کرم دارژان

کرم دارژان خرگوشی خانگی و بزرگ از فرانسه است که به خاطر جلای نرم کرمی و نقره‌ای خزش نام‌گذاری شده است. افراد بالغ جانورانی درشت هستند و معمولاً ۸ تا ۱۱ پوند وزن دارند، با بدنی پهن و خوش‌گرد و پوششی یکدست و براق. این نژاد یکی از قدیمی‌ترین خرگوش‌های نقره‌ای فرانسوی است و امروزه بیشتر برای نمایش و به‌عنوان همدم نگه‌داری می‌شود.

پوشش، ویژگی تعیین‌کننده این نژاد است. رنگ پایه به‌صورت نارنجی کرمی گرم دیده می‌شود که موهای محافظ سفید-نقره‌ای روی آن قرار گرفته و به خز ظاهری درخشان و برفک‌زده می‌بخشند. زیر سطح، رنگ زیرین نارنجی روشن‌تر و پررنگ‌تری است که هنگام جدا کردن خز نمایان می‌شود. این ترکیب در میان نژادهای خرگوش کمیاب است و دلیل اصلی جست‌وجوی این نژاد از سوی نگه‌دارندگان و نمایش‌دهندگان است.

از نظر خوی، کرم دارژان آرام، مهربان و خوش‌خلق است. این نژاد عموماً رام و در برابر دست‌ورزی بردبار است که آن را با وجود اندازه‌اش قابل‌مدیریت می‌سازد. خرگوشی ساکت است که به‌خوبی در یک روال ثابت جا می‌افتد.

مناسب چه کسانی است

کرم دارژان برای نگه‌دارندگانی مناسب است که می‌توانند خرگوشی بزرگ را جای دهند و روزانه به او رسیدگی و فضا بدهند. اندازه‌اش به این معناست که او یک حیوان خانگی جیبی برای تازه‌کاران نیست، و کودک باید تنها با پشتیبانی بزرگسال با او رفتار کند. خوی آرامش، صاحبانی را که حیوانی متعادل و کم‌توقع را به حیوانی پرانرژی ترجیح می‌دهند پاداش می‌دهد. این نژاد گزینه‌ای درست برای نمایش‌دهندگان تفننی است که خزی چشمگیر و خویی قابل‌مدیریت را در یک خرگوش می‌خواهند.

کرم دارژان از فرانسه می‌آید و به خانواده خرگوش‌های نقره‌ای فرانسوی تعلق دارد؛ گروهی که برای اثر برفک‌زده و نقره‌ای خزشان پرورش یافته‌اند. این خرگوش‌های نقره‌ای تاریخی دیرینه در فرانسه دارند، و گونه کرمی‌رنگ به‌عنوان یک نوع مجزا و نه یک تغییر تصادفی تثبیت شد.

این نژاد در اوایل سده بیستم به بریتانیا رسید، جایی که علاقه‌مندانی که شیفته رنگ‌آمیزی غیرعادی‌اش شده بودند آن را نگه‌داری و نمایش دادند. از آنجا و از دام‌های قاره‌ای، بعدها به کشورهای دیگر گسترش یافت.

کرم دارژان به ایالات متحده معرفی و در آنجا به‌عنوان یک نژاد نمایشی به رسمیت شناخته شد. این نژاد هرگز خرگوشی تجاری پرشمار نبوده، و شمار آن در مقایسه با نژادهای گوشتی و خانگی رایج اندک مانده است.

در سراسر تاریخش، این نژاد عمدتاً به خاطر خز و خوی یکدستش ارزش‌گذاری شده است. امروزه کمیاب به شمار می‌آید، و پرورش‌دهندگان دلسوز، این تبار را بیشتر از راه جوامع دوست‌داران و نمایش خرگوش حفظ می‌کنند تا تولید انبوه.

کرم دارژان بدنی پهن، ژرف و خوش‌عضله با ساختاری متوسط تا بزرگ دارد، با خط پشت گرد و کفل‌های پُر. سر نسبتاً پهن است، گوش‌ها اندازه متوسط دارند و ایستاده نگه داشته می‌شوند، و برداشت کلی از خرگوشی سفت و متعادل است. هم نرها و هم ماده‌ها درشت‌اند، و ماده‌ها اغلب کمی بزرگ‌تر.

