مالارد

اردک وحشی (Anas platyrhynchos) یک اردک متوسط‌اندام از گونه‌های غواصی کم‌عمق و یکی از پرپراکنده‌ترین پرندگان آبزی جهان است. این پرنده در سرتاسر نیمکره شمالی، از جمله آمریکای شمالی، اروپا و آسیا زندگی می‌کند و به بسیاری از مناطق دیگر نیز معرفی شده است. نر (خروس) با سر سبز درخشان، حلقه سفید گردن و سینه قهوه‌ای شناخته می‌شود، در حالی که ماده (مرغ) برای استتار در لانه رنگ قهوه‌ای لکه‌دار دارد.

اردک وحشی جد وحشی تقریباً همه نژادهای اردک اهلی به جز اردک مسکوی است. قرن‌ها اصلاح نژاد انتخابی از این پایه، پرندگانی مانند پکن، روئن و کاکی کمپبل را پدید آورد. به همین دلیل، اردک‌های وحشی به‌راحتی با اردک‌های اهلی و سایر گونه‌های وحشی آمیخته می‌شوند.

اردک وحشی غواص کم‌عمق است نه غواص عمیق. این پرنده با چرخیدن رو به پایین در آب‌های کم‌عمق به گیاهان و جانوران کوچک نزدیک سطح و بستر دسترسی پیدا می‌کند و علاوه بر این در خشکی نیز می‌چرد. سازگاری با برکه‌ها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، باتلاق‌ها و پارک‌های شهری آن را در نزدیکی سکونتگاه‌های انسانی به منظره‌ای آشنا تبدیل کرده است.

برای چه کسانی مناسب است

اردک وحشی برای نگهدارندگانی مناسب است که به آب و فضای باز دسترسی دارند، مثلاً برکه یا حوض آبی که به‌طور منظم تعویض می‌شود. این پرنده‌ای مقاوم و فعال است که در گروه‌های مختلط پرندگان آبزی خوب عمل می‌کند. از آنجا که اردک وحشی پرنده‌ای خوش‌پرواز است، مالکانی که می‌خواهند پرندگان در محل بمانند به حصار محکم یا مدیریت بال نیاز دارند. در بسیاری از مناطق، اردک وحشی حیوانی تحت حمایت قانون است و نگهداری یا صید آن نیاز به مجوز دارد، پس قبل از تهیه پرنده قوانین محلی را بررسی کنید.

اردک وحشی یک گونه طبیعی وحشی است نه یک نژاد مصنوعی، بنابراین برخلاف نژادهای پرورشی، نقطه منشأ واحدی ندارد. پراکنش آن آمریکای شمالی، اروپا، شمال آفریقا و بخش بزرگی از آسیا را در بر می‌گیرد و این گونه از دیرباز با فصل‌ها در این مناطق کوچ کرده است.

اهلی‌سازی اردک از نسل اردک وحشی احتمالاً به‌طور مستقل در بیش از یک مکان و در طول دوره‌ای طولانی صورت گرفته است. نشانه‌های نگهداری اردک در جوامع باستانی دیده می‌شود و نگهداری انتخابی برای گوشت و تخم به‌تدریج پرندگانی را پدید آورد که از نظر اندازه، رنگ و رفتار با نیاکان وحشی‌شان تفاوت داشتند.

از این پایه اردک وحشی، نژادهای اهلی امروزی پدید آمدند. نژادهای سنگین گوشتی مانند روئن و پکن، و تخم‌گذارهای پرمحصول مانند کاکی کمپبل همگی ریشه در اردک وحشی دارند. اردک مسکوی استثنای اصلی است، چون از یک گونه جداگانه آمریکای جنوبی نشأت می‌گیرد.

از آنجا که این گونه آزادانه با یکدیگر آمیزش می‌کنند، اردک‌های وحشی، فراریان اهلی و دورگه‌ها اکنون در بخش بزرگی از جهان با هم مخلوط شده‌اند. این باز بودن ژنتیکی به گسترش اردک وحشی کمک کرده، اما در مناطقی که با گونه‌های نادر بومی آمیخته می‌شود نگرانی‌های حفاظتی نیز پدید می‌آورد.

اردک وحشی هیکلی محکم و متوسط دارد با منقار پهن و صاف و پاهای پرده‌دار که هم برای شنا و هم برای راه رفتن مناسب است. برجسته‌ترین ویژگی تفاوت بین دو جنس است. نر در فصل جفت‌گیری سر سبز برق‌دار، حلقه باریک سفید گردن، سینه قهوه‌ای و بدن خاکستری روشن دارد، با چند پر سیاه خمیده در دُم. ماده سراسر قهوه‌ای لکه‌دار است که هنگام نشستن روی تخم‌ها او را پنهان می‌کند.

