براون سوئیس

براون سوئیس یکی از قدیمی‌ترین و در عین حال بزرگ‌ترین نژادهای گاو شیری است. وزن گاوهای ماده معمولاً بین 590 تا 640 کیلوگرم (1,300 تا 1,400 پوند) است و گاوهای نر بالغ می‌توانند از 900 کیلوگرم (حدود 2,000 پوند) نیز فراتر بروند. نام این نژاد برگرفته از زادگاه آن در کوهستان‌های شرق سوئیس است، جایی که این حیوانات در مزارع کوچک کوهستانی برای تولید شیر، گوشت و کار کشیدن به کار گرفته می‌شدند.

در گاوداری‌های شیری، براون سوئیس به تولید پایدار و پرحجم در طول چندین دوره شیردهی شناخته می‌شود. شیر این نژاد نسبت پروتئین به چربی بالایی دارد که آن را در میان پنیرسازان محبوب کرده است. بسیاری از گاوهای این نژاد مدت‌ها بیشتر از میانگین گاوهای شیری تولیدی باقی می‌مانند و این نژاد بابت طول عمر خوب و سلامت پا و سم شهرت دارد.

خلق‌وخوی این نژاد ملایم و متعادل است. گاوهای براون سوئیس معمولاً کند حرکت می‌کنند و در برابر دست‌ورزی صبورند، ویژگی‌هایی که برای مزارع خانوادگی و چرای چرخشی مناسب است. این گاوها با طیف گسترده‌ای از آب‌وهوا، از مراتع سرد آلپی تا مناطق پست و گرم، سازگار می‌شوند.

مناسب چه کسانی است

براون سوئیس برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که به‌جای بالاترین بازده در نخستین دوره شیردهی، به گاوهایی بادوام و با عمر کاری طولانی نیاز دارند. خلق‌وخوی آرام این نژاد، نگهداری آن را برای گله‌های کوچک و پرورش‌دهندگان کم‌تجربه ساده می‌کند. اندازه بزرگ و میزان خوراک مصرفی آن به این معناست که این نژاد برای مزارعی که علوفه و فضای طویله کافی دارند مناسب‌تر است تا برای واحدهای بسیار کوچک.

این نژاد در کانتون‌های کوهستانی شرق سوئیس، به‌ویژه در اطراف شویتس، تسوگ، سن‌گالن و گلاروس شکل گرفت. کشاورزان این مناطق گاوهای قهوه‌ای را برای شیر، گوشت و کار کشیدن نگه می‌داشتند و حیواناتی را برمی‌گزیدند که بتوانند در مراتع پرشیب آلپی زنده بمانند و زمستان‌های طولانی را در طویله سپری کنند. سوابق پرورش سازمان‌یافته در این منطقه به چند سده پیش بازمی‌گردد و همین امر براون سوئیس را در زمره قدیمی‌ترین نژادهای تثبیت‌شده گاو قرار می‌دهد.

در طول قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم، گونه سوئیسی حیوانی سرسخت و دومنظوره بود. انجمن‌های محلی نژاد و دفاتر ثبت گله در طول قرن نوزدهم رسمیت یافتند و این کار به یکدست‌سازی رنگ، اندازه و ویژگی‌های شیردهی کمک کرد.

صادرات این نژاد را به شکل امروزی‌اش تبدیل کرد. نخستین محموله گاوها در سال 1869 به ایالات متحده فرستاده شد، زمانی که تعداد کمی از این حیوانات به نیوانگلند وارد شدند. پرورش‌دهندگان آمریکایی گزینش را بیشتر بر مبنای تولید شیر انجام دادند و ایالات متحده در ادامه گونه‌ای کاملاً شیری از براون سوئیس پرورش داد. دفتر ثبت این نژاد در آمریکا در سال 1880 تأسیس شد.

از جمعیت‌های سوئیسی و آمریکایی، این نژاد به سراسر اروپا، قاره آمریکا و دیگر قاره‌ها گسترش یافت. در بخش عمده اروپای قاره‌ای، گونه‌ای دومنظوره و خویشاوند که اغلب براون‌فیه (Braunvieh) نامیده می‌شود همچنان رایج ماند، در حالی که براون سوئیس شیری به یکی از سهم‌گذاران اصلی در آمیخته‌گری و تأمین شیر مناسب پنیرسازی در سراسر جهان بدل شد.

براون سوئیس حیوانی درشت و عضلانی با بدنی عمیق و پشتی پهن و صاف است. پوشش بدن آن تک‌رنگ است و از خاکستری نقره‌ای روشن تا فسیلی و قهوه‌ای تیره تغییر می‌کند و اغلب روی شانه‌ها، سر و پاها تیره‌تر است. حلقه‌ای کم‌رنگ دور پوزه و موهای روشن داخل گوش‌ها از ویژگی‌های رایج این نژاد است، در حالی که پوست پوزه، دم و سم‌ها تیره‌اند. شاخ‌ها، در صورت وجود، کوتاه‌اند و به سمت جلو و بالا خم می‌شوند، هرچند در بسیاری از گله‌ها شاخ‌زدایی می‌شود یا از گاوهای بی‌شاخ استفاده می‌کنند.

پوشش بدن و رنگ‌ها

رنگ بسته به سن، جنس و خط نسب متفاوت است. گوساله‌ها اغلب با خاکستری موشی روشن‌تری متولد می‌شوند و با بلوغ تیره‌تر می‌گردند و گاوهای نر معمولاً از گاوهای ماده تیره‌ترند. نشانه‌های تعیین‌کننده این نژاد، حلقه روشن دور پوزه در برابر پوست تیره و دم تیره است. در استاندارد این نژاد لکه یا نشانه سفید وجود ندارد و رنگ یکدست بدن انتظار می‌رود.

براون سوئیس شهرت دارد که یکی از آرام‌ترین نژادهای گاو شیری است. گاوهای این نژاد متعادل و در برابر دست‌ورزی روزمره صبورند و بیشتر کند و باملاحظه حرکت می‌کنند تا اینکه به صدا یا محیط جدید واکنش تند نشان دهند. این آرامش تا سالن شیردوشی نیز ادامه دارد، جایی که این نژاد معمولاً به‌خوبی شیر می‌دهد و آرام می‌ایستد.

درون گله، نظم اجتماعی معمولاً بدون پرخاشگری زیاد برقرار می‌شود و بیشتر حیوانات با افرادی که می‌شناسند به‌آرامی رفتار می‌کنند. براون سوئیس در برابر افراد غریبه معمولاً کنجکاو است تا عصبی، هرچند مانند هر حیوان بزرگ دیگری باید با احتیاط و رعایت فاصله به آن نزدیک شد. این نژاد در صورت داشتن فضا و خوراک کافی، به‌خوبی با دام‌های دیگر همزیستی می‌کند.

طبیعت کند و روشمند این نژاد جنبه کاربردی هم دارد. براون سوئیس ممکن است زمان بیشتری برای سازگاری با روال جدید یا یادگیری سالن شیردوشی تازه نیاز داشته باشد، اما پس از تثبیت یک الگو، آن را به‌طور پایدار حفظ می‌کند. گاوهای نر، مانند نر هر نژاد گاو دیگری، می‌توانند غیرقابل پیش‌بینی باشند و همواره باید با امکانات مناسب نگهداری و اداره شوند.

مراقبت روزمره از این نژاد همان شیوه استاندارد گاوداری شیری است که متناسب با جثه بزرگ آن تنظیم می‌شود. اولویت‌ها عبارت‌اند از دسترسی دائمی به آب تمیز، خوراک‌دهی منظم، زمین ایستادن مناسب و روال شیردوشی آرام.

آراستگی و مراقبت بدنی

• پوشش بدن را به‌طور منظم برس بزنید تا تمیز بماند و پوست از نظر انگل یا زخم بررسی شود.
• سم‌ها را طبق برنامه، معمولاً دو بار در سال، کوتاه کنید تا از لنگش در این حیوان سنگین‌وزن جلوگیری شود.
• دم را تمیز نگه دارید و پیش از زایمان و در دوره شیردهی، اطراف پستان را برای رعایت بهداشت اصلاح کنید.
• چشم‌ها، گوش‌ها و حلقه روشن دور پوزه را از نظر تحریک بررسی کنید.

تحرک

• دسترسی روزانه به مرتع یا محوطه تحرک فراهم کنید تا گاوها سرحال بمانند و سم‌هایشان سالم بماند.
• در صورت امکان از چرای چرخشی استفاده کنید؛ این نژاد به‌خوبی می‌چرد و روی زمین ناهموار هم راحت راه می‌رود.
• از ایستادن طولانی روی سطوح سخت یا خیس که به مشکلات سم دامن می‌زند خودداری کنید.

محیط نگهداری

براون سوئیس در برابر سرما و گرما نسبت به بسیاری از نژادهای شیری تحمل بیشتری دارد، اما همچنان به پناهگاه در برابر آب‌وهوای شدید و سایه در ماه‌های گرم نیاز دارد. طویله‌های آزاد یا باکس‌های بدون بند باید فضای کافی برای دراز کشیدن و خوراک‌خوردن هر گاو درشت را فراهم کنند و تهویه خوب داشته باشند تا مشکلات تنفسی و تنش گرمایی کاهش یابد. بستر باید همواره خشک نگه داشته شود تا از سم و پستان محافظت شود.

براون سوئیس در ذات خود نژادی علوفه‌خوار است و روی مرتع، یونجه و سیلو خوب عمل می‌کند، به‌شرطی که کنسانتره برای پاسخگویی به نیازهای دوره شیردهی به آن اضافه شود. به‌عنوان حیوانی درشت با تولید شیر بالا، یک گاو نیاز مصرفی قابل‌توجهی دارد و جیره باید توسط متخصص تغذیه یا دامپزشک متناسب با مرحله شیردهی و وضعیت بدنی گاو تنظیم شود. تغییر ناگهانی خوراک باید برای حفظ عملکرد شکمبه پرهیز شود.

تنقلات و مکمل‌ها

نمک و مواد معدنی را به‌صورت آزاد در دسترس قرار دهید و بر اساس آزمایش خاک و علوفه محلی به کلسیم، فسفر، منیزیم و عناصر کمیاب مانند سلنیوم و مس توجه کنید. مقدار کمی سبزیجات ریشه‌ای یا سیب را می‌توان گاه‌به‌گاه به‌عنوان تنقلات اضافه داد، اما نباید جای جیره متعادل را بگیرد.

براون سوئیس نژادی سرسخت و کم‌بیماری با پا و سم سالم شناخته می‌شود و بسیاری از گاوهای این نژاد دوره‌های شیردهی بیشتری نسبت به میانگین گاوهای شیری تولیدی دارند. با مدیریت خوب، طول عمر 12 تا 15 سال رایج است و برخی حیوانات بیشتر هم زندگی می‌کنند. خطرات سلامتی این نژاد عمدتاً همان مواردی است که در همه گاوهای شیری پرتولید مشترک است، به‌همراه چند اختلال ارثی محدود که پرورش‌دهندگان مسئول برای آن‌ها غربالگری انجام می‌دهند.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون و کنترل انگل دامپزشکی متناسب با منطقه را دنبال کنید.
• سم‌ها را طبق برنامه کوتاه کنید و راهروها و بستر را خشک نگه دارید.
• برای پرهیز از جفت‌گیری دو ناقل یک اختلال مغلوب شناخته‌شده، از غربالگری DNA استفاده کنید.
• دوره خشکی و تغذیه انتقالی را برای کاهش خطر تب شیر و کتوز مدیریت کنید.
• بهداشت شیردوشی را رعایت کنید و شمار سلول‌های بدنی را برای شناسایی زودهنگام ورم پستان پایش کنید.

تلیسه‌های براون سوئیس بر اساس وزن و اسکلت بدن، نه صرفاً سن، به شرایط جفت‌گیری می‌رسند و بسیاری از آن‌ها طوری جفت‌گیری می‌شوند که نخستین زایمانشان حدود 24 ماهگی باشد. این نژاد کمی کندتر از برخی نژادهای شیری دیگر بالغ می‌شود، بنابراین دادن زمان کافی به تلیسه برای رسیدن به اندازه مناسب پیش از نخستین جفت‌گیری، به تولید و طول عمر بعدی کمک می‌کند. در گله‌های تجاری بیشتر جفت‌گیری‌ها با تلقیح مصنوعی انجام می‌شود که گزینش علیه ناقلان ژنتیکی شناخته‌شده را نیز آسان‌تر می‌کند.

آبستنی حدود 285 تا 290 روز، نزدیک به نه ماه، طول می‌کشد و معمولاً یک گوساله متولد می‌شود. گوساله تازه‌متولد باید در همان ساعات نخست زندگی آغوز دریافت کند تا ایمنی غیرفعال به دست آورد. سپس گوساله‌ها با شیر کامل یا جایگزین شیر، به‌همراه خوراک استارتر که زود در دسترس قرار می‌گیرد، پرورش می‌یابند و معمولاً در حدود هشت تا ده هفتگی، پس از رسیدن به میزان کافی مصرف خوراک جامد، از شیر گرفته می‌شوند.

پس از زایمان، گاوها وارد دوره شیردهی می‌شوند و در ماه‌های بعد دوباره جفت‌گیری می‌کنند تا فاصله زایمان تا زایمان تقریباً یک‌ساله حفظ شود. به دلیل خلق‌وخوی آرام این نژاد، کار با گاو و گوساله در زمان زایمان معمولاً ساده است، هرچند محوطه زایمان تمیز و آرام همچنان برای سلامت هر دو اهمیت دارد.