پوشش و رنگ‌ها

پوشش، متمایزترین بخش این نژاد است. رنگ سطحی نارنجی کرمی گرم است. موهای محافظ سفید پراکنده به خز ظاهری نقره‌ای و برفک‌زده می‌بخشند، در حالی که رنگ زیرین در زیر آن نارنجی روشن‌تر و پررنگ‌تری است که هنگام باز کردن خز نمایان می‌شود. نقره‌ای‌شدن باید در سراسر بدن یکدست باشد، و گوش‌ها، صورت و پاها اغلب اثر برفک‌زده کمتری دارند. پوشش پرپشت است و هنگام نوازش به‌آرامی به عقب می‌خوابد. جانوران جوان معمولاً با رنگ نارنجی پررنگ‌تری زاده می‌شوند و با بلوغ رنگ کرمی نقره‌ای کامل را پیدا می‌کنند.

کرم دارژان به خوی آرام و یکدست شهرت دارد. این نژاد مهربان و رام است، و بیشتر افراد آن دست‌ورزی منظم را به‌خوبی تحمل می‌کنند که برای خرگوشی با این اندازه اهمیت دارد. تمایل دارد ساکت و آهسته باشد تا رمنده.

با اعضای خانواده این نژاد دوستانه است و در روالی از خوراک‌دهی، دست‌ورزی و زمان چرخش آزاد جا می‌افتد. با غریبه‌ها معمولاً آرام است تا عصبی، هرچند هر خرگوشی آشناسازی آرام و آهسته را بر حرکت ناگهانی و صدای بلند ترجیح می‌دهد. در کنار کودکان، خرگوش خوش‌خلق است، اما وزنش به این معناست که کودک باید تنها در حالت نشسته و با نظارت بزرگسال او را نگه دارد تا حیوان هرگز نیفتد.

با خرگوش‌های دیگر، کرم دارژان می‌تواند در جفت یا گروه زندگی کند، به‌شرطی که حیوانات عقیم شده و به‌تدریج در زمینی بی‌طرف آشنا شوند. مانند همه خرگوش‌ها، او یک گونه شکار است، پس آشناسازی با سگ و گربه باید آهسته و همیشه زیر نظارت باشد. خرگوشی که بی‌حوصله یا بدون دست‌ورزی است ممکن است گوشه‌گیر شود، پس تعامل روزانه و فضای حرکت، نژاد را در بهترین حالت نگه می‌دارد.

نگه‌داری روزمره کرم دارژان ساده است اما باید اندازه‌اش را در نظر بگیرد. پوشش کوتاه و پرپشت در بیشتر سال کم‌زحمت است و در ریزش‌های فصلی به توجه بیشتری نیاز دارد.

آراستن

• هفته‌ای یک بار برس بکشید و در دوره ریزش تا چند بار در هفته افزایش دهید تا موهای شل جدا شوند.
• بررسی کنید که ناخن‌ها کوتاه بمانند؛ هر چند هفته یک بار در صورت نیاز آن‌ها را بگیرید.
• گوش‌ها، چشم‌ها و بخش پشتی را به‌طور منظم برای ترشح، گره یا آلودگی بازرسی کنید.
• خرگوش‌ها را در آب حمام نکنید که به آن‌ها استرس می‌دهد؛ به‌جای آن خز آلوده را نقطه‌ای تمیز کنید.

ورزش

• هر روز دست‌کم سه تا چهار ساعت زمان تحت‌نظارت بیرون از محوطه فراهم کنید.
• محوطه یا اتاقی امن و خرگوش‌بند فراهم کنید که حیوان بتواند در آن بجهد، کش بیاید و بایستد.
• تونل، سکو و اسباب‌بازی جویدنی بدهید تا خرگوش فعال و سرگرم بماند.

محیط

خرگوش را در فضایی تمیز، خشک و بدون کوران، دور از آفتاب مستقیم و دور از دماهای حدی نگه دارید. خرگوش‌ها با گرما بد کنار می‌آیند، پس آن‌ها را زیر حدود ۸۰ درجه فارنهایت (۲۷ درجه سلسیوس) نگه دارید و در تابستان سایه و تهویه فراهم کنید. محوطه را هر روز نقطه‌ای تمیز کنید و هفته‌ای یک بار پاک‌سازی کامل انجام دهید تا از انباشت آمونیاک و مگس‌زدگی جلوگیری شود.

رژیم خرگوش باید تقریباً ۸۰ تا ۹۰ درصد علوفه خشک، مانند علف تیموتی یا علوفه مرتعی، باشد که همیشه در دسترس است. علوفه دستگاه گوارش را در حرکت نگه می‌دارد و دندان‌های پیوسته‌رشد را می‌ساید. یک بخش اندازه‌گیری‌شده پلت ساده و یک وعده روزانه سبزی برگی تازه رژیم را کامل می‌کنند، در حالی که آب تازه همیشه باید عرضه شود.