هر دو جنس روی بال لکه‌ای از پرهای آبی درخشان دارند که speculum نامیده می‌شود و با سفیدی حاشیه شده است. خارج از فصل جفت‌گیری، نر به پوشش قهوه‌ای کمرنگی مانند ماده تبدیل می‌شود که «پوشش کسوفی» نامیده می‌شود، سپس پیش از زمستان دوباره رنگ درخشان خود را بازمی‌یابد.

پوشش و رنگ‌ها

پرهای اردک وحشی برای آب ساخته شده‌اند. لایه بیرونی پرهای متداخل آب را دفع می‌کند، در حالی که کرک زیرین گرما را حبس می‌کند. اردک در هنگام آراستن خود روغنی از غده‌ای نزدیک دُم را روی پرها می‌مالد تا آنها را ضد آب نگه دارد. رنگ منقار و پاها نشانه میدانی مفیدی است. نر دارای منقار زرد روشن است در برابر منقار نارنجی لکه‌دار ماده. لکه آبی بال در هر دو جنس تمام سال قابل مشاهده است و به تمایز اردک وحشی از گونه‌های مشابه کمک می‌کند.

اردک‌های وحشی پرندگانی اجتماعی و فعال هستند که روزهایشان را با شنا، جستجوی غذا و آراستن خود می‌گذرانند. کنجکاوند و به سرعت منابع غذایی جدید را بررسی می‌کنند، که بخشی از دلیل پیشرفت‌شان در کنار انسان‌هاست. در عین حال هوشیار و مراقب می‌مانند و واکنش پروازی قوی در برابر ترس دارند. اردک وحشی هنگام فرار سریع و با زاویه تند پرواز می‌کند.

در برابر انسان‌ها، اردک وحشی از محتاط در محیط‌های وحشی تا نسبتاً جسور در جایی که به تغذیه شدن عادت کرده است متفاوت است، هرچند میزان رام بودن به فرد و شیوه پرورش بستگی دارد. با سایر اردک‌ها و پرندگان آبزی معمولاً اجتماعی هستند و گله‌های آزاد تشکیل می‌دهند، هرچند نرها در فصل جفت‌گیری ممکن است تهاجمی باشند. ماده‌ها مادران دلسوزی هستند و جوجه‌ها را پس از تفریخ به سرعت به آب هدایت می‌کنند. اردک وحشی پرصدا است؛ ماده صدای قار قار بلند کلاسیک را می‌دهد و نر صدایی آرام‌تر و خش‌دار.

اردک وحشی مقاوم است و مراقبت نسبتاً ساده‌ای نیاز دارد، اما آب محور اصلی رفاه آن است. از آب برای تغذیه، تمیز کردن پرها و حفظ ضد آب بودن پوشش استفاده می‌کند. برکه یا حوضی که به‌طور منظم تخلیه و پر می‌شود نیازهایشان را برآورده می‌کند.

آراستن

• اردک وحشی خود را از طریق آراستن مکرر تمیز می‌کند و نیازی به برس‌کشی یا کوتاه کردن ندارد.
• آب حمام تمیز فراهم کنید تا پرها را ضد آب و عاری از کثیفی نگه دارند.
• گاه‌به‌گاه پاها و ساق‌ها را برای بریدگی، ورم یا عفونت کف پا بررسی کنید.
• بستر و محل آب را تمیز نگه دارید تا مشکلات پوستی و چشمی کاهش یابد.

ورزش

• دسترسی روزانه به آب باز برای شنا و غواصی کم‌عمق.
• فضا در خشکی برای راه رفتن، چریدن و جستجوی غذا.
• فرصت‌های جستجوی غذا مانند سبزیجات پراکنده یا گیاهان امن حوض پرندگان را فعال نگه می‌دارد.
• اردک وحشی خوب پرواز می‌کند، پس اگر پرندگان باید در محل بمانند، برای تور سقفی یا مدیریت پر بال برنامه‌ریزی کنید.

محیط

برای شب یک سرپناه ضد شکارچی فراهم کنید، چون اردک‌ها در برابر روباه‌ها، سگ‌ها و پرندگان شکاری آسیب‌پذیر هستند. سرپناه باید خشک، دارای تهویه و کف‌پوش با کاه یا خاک اره تمیز باشد. اردک وحشی به لطف کرک زیرین سرما را خوب تحمل می‌کند، اما در هوای گرم به سایه و آب تازه نیاز دارد تا دچار استرس گرمایی نشود.

اردک وحشی در طبیعت رژیم غذایی متنوعی از دانه‌ها، گیاهان آبزی، علف‌ها، حشرات، حلزون‌ها و سایر جانوران کوچک آبزی دارد. در حوض‌های کم‌عمق غذا می‌خورد و به جلو خم می‌شود تا به غذای زیر آب برسد، و در خشکی هم می‌چرد. در نگهداری، خوراک تجاری متوازن مخصوص اردک یا طیور باید پایه رژیم غذایی باشد، با اضافه کردن سبزیجات، علف‌ها و جستجوی طبیعی. ماده‌های تخم‌گذار و جوجه‌های در حال رشد به پروتئین بیشتر و کلسیم کافی نیاز دارند، پس غذا باید با مرحله زندگی هماهنگ باشد.

