تکسل

تکسل یک نژاد نهایی گوسفند گوشتی است که خاستگاهش جزیره تکسل در هالند می‌باشد. این نژاد برای عضله ساخته شده است. بدن آن پهن و چهارگوش، نشیمنگاه‌ها عمیق و پُر، و پاها کوتاه و درست زیر بدن ستبر آن قرار دارند. مالداران این نژاد را بیشتر به‌خاطر لاشه کم‌چربی نگه می‌دارند که به بره‌های‌شان انتقال می‌یابد، و این نژاد یکی از پُراستفاده‌ترین قوچ‌های نهایی در سراسر جهان است.

خوی و رفتار بخش بزرگی از محبوبیت تکسل را می‌سازد. این نژاد آرام، خوش‌خلق و رام است، به همین دلیل مدیریت آن در محل نگهداری یا هنگام زایش نسبت به نژادهای رمنده و بی‌قرار آسان‌تر و کم‌دردسرتر است. میش‌ها مادرانی توجه‌مند اند، و این گوسفندان در برابر اقلیم‌های گوناگون، از چراگاه ساحلی مرطوب تا زمین سرد کوهستانی، تحمل خوبی دارند. تکسل‌های بالغ با وجود جثه سنگین‌شان چابک اند و در چراگاه باز به خوبی حرکت می‌کنند.

پشم آن متوسط و سفید است و هیچ‌یک از دو جنس شاخ ندارند. صورت و پاهای این گوسفند بدون پشم و تمیز اند که به آن ظاهری باز و هوشیار می‌بخشد. تکسل در فارم‌های تجارتی، مالداری‌های کوچک و گله‌های اصیلی که برای تولید حیوان مولد نگهداری می‌شوند، پرورش داده می‌شود.

مناسب برای چه کسانی است

تکسل برای مالدارانی مناسب است که گوسفندی با تمرکز بر گوشت، خوی آرام و نسبت بالای گوشت به چربی در بره‌ها می‌خواهند. این نژاد برای تولیدکنندگان تجارتی که آن را به‌عنوان قوچ نهایی روی یک گله مادری استفاده می‌کنند، و همچنان برای مالداران خرد که نژادی مقاوم و آسان برای نگهداری می‌خواهند، مناسب است. کسانی که به دنبال گوسفند پشم‌ظریف یا شیری اند باید نژاد دیگری را جستجو کنند، زیرا تکسل برای عضله پرورش یافته است، نه برای پشم یا شیر.

تکسل خاستگاهش جزیره تکسل است، بزرگ‌ترین جزیره از مجموعه جزایر فریزی غربی در ساحل شمالی هالند. گوسفندان از سده‌ها بدین‌سو در این جزیره نگهداری می‌شوند و نژاد بومی آن حیوانی مقاوم و سازگار با چرای ساحلی بوده است. نژادی که امروز می‌شناسیم در سده نوزدهم شکل گرفت.

در جریان سده نوزدهم، مالداران هالندی گوسفندان بومی جزیره را با نژادهای وارداتی بریتانیایی، از جمله نژادهای پشم‌بلند لینکن و لسستر، آمیزش دادند تا لاشه و رشد گوسفند بهبود یابد. گزینش نسل‌ها سپس بر ساختار گوشتی متمرکز شد نه بر پشم، و بدن پرعضله‌ای که ویژگی این نژاد است در طول چند دهه تثبیت گردید.

تکسل از هالند به سراسر اروپای قاره‌ای و به بریتانیا گسترش یافت، جایی که به قوچ نهایی غالب در گله‌های تجارتی بدل شد. این نژاد بعدتر به امریکای شمالی، آسترالیا، نیوزیلند و دیگر مناطق تولیدکننده گوسفند رسید. انجمن‌های نژادی ملی دفترهای گله را نگهداری می‌کنند و برنامه‌های بازرسی و ثبت را برای حیوانات اصیل اجرا می‌کنند.

