براهمن

برهمن نژادی بزرگ از گاو گوشتی است که از زبو (Bos indicus) وارداتی از هند ریشه می‌گیرد. این نژاد با کوهان برجسته روی شانه و گردن، چین‌های شل پوست در گلو و زیر گردن (دیولپ)، و گوش‌های بزرگ و آویزان شناخته می‌شود. گاوهای نر بالغ معمولاً بین 800 تا 1,100 کیلوگرم و ماده‌ها بین 500 تا 700 کیلوگرم وزن دارند.

این نژاد در اوایل قرن بیستم در جنوب ایالات متحده و از ترکیب چند نوع گاو هندی از جمله گوزرات، نلوره، گیر و کریشنا ولی شکل گرفت. پرورش‌دهندگان دام‌هایی را برگزیدند که در شرایط گرم، مرطوب و پر از حشره، جایی که گاوهای اروپایی به دشواری دوام می‌آورند، رشد کنند. نتیجه حیوانی است که در گرمای شدید تاب می‌آورد، با علوفه ضعیف کنار می‌آید و در برابر کنه و بسیاری از انگل‌ها مقاوم می‌ماند.

گاو برهمن هم برای تولید گوشت و هم، به همان اندازه، برای آمیزش دورگه نگهداری می‌شود. آمیزش برهمن با نژادهای بریتانیایی یا قاره‌ای گوساله‌هایی به دنیا می‌آورد که تحمل گرما و سخت‌جانی برهمن را با ویژگی‌های لاشه نژاد دیگر ترکیب می‌کنند. همین قدرت دورگه‌گیری یکی از دلایل گسترش این نژاد در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان است.

چه کسانی برهمن را انتخاب می‌کنند

برهمن برای پرورش‌دهندگانی مناسب است که در اقلیم گرم یا مرطوب و در واحدهای بزرگ چراگاهی یا مرتعی فعالیت می‌کنند، جایی که تحمل گرما و نگهداری کم‌هزینه اهمیت بیشتری از رشد سریع اولیه دارد. این نژاد برای واحدهای کوچک یا نگهداری متمرکز در آغل چندان مناسب نیست. برخورد آرام و روال ثابت، جنبه رام و قابل مدیریت این نژاد را آشکار می‌کند.

اجداد برهمن گاوهای زبوی شبه‌قاره هند هستند، گروهی از نژادها با کوهان مشخص که در طول هزاران سال با گرما، خشکسالی و انگل سازگار شده‌اند. این گاوها زیرگونه Bos indicus به شمار می‌روند و از گاوهای تورین (Bos taurus) اروپا متفاوت‌اند.

گاوهای هندی طی چند مرحله واردات در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به ایالات متحده رسیدند. دام‌هایی از نژادهایی چون گوزرات، نلوره، گیر و کریشنا ولی به منطقه ساحل خلیج (Gulf Coast) وارد شدند. دامداران آمریکایی، به‌ویژه در تگزاس و حاشیه خلیج، این انواع را با هم ترکیب کردند تا حیوانی متناسب با گرما و رطوبت محلی بسازند.

نام برهمن برای این نژاد ترکیبی برگزیده شد و انجمن پرورش‌دهندگان برهمن آمریکا (American Brahman Breeders Association) در سال 1924 برای ثبت و استانداردسازی این گاوها تأسیس شد. در دهه‌های بعد، پرورش‌دهندگان تیپ نژاد را اصلاح کردند و جمعیتی ساختند که امروز این نژاد را تعریف می‌کند.

از ایالات متحده، گاو برهمن و ژنتیک آن به استرالیا، آمریکای جنوبی، جنوب آفریقا و دیگر مناطق گرم راه یافت. این نژاد همچنین پایه بسیاری از نژادهای ترکیبی از جمله برانگوس (Brangus)، سانتا گرترودیس (Santa Gertrudis) و بیف‌مستر (Beefmaster) شد که هر یک از آمیزش برهمن با نژادهای تورین برای تثبیت تحمل گرما در گله‌های گوشتی پربازده پدید آمدند.

