ولسامر

ولزومر نژادی دومنظوره از مرغ است که در اوایل قرن بیستم در هلند پدید آمد. جثه‌ای سبک تا متوسط دارد؛ وزن مرغ‌ها حدود ۲ تا ۲.۷ کیلوگرم و وزن خروس‌ها حدود ۲.۷ تا ۳.۲ کیلوگرم است. این نژاد بیش از هر چیز به خاطر تخم‌مرغ‌هایش پرورش داده می‌شود که رنگی قهوه‌ای مایل به سرخ (تراکوتا) دارند و اغلب با لکه‌های تیره‌تر پوشیده‌اند. همین رنگ‌آمیزی است که ولزومر را فراتر از مرزهای هلند به نژادی شناخته‌شده تبدیل کرده است.

ولزومرها در جست‌وجوی خوراک فعال‌اند و در فضاهای باز عملکرد بهتری دارند. نسبت به محیط اطراف هوشیارند، اما در برخورد با انسان آرام و پایدار عمل می‌کنند. مرغ‌ها سالانه حدود ۱۶۰ تا ۲۰۰ تخم می‌گذارند و بیشترین تولید در دو فصل نخست تخم‌گذاری رخ می‌دهد. رنگ تخم در آغاز هر دوره تخم‌گذاری تیره‌ترین حالت را دارد و با ادامه دوره کمی روشن‌تر می‌شود.

خروس این نژاد تصویری کلاسیک از خروس مزرعه را به نمایش می‌گذارد: بدنی به رنگ قرمز و قهوه‌ای پررنگ، سینه‌ای سیاه و قامتی افراشته دارد. هر دو جنس تاج تک‌شانه‌ای و پاهای زرد، بدون پر و صاف دارند.

مناسب چه کسانی است

ولزومر برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که پرنده‌ای مقاوم و خوش‌خلق می‌خواهند و رنگ تخم را بر تعداد بالای تخم‌گذاری ترجیح می‌دهند. این نژاد در باغ‌ها و مزارع کوچکی که امکان جست‌وجوی خوراک برای گله فراهم است، به خوبی جا می‌افتد. کسانی که به دنبال مرغی آرام و ساده برای نگهداری هستند و تولید متوسط به‌جای حداکثری برایشان مشکلی ایجاد نمی‌کند، این نژاد را انتخابی مناسب می‌یابند. برای کسانی که به بالاترین میزان ممکن تخم‌گذاری نیاز دارند یا پرندگان را در فضایی بسیار محدود و بدون غنی‌سازی نگه می‌دارند، این نژاد گزینه چندان مناسبی نیست.

نام این نژاد از روستای ولزوم، در استان خلدرلند در شرق هلند، گرفته شده است. این نژاد در دهه‌های نخست قرن بیستم توسط پرورش‌دهندگان محلی پدید آمد؛ آنان چند نژاد موجود را با هم آمیختند تا مرغی پرتولید با تخم‌هایی به‌شدت تیره به دست آورند.

نژادهای پایه معمولاً شامل کوچین پارتریج، وایندوت پارتریج، لگهورن پارتریج، بارنِولدر و رود آیلند رد دانسته می‌شوند. پرورش‌دهندگان در نسل‌های پیاپی، پرندگانی را برگزیدند که رنگ تخم قهوه‌ای پررنگ‌تر و تخم‌گذاری پایدارتری داشتند.

ولزومر در دهه ۱۹۲۰ در نمایشگاه‌های کشاورزی به مخاطبان گسترده‌تری معرفی شد و رنگ تیره تخم آن به رشد علاقه به این نژاد در سراسر اروپا و سپس در بریتانیا و آمریکای شمالی کمک کرد. پس از آن نوعی بنتام نیز پرورش یافت که از نظر نوع و رنگ با فرم بزرگ نژاد مطابقت دارد.

از زمان پیدایش، ولزومر هم به‌عنوان مرغ تخم‌گذار کاربردی و هم به‌عنوان پرنده نمایشی نگهداری شده است. ظاهر آن، به‌ویژه الگوی پارتریج در مرغ‌ها و طرح جسورانه در خروس‌ها، این نژاد را به چهره‌ای آشنا در استانداردهای طیور و در مزارع کوچک تبدیل کرده است.

بدن ولزومر پهن و پر است و نسبتاً افراشته حمل می‌شود، که به آن ظاهری مطمئن می‌بخشد. سر تاج تک‌شانه‌ای متوسط، نرمه‌گوش قرمز و ریش قرمز دارد. پاها صاف و بدون پر و به رنگ زرد هستند و هر پا چهار انگشت دارد. منقار زرد تا شاخی‌رنگ است.

