کونه‌کونه

کونه‌کونه یک نژاد خوک اهلی است که در نیوزیلند پدید آمده است. این نام از زبان مائوری گرفته شده و به‌طور تقریبی به معنای «چاق و گرد» است، توصیفی که با اندام کوتاه و گرد این نژاد انطباق دارد. بزرگسالان از نظر اندازه در میانه طیف خوک‌ها قرار می‌گیرند، اما به‌طور چشمگیری کوچک‌تر از نژادهای تجاری هستند، و خوی آرام آن‌ها باعث شده در میان دارندگان مزارع کوچک و علاقه‌مندان به حیوانات همراه محبوبیت داشته باشند.

یکی از ویژگی‌های بارز این نژاد وجود یک جفت زائده گوشتی است که به آن‌ها «پیری پیری» می‌گویند و از فک پایین آویزان می‌شوند. این زوائد در همه افراد نژاد دیده نمی‌شوند و کارکرد زیستی ندارند، اما از شناخته‌شده‌ترین مشخصه‌های ظاهری این نژاد به‌شمار می‌روند. بدن فشرده، پاهای کوتاه، پوزه کوتاه و رو به بالا، و پوششی از مو که از صاف تا مجعد متغیر است، از دیگر خصوصیات ظاهری این نژاد است.

خوک‌های کونه‌کونه به‌طور طبیعی چراکننده هستند. پوزه رو به بالا و عادت چرا کردن سبب می‌شود که بخش بزرگی از غذای خود را از علف‌زار تأمین کنند و برخلاف بسیاری از نژادها، حفاری عمیقی در خاک انجام ندهند. این نژاد حیوانی اجتماعی است که با انسان‌ها و همنوعان خود پیوند برقرار می‌کند و در برخورد با نگهبانان معمولاً آرام رفتار می‌کند.

مناسب برای چه کسانی است

کونه‌کونه برای نگهدارانی مناسب است که دسترسی به چمنزار امن دارند و به دنبال خوکی آرام و قابل مدیریت هستند، نه یک نژاد تولیدی پرمحصول. طول عمر ۱۵ تا ۲۰ ساله این نژاد تعهدی جدی است که بیشتر به نگهداری از یک سگ شباهت دارد تا دامی کوتاه‌مدت. کسانی که می‌توانند حصارکشی ایمن، سرپناه مناسب، مراقبت روزانه و همراهی حداقل یک خوک دیگر را فراهم کنند، این نژاد را ارزشمند خواهند یافت. این نژاد برای کسانی که انتظار حیوان خانگی درون‌خانه یا حیوانی کم‌نیاز دارند مناسب نیست، زیرا خوک‌ها به فضای بیرونی، نظم روزانه و مراقبت دامپزشکی در طول یک عمر طولانی نیاز دارند.

کونه‌کونه با نیوزیلند گره خورده است؛ جایی که نسل‌هاست در میان جوامع مائوری نگهداری می‌شود. مائوری‌ها آن را به‌عنوان خوکی کوچک و سهل‌المدیره ارزش می‌گذاشتند که می‌توانست در نزدیکی سکونتگاه‌ها زندگی کند و از علف‌زار و باقی‌مانده غذا تغذیه کند. سابقه دقیق و نسب اولیه این نژاد به‌طور کامل مستند نشده است و بحث درباره جمعیت‌های خوک اجدادی آن میان پرورش‌دهندگان و پژوهشگران تاریخ ادامه دارد.

در نیمه دوم قرن بیستم میلادی، تعداد کونه‌کونه به‌شدت کاهش یافت. شمار آن‌ها در دهه ۱۹۷۰ به پایین‌ترین حد رسید و نژاد در معرض خطر انقراض به‌عنوان یک نوع متمایز قرار گرفت.

در اواخر دهه ۱۹۷۰ و در طول دهه ۱۹۸۰، پرورش‌دهندگان نگران در نیوزیلند حیوانات باقی‌مانده را گردآوری کردند و تلاشی هدفمند برای احیای نژاد آغاز نمودند. با کار بر روی یک جمعیت بنیان‌گذار بسیار کوچک، ویژگی‌های مشخصه نژاد از جمله زوائد گوشتی و خوی آرام حفظ شد و کونه‌کونه از آستانه انقراض بازگشت.

از دهه ۱۹۹۰ به بعد، خوک‌های کونه‌کونه به خارج از نیوزیلند صادر شدند و به بریتانیا، اروپای قاره‌ای، آمریکای شمالی و سایر مناطق رسیدند. در چندین کشور دفاتر ثبت نژاد برای ضبط شجره‌نامه و حفظ سلاله‌هایی که از آن جمعیت بنیان‌گذار کوچک برخاستند، تأسیس گردید.

کونه‌کونه بدنی فشرده و بشکه‌ای‌شکل دارد که روی پاهای کوتاه قرار گرفته و سیلوئتی پایین و گرد به آن می‌بخشد. سر نسبتاً کوتاه است و پوزه اغلب کوتاه و رو به بالاست، شکلی که با عادت چرا کردن این نژاد پیوند دارد. بسیاری از افراد این نژاد دارای زوائد گوشتی هستند؛ یعنی همان جفت آویز گوشتی که از فک پایین آویزان می‌شوند. هر دو نوع دارای زائده و فاقد زائده در درون این نژاد یافت می‌شوند.

پوشش مو و رنگ‌ها

کونه‌کونه طیف گسترده‌ای از رنگ‌ها و الگوهای پوشش مو دارد. سیاه یکدست، زنجاری، کرم، قهوه‌ای و طلایی همگی دیده می‌شوند، و نمونه‌های خالدار، لکه‌دار و چندرنگ نیز در این نژاد وجود دارند. بافت پوشش مو نیز از کوتاه و صاف تا بلند و مجعد متفاوت است، و نمونه‌های بلندمو در زمستان پوشش قابل توجهی پیدا می‌کنند. رنگ پوست معمولاً با رنگ مو همخوانی دارد. از آنجا که این نژاد از یک جمعیت بنیان‌گذار کوچک عبور کرده، رنگ و الگو در کنار شجره‌نامه توسط دفاتر ثبت نژاد ضبط می‌شود و به ظاهری یکسان محدود نمی‌شود.

کونه‌کونه در میان آرام‌ترین نژادهای خوک شناخته می‌شود. این نژاد معمولاً آرام و دوستانه است، با حضور انسان‌ها راحت بوده، و بسیاری از آن‌ها به دنبال توجه انسان می‌گردند و از نوازش لذت می‌برند. این آرامش طبیعی دلیل اصلی نگهداری این نژاد به‌عنوان حیوان همراه در کنار کاربرد آن در مزارع کوچک است.

در کنار خانواده و نگهبانان آشنا، کونه‌کونه معمولاً آسوده و قابل مدیریت است. در مقایسه با بسیاری از نژادهای خوک، حفاری زیادی نمی‌کند، هرچند بر روی چمن می‌چرد و با پوزه در زمین جست‌وجو می‌کند. در برابر غریبه‌ها، اکثر خوک‌های کونه‌کونه کنجکاوند، نه عصبی یا پرخاشگر، و پس از آشنایی با فرد جدید به سرعت آرام می‌گیرند.

این نژاد موجودی اجتماعی است و وجود حداقل یک خوک همراه برایش ضروری است. نگهداری تنها می‌تواند باعث کسالت و احساس تنهایی شود. در کنار حیوانات خانگی دیگر به‌طور کلی آرام رفتار می‌کند، اما آشنایی‌های اولیه باید زیر نظر باشند و با هر حیوانی که خوک نمی‌شناسد باید با احتیاط رفتار شود. هنگام خوراک‌دهی حتی آرام‌ترین خوک هم ممکن است هل بدهد، پس برنامه منظم غذایی لازم است تا از ازدحام جلوگیری شود.

آراستن و بهداشت ظاهری

• پوست را به‌طور منظم از نظر خشکی، آفتاب‌سوختگی و انگل بررسی کنید؛ خوک‌های کم‌مو یا روشن‌رنگ در معرض آفتاب‌سوختگی هستند و باید به سایه دسترسی داشته باشند
• سم‌ها را در صورت نیاز بچینید، چون رشد بیش از حد سم باعث لنگی می‌شود
• موهای خوک‌های بلندمو را به‌خصوص هنگام ریزش پوشش زمستانی شانه کنید
• در هوای گرم یک حوضچه گل‌آلود یا لجن فراهم کنید تا خوک بتواند خنک شود و پوست خود را محافظت کند

فعالیت

• دسترسی روزانه به چمنزار برای چرا و حرکت فراهم کنید
• فضایی کافی برای راه رفتن، چرا کردن و جست‌وجو فراهم کنید و آن‌ها را در محوطه‌های کوچک محبوس نکنید
• از ترکیب پرخوری با کم‌تحرکی پرهیز کنید، چون این نژاد به‌سادگی دچار چاقی می‌شود

محیط زندگی

خوک‌های کونه‌کونه در فضای باز و روی چمن با حصار محکم و کوتاهی نگهداری می‌شوند که خوک نتواند از زیر یا از روی آن خارج شود. به یک سرپناه خشک و بدون کوران با بستر مناسب برای خواب و دور ماندن از باران، آفتاب و سرما نیاز دارند. از آنجا که این نژاد بسیار اجتماعی است، باید حداقل با یک خوک دیگر نگهداری شود. دسترسی مداوم به آب تمیز و یک حوضچه سایه‌دار برای روزهای گرم ضروری است.

کونه‌کونه برای زندگی بر پایه چمنزار ساخته شده است. علف مرغوب در فصل رشد بخش بزرگی از رژیم غذایی یک بزرگسال را تشکیل می‌دهد و با مقدار اندازه‌گیری‌شده‌ای از خوراک مناسب خوک به‌عنوان مکمل، مواد مغذی‌ای که علف به تنهایی تأمین نمی‌کند پوشش داده می‌شود. میزان خوراک مکمل به کیفیت علف، فصل، سن خوک و وضعیت بدنی آن بستگی دارد. از آنجا که این نژاد به‌راحتی وزن اضافه می‌کند، باید جیره‌بندی دقیق انجام شود و خوراک آزاد توصیه نمی‌شود.

تنقلات و مکمل‌ها

سبزیجات و میوه را می‌توان به مقدار کم به‌عنوان تنقلات داد، مشروط بر اینکه در محدوده جیره روزانه بماند تا از افزایش وزن جلوگیری شود. در چمنزارهای ضعیف‌تر یا در زمستان، یک دامپزشک یا پرورش‌دهنده باتجربه می‌تواند درباره نیاز به مکمل‌های معدنی راهنمایی کند. هر تغییر در جیره غذایی باید تدریجی باشد تا از اختلالات گوارشی جلوگیری شود.

کونه‌کونه به‌طور کلی نژادی مقاوم است و از طولانی‌عمرترین خوک‌ها به‌شمار می‌رود؛ با مراقبت مناسب اغلب به ۱۵ تا ۲۰ سال می‌رسد. بیشتر مشکلات سلامتی به مدیریت نگهداری مربوط می‌شوند نه به خود نژاد، و چاقی رایج‌ترین مشکل قابل اجتناب است. از آنجا که جمعیت امروزی از یک گروه بنیان‌گذار کوچک نشئت می‌گیرد، پرورش‌دهندگان به شجره‌نامه توجه می‌کنند تا تنوع ژنتیکی را تا حد ممکن حفظ نمایند.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه کرم‌زدایی و واکسیناسیون را با مشورت دامپزشک تنظیم و پیگیری کنید
• پیش از رشد بیش از حد، سم‌ها را بچینید
• با تغذیه اندازه‌گیری‌شده و چرا، وزن سالم حفظ کنید
• سایه، سرپناه و حوضچه گل‌آلود برای محافظت از پوست فراهم کنید
• خوک را هر روز از نظر تغییر در اشتها، حرکت و رفتار بررسی کنید

خوک‌های کونه‌کونه پیش از رسیدن به اندازه کامل به بلوغ تولیدمثلی می‌رسند. ماده‌ها ممکن است از حدود شش تا دوازده ماهگی باردارشونده باشند، هرچند بسیاری از پرورش‌دهندگان صبر می‌کنند تا ماده کاملاً رشد کند و سپس جفت‌گیری انجام دهند. مدت آبستنی به طول استاندارد خوک یعنی حدود ۱۱۵ روز نزدیک است که اغلب با عبارت سه ماه، سه هفته و سه روز بیان می‌شود. اندازه پرتاب نسبت به نژادهای تجاری کوچک است، و ماده‌های کونه‌کونه به‌طور کلی مادران خوبی هستند که در کنار بچه‌خوک‌هایشان آرام می‌مانند و برخورد انسان را تحمل می‌کنند.

بچه‌خوک‌ها پس از چند هفته از شیر گرفته می‌شوند و با شیر، چرا و خوراک آغازین به‌تدریج رشد می‌کنند. از آنجا که نژاد از یک جمعیت بنیان‌گذار بسیار کوچک عبور کرده، پرورش‌دهندگان مسئول با شجره‌نامه‌های ثبت‌شده کار می‌کنند تا از هم‌خونی نزدیک جلوگیری کنند و سلاله‌های متمایز را حفظ نمایند. دام مولد باید سالم، خوش‌خلق و در صورت امکان ثبت‌شده باشد تا بتوان نسب آن را ردیابی کرد.