نژاد مخلوط غاز

غاز دورگه به هر غاز اهلی‌ای گفته می‌شود که نیاکانش به بیش از یک نژاد یا گونه شناخته‌شده تعلق دارند. این دسته شامل تلاقی‌های تصادفی در حیاط مزرعه، دورگه‌گیری‌های تولیدی آگاهانه، و جمعیت‌های رها‌شده‌ای می‌شود که در طول نسل‌ها با هم آمیخته‌اند.

چون غازهای اهلی از دو گونه وحشی جداگانه ریشه می‌گیرند، یعنی غاز خاکستری (Anser anser) و غاز قوی‌شکل (Anser cygnoides)، افراد دورگه می‌توانند نیای یکی از این دو خط یا هر دو را داشته باشند. بیشتر نژادهای غربی شناخته‌شده به غاز خاکستری بازمی‌گردند، در حالی که غازهای چینی و آفریقایی از غاز قوی‌شکل نشأت می‌گیرند. تلاقی میان این دو خط در مکان‌هایی که هر دو نوع نگهداری می‌شوند رایج است.

ظاهر، اندازه، و خُلق‌وخو در غازهای دورگه بسته به اینکه چه نژادهایی در پس‌زمینه وجود دارند، تفاوت قابل توجهی دارند. بیشتر آن‌ها جست‌وجوگران قوی، چرنده‌های کارآمد، و حیواناتی پُرصدا هستند که نگهبانان را از اختلالات آگاه می‌کنند. برای تخم، گوشت، مدیریت زمین، و همراهی در مزرعه نگهداری می‌شوند.

برای چه کسانی مناسب است

غازهای دورگه برای کشاورزان کوچک، کشاورزان سرگرمی، و نگهدارندگان باتجربه طیور حیاط خلوت مناسبند که پرنده‌ای آبزی مقاوم و خودکفا می‌خواهند. فضای بیرونی، دسترسی به آب، و مسکن مقاوم در برابر شکارچیان لازم است. چون خُلق‌وخو و اندازه متفاوت است، آشنا شدن با هر پرنده پیش از خرید قابل اطمینان‌تر از انتظار یک پروفایل ثابت است.

غازهای اهلی حداقل چهار هزار سال است که نگهداری می‌شوند. غاز خاکستری در اروپا و غرب آسیا به‌طور مستقل اهلی شد و نژادهایی پدید آورد که امروزه غازهای اهلی اروپایی نامیده می‌شوند، از جمله تولوز، امبدن، پیلگریم، و پومرانی. غاز قوی‌شکل به‌طور جداگانه در چین اهلی شد و نژادهای چینی و آفریقایی از آن پدید آمدند. چون این دو گونه می‌توانند با هم جفت‌گیری کنند و نتاج حاصلخیز به دنیا بیاورند، دورگه‌گیری بین خطوط اروپایی و آسیایی در هر جایی که هر دو نوع نگهداری می‌شدند رخ می‌داد.

در بیشتر تاریخ کشاورزی، غازها بر اساس نژاد به‌صورت انتخابی مدیریت نمی‌شدند. کشاورزان گله‌هایی با نسب مختلط نگه می‌داشتند چون باروری، مقاومت، و خُلق‌وخو مهم‌تر از شجره‌نامه بود. تلاقی بین یک نژاد گوشتی بزرگ مثل امبدن و یک نژاد تخم‌گذار پُربار مثل غاز چینی رایج و آگاهانه بود، زیرا نتاجی می‌داد که بیشتر از امبدن تخم می‌گذاشت و سریع‌تر از غاز چینی رشد می‌کرد.

استانداردهای رسمی نژاد برای غازها عمدتاً در قرن نوزدهم همراه با جنبش وسیع‌تر دوستداری طیور در بریتانیا، ایالات متحده، و آلمان پدیدار شدند. این استانداردها تفاوتی میان پرندگان خالص‌نژاد و دورگه ایجاد کردند که پیش از آن در کشاورزی عملی وجود نداشت. اما خارج از محافل نمایشگاهی، جمعیت‌های مختلط همچنان معمول ماندند.