شهرت این نژاد بر بره‌های کم‌چرب و پرگوشتی استوار است که هنگام استفاده روی میش‌های مادری تولید می‌کند. این ترکیب از عضله و خوی باثبات، تکسل را در سراسر سده بیستم و تا اکنون در استفاده گسترده تجارتی نگه داشته است.

بدن تکسل پهن و عمیق ساخته شده است. تنه آن چهارگوش و از ناحیه کمر و نشیمنگاه، جایی که بیشتر گوشت قابل فروش قرار دارد، ستبر است. سینه پهن، پشت هموار، و پاها کوتاه، راست و درست زیر بدن قرار دارند. هم قوچ و هم میش بی‌شاخ اند.

سر آن کوتاه و پهن است با صورتی تمیز و سفید، بینی سیاه و سُم‌های سیاه که ویژگی متمایز آن اند. صورت و پاها بدون پشم اند که سر را باز و هوشیار نشان می‌دهد. گوش‌ها کوتاه اند و به دو طرف خوابیده‌اند.

پوشش و رنگ‌ها

پشم تکسل سفید، درجه متوسط و نسبتاً کوتاه است و لمسی متراکم و فنری دارد. این پشم بدن را می‌پوشاند و در گردن پایان می‌یابد و صورت و پاها را بدون پوشش می‌گذارد. طول تار پشم متوسط است و بیشتر برای فرش، جوراب‌بافی و نخ‌های مخلوط استفاده می‌شود، نه برای لباس‌های ظریف. رنگ بدن به‌طور یکدست سفید است و تنها با بینی سیاه و سُم‌های سیاه، که بخشی از ویژگی این نژاد اند، شکسته می‌شود.

تکسل خوی باثبات و آرامی دارد. این گوسفند در محوطه و در راهرو نگهداری آرام و رام است و به اندازه نژادهای رمنده‌تر دستپاچه نمی‌شود یا پراکنده نمی‌گردد. همین ویژگی کارهای روزمره مانند دواپاشی، مراقبت از سُم و پشم‌چینی را برای یک نفر ساده‌تر و بی‌خطرتر می‌سازد.

تکسل‌های رام‌شده با انسان‌ها آرام اند و تماس منظم را می‌پذیرند. قوچ‌ها معمولاً قابل مدیریت اند، هرچند هر قوچ اخته‌نشده در فصل جفت‌گیری نیاز به احتیاط دارد. این نژاد در گله‌ها خوب می‌آمیزد و در کنار دیگر گوسفندان و حیوانات مزرعه با آرامش می‌چرد.

هنگام زایش، میش‌ها توجه‌مند و محافظ اند، غریزه مادری خوبی دارند و شیر کافی برای بره‌های‌شان تولید می‌کنند. این گوسفندان با وجود جثه سنگین‌شان چابک و فعال اند و به جای ایستادن بی‌کار، در چراگاه به خوبی حرکت می‌کنند و می‌چرند.

تکسل نژادی مقاوم است که با چرای خوب و مراقبت روزمره ساده به خوبی رشد می‌کند. کارهای اصلی در طول سال شامل پشم، سُم و کنترل انگل است.

پشم‌چینی

• یک بار در سال، معمولاً در اواخر بهار یا اوایل تابستان، پشم را بچینید
• سُم‌ها را به‌طور منظم بررسی و کوتاه کنید تا از لنگیدن جلوگیری شود
• پشم را در هوای گرم و مرطوب از نظر نشانه‌های میاز (حمله مگس) بررسی کنید
• ناحیه دنبه را پیش از فصل مگس تمیز نگه دارید (کراچینگ)

تمرین و حرکت

• برای چرا و حرکت روزانه، چراگاه باز فراهم کنید
• برای حفظ کیفیت علف و شکستن چرخه انگل‌ها، مرغزارها را چرخشی استفاده کنید
• به جای ازدحام در محوطه‌های کوچک، فضای کافی برای راه‌رفتن و چرای گله فراهم کنید

