چینچیلا

چینچیلا (Chinchilla lanigera) جونده‌ای کوچک است که زادگاه اصلی آن کوه‌های امریکای جنوبی می‌باشد و امروزه در بسیاری از نقاط جهان به عنوان حیوان خانگی نگهداری می‌شود. حیوان بالغ تقریباً به اندازه‌ی یک خرگوش کوچک است، بدنی گرد، گوش‌های بزرگ، چشمان درشت و تیره و دمی پرپشت دارد. این حیوان بیشتر به خاطر خزش شناخته می‌شود که یکی از پرپشت‌ترین خزهای میان پستانداران خشکی است: از یک فولیکول تعداد زیادی مو می‌روید که به پوست حالتی ضخیم و نرم می‌دهد.

چینچیلا به عنوان حیوان خانگی، پاکیزه، تقریباً بدون بو و بیشتر در شام و شب فعال است. این حیوان به حمام آب نیاز ندارد. در عوض، برای مراقبت از خز خود در گرد نرم می‌غلتد. چینچیلاها می‌توانند بیشتر از یک دهه عمر کنند که این موضوع، در مقایسه با بسیاری از حیوانات خانگی کوچک دیگر، آن را به یک تعهد دراز‌مدت تبدیل می‌کند.

این جانور نسبت به گرما و رطوبت حساس است و به یک اتاق خنک و خشک نیاز دارد. نگهداری از آن باید آرام و با صبر همراه باشد، زیرا چینچیلای ترسیده ممکن است به عنوان یک واکنش دفاعی، بخشی از خز خود را رها کند. با گذشت زمان و تماس ملایم، بسیاری از آن‌ها آنقدر رام می‌شوند که روی دست انسان می‌نشینند و از دست او غذا می‌گیرند.

چه کسانی برای نگهداری این حیوان مناسب‌اند

چینچیلا برای یک خانواده‌ی آرام مناسب است که بتواند در تمام سال یک اتاق را خنک نگه دارد و از داشتن حیوانی که بیشتر پس از تاریک شدن هوا فعال است، راضی باشد. این حیوان برای کسانی مناسب است که یک پستاندار کوچک و اجتماعی می‌خواهند، بدون نیاز به گردش روزانه، و کسانی که می‌توانند خود را برای عمری که ممکن است به ۱۵ تا ۲۰ سال برسد، متعهد بسازند. این حیوان برای کودکان بسیار خردسال کمتر مناسب است، زیرا سریع و شکننده است و از گرفته شدن سفت خوشش نمی‌آید.

برخلاف سگ یا گربه، چینچیلا به نژادهای متعدد و مجزا تقسیم نمی‌شود. بازار حیوانات خانگی با یک گونه‌ی اهلی‌شده کار می‌کند و تفاوت میان حیوان‌ها بیشتر از رنگ و درجه‌ی خز آن‌ها ناشی می‌شود تا از شکل بدن. پرورش‌دهندگان این تفاوت‌ها را رنگ‌ها یا جهش‌های رنگی می‌نامند. رنگ استاندارد که گاهی خاکستری استاندارد نیز خوانده می‌شود، نزدیک‌ترین رنگ به حالت وحشی این جانور است.

چگونه انواع رنگی دسته‌بندی می‌شوند

رنگ‌ها معمولاً بر اساس سایه‌ی کلی و شیوه‌ی به ارث رسیدن رنگ دسته‌بندی می‌شوند. توصیف‌های رایج شامل خاکستری استاندارد و طیفی از جهش‌های روشن‌تر و تیره‌تر است. این تفاوت‌ها ظاهری‌اند. مراقبت، خوراک، محل نگهداری و خلق‌وخو در همه‌ی آن‌ها یکسان است، بنابراین انتخاب رنگ بیشتر به سلیقه بستگی دارد تا به تفاوت در نیازها.

چینچیلا بومی کوه‌های آند در امریکای جنوبی است، در مناطقی که بخش‌هایی از شیلی امروزی و کشورهای همسایه را در بر می‌گیرد. این جانور در ارتفاعات بلند، در زمین‌های سنگی و خشک زندگی می‌کند، محیطی که خز ضخیم و توانایی تحمل سرما به‌جای گرما را در آن شکل داده است.

این جانور مدت‌های طولانی به خاطر خزش ارزشمند شمرده شده است. تجارت پوست چینچیلا در سده‌های هجدهم و نزدهم به شدت رشد کرد و شمار زیادی از این جانوران از طبیعت گرفته شدند. در آغاز سده‌ی بیستم، جمعیت‌های وحشی به شدت کاهش یافتند و در زیستگاه اصلی این حیوان، قوانین حفاظتی وضع شد.

پرورش در اسارت به شکل جدی از دهه‌ی ۱۹۲۰ آغاز شد، زمانی که شمار اندکی از چینچیلاها از امریکای جنوبی به امریکای شمالی آورده شدند تا مستعمره‌هایی پرورشی بنیان‌گذاری شوند. تقریباً همه‌ی چینچیلاهایی که امروز نگهداری می‌شوند، چه برای خز و چه به عنوان حیوان خانگی، به همین نسل‌های اسارتی برمی‌گردند، نه به گرفتن تازه از طبیعت.

نگهداری چینچیلا به عنوان حیوان همراه در نیمه‌ی دوم سده‌ی بیستم رواج بیشتری یافت، هنگامی که خلق‌وخوی آرام و عادت‌های پاکیزه‌ی این گونه بیشتر شناخته شد. چینچیلاهای وحشی هنوز کمیاب و تحت حفاظت‌اند، پس بهتر است حیوان خانگی را نسل اهلی‌شده‌ی همان مستعمره‌های نخستین اسارتی دانست.

چینچیلا بدنی فشرده و گرد دارد که برای پریدن و بالا رفتن از میان صخره‌ها ساخته شده است. پاهای عقب نسبت به پاهای جلو دراز‌تر و قوی‌تر هستند، که به این جانور امکان می‌دهد به خوبی بپرد. گوش‌ها بزرگ و گرد، چشم‌ها درشت و تیره‌اند و سبیل‌های دراز به آن کمک می‌کند در نور کم محیط اطراف را حس کند. دم دراز است و پوششی از موی زبرتر نسبت به بدن دارد.

ویژگی اصلی این حیوان، خز آن است. خز بسیار ضخیم و نرم است و از هر فولیکول موهای ریز بسیاری می‌روید. همین ضخامت بود که زمانی این جانور را هدف تجارت پوست کرد و همچنین دلیلی است که چینچیلا به‌جای آب، خود را در گرد تمیز می‌کند.

تفاوت ظاهری میان چینچیلاها

از آنجا که چینچیلای خانگی یک گونه است، شکل و اندازه‌ی بدن آن نسبتاً یکسان است. تفاوت اصلی که در ظاهر دیده می‌شود، رنگ خز است که از خاکستری استاندارد وحشی تا سایه‌های روشن‌تر و تیره‌تر تغییر می‌کند. ماده‌ها اندکی بزرگ‌تر از نرها هستند، اما ساختار کلی بدن در همه‌ی رنگ‌ها یکسان می‌ماند.

چینچیلاها بیشتر در شام و شب فعال‌اند و در طول روز استراحت می‌کنند. در طبیعت، آن‌ها در گروه زندگی می‌کنند و به‌طور ذاتی اجتماعی‌اند، از این رو یک چینچیلای تنها به توجه منظم نیاز دارد یا، با احتیاط، می‌توان همراهی سازگار برایش فراهم کرد. این جانور چابک و کنجکاو است و از بالا رفتن، پریدن و کاوش لذت می‌برد.

این گونه با چند نوع صدا ارتباط برقرار می‌کند، از جمله صداهای نرم جیک‌جیک و جیغ کوتاه هنگام تماس و صداهای بلندتر هنگام ترس. چینچیلاها همچنین از زبان بدن استفاده می‌کنند و ممکن است هنگامی که به‌سختی گرفته شوند، بخش کوچکی از خز خود را رها کنند؛ واکنشی دفاعی که به آن ریزش خز گفته می‌شود. اعتماد به آرامی، از راه صدای آرام، برنامه‌ی قابل‌پیش‌بینی و دادن غذا از دست، ساخته می‌شود. بیشتر چینچیلاها از گرفته شدن سفت خوششان نمی‌آید، اما هنگامی که آرام شوند، کنار یا روی فرد آرام می‌نشینند.

مراقبت روزانه

• هر روز علوفه‌ی تازه و آب پاک فراهم کنید
• بررسی کنید که حیوان هوشیار است، غذا می‌خورد و مدفوع عادی دارد
• مقدار مشخصی دانه‌ی فشرده بدهید و غذای تازه‌ی نخورده را بردارید
• در شام، زمان امن و زیرنظر برای بیرون بودن از قفس فراهم کنید
• قفس را نقطه‌ای تمیز کنید و بستر آلوده را بردارید

محیط نگهداری

• اتاق را خنک و خشک نگه دارید، ترجیحاً به‌طور روشن پایین‌تر از میانه‌ی دهه‌ی بیست درجه‌ی سلسیوس
• از نور مستقیم آفتاب، منابع گرما و رطوبت بالا پرهیز کنید
• قفس را دور از جریان هوا و صدای بلند قرار دهید
• سکو و وسایل امن برای بالا رفتن و جویدن فراهم کنید

مراقبت از خز و شیوه‌ی گرفتن

چینچیلاها با غلتیدن در گرد نرم، که چند بار در هفته و برای مدت کوتاه در ظرفی کم‌عمق در اختیارشان گذاشته می‌شود، خود را تمیز می‌کنند. آن‌ها را در آب حمام نکنید، زیرا خز ضخیم‌شان رطوبت را نگه می‌دارد و می‌تواند دچار مشکلات قارچی شود. با ملایمت آن‌ها را بگیرید: بدن را نگه دارید، از گرفتن خز خودداری کنید و بگذارید حیوان خودش نزدیک شما بیاید تا استرس و ریزش خز کاهش یابد.

چینچیلا جانوری گیاه‌خوار است که دستگاه گوارشش برای خوراکی با فیبر بالا و چربی کم ساخته شده است. علوفه‌ی سبزینه، مانند علوفه‌ی تیموتی، باید همیشه در دسترس باشد و بخش اصلی خوراک این جانور را تشکیل می‌دهد. جویدن پیوسته‌ی علوفه همچنین به سایش دندان‌هایی که پیوسته رشد می‌کنند کمک می‌کند. مقداری معین از دانه‌ی فشرده‌ی ساده‌ی چینچیلا که هر روز داده می‌شود، مواد مغذی بیشتری اضافه می‌کند.

خوراکی‌های تشویقی، مکمل‌ها و آب

خوراکی‌های تشویقی باید کوچک و کم‌تکرار باشند، مانند اندکی گیاه خشک ساده یا تکه‌ای کوچک از خوراکی تشویقی بر پایه‌ی علوفه. خوراک متعادل از علوفه و دانه‌ی فشرده معمولاً نیازی به مکمل اضافی ندارد. آب پاک و تازه باید همیشه در دسترس باشد، معمولاً از یک بطری آب که هر روز بررسی و پر می‌شود.

با محل نگهداری و خوراک درست، چینچیلاها به‌طور کلی تنومند و پرعمرند و اغلب به ۱۰ تا ۲۰ سال می‌رسند. بیشتر مشکلات سلامتی به شیوه‌ی نگهداری برمی‌گردد: گرما یا رطوبت بیش از حد، خوراکی با فیبر بسیار کم، یا استرس. از آنجا که دندان‌ها پیوسته رشد می‌کنند، بیماری دندانی یکی از رایج‌ترین مشکلات است و ارتباط نزدیکی با خوراک بر پایه‌ی علوفه دارد.

مراقبت پیشگیرانه

• علوفه‌ی سبزینه‌ی نامحدود بدهید تا از سایش دندان و گوارش پشتیبانی شود
• اتاق را در تمام سال خنک و خشک نگه دارید
• وسایل امن برای جویدن فراهم کنید
• به‌طور منظم حیوان را وزن کنید و عادت‌های غذایی را زیرنظر بگیرید
• با دست‌گیری آرام و قابل‌پیش‌بینی، استرس را کاهش دهید

چینچیلاها به یک محفظه‌ی بزرگ و بلند نیاز دارند که امکان بالا رفتن و پریدن را فراهم کند. قفس سیمی چندطبقه با قفسه‌های محکم برای آن‌ها بسیار مناسب است، زیرا این جانوران فعال‌اند و از فضای عمودی استفاده می‌کنند. قفس باید در اتاقی خنک، خشک و آرام و دور از نور مستقیم آفتاب و گرما قرار گیرد. از آنجا که این گونه سرما را بسیار بهتر از گرما تحمل می‌کند، اولویت باید پایین نگه داشتن دما و رطوبت باشد نه گرم نگه داشتن محیط.

فهرست آماده‌سازی

• قفس سیمی بلند با قفسه‌های محکم و امن
• پناهگاه یا سرپناه برای استراحت روزانه
• وسایل چوبی امن برای جویدن
• قفسه‌ی علوفه و بطری آب پایدار
• ظرف کم‌عمق برای حمام گرد که داده و سپس برداشته می‌شود
• گوشه‌ای خنک و دور از جریان هوا، بیرون از نور مستقیم آفتاب

چینچیلاها تقریباً در سال نخست زندگی به بلوغ جنسی می‌رسند. این گونه در مقایسه با بسیاری از جوندگان دیگر، دوران بارداری طولانی، حدود ۱۱۱ روز دارد، و به همین دلیل تعداد بچه‌ها در هر زایمان کم و بچه‌ها هنگام تولد بسیار رشدیافته‌اند. بچه‌ها با خز کامل و چشمان باز به دنیا می‌آیند و می‌توانند اندکی پس از تولد حرکت کنند.

تعداد بچه‌ها معمولاً بین یک تا سه است. مادر چند هفته به بچه‌ها شیر می‌دهد پیش از آنکه از شیر گرفته شوند. زادآوری مسئولانه به بزرگسالان سالم و بالغ، توجه به بازیابی ماده میان زایمان‌ها، و خانه‌هایی آماده برای عمر طولانی نوزادان نیاز دارد. زادآوری بی‌برنامه یا مکرر می‌تواند برای ماده سخت باشد و بهتر است از آن پرهیز شود.

آیا چینچیلا برای شما مناسب است؟

پیش از انتخاب چینچیلا، زمان، فضا و آب‌وهوا را در نظر بگیرید. این جانور به اتاقی خنک و خشک نیاز دارد که در تمام سال چنین بماند، به قفسی بزرگ و بلند، و به تعامل شامگاهی منظم، زیرا بیشترین فعالیتش پس از تاریک شدن هوا است. هزینه‌های پیوسته شامل علوفه، دانه‌ی فشرده، گرد حمام، بستر و مراقبت دوره‌ای در کلینیکی است که پستانداران کوچک را درمان می‌کند. مهم‌ترین نکته طول عمر است: چینچیلا ممکن است ۱۵ تا ۲۰ سال زندگی کند، پس تعهدی طولانی‌مدت است که به تعهد نگهداری از گربه یا سگ نزدیک‌تر است تا به یک حیوان خانگی کوچک معمولی.

از کجا می‌توان چینچیلا به‌دست آورد

چینچیلاها می‌توانند از پرورش‌دهندگان مسئول، پناهگاه‌ها و گروه‌های واگذاری به‌دست آیند. یک منبع خوب، حیوانات را در محلی خنک و تمیز نگه می‌دارد، می‌تواند سن و پیشینه‌ی حیوان را توضیح دهد و آماده‌ی پاسخ‌گویی به پرسش‌ها درباره‌ی خوراک و مراقبت است. واگذاری و پذیرش از پناهگاه ارزش در نظر گرفتن دارد، زیرا گاهی چینچیلاها هنگامی که صاحبانشان تعهد طولانی‌مدت را دست‌کم می‌گیرند، رها می‌شوند.