در قرن بیستم، تولید تجاری غاز در بخش‌هایی از اروپا و آسیای شرقی از دورگه‌گیری آگاهانه به عنوان ابزاری استاندارد استفاده کرد و نژادها را برای نرخ رشد هیبریدی یا تولید تخم با هم زوج می‌کرد. در آمریکای شمالی، غازهای دورگه در استخرهای مزرعه و گله‌های کوچک رایج شدند و اغلب از پرندگانی منشأ می‌گرفتند که از گله‌های مدیریت‌شده فرار کرده یا رها شده بودند. جمعیت‌های فرار شده در پارک‌های شهری نیز نسب مختلطی از چند نژاد اهلی دارند.

امروزه بیشتر غازهای حیاط خلوت که خارج از محافل نمایشگاهی نگهداری می‌شوند از نسب مختلط هستند و افراد دورگه بخش قابل توجهی از جمعیت جهانی غاز اهلی را تشکیل می‌دهند.

چون غازهای دورگه از چند نژاد والد ریشه می‌گیرند، ظاهر جسمی‌شان می‌تواند بیشتر از حدی که استاندارد هر نژادی اجازه می‌دهد متفاوت باشد. پرنده‌ای با نسب امبدن و تولوز بزرگ و روشن‌رنگ خواهد بود؛ پرنده‌ای با خطوط چینی و پیلگریم ممکن است لاغر با وضعیت ایستاده عمودی و رنگ‌آمیزی خال‌خالی باشد. وقتی خطوط غاز قوی‌شکل و غاز خاکستری تلاقی می‌کنند، نتاج ممکن است برآمدگی جزئی روی منقار، نسبت‌های بدنی میانی، و پر آمیخته‌ای از دو الگو داشته باشد.

شکل بدن از فرم پایین و پهن مرتبط با نژادهای گوشتی سنگین تا وضعیت بلند و عمودی پرندگان با نسب چینی متفاوت است. طول گردن و پروفایل سر نیز گستره مشابهی دارند. رنگ منقار، رنگ پاها، و رنگ چشم‌ها همه با نسب تغییر می‌کنند.

پوشش پر

پوشش پر در غازهای دورگه متراکم است، با یک لایه زیرین عایق از کرک و یک لایه بیرونی از پرهای کانتور که آب را دفع می‌کنند. رنگ و الگو به ژن‌های رنگدانه‌ای که پرنده به ارث می‌برد بستگی دارد. سفید یک صفت غالب است که در پرندگان تحت تأثیر امبدن رایج است و اغلب حتی در یک نسل ظاهر می‌شود. راه‌راه‌های خاکستری از نژادهای نوع غاز خاکستری و تن‌های قهوه‌ای یا بژ نژادهای بافوری می‌توانند با سفید در الگوهای خال‌خالی نامنظم ترکیب شوند. پوسته سالانه پرهای پرواز را طی چند هفته جایگزین می‌کند و در این مدت پرنده توانایی پرواز ندارد.

غازها به عنوان یک گونه حیواناتی پیچیده از نظر اجتماعی هستند. پیوندهای زوجی پایداری تشکیل می‌دهند، سلسله‌مراتب گله را حفظ می‌کنند، و به‌شدت سرزمینی هستند، به‌ویژه در فصل لانه‌سازی. غازهای دورگه این ویژگی‌ها را به اشتراک می‌گذارند و شدت هر کیفیت تحت تأثیر نژادهایی است که در پس‌زمینه هستند.

پرندگانی با نسب غاز چینی یا آفریقایی تمایل به بلندتر و هوشیارتر بودن دارند، ویژگی‌هایی که آن‌ها را نگهبانان مزرعه کارآمد می‌کند اما همسایگانی طلبکار. آن‌هایی با نسب نژادهای سنگین اروپایی، مثل تولوز یا امبدن، معمولاً ساکت‌تر و کمتر تمایل دارند به غریبه‌ها نزدیک شوند یا آن‌ها را به چالش بکشند، هرچند همچنان مراقب هستند.