محیط

تکسل در برابر طیف گسترده‌ای از شرایط، از چراگاه ساحلی مرطوب تا زمین سرد کوهستانی، تحمل دارد. با این حال این گوسفند به زمین خشک نیاز دارد، زیرا ایستادن در گل مرطوب خطر پوسیدگی سُم را بالا می‌برد، و از بادشکن، پرچین یا سرپناه در طوفان‌ها و نزدیک زایش سود می‌برد. آب پاک و چراگاه خوب حصارکشی‌شده نیازهای اساسی آن اند.

تکسل نشخوارکننده‌ای چراخوار است و بیشتر خوراک خود را از چراگاه و علوفه نگهداری‌شده مانند یونجه یا سیلاژ به دست می‌آورد. علف خوب به‌تنهایی برای بیشتر سال نیاز گوسفندان بالغ غیرآبستن را برآورده می‌کند. انرژی و پروتین اضافی در مراحل پرنیاز، یعنی اواخر آبستنی، شیردهی و فربه‌کردن بره‌های گوشتی، افزوده می‌شود. هر تغییری در خوراک باید به‌آرامی انجام شود تا سلامت شکمبه حفظ گردد.

تنقلات و مکمل‌ها

یک قالب معدنی ویژه گوسفند یا مواد معدنی آزاد کم‌مس فراهم کنید و مطمئن شوید آب پاک همیشه در دسترس است. در مناطقی که مواد معدنی خاصی مانند سلنیوم یا کوبالت کم اند، مکمل را با مشوره داکتر حیوانات بدهید. بهتر است خوراک متراکم به‌عنوان خوراک کاری برای میش‌ها و بره‌ها در زمان نیاز داده شود، نه به‌عنوان تنقلات روزمره، زیرا غله زیاد خطر اسیدوز و فربهی بیش از حد را افزایش می‌دهد.

تکسل نژادی نیرومند است و با آب‌وهوای گوناگون به خوبی سازگار می‌شود. طول عمر معمول آن ۱۰ تا ۱۲ سال است، هرچند میش‌های تولیدمثلی تجارتی اغلب زودتر بر اساس دندان و وضعیت بدنی از گله حذف می‌شوند. بیشتر مشکلات سلامتی همان مشکلات معمول هر گله چراگاهی است، نه نقص‌های ویژه این نژاد، و به پیشگیری منظم پاسخ خوبی می‌دهند.

مراقبت پیشگیرانه

• بر ضد بیماری‌های کلستریدیایی به‌طور منظم واکسین کنید
• شمارش تخم انگل مدفوعی را انجام دهید و تنها در صورت نیاز کرم‌کشی کنید تا از مقاومت جلوگیری شود
• سُم‌ها را به‌طور منظم کوتاه و بررسی کنید و لنگی را زود درمان کنید
• پیش از جفت‌گیری و در طول آبستنی، وضعیت بدنی میش‌ها را ارزیابی کنید
• در فصل خطر، با کراچینگ و محصولات تأییدشده از میاز پیشگیری کنید
• مواد معدنی کم‌مس ویژه گوسفند و آب پاک فراهم کنید

تکسل بیشتر به‌عنوان قوچ نهایی استفاده می‌شود، یعنی قوچ‌ها با میش‌های نژادهای دیگر جفت داده می‌شوند تا بره‌های گوشتی تولید شوند که شیر و غریزه مادری مادر را با عضله تکسل ترکیب می‌کنند. گله‌های اصیل نیز تکسل را با تکسل جفت می‌دهند تا نسل خالص حفظ شود.

بره‌های ماده می‌توانند تا سن هفت تا دوازده ماهگی به وضعیت جفت‌گیری برسند، هرچند بسیاری از مالداران تا رشد کامل میش پیش از نخستