خوکچه هندی

خوک غرنه با نام علمی Cavia porcellus از خانواده کاویاییان (Caviidae) است — یک جونده کوچک، نه یک خوک. ریشه این جانور در کوه‌های آند پیرو، اکوادور و بولیوی است، جایی که مردمان بومی تمدن آنکا از بیش از سه هزار سال پیش آن را نگهداری می‌کردند.

اسپانیایی‌ها در قرن شانزدهم این جانور را به اروپا بردند و از آنجا در سراسر جهان معرفی شد. امروز میلیون‌ها خانواده در اروپا، امریکا و آسیا خوک غرنه نگهداری می‌کنند.

در کابل، در برخی مغازه‌های حیوانات خانگی می‌توان آن را یافت. با طول عمر ۵ تا ۷ سال، وزن ۷۰۰ تا ۱۲۰۰ گرام و مزاج آرام، برای خانواده‌هایی با فضای محدود نیز مناسب است.

خوک غرنه‌ها بر اساس نوع پوست به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند:

موی کوتاه: نژاد آمریکایی (American) رایج‌ترین نژاد در جهان است. موی کوتاه، مراقبت آسان و برای تازه‌کاران ایده‌آل.

موی بلند: نژاد پروویایی (Peruvian) با موهای بلند و لطیف که نیاز به شانه‌زدن روزانه دارند. برای کسانی که تجربه بیشتری دارند مناسب است.

موی مجعد یا روزت: نژاد حبشی (Abyssinian) با موهایی که در گروه‌های چرخشی رشد می‌کنند. ظاهر منحصربه‌فرد و جذاب دارد.

تمدن آنکا در کوه‌های آند، از گونه وحشی Cavia aperea یک جانور اهلی ساخت. هدف اصلی تهیه گوشت بود و ثروت خانواده‌ها گاهی از روی تعداد خوک غرنه‌هایشان سنجیده می‌شد.

وقتی اسپانیایی‌ها در قرن شانزدهم به امریکای جنوبی رسیدند، این جانور را با خود به اروپا بردند. در دربارهای اروپایی به زودی به حیوان خانگی ثروتمندان تبدیل شد.

در قرن نوزدهم و بیستم، خوک غرنه در آزمایشگاه‌های علمی هم به کار رفت. امروز نگهداری آن به عنوان حیوان خانگی بسیار فراگیرتر از کاربرد آزمایشگاهی است.

خوک غرنه رنگ‌ها و الگوهای بسیار متنوعی دارد: از سفید خالص تا سیاه، نارنجی، قهوه‌ای، خاکستری و ترکیب‌های دو یا سه رنگ. رنگ چشمان از قهوه‌ای تا قرمز (آلبینو) متفاوت است.

یکی از ویژگی‌های مهم این جانور آن است که دندان‌هایش هیچ‌وقت از رشد باز نمی‌ایستند. علف خشک (hay) باید همیشه در اختیارشان باشد تا از رشد بیش از حد دندان جلوگیری شود.

ناخن‌ها نیز به تدریج رشد می‌کنند و باید هر ۴ تا ۶ هفته یک بار کوتاه شوند.

خوک غرنه در طول روز فعال است و دوره‌های کوتاه خواب و بیداری دارد. گاهی با چشم‌های باز می‌خوابد که ممکن است نگران‌کننده به نظر برسد، اما کاملاً طبیعی است.

صداهای مختلفی دارد که هر کدام معنای خاصی دارند. صدای ویک‌ویک (wheek) را هنگام انتظار برای غذا سر می‌دهد. خرخر آرام نشانه رضایت است.

وقتی خیلی خوشحال است جهش‌های ناگهانی و پیچشی می‌زند که به آن popcorning می‌گویند. این رفتار نشانه سلامت و شادی است.

مراقبت روزانه شامل چند وظیفه اصلی است:

تغذیه: علف خشک بی‌محدود، سبزیجات تازه روزانه، آب تمیز.

بهداشت: تمیز کردن مدفوع از قفس هر روز. تعویض کامل بستر هر هفته.

تعامل: حداقل یک ساعت بیرون از قفس در محیط امن.

بررسی سلامت: هر روز به رفتار، اشتها و ظاهر توجه کنید.

ناخن: هر ۴ تا ۶ هفته یک بار کوتاه کنید.

علف خشک (Timothy Hay): باید همیشه و بی‌محدود در دسترس باشد. ۸۰ درصد رژیم غذایی را تشکیل می‌دهد و دندان‌ها را سالم نگه می‌دارد.

سبزیجات تازه: روزانه یک فنجان برای هر خوک غرنه. بهترین انتخاب در افغانستان: فلفل دلمه‌ای، کلم، کاهوی رومی، خیار.

دانه مخصوص: مقدار کم (یک قاشق غذاخوری) روزانه. باید مخصوص خوک غرنه باشد، نه خرگوش.

آب: همیشه آب تازه در اختیار باشد.

بیماری‌های شایع:

اسکوروت (Scurvy): کمبود ویتامین C. نشانه‌ها: خونریزی لثه، بی‌اشتهایی، لنگیدن. پیشگیری با سبزیجات تازه روزانه.

بیماری تنفسی: آبریزش بینی، عطسه، تنفس سخت. اغلب از تغییر ناگهانی دما.

اسهال: می‌تواند در چند ساعت خطرناک شود.

انگل خارجی: جرب و شپش. نشانه: خاراندن شدید و ریزش مو.

مشکل دندان: با مشکل در خوردن یا بزرگ شدن یک طرف فک مشخص می‌شود.

اندازه قفس: حداقل ۰.۷ متر مربع برای یک خوک غرنه. برای دو خوک، یک متر مربع یا بیشتر.

مکان: در افغانستان، قفس باید داخل خانه باشد. از جاهایی که آفتاب مستقیم دارند یا کنار پنجره سرد اجتناب کنید.

بستر: کاه تمیز یا خاک‌اره بدون رنگ. ضخامت حداقل ۵ سانتیمتر. تعویض هفتگی.

تجهیزات ضروری: آبخوری، ظرف غذا، جای علف خشک، پناهگاه کوچک.

دما: بین ۱۸ تا ۲۴ درجه. در تابستان کابل کولر یا پنکه قوی ضروری است.

نوزادان خوک غرنه برعکس بیشتر جوندگان، کاملاً توسعه‌یافته متولد می‌شوند: با چشمان باز، موهای کامل و توانایی راه رفتن از همان لحظه اول. در چند ساعت اول شروع به خوردن علف خشک می‌کنند.

مادر ۲ تا ۳ هفته شیر می‌دهد. از سن ۳ هفتگی، نوزادان نر باید از مادر و خواهرانشان جدا شوند چون می‌توانند بارور کنند.

اگر قصد پرورش ندارید، دو ماده یا دو نر (که از کودکی با هم بوده‌اند) نگهداری کنید.

از کجا بگیرید: در کابل، برخی مغازه‌های حیوانات خانگی خوک غرنه دارند. محیط مغازه را بررسی کنید. تمیزی و سلامت حیوانات نشانه خوبی است.

نشانه‌های سلامت:

• چشمان روشن و تمیز
• موی تمیز و درخشان
• رفتار کنجکاو و فعال
• بینی تمیز، بدون آبریزش

نشانه‌های نگران‌کننده:

• بی‌حالی یا کم‌تحرکی
• موی ژولیده یا ریخته
• آبریزش بینی یا چشم
• لاغری شدید