برهمن با کوهان عضله و بافت همبند روی شانه، که در گاوهای نر بزرگ‌تر از ماده‌هاست، بی‌درنگ شناخته می‌شود. این نژاد دیولپی عمیق و آویزان و چین‌های شل پوست در گلو و زیر شکم دارد، ویژگی‌هایی که سطح پوست در دسترس برای خنک‌شدن بدن را افزایش می‌دهند. گوش‌ها بزرگ و رو به پایین هستند و سر نسبتاً کشیده با نیم‌رخی اندکی محدب است.

بدن عضلانی با پاهایی قوی و اسکلتی متوسط است. پوست ضخیم، رنگدانه‌دار و متحرک است و موی کوتاه و صافی روی آن قرار دارد. این ویژگی‌ها به دفع گرما از بدن کمک می‌کنند و حشرات گزنده را دور نگه می‌دارند.

پوشش بدن و رنگ‌ها

رایج‌ترین رنگ خاکستری است، از سفید مایل تا خاکستری متوسط، و گاوهای نر بالغ معمولاً در گردن، شانه و ران‌های عقب تیره‌ترند. رنگ قرمز نیز دیده می‌شود و در بسیاری از انجمن‌های ثبت نژاد پذیرفته شده است. رنگدانه تیره زیر پوست در برابر تابش شدید آفتاب محافظت می‌کند و موی کوتاه اجازه می‌دهد عرق و هوا به پوست برسند و بدن خنک شود.

گاو برهمن باهوش و باریک‌بین است. این نژاد روال‌ها را زود یاد می‌گیرد و به برخورد آرام و پیوسته پاسخ خوبی می‌دهد، به همین دلیل تماس منظم با انسان از سنین پایین اهمیت دارد. دام‌هایی که با آرامش مدیریت می‌شوند معمولاً رام و قابل کنترل می‌شوند، در حالی که دام‌های رهاشده در مرتع ممکن است نسبت به انسان محتاط بمانند.

این نژاد نسبت به محیط اطراف هوشیار است، ویژگی‌ای که در صورت نزدیک‌شدن ناگهانی می‌تواند به‌عنوان عصبی‌بودن به نظر برسد. گاوهای ماده غریزه مادری قوی نشان می‌دهند، از گوساله خود به‌دقت محافظت می‌کنند و مادرانی توجه‌گر هستند. در گله، گاوهای برهمن اجتماعی‌اند و گروه‌های پایدار تشکیل می‌دهند. گاوهای نر می‌توانند مطمئن به خود و جسور باشند، پس به مدیریت باتجربه و امکانات ایمن نیاز دارند. در برابر افراد ناآشنا یا اختلال ناگهانی، این نژاد محتاط می‌ماند که بخشی از هوشیاری کلی آن است، نه پرخاشگری.

مراقبت از پوست و مو

• در هنگام کار روزمره با دام، پوست، چین‌های دیولپ و اطراف کوهان را برای کنه، شپش و تحریک پوستی بررسی کنید.
• سم‌ها را کوتاه نگه دارید و پا و ساق دام‌هایی را که روی زمین نرم یا مرطوب هستند بیشتر بررسی کنید.
• هر بریدگی یا زخم سایشی را زود تمیز و درمان کنید، زیرا پوست ضخیم می‌تواند مشکلات در حال رشد را پنهان کند.

فعالیت و حرکت

• چراگاه یا مرتع باز فراهم کنید تا دام بتواند در طول روز بچرد و حرکت کند.
• حصار و مسیرهایی نگه دارید که گله بتواند بین چرا، آبشخور و سایه رفت‌وآمد کند.
• به‌جای محصور نگه‌داشتن دام، اجازه دهید حرکت طبیعی گله جریان داشته باشد، چیزی که با عادت فعال چرای این نژاد سازگار است.

محیط نگهداری

برهمن برای گرما ساخته شده و رطوبت، تابش شدید آفتاب و علوفه ضعیف را بهتر از بیشتر نژادها تحمل می‌کند. با این حال در گرم‌ترین ساعات روز به دسترسی پیوسته به آب تمیز و سایه نیاز دارد. این نژاد در برابر سرما و رطوبت طولانی‌مدت تحمل کمتری دارد، پس در اقلیم‌های خنک‌تر پناهگاه در برابر باد و باران اهمیت پیدا می‌کند. امکانات کار ایمن و محکم برای کار با گاوهای نر و ماده‌های درشت‌جثه ضروری است.