پوشش پر و رنگ‌ها

مرغ‌ها الگوی پارتریج را به نمایش می‌گذارند که مشخصه اصلی این نژاد است. بدن قهوه‌ای گرم دارد، هر پر به‌ریزی خال‌خال شده، یال آن قهوه‌ای طلایی با خطوط سیاه است و سینه رنگی صورتی‌مانند (سالمون) دارد. خروس در تضاد رنگی بیشتری قرار دارد: پشت و شانه‌های قرمز و قهوه‌ای پررنگ، یال و زین طلایی، و سینه و دم سیاه که غالباً درخششی سبز نشان می‌دهد. در هر دو جنس سایه‌های قهوه‌ای ملایم دیده می‌شود، نه نشانه‌های تند و روشن. نوعی بنتام نیز وجود دارد که همان الگوی رنگی را در اندازه‌ای کوچک‌تر بازتاب می‌دهد.

ولزومر به خلق‌وخوی دوستانه و متعادل شهرت دارد. این پرندگان معمولاً با نگهدارنده خود آرام‌اند و دست‌زدن به آنها را به خوبی تحمل می‌کنند، که همین ویژگی آنها را گزینه‌ای معقول برای خانواده‌ها و تازه‌واردها به دنیای پرورش مرغ می‌سازد. برخلاف برخی نژادهای سبک تخم‌گذار، این پرندگان رمنده نیستند.

با این حال، ولزومرها پرندگانی فعال و هوشیارند. با اشتیاق در جست‌وجوی خوراک هستند و محیط اطراف خود را زیر نظر دارند و به‌سرعت متوجه حضور شکارچیان می‌شوند. خروس‌ها معمولاً مراقب و محافظ گله‌اند، بدون آنکه پرخاشگری غیرعادی نشان دهند.

در یک گله مختلط، ولزومرها معمولاً بدون دردسر جا می‌افتند و به‌ندرت با زور در بالا یا پایین سلسله‌مراتب گله قرار می‌گیرند. مرغ‌ها تمایل زیادی به خوابیدن روی تخم ندارند، بنابراین کمتر پیش می‌آید که تخم‌گذاری را برای نشستن روی تخم متوقف کنند. از نظر صدا نیز میانه‌رو هستند: حضورشان محسوس و ارتباطی است، اما جزو پرسروصداترین نژادها نیستند.

ولزومر نژادی مقاوم است که با هوای خنک و مرطوب سازگاری خوبی دارد، ویژگی‌ای که به خاستگاه هلندی آن برمی‌گردد. مراقبت روزانه بر پایه لانه تمیز، آب تازه، فضای امن برای گردش و بررسی منظم پرندگان و محیط اطرافشان استوار است.

آرایش و بهداشت پر

• پاها و پنجه‌ها را از نظر کنه پای فلسی بررسی کنید و محل نشستن پرندگان را تمیز نگه دارید
• به‌ویژه در ماه‌های گرم، پرها و ناحیه مخرج را برای شپش و کنه قرمز بررسی کنید
• محلی خشک برای حمام خاک فراهم کنید تا پرندگان بتوانند خود را تمیز کنند
• ناخن یا منقار را فقط در صورت بلندشدن بیش از حد کوتاه کنید، که در پرندگان فعال کمتر پیش می‌آید

فعالیت و ورزش

• روزانه فرصت آزادچرا یا حضور در محوطه باز بدهید، زیرا این نژاد به جست‌وجوی خوراک علاقه دارد
• برای هر پرنده دست‌کم یک متر مربع محوطه در نظر بگیرید و در صورت امکان بیشتر
• دانه پخش‌شده، سبزیجات و محل‌های نشستن اضافه کنید تا پرندگان مشغول بمانند
• از حصار یا تور استفاده کنید، زیرا ولزومرها هرچند هوشیارند اما همچنان ممکن است طعمه شکارچیان شوند

محیط نگهداری

ولزومرها سرما را بهتر از گرمای شدید تحمل می‌کنند. لانه‌ای بدون کوران هوا و با تهویه مناسب، بستر خشک و جعبه‌های تخم‌گذاری فراهم کنید. در هوای گرم باید سایه و آب دائمی در دسترس باشد. تاج تک‌شانه‌ای ممکن است در سرمای شدید دچار سرمازدگی شود، بنابراین لانه باید خشک و بدون رطوبت انباشته نگه داشته شود، نه بسته و مرطوب.