در برابر انسان‌ها، تنوع فردی زیاد است. پرندگانی که از جوجگی با دست‌رسی آرام تربیت شده‌اند می‌توانند به انسان‌ها تحمل داشته باشند. آن‌هایی که تماس انسانی کمی داشته‌اند تمایل به احتیاط یا دفاعی بودن دارند، به‌ویژه نرها در فصل تولیدمثل از اواخر زمستان تا بهار. نرها در این مدت می‌توانند نسبت به افراد و حیوانات ناآشنا پرخاشگر باشند و از ضربه‌های بال، گاز گرفتن، و صداهای بلند استفاده کنند.

در یک گله با گونه‌های مختلط، غازها عموماً با سایر پرندگان آبزی و طیور آرام کنار می‌آیند. اگر فضا محدود باشد تمایل دارند پرندگان کوچک‌تر را قلدری کنند. معرفی پرندگان جدید به یک گله مستقر نیاز به دقت دارد، زیرا غازها ممکن است در حین مرتب‌سازی اجتماعی به تازه‌واردان آسیب برسانند.

غازها در مقایسه با بسیاری از گونه‌های طیور نسبتاً خودکفا هستند، اما همچنان نیاز به توجه روزانه به آب، غذا، و امنیت دارند. غازهای دورگه به‌طور کلی از مقاومت مجموعه ژنتیکی وسیع‌تر اهلی بهره می‌برند، اما نگهدارندگان نباید از بررسی‌های معمول غافل شوند زیرا مشکلات می‌توانند در پرندگان آبزی سریع پیشرفت کنند.

دسترسی به آب تازه برای نوشیدن و حمام کردن تنها مهم‌ترین نیاز روزانه است. غازها با فرو بردن سرشان مجاری بینی را تمیز می‌کنند و حتی اگر یک استخر کامل در دسترس نباشد به ظرفی به اندازه کافی عمیق نیاز دارند. بدون آب حمام تمیز، عفونت چشم و انسداد بینی محتمل‌تر است.

پوست و مراقبت فصلی

غازها سالی یک بار پوست می‌کنند، معمولاً در تابستان پس از فصل تولیدمثل. در طول پوست، پرهای پرواز را به ترتیب از دست می‌دهند و موقتاً ناتوان از پرواز و آسیب‌پذیرتر در برابر شکارچیان می‌شوند. دسترسی قابل اطمینان به پناهگاه را حفظ کنید و از استرس دادن به پرندگان در این دوره خودداری کنید. رشد پر نیاز به پروتئین اضافی دارد، پس یک قرص رشد یا نگهداری با کیفیت در طول پوست از رشد سریع‌تر پشتیبانی می‌کند.

چراگاه با کیفیت خوب پایه طبیعی رژیم غذایی یک غاز است. یک بالغ سالم روی چمن پُربار ممکن است خوراک مکمل بسیار کمی بخورد و در طول روز مقادیر زیادی چمن، شبدر، و سایر گیاهان برگ‌دار مصرف کند. وقتی چراگاه ضعیف، در حال سکون، یا غایب است، یک قرص نگهداری پرندگان آبزی شکاف تغذیه‌ای را پر می‌کند.

غازها به نیاسین در سطوح بالاتری از مرغ‌ها نیاز دارند، بنابراین خوراک‌هایی که به‌طور خاص برای پرندگان آبزی فرموله شده‌اند بر جیره‌های استاندارد مرغ ارجح هستند، به‌ویژه برای جوجه‌های غاز. شن نامحلول باید در تمام اوقات در دسترس باشد تا پرندگان بتوانند مواد گیاهی فیبری را در سنگدان آسیاب کنند. آب تازه و تمیز باید همیشه هنگام تغذیه در دسترس باشد، زیرا غازها نمی‌توانند خوراک خشک را بدون آن به‌راحتی ببلعند.