برهمن دامی علوفه‌خوار است که روی چمن و بوته‌زار، از جمله چراگاه‌هایی که برای بسیاری از نژادهای اروپایی کافی نیستند، به‌خوبی رشد می‌کند. مصرف ماده خشک روزانه حدود 2 تا 3 درصد وزن بدن است، بنابراین یک گاو ماده 600 کیلوگرمی روزانه حدود 12 تا 18 کیلوگرم ماده خشک می‌خورد. هرجا کیفیت یا مقدار چراگاه کاهش یابد، یونجه، سیلاژ یا خوراک متمرکز کمبود را جبران می‌کند. آب تمیز باید همیشه در دسترس باشد و مصرف آن در هوای گرم به‌شدت افزایش می‌یابد.

تنقلات و مکمل‌ها

بلوک‌های نمک و مواد معدنی آزاد متناسب با خاک و علوفه محلی فراهم کنید، زیرا بسیاری از مناطق از نظر مس، سلنیوم یا دیگر عناصر کمیاب کمبود دارند. در فصل‌های خشک یا اواخر آبستنی، مکمل‌های انرژی و پروتئین به حفظ وضعیت بدنی کمک می‌کنند. هر نوع غله یا خوراک متمرکز را به‌تدریج وارد جیره کنید تا از ناراحتی گوارشی جلوگیری شود.

برهمن یکی از سخت‌جان‌ترین نژادهای گاوی است. پوست ضخیم و متحرک، موی کوتاه و مقاومت طبیعی در برابر کنه و بسیاری از انگل‌ها، مشکلاتی را که در گاوهای تورین نگهداری‌شده در مناطق گرمسیری دیده می‌شود، کاهش می‌دهد. با مدیریت خوب، این نژاد اغلب 12 تا 20 سال عمر می‌کند و گاوهای ماده پربازده می‌توانند مدتی طولانی‌تر از بسیاری نژادهای دیگر در گله بمانند.

با وجود این سخت‌جانی، گاو برهمن همچنان به مراقبت استاندارد گله نیاز دارد و در برابر تنش سرما، برخی بیماری‌ها و شرایط مرتبط با مدیریت آسیب‌پذیر می‌ماند.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون و کرم‌زدایی متناسب با منطقه و خطرات بیماری محلی را دنبال کنید.
• بازرسی و کوتاه‌کردن منظم سم را ادامه دهید.
• کنترل مگس و کنه را حفظ کنید و سایه و آب تمیز فراهم کنید.
• امتیاز وضعیت بدنی را به‌طور منظم بررسی و تغذیه را پیش و پس از زایمان تنظیم کنید.
• معاینات دامپزشکی منظم و آزمون سلامت باروری برای گاوهای نر را برنامه‌ریزی کنید.

تلیسه‌های برهمن معمولاً کمی دیرتر از بسیاری نژادهای تورین به بلوغ جنسی می‌رسند و پرورش‌دهندگان اغلب نخستین آمیزش را در حدود 18 تا 24 ماهگی، بسته به رشد و وضعیت بدنی، انجام می‌دهند. گاوهای نر در سنین جوانی باروری دارند اما باید پیش از استفاده آزمون سلامت باروری را پشت سر بگذارند.

آمیزش هم به‌صورت طبیعی و هم با تلقیح مصنوعی انجام می‌شود. دوره آبستنی حدود 285 تا 292 روز طول می‌کشد، اندکی بیشتر از میانگین بسیاری نژادهای بریتانیایی. گاوهای ماده تقریباً همیشه یک گوساله به دنیا می‌آورند و دوقلوزایی نادر است. گوساله‌های برهمن معمولاً هنگام تولد نسبتاً کوچک‌اند، ویژگی‌ای که به شهرت این نژاد برای زایمان آسان کمک می‌کند و سپس رشدی پیوسته دارند.

گاوهای ماده غریزه مادری قوی نشان می‌دهند، از گوساله خود دفاع می‌کنند و شیردهی‌شان برای پرورش گوساله‌ای سالم روی چراگاه کافی است. گوساله‌ها معمولاً در حدود 6 تا 8 ماهگی از شیر گرفته می‌شوند. سخت‌جانی این نژاد و زایمان آسان آن از دلایل اصلی کاربرد گسترده‌اش در برنامه‌های آمیزش دورگه است.