ولزومر باید بر پایه یک خوراک کامل تجاری تغذیه شود. جوجه‌ها در ابتدا به دان آغازین با پروتئین بالا نیاز دارند، در دوره رشد به خوراک مخصوص جوجه‌های در حال رشد روی می‌آورند و مرغ‌های تخم‌گذار باید از خوراک تخم‌گذاری حاوی کلسیم اضافه بهره‌مند شوند تا کیفیت پوسته تخم حفظ شود. از آنجا که ولزومرها به دنبال خوراک در محیط باز فعال هستند، در صورت دسترسی به فضای آزاد، حشرات، دانه و سبزیجات را نیز به رژیم غذایی خود اضافه می‌کنند، اما خوراک آماده باید همچنان پایه اصلی مصرف روزانه باقی بماند.

تنقلات و مکمل‌ها

شن ریز نامحلول باید در دسترس پرندگان باشد تا غذا در سنگدان خرد شود، و صدف خرد شده یا منبع دیگری از کلسیم به طور جداگانه برای مرغ‌های تخم‌گذار فراهم شود. سبزیجات، کرم آرد و دانه به عنوان تنقلات گاه‌به‌گاه مناسب هستند، اما باید کمتر از حدود ۱۰ درصد رژیم غذایی را تشکیل دهند تا خوراک کامل بتواند تغذیه متعادل را تأمین کند. آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد.

ولزومر به طور کلی نژادی سالم و مقاوم است و مستعد ابتلا به اختلالات خاص نژادی نیست. با نگهداری مناسب، بسیاری از پرندگان ۶ تا ۹ سال عمر می‌کنند، هرچند تولید تخم در مرغ‌های پرتولید معمولاً پس از چند فصل نخست کاهش می‌یابد. بیشتر مشکلات سلامتی از انگل‌ها، تغذیه یا بیماری‌های عمومی طیور ناشی می‌شود، نه از خود نژاد.

مراقبت پیشگیرانه

• کرم‌زدایی طبق برنامه منظم و تناوب زمین چرا
• بررسی مرتب برای کنه و شپش، به‌ویژه در ماه‌های گرم
• تمیز نگه‌داشتن ظروف آب و دان برای کاهش انتشار بیماری
• تأمین کلسیم مخصوص تخم‌گذاری برای حفظ کیفیت پوسته و کاهش گیر کردن تخم
• قرنطینه کردن پرندگان تازه‌وارد پیش از افزودن به گله

بهترین شیوه نگهداری ولزومر، لانه‌ای همراه با محوطه محصور یا دسترسی به زمین آزاد برای چرا است. لانه شب‌ها و در هوای بد از پرندگان محافظت می‌کند، در حالی که محوطه یا زمین باز فضای روزانه‌ای را فراهم می‌کند که این نژاد فعال و علاقه‌مند به چرا به آن نیاز دارد. محل نگهداری باید در برابر شکارچیان ایمن، خشک و دارای تهویه مناسب باشد، بدون آنکه در معرض کوران هوا قرار گیرد.

فهرست آماده‌سازی

• لانه ایمن با درگاه قفل‌شونده و توری ضد شکارچی
• جایگاه‌های نشستن بالاتر از سطح زمین
• بستر خشک مانند خاک‌اره یا کاه
• لانه تخم‌گذاری در بخشی آرام و کم‌نور از لانه
• آب و خوراک تمیز در مکانی سرپوشیده
• محوطه‌ای برای گردگیری (خاک‌بازی)

مرغ‌های ولزومر تمایل چندانی به کرچ شدن ندارند، به همین دلیل تخم‌های آن‌ها اغلب در دستگاه جوجه‌کشی تفریخ می‌شوند. پوسته قهوه‌ای تیره یکی از ویژگی‌های شاخص این نژاد است، اما همین ویژگی تخم‌بینی (کندلینگ) را دشوارتر می‌کند، زیرا نور به سختی از میان رنگدانه پوسته عبور می‌کند. برای بهترین نتیجه، تخم‌های تمیز، خوش‌فرم و یکدست از نظر رنگ انتخاب و در حدود یک هفته پس از تخم‌گذاری در دستگاه گذاشته شوند.

مراحل جوجه‌کشی

1. تخم‌های تازه و تمیز را در دمای اتاق در دستگاه جوجه‌کشی گرم‌شده قرار دهید
2. دما را ثابت نگه دارید و تخم‌ها را تا روز ۱۸ بچرخانید
3. حدود روز ۷ تا ۱۰ تخم‌بینی انجام دهید تا رشد جنین بررسی شود، با استفاده از نور قوی برای پوسته‌های تیره
4. رطوبت را به حدود ۶۵ درصد افزایش دهید و از روز ۱۸ چرخاندن را متوقف کنید (مرحله قفل)
5. در طول تفریخ که حدود روز ۲۱ رخ می‌دهد، درِ دستگاه را بسته نگه دارید
6. جوجه‌های خشک و پرپشت‌شده را به محلی گرم برای پرورش، همراه با خوراک آغازین و آب، منتقل کنید