مکمل‌ها و تنقلات

سبزیجات برگ‌دار، کاهوی خرد شده، و سایر سبزیجات افزودنی‌های مناسبی هستند. صدف خرد شده باید برای مادیان‌های تخم‌گذار برای کیفیت پوسته تخم در دسترس باشد. جوجه‌های غاز به جای استارتر جوجه به استارتر پرندگان آبزی نیاز دارند زیرا سطح نیاسین در استارتر جوجه برای رشد سریع پا در پرندگان آبزی جوان ناکافی است. نان را به عنوان غذای اصلی ندهید؛ تغذیه کمی دارد و می‌تواند باعث مشکل رشدی به نام بال فرشته شود اگر به جوجه‌های غاز در حال رشد بیش از حد داده شود.

غازهای اهلی از مقاوم‌ترین گونه‌های طیور هستند و افراد دورگه اغلب از پس‌زمینه ژنتیکی گسترده‌ای بهره می‌برند که غلظت نقایص خاص نژادی را کاهش می‌دهد. طول عمر معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سال است و پرندگانی که به خوبی نگهداری می‌شوند به‌طور منظم به میانه این بازه می‌رسند.

بیشتر مشکلات سلامتی در غازها به مدیریت مربوط می‌شود نه ژنتیک: مسکن مرطوب به عفونت قارچی تنفسی منجر می‌شود، زمین کثیف مشکلات پا ایجاد می‌کند، و شکاف‌های تغذیه‌ای در دوران رشد باعث ناهنجاری‌های اسکلتی می‌شود. رسیدگی به این عوامل محیطی از اکثر بیماری‌های رایج پیشگیری می‌کند.

مراقبت پیشگیرانه

• بستر را خشک نگه دارید و آن را مکرراً عوض کنید. لاشخور مرطوب محیط اصلی برای کپک و انگل است.
• ظروف آب را روزانه تمیز کرده و پُر کنید تا از رشد باکتری و جلبک جلوگیری شود.
• پاها را هفتگی بررسی کنید، به‌ویژه در پرندگان سنگین‌تر، و بریدگی‌ها یا زخم‌ها را فوراً درمان کنید.
• از استارتر فرموله‌شده برای پرندگان آبزی برای همه جوجه‌های غاز استفاده کنید تا از کمبود نیاسین جلوگیری شود.
• در صورت امکان مناطق چرا را بچرخانید تا بار انگل داخلی کاهش یابد.
• برای هر پرنده‌ای که مشکل تنفسی، ناتوانی ناگهانی در راه رفتن، یا بی‌حالی تدریجی نشان می‌دهد با دامپزشک پرندگان مشورت کنید.

غازها حیواناتی بیرونی هستند که بیشتر ساعات فعالشان را صرف جست‌وجوی غذا، چرا، و اجتماعی کردن می‌کنند. برای نگهداری در جایگاه‌های کوچک مناسب نیستند. یک منطقه چرا که چراگاه واقعی فراهم می‌کند مهم‌ترین ویژگی زیستگاه است؛ بدون آن هزینه‌های خوراک به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و مشکلات رفتاری ناشی از بی‌حوصلگی محتمل‌تر می‌شود.

دسترسی به آب برای حمام به همان اندازه مهم است. غازها به یک استخر بزرگ نیاز ندارند، اما به ظرفی به عمق کافی برای فرو بردن سرشان، حداقل عمق ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر، نیاز دارند. بدون این نمی‌توانند مجاری بینی را تمیز کنند یا چشم‌ها و پرها را تمیز نگه دارند.

پناهگاه شبانه باید خشک، تهویه‌دار، و در برابر شکارچیان ایمن باشد. روباه‌ها، راکون‌ها، و سایر پستانداران غازها را می‌گیرند اگر پناهگاه‌ها به درستی قفل نشده باشند. غازها روی نشیمن‌گاه نمی‌نشینند و روی زمین می‌خوابند، بنابراین فضای کف به ازای هر پرنده از فضای عمودی اهمیت بیشتری دارد.

تحمل محیطی

بیشتر غازهای اهلی هوای سرد را بدون گرمایش اضافی تحمل می‌کنند به شرطی که پناهگاه خشک و بدون کشش هوا باشد. پوشش پر متراکم عایق بندی خوبی فراهم می‌کند. تابستان‌های گرم و مرطوب برای پرندگان سنگین‌تر سخت‌تر است و سایه با تهویه در آن شرایط بیشترین اهمیت را دارد. افراد دورگه با ساختارهای سبک‌تر از نسب چینی یا آفریقایی تمایل دارند نسبت به انواع سنگین با منشأ اروپایی تحمل گرمایی بیشتری داشته باشند.

غازهای اهلی از اواخر زمستان تا بهار یک کپه تخم می‌گذارند و بیشتر فعالیت تخم‌گذاری بین فوریه تا مه در نیمکره شمالی رخ می‌دهد. اندازه کپه با پس‌زمینه نژادی و پرنده فردی متفاوت است و معمولاً برای غازهای دورگه از ۵ تا ۲۰ تخم در فصل است. انکوباسیون طولانی‌تر از مرغ یا اردک است و نیاز به یک مادیان صبور یا یک انکوباتور قابل اطمینان دارد.

برخی از غازهای دورگه غریزه قوی جوجه‌کشی را حفظ می‌کنند، به‌ویژه آنهایی با نسب پیلگریم، تولوز، یا رومی. برخی دیگر، به‌ویژه پرندگانی با تأثیر غاز چینی، ممکن است نشینندگان ضعیفی باشند. وقتی جوجه‌کشی طبیعی غیرقابل اطمینان است، انکوباسیون مصنوعی یک جایگزین عملی است.

تخم‌های غاز از تخم‌های مرغ بزرگ‌تر و با پوسته ضخیم‌تر هستند. در طول انکوباسیون نیاز به رطوبت بالاتری دارند و از پاشش مکرر و یک دوره خنک‌سازی کوتاه روزانه برای تقلید رفتار غاز هنگام ترک لانه بهره‌مند می‌شوند. این اعمال نرخ جوجه‌آوری را به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد.

مراقبت از جوجه‌های غاز پس از جوجه‌آوری

جوجه‌های غاز با پوشش کامل کرک زرد-سبز به دنیا می‌آیند و ساعاتی پس از تولد فعال هستند. تا ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول در حالی که زرده باقی‌مانده را جذب می‌کنند به غذا نیاز ندارند. پس از آن، خرده قرص استارتر پرندگان آبزی، آب تازه در ظرف کم‌عمقی که نتوانند در آن غرق شوند، و گرما از یک لامپ یا صفحه بروودر تنظیم‌شده روی حدود ۳۲ تا ۳۵ درجه سلسیوس برای هفته اول فراهم کنید. دما را هر هفته حدود ۳ درجه کاهش دهید تا جوجه‌ها در حدود ۶ تا ۸ هفتگی کاملاً پر شوند.

جوجه‌های غاز سریع رشد می‌کنند. پرندگان دورگه از نسب‌های سنگین‌تر ممکن است توده استخوانی و عضلانی سریع‌تری نسبت به نژادهای سبک‌تر رشد کنند و تغذیه در این دوره حیاتی است. کمبود نیاسین باعث ضعف پا و مشکلات رشدی می‌شود؛ همیشه از خرده قرص استارتر پرندگان آبزی به جای استارتر استاندارد جوجه استفاده کنید.

نگهداری تخم قبل از گذاشتن

تخم‌هایی که قبل از کامل شدن یک کپه جمع‌آوری می‌شوند را در ۱۰ تا ۱۵ درجه سلسیوس در یک محیط خنک و پایدار با انتهای کُند به بالا نگه دارید. قابلیت جوجه‌آوری پس از حدود ۷ روز نگهداری کاهش می‌یابد و پس از ۱۴ روز به طور قابل توجهی افت می‌کند. تخم‌ها را حداقل دو بار در روز جمع‌آوری کنید تا از سرما یا ترکیدن جلوگیری شود و تخم‌های تمیز، خوش‌شکل با پوسته سالم را برای انکوباسیون انتخاب کنید.