آلپاکا

آلپاکا عضو اهلی‌شده خانواده شترسانان است، همان خانواده‌ای که لاما، گوانیکو و ویکونیا را نیز در بر می‌گیرد. این حیوان در ارتفاعات آند سرچشمه گرفته و هزاران سال است که نه به‌عنوان حیوان باربر، بلکه به‌خاطر پشم ظریفش پرورش داده می‌شود. آلپاکاهای بالغ معمولاً در حدود ۰.۸ تا ۱ متر در قد شانه دارند و وزن آن‌ها بین ۵۰ تا ۸۴ کیلوگرم است، که آلپاکا را به‌مراتب کوچک‌تر از خویشاوندش لاما می‌سازد.

آلپاکا در درجه اول برای پشم نگهداری می‌شود، اما بسیاری از صاحبان آن را به‌عنوان همراه چراگاه و دام مزرعه‌های کوچک نیز نگه می‌دارند. این حیوانات گروهی هستند و به‌تنهایی رشد نمی‌کنند، از این رو تقریباً همیشه در گروه‌های دو یا بیشتر نگهداری می‌شوند. خوی آن‌ها عموماً آرام و کنجکاو است و به‌ندرت گاز می‌گیرند. بیشتر ارتباط آن‌ها از طریق زمزمه‌های ملایم و حالت بدن صورت می‌گیرد، نه پرخاشگری.

به‌عنوان یک گونه دامی، آلپاکا برای محیط روستایی یا نیمه‌روستایی دارای زمین چراگاه، حصارکشی مطمئن و پناهگاه در برابر گرما و رطوبت مناسب است. این حیوان یک گونه دامی است، نه یک حیوان خانگی داخل خانه، و نگهداری آن اغلب مشمول مقررات محلی منطقه‌بندی یا کشاورزی می‌شود.

آلپاکا برای چه کسانی مناسب است

آلپاکا برای کسی مناسب است که زمین در اختیار دارد، می‌تواند بیش از یک حیوان نگهداری کند و برای پشم‌چینی سالانه و مراقبت‌های معمول دامی آماده است. این حیوان برای زندگی آپارتمانی یا داخل خانه، برای صاحبانی که خواهان یک حیوان خانگی تنها هستند، یا برای کسی که فضای چراگاه و پناهگاه ندارد، انتخاب مناسبی نیست.

آلپاکا تنها دو نژاد دارد و هر دو بر اساس ساختار پشم تعریف می‌شوند، نه بر اساس اندازه یا هیکل. این دو نژاد از نظر شکل بدن و خوی به هم شباهت زیادی دارند، بنابراین انتخاب میان آن‌ها معمولاً به نوع پشمی بستگی دارد که صاحب حیوان می‌خواهد تولید کند. هواکایا به‌مراتب رایج‌تر از سوری در سراسر جهان است.

نحوه دسته‌بندی نژادها

هر دو نژاد به یک گونه تعلق دارند و می‌توانند با هم جفت‌گیری کنند. آن‌ها صرفاً بر اساس ویژگی‌های پشم دسته‌بندی می‌شوند. پشم هواکایا فنری و کشسان است، در حالی که الیاف سوری صاف و براق است. در درون هر نژاد، حیوانات معمولاً بر اساس رنگ پشم توصیف می‌شوند که طیف رنگ‌های طبیعی از سفید تا حنایی و قهوه‌ای تا خاکستری و سیاه را در بر می‌گیرد.

آلپاکا یکی از قدیمی‌ترین حیوانات اهلی‌شده قاره آمریکا است. اهلی‌سازی آن در ارتفاعات آند، در سرزمین‌های پرو کنونی و مناطق پیرامون آن صورت گرفت، جایی که شواهد باستان‌شناسی نشان‌دهنده نگهداری از شترسانان از هزاران سال پیش است. مطالعات ژنتیکی نشان می‌دهد آلپاکا عمدتاً از ویکونیای وحشی نسل گرفته، که این موضوع در نام علمی آن، Vicugna pacos، نیز بازتاب یافته است.

بر خلاف لامای بزرگ‌تر که عمدتاً به‌عنوان حیوان باربر پرورش یافت، آلپاکا به‌خاطر کیفیت پشمش گزینش شد. در فرهنگ‌های آندی پیش از دوران کلمب، پشم آلپاکا ماده‌ای ارزشمند بود و این حیوانات در گله‌های بزرگ در سراسر مراتع مرتفع نگهداری می‌شدند.

ورود اروپاییان در سده شانزدهم میلادی، نظام گله‌داری آندی را مختل کرد و شمار آلپاکاها در آن دوره به‌شدت کاهش یافت. با این حال، این گونه در مناطق کوهستانی مرتفع‌تر، که با آن‌ها بهتر سازگار بود، دوام آورد و سنت‌های گله‌داری در میان جوامع آندی ادامه یافت.

