تر علاقه‌مندند، آن را نگه می‌دارند.

چه کسانی کاتسوالد را انتخاب می‌کنند

کاتسوالد برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که گوسفندی رام و قابل مدیریت می‌خواهند و برای ریسندگی دستی یا کارهای هنری با الیاف، به پشمی بلند و براق ارزش می‌دهند. اندازه بزرگ و اشتهای این نژاد یعنی به چراگاه و پناهگاه کافی نیاز دارد، بنابراین برای زمین‌های نسبتاً وسیع مناسب‌تر است تا قطعات بسیار کوچک. خلق‌وخوی دوستانه آن گزینه‌ای عملی برای کسانی است که برای نخستین بار گوسفند نگه می‌دارند.

نام کاتسوالد از تپه‌های کاتسوالد در جنوب مرکزی انگلستان گرفته شده است، سرزمین‌های آهکی مرتفعی که این نژاد در آن‌جا شکل گرفت. گوسفندان قرن‌ها در این منطقه چرا کرده‌اند و نوع پشم‌بلند بومی این ناحیه پیوندی نزدیک با اقتصاد پشم منطقه داشته است.

در دوران قرون وسطا، پشم منطقه کاتسوالد بخش مهمی از تجارت انگلستان بود و گوسفندان پرپشم این تپه‌ها در شکل‌گیری این جایگاه سهم داشتند. ثروت حاصل از تجارت پشم هنوز هم در کلیساها و شهرهای سنگی این منطقه دیده می‌شود.

با گذشت زمان این نژاد به شکل کاتسوالد امروزی اصلاح شد، گوسفندی پشم‌بلند و بزرگ که هم برای پشم و هم برای لاشه پرورش داده می‌شود. این نژاد به کشورهای دیگر صادر شد و در آمیخته‌گری با سایر گله‌ها برای افزودن اندازه بدن و طول پشم به کار رفت.

مانند بسیاری از نژادهای پشم‌بلند قدیمی، جمعیت کاتسوالد با تغییر اولویت‌های دامداری به سمت دام‌هایی با رشد سریع‌تر، پشم نرم‌تر یا کاربرد تخصصی‌تر کاهش یافت. امروزه این نژاد میراثی به شمار می‌رود و پرورش‌دهندگانی که به حفظ آن اهمیت می‌دهند و علاقه‌مندان به الیاف طبیعی، آن را نگه می‌دارند.

کاتسوالد گوسفندی بزرگ با اسکلتی محکم و بدنی پهن است. صورت و پاهای آن معمولاً از پشم سنگین پوشیده نیستند و رنگ سفید دارند، هرچند گاهی خال‌های خاکستری یا تیره‌تر دیده می‌شود. دسته‌ای از پشم روی پیشانی آویزان می‌شود که یکی از نشانه‌های شاخص این نژاد است.

پشم مهم‌ترین ویژگی این نژاد است. این پشم بلند رشد می‌کند و به شکل حلقه‌های موج‌دار و فرفری با درخشندگی طبیعی قوی از بدن آویزان می‌شود. پوشش پشمی متراکم است و در زمان اوج رشد، ظاهری سنگین و آویزان به دام می‌دهد.

پوشش و رنگ‌ها

کاتسوالد استاندارد پشم سفید دارد، هرچند گونه‌ای مشکی نیز شناخته شده است که پشم تیره آن با افزایش سن دام به خاکستری متمایل می‌شود. طول پشم قابل توجه است و حلقه‌ها می‌توانند بین دو نوبت پشم‌چینی رشد زیادی داشته باشند. درخشش و فر پشم آن را نزد ریسندگان دستی و دیگر هنرمندان الیاف محبوب کرده است. وزن و اندازه دقیق بسته به رگه، جنسیت، سن و وضعیت بدنی دام متفاوت است.

کاتسوالد به عنوان یکی از رام‌ترین نژادهای گوسفند شناخته می‌شود. این دام‌ها معمولاً آرام و ملایم هستند و دست‌گذاری روی آن‌ها را به‌خوبی تحمل می‌کنند، به همین دلیل کارهای روزمره مانند پشم‌چینی، سم‌گیری و معاینه سلامت نسبت به نژادهای رمنده‌تر ساده‌تر انجام می‌شود.

کاتسوالدها معمولاً با انسان دوستانه رفتار می‌کنند و با تماس منظم می‌توانند نسبتاً رام شوند. این گوسفندان به‌راحتی در گله جا می‌افتند و عموماً با سایر گوسفندان مسالمت‌آمیز هستند. کاتسوالد به عنوان یک دام گله‌ای همراهی را ترجیح می‌دهد و بهتر است دست‌کم با یک یا دو هم‌نوع دیگر نگهداری شود، نه به‌تنهایی.

این خلق‌وخوی متعادل در برخورد با کودکان و بازدیدکنندگان ناآشنا نیز دیده می‌شود، هرچند مانند همه گوسفندان، بهترین واکنش را در برابر دست‌گذاری آرام و قابل پیش‌بینی نشان می‌دهند. قوچ‌ها به‌ویژه در فصل جفت‌گیری می‌توانند قوی‌تر و جسورتر از میش‌ها باشند، بنابراین احتیاط معمول برای هر دام نر بزرگ باید رعایت شود.

پشم بلند کاتسوالد مهم‌ترین نکته مراقبتی روزانه از این نژاد است. این پشم به‌طور طبیعی نمی‌ریزد و باید با پشم‌چینی، معمولاً یک بار در سال، برداشته شود. پرورش‌دهندگانی که پشم تمیزی برای ریسندگی می‌خواهند، ممکن است اقدامات اضافی برای کاهش گیاهان هرز و خاک در پشم انجام دهند.

مراقبت از پشم

• پشم‌چینی را یک بار در سال، معمولاً در بهار و پیش از گرم شدن هوا انجام دهید
• پشم را از نظر گره‌خوردگی، خار و آلودگی، به‌ویژه اطراف پاها و ناحیه پشت، بررسی کنید
• اطراف چشم و صورت را از پشم بلند و انبوه پاک نگه دارید
• سم‌ها را به‌طور منظم کوتاه کنید تا از رشد بیش‌ازحد و لنگش جلوگیری شود

فعالیت و حرکت

• چراگاه باز برای چرا و حرکت روزانه فراهم کنید
• فضای کافی برای پرسه‌زدن در نظر بگیرید، زیرا این نژاد بزرگ برای حفظ تناسب اندام به فضا نیاز دارد
• در صورت امکان چراگاه‌ها را به‌صورت چرخشی مدیریت کنید تا کیفیت مرتع حفظ شود و بار انگلی کاهش یابد

محیط نگهداری

کاتسوالد به آب تمیز، چراگاه کافی و پناهگاهی در برابر باران شدید، باد و گرمای شدید نیاز دارد. پناهگاهی خشک و بدون کوران، به‌ویژه در زمان بره‌زایی و در هوای سرد یا مرطوب، اهمیت زیادی دارد. پشم سنگین در هوای سرد عایق‌بندی خوبی ایجاد می‌کند، اما هوای گرم و مرطوب را برای دام دشوارتر می‌کند، بنابراین سایه و تهویه در تابستان اهمیت دارد. حصارکشی مطمئن گله را محصور نگه می‌دارد و در برابر شکارچیان محافظت می‌کند.

کاتسوالد دامی چراکننده است و اساس تغذیه آن را علوفه تشکیل می‌دهد. چراگاه باکیفیت در فصل رشد و یونجه یا کاه در زمانی که چرا کم یا ناموجود است، بیشتر نیازهای غذایی گوسفندان بالغ و غیرآبستن را پوشش می‌دهد. این نژاد به دلیل اندازه بزرگش برای حفظ وضعیت بدنی به مقدار قابل توجهی علوفه نیاز دارد.

خوراک متراکم (دانه یا خوراک پلت‌شده) برای پوشش نیازهای بالاتر، مانند اواخر آبستنی، شیردهی و رشد بره‌ها، استفاده می‌شود. دسترسی دائمی به آب تمیز و مواد معدنی مناسب مکمل این جیره است.

تنقلات و مکمل‌ها

مقدار کمی از سبزیجات و میوه‌های بی‌خطر را می‌توان گاهی به دام داد، اما بخش عمده جیره باید بر پایه علوفه بماند تا سلامت شکمبه حفظ شود. مواد معدنی مخصوص گوسفند نیازهای عناصر کمیاب را تأمین می‌کند و در خاک‌های کمبود سلنیوم، ممکن است مکمل‌های دیگری نیز توصیه شود. هر تغییر در خوراک را طی چند روز و به‌تدریج اعمال کنید تا از اختلال گوارشی جلوگیری شود.

کاتسوالد نژادی میراثی و سرسخت است و با مدیریت درست، در طول عمر معمول گوسفند، یعنی حدود ۱۰ تا ۱۲ سال، سالم می‌ماند. بیشتر مشکلات سلامتی آن مشکلات رایج در پرورش گوسفند هستند، نه مشکلات اختصاصی این نژاد. با این حال، پشم سنگین و متراکم آن اهمیت کنترل انگل و مگس را بیشتر می‌کند.

مراقبت پیشگیرانه

• معاینات دامپزشکی و واکسیناسیون منظم را طبق توصیه محلی برنامه‌ریزی کنید
• سم‌ها را به‌طور منظم کوتاه کنید و بستر و محل ایستادن دام را خشک نگه دارید
• شمارش تخم انگل مدفوعی را انجام دهید و کرم‌زدایی را بر اساس نیاز، نه فقط تقویم، برنامه‌ریزی کنید
• ناحیه پشت و اطراف دم را تمیز نگه دارید (کراچینگ) تا خطر آفت مگس کاهش یابد
• تغذیه مناسب و آب تمیز را برای تقویت ایمنی بدن حفظ کنید

کاتسوالد در سال نخست زندگی به بلوغ جنسی می‌رسد، هرچند بسیاری از پرورش‌دهندگان صبر می‌کنند تا میش کاملاً رشد کند، معمولاً حدود ۱۲ ماهگی یا بیشتر، پیش از آنکه نخستین جفت‌گیری او انجام شود. جفت‌گیری معمولاً در پاییز زمان‌بندی می‌شود تا بره‌زایی در بهار انجام شود، فصلی که آب‌وهوا و چراگاه به نفع بره‌هاست.

دوران آبستنی حدود پنج ماه طول می‌کشد. میش‌ها اغلب یک یا دو بره می‌زایند. زایمان تک‌قلو در میش‌های نخست‌زا رایج است و زایمان دوقلو در میش‌های بالغ و با وضعیت بدنی خوب بیشتر دیده می‌شود. کاتسوالد به عنوان نژادی رام، معمولاً مادرانی خوب و مراقب دارد و خلق‌وخوی آرام آن مدیریت زمان بره‌زایی را ساده‌تر می‌کند.

بره‌ها معمولاً از شیر میش تغذیه می‌کنند و از همان هفته‌های نخست زندگی، چشیدن علوفه را آغاز می‌کنند. از شیرگیری معمولاً چند ماه پس از تولد انجام می‌شود. اندازه بزرگ این نژاد به این معناست که بره‌ها به دام‌هایی بزرگ تبدیل می‌شوند، بنابراین تغذیه کافی برای هم میش و هم بره، رشد سالم را پشتیبانی می‌کند.