خوراکی‌های تشویقی و مکمل‌ها

خوراکی‌های تشویقی باید تنها بخش کوچکی از رژیم را بسازند. یک برش نازک هویج، چند گیاه معطر، یا تکه کوچکی سیب (بدون دانه) که گاه‌به‌گاه داده شود کافی است. خرگوشی که علوفه، پلت باکیفیت و سبزی‌های گوناگون می‌خورد معمولاً به مکمل نیاز ندارد. افزایش یا کاهش ناگهانی وزن نشانه‌ای برای بازنگری در بخش پلت و بسامد خوراکی تشویقی است.

کرم دارژان نژادی عموماً سرسخت بدون اختلال‌های ویژه نژادی گزارش‌شده گسترده است. با جای‌دهی، رژیم و نگه‌داری روزمره خوب، طول عمرش حدود ۵ تا ۸ سال است. بیشتر مشکلات سلامتی در این نژاد همان‌هایی هستند که خرگوش‌ها را به‌طور کلی درگیر می‌کنند و عمدتاً از راه نگه‌داری و توجه زودهنگام پیش‌گیری‌پذیرند.

مراقبت پیش‌گیرانه

• علوفه خشک نامحدود برای پشتیبانی سلامت دندان و گوارش فراهم کنید.
• خرگوش را هر روز برای خوردن عادی و فضله بررسی کنید.
• محوطه را برای پیش‌گیری از مگس‌زدگی و بیماری تنفسی تمیز و خشک نگه دارید.
• در صورت کاربرد بر پایه منطقه (برای نمونه، در برابر بیماری خون‌ریزی‌دهنده خرگوش و میکسوماتوز) با مشورت دامپزشک واکسینه کنید.
• معاینه سالانه برنامه‌ریزی کنید و عقیم‌سازی را برای سلامت و رفتار در نظر بگیرید.

چون کرم دارژان خرگوشی بزرگ است، به فضای بیشتری از نژادهای کوچک‌تر نیاز دارد. محوطه باید به خرگوش اجازه دهد چند جهش کامل پشت سر هم بزند، کاملاً روی پاهای پشتی بایستد و پهن دراز بکشد. جای‌دهی می‌تواند داخلی یا بیرونی باشد، اما جای‌دهی داخلی یا سرپناه‌دار خرگوش را از نوسان دما و شکارچیان محافظت می‌کند. در هر چیدمانی، محوطه یک پایگاه است نه همه دنیا، پس زمان روزانه در محوطه بزرگ‌تر یا اتاق خرگوش‌بند ضروری است.

فهرست بازبینی چیدمان

• محوطه با کف توپُر، بستر جاذب و ناحیه جدا برای دست‌شویی.
• عرضه دائم علوفه خشک و منبع آب ناواژگون (کاسه یا بطری).
• جعبه پناه یا سرپناهی که خرگوش بتواند به آن پناه ببرد.
• اسباب‌بازی جویدنی و چند سکو یا تونل برای غنی‌سازی.
• یک محوطه بیرونی امن و سایه‌دار یا فضای داخلی خرگوش‌بند برای ورزش روزانه.

کرم دارژان در چند ماهگی به بلوغ پرورشی می‌رسد، و خرگوش‌های بزرگ‌تر عموماً کمی دیرتر از نژادهای کوچک بالغ می‌شوند. جفت‌گیری با گذاشتن ماده در محوطه نر انجام می‌شود نه برعکس، چون ماده‌ها از قلمرو خود دفاع می‌کنند. بارداری به‌طور میانگین حدود ۳۱ روز طول می‌کشد.

باید کمی پیش از موعد، به ماده یک لانه‌جعبه با بستر تمیز داده شود. با نزدیک‌شدن زایمان، او از بدنش مو می‌کند تا لانه را بپوشاند. بچه‌ها در نژادی بزرگ معمولاً به‌اندازه متوسط تا خوب هستند، و ماده بچه‌ها را می‌شیرد، اغلب تنها یک یا دو بار در روز، که رفتاری عادی برای خرگوش است.

بچه‌ها بی‌مو و با چشمان بسته زاده می‌شوند، حدود ۱۰ روزگی چشم می‌گشایند، و در هفته‌های پس از آن لانه را ترک می‌کنند و خوراک جامد می‌جوند. از شیر گرفتن معمولاً تا حدود شش تا هشت هفتگی کامل می‌شود. نوزادان نخست خزی نارنجی پررنگ‌تر پیدا می‌کنند و با رشد، رنگ کرمی نقره‌ای نژاد را به دست می‌آورند. پرورش باید به نگه‌دارندگان باتجربه‌ای سپرده شود که بتوانند بچه‌ها را مسئولانه به خانه‌های تازه بسپارند و از تولید بیش از حد یک نژاد کمیاب پرهیز کنند.