از اواخر سده بیستم، آلپاکاها به کشورهای بیرون از آمریکای جنوبی، از جمله آسترالیا، ایالات متحده و بخش‌هایی از اروپا صادر و در آن‌جا مستقر شدند، جایی که برای پشم و به‌عنوان دام مزرعه‌های کوچک نگهداری می‌شوند. پرو همچنان کشوری است که بیشترین جمعیت آلپاکا را در خود جای داده است.

آلپاکا بدنی فشرده، گردنی بلند و راست، سری کوچک با چشمانی بزرگ و گوش‌هایی راست و برجسته دارد. پاهای آن باریک هستند و به جای سُم، به کف‌های نرم دو‌انگشتی با بالشتک ختم می‌شوند. بدن آن با پشمی پوشیده شده که به‌طور پیوسته رشد می‌کند و با پشم‌چینی سالانه برداشته می‌شود. در مقایسه با لاما، آلپاکا کوچک‌تر است، چهره‌ای گردتر و گوش‌هایی کوتاه‌تر دارد و فاقد گوش‌های بلند و موزی‌شکل لاما است.

چگونگی تفاوت ظاهر میان نژادها

تفاوت اصلی و قابل‌مشاهده میان دو نژاد، ساختار پشم است. هواکایا پشمی مجعد و متراکم دارد که از بدن بیرون می‌زند و ظاهری کرکی و خرس‌عروسکی‌مانند به آن می‌دهد. سوری الیافی بلند دارد که به شکل دسته‌های جداگانه آویزان می‌شود و ظاهری صاف‌تر و آویخته‌تر ایجاد می‌کند. اندازه بدن و ساختار کلی در سایر جهات میان دو نژاد تفاوت چندانی ندارد.

آلپاکا حیوانی طعمه‌ای با غریزه گله‌ای قوی است و رفتار آن نیاز به امنیت در جمع را بازتاب می‌دهد. آلپاکای تنها معمولاً دچار استرس می‌شود، از این رو آن‌ها را در گروه نگه می‌دارند. در درون گله، نظمی اجتماعی سست شکل می‌گیرد و بیشتر روز را با هم به چرا می‌گذرانند. آن‌ها نسبت به خطر هوشیارند و در صورت احساس خطر، صدای هشدار سر می‌دهند.

آلپاکا از طریق مجموعه‌ای از صداهای ملایم ارتباط برقرار می‌کند که رایج‌ترین آن‌ها زمزمه‌ای نرم است، همراه با زبان بدنی مانند وضعیت گوش و حالت گردن. آن‌ها معمولاً حیواناتی آرام هستند. تف کردن بخشی از رفتار طبیعی آن‌هاست که عمدتاً برای حل اختلاف بر سر خوراک یا جایگاه در گله به کار می‌رود و بیشتر به سمت آلپاکاهای دیگر انجام می‌شود تا انسان‌ها.

بیشتر آلپاکاها در ابتدا از لمس‌شدن محتاط هستند و ترجیح می‌دهند گرفته یا مهار نشوند. با برخورد آرام و منظم، آن‌ها به حضور انسان عادت می‌کنند. آن‌ها به‌طور ذاتی پرخاشگر نیستند و به‌ندرت گاز می‌گیرند، چون دندان‌های پیشین بالایی ندارند.

مراقبت روزانه

• دسترسی به چراگاه پاک یا یونجه باکیفیت را فراهم کنید
• بررسی کنید که آب تازه همیشه در دسترس باشد
• هر حیوان را از نظر وضعیت طبیعی بدن، اشتها و مدفوع مشاهده کنید
• حداقل دو آلپاکا را برای امنیت گله در کنار هم نگه دارید

محیط

• حصارکشی مطمئن برای نگه‌داشتن آلپاکاها در داخل و شکارچیان در بیرون
• پناهگاه سه‌طرفه یا طویله برای سایه و محافظت در برابر باران و باد
• زمین با زهکشی خوب برای کاهش مشکلات پا و انگل
• سایه و تهویه در هوای گرم، زیرا آلپاکا سرما را بهتر از گرما تحمل می‌کند

پشم‌چینی و برخورد

آلپاکا یک‌بار در سال، معمولاً در بهار، پشم‌چینی می‌شود تا پشم برداشت شود و از فشار گرمایی جلوگیری گردد. ناخن‌ها باید به‌طور دوره‌ای کوتاه شوند و دندان‌ها باید بررسی شوند، زیرا دندان‌های پیشین پایینی به‌طور پیوسته رشد می‌کنند. با آلپاکا با آرامش رفتار کنید، از مهار ناگهانی خودداری کنید و از پهلو نزدیک شوید، نه از روبه‌رو.