تنقلات و مکمل‌ها

تنقلات مجاز شامل سبزیجات برگ‌دار، نخود، خیار خرد شده و مقدار کمی کرم آرد است. دانه‌های سنگ‌ریزه نامحلول برای آسیاب کردن غذا بدهید و برای ماده‌های تخم‌گذار منبع کلسیم مانند پوسته صدف خرد شده فراهم کنید. تنقلات را کم نگه دارید تا پرندگان همچنان خوراک متوازن اصلی‌شان را بخورند.

اردک وحشی پرنده‌ای مقاوم است و با آب تمیز، غذای مناسب و حفاظت از شکارچیان معمولاً حدود ۵ تا ۱۰ سال در نگهداری عمر می‌کند. پرندگان وحشی اغلب عمر کوتاه‌تری دارند چون در معرض شکار و بیماری هستند. بیشتر مشکلات سلامتی در اردک‌های نگهداری شده به آب کثیف، رژیم غذایی نامتوازن یا آسیب برمی‌گردد، پس پیشگیری بر این موارد تمرکز دارد.

مراقبت پیشگیرانه

• آب شنا و آشامیدنی را تمیز نگه دارید تا خطر بوتولیسم و عفونت کاهش یابد.
• رژیم غذایی متوازن متناسب با مرحله زندگی بدهید و از تغذیه بیش از حد غذاهای پر غنی به جوجه‌ها بپرهیزید.
• کف نرم، خشک و بستر تمیز فراهم کنید تا از عفونت کف پا پیشگیری شود.
• پرندگان را به‌طور منظم برای انگل، کاهش وزن و آسیب بررسی کنید.
• پرندگان جدید را قبل از افزودن به گروه موجود قرنطینه کنید.

در طبیعت، اردک وحشی از طیف گسترده‌ای از تالاب‌ها استفاده می‌کند: از دریاچه‌ها و رودخانه‌ها تا باتلاق‌ها، مزارع آب‌گرفته و حوض‌های پارک شهری. آب‌های کم‌عمقی که می‌توان در آن‌ها غذا خورد و پوشش مجاور برای لانه‌سازی را ترجیح می‌دهد. در نگهداری، مسکن باید این اصول را دنبال کند: آب باز برای شنا و تغذیه، زمین برای جستجوی غذا و مکان امن برای پناه و خواب. اردک وحشی پرنده قوی پروازی است، پس هر محوطه‌ای که قرار است پرندگان را نگه دارد به تور سقفی یا مدیریت پر بال نیاز دارد.

چک‌لیست راه‌اندازی

• منبع آب تمیز برای شنا و آشامیدن.
• لبه شیب‌دار یا پله‌دار حوض تا اردک‌ها بتوانند آسان وارد و خارج شوند.
• سرپناه شبانه ضد شکارچی با در قفل‌شونده.
• مکان‌های لانه‌سازی سرپوشیده با پوشش برای ماده‌ها.
• سایه برای هوای گرم و بادشکن برای هوای سرد.
• حصار و در صورت نیاز تور برای مدیریت پرواز.

تخم‌های اردک وحشی حدود ۲۸ روز طول می‌کشد تا تفریخ شوند. یک ماده جوجه‌کش روی کلاچ خود می‌نشیند، آن را گرم نگه می‌دارد و خودش تخم‌ها را می‌چرخاند، و بعد از تفریخ جوجه‌ها را به سرعت به آب هدایت می‌کند. برای جوجه‌کشی مصنوعی، تخم‌ها در دمای ثابت با رطوبت کنترل شده نگهداری می‌شوند و چند بار در روز چرخانده می‌شوند تا روزهای آخر که چرخش متوقف می‌شود و رطوبت برای تفریخ افزایش می‌یابد.

مراحل جوجه‌کشی

1. تخم‌های تمیز و سالم جمع‌آوری کنید و آن‌ها را خنک با نوک پایین حداکثر حدود یک هفته قبل از گذاشتن در دستگاه نگهداری کنید.
2. تخم‌ها را به دمای اتاق برسانید، سپس آن‌ها را در دستگاه جوجه‌کشی پایدار در دمای هدف بگذارید.
3. تخم‌ها را چند بار در روز بچرخانید و دما و رطوبت را کنترل کنید.
4. حدود روز ۷ تا ۱۰ با شمع‌کشی تخم‌ها رشد را تأیید کنید و تخم‌های بی‌جنین یا مرده را بردارید.
5. چرخش را حدود روز ۲۵ متوقف کنید و رطوبت را برای تفریخ (قفل) افزایش دهید.
6. جوجه‌های تفریخ شده را در دستگاه بگذارید تا خشک و پرپشت شوند، سپس آن‌ها را به یک جوجه‌دان گرم منتقل کنید.