آلپاکا خوراک‌خواری با معده سه‌بخشی است که مواد گیاهی را به‌طور کارآمد تخمیر می‌کند. بخش عمده رژیم غذایی آن در فصل رشد، علف چراگاه است و در زمانی که چرا کم یا ناموجود است، یونجه جایگزین می‌شود. آن‌ها نسبت به دام‌های بزرگ‌تر با وزن مشابه، نسبتاً کم می‌خورند و معمولاً به‌آرامی می‌چرند بدون آن‌که گیاهان را از ریشه بکنند. تغذیه بیش از حد با خوراک غنی یا پرانرژی می‌تواند باعث چاقی و مشکلات سلامتی شود، از این رو خوراک متمرکز، اگر اصلاً داده شود، باید به‌مقدار کم باشد.

خوراک‌های تشویقی باید محدود باشند و هرگز جایگزین خوراک الیافی نشوند. در بسیاری از مناطق، چراگاه و یونجه مواد معدنی کافی فراهم نمی‌کنند، از این رو ممکن است به مکمل معدنی مناسب برای شترسانان نیاز باشد. آب پاک و تازه باید همیشه در دسترس باشد و میزان مصرف آن در هوای گرم و دوران شیردهی افزایش می‌یابد.

با پرورش خوب، آلپاکا حیوانی نیرومند است و طول عمر معمول آن حدود ۱۵ تا ۲۰ سال است. از آن‌جا که آلپاکا حیوانی طعمه‌ای است، تمایل دارد بیماری خود را پنهان کند، از این رو تغییرات جزئی در وضعیت بدن، اشتها یا مدفوع اغلب نخستین نشانه مشکل است. بسیاری از مشکلات رایج به انگل، دندان، پا و گرما مربوط می‌شوند.

مراقبت پیشگیرانه

• کنترل منظم انگل و مدیریت چراگاه
• پشم‌چینی سالانه برای جلوگیری از فشار گرمایی
• بررسی منظم دندان، ناخن و وضعیت بدن
• واکسیناسیون بر اساس توصیه منطقه
• قرنطینه حیوانات تازه‌وارد پیش از پیوستن به گله

آلپاکا معمولاً در حدود یک تا دو سالگی به بلوغ باروری می‌رسد؛ ماده‌ها اغلب از حدود ۱۲ تا ۱۸ ماهگی، پس از رسیدن به اندازه مناسب، برای جفت‌گیری آماده می‌شوند و نرها کمی دیرتر به بلوغ می‌رسند. ماده‌ها تخمک‌گذاری تحریکی دارند، به این معنا که تخمک‌گذاری با جفت‌گیری آغاز می‌شود، نه با یک چرخه منظم، از این رو جفت‌گیری می‌تواند در بیشتر طول سال صورت گیرد. جفت‌گیری در حالتی که به آن کوش گفته می‌شود و ماده در آن می‌نشیند، انجام می‌گیرد.

دوران آبستنی طولانی است و حدود ۱۱ تا ۱۲ ماه طول می‌کشد و تقریباً همیشه یک نوزاد به دنیا می‌آورد که به آن کریا گفته می‌شود. دوقلوزایی بسیار نادر است. زایمان معمولاً در ساعات روز رخ می‌دهد. کریا معمولاً طی چند ساعت پس از تولد سرپا می‌ایستد و شیر می‌خورد و شیرگیری آن به‌تدریج طی چند ماه انجام می‌شود.

آیا آلپاکا برای شما مناسب است؟

آلپاکا به چراگاه، حصارکشی مطمئن و پناهگاه نیاز دارد و باید در گروه نگهداری شود، از این رو باید برنامه داشته باشید دست‌کم دو حیوان نگه دارید. عمر آن‌ها حدود ۱۵ تا ۲۰ سال است که آن‌ها را به تعهدی بلندمدت، مشابه دیگر دام‌ها، تبدیل می‌کند. هزینه‌های جاری شامل خوراک و یونجه، پشم‌چینی سالانه، کنترل انگل، مراقبت دامپزشکی و نگهداری حصار است. آن‌ها برای زندگی داخل خانه یا شهری مناسب نیستند و نگهداری آن‌ها ممکن است مشمول مقررات محلی کشاورزی یا منطقه‌بندی باشد.

از کجا می‌توان تهیه کرد

آلپاکا معمولاً از پرورش‌دهندگان معتبر یا مزرعه‌های کوچک خریداری می‌شود و گاهی از طریق نجات یا خانه‌یابی مجدد، در جایی که حیوانات به خانه جدید نیاز دارند، در دسترس است. از منبعی خرید کنید که حیوانات سالم و به‌خوبی پرورش‌یافته نگه می‌دارد، به شما اجازه دیدن گله را می‌دهد و می‌تواند در زمینه مراقبت راهنمایی کند. از آن‌جا که آلپاکا به همراهی نیاز دارد، برنامه‌ریزی کنید بیش از یک حیوان را هم‌زمان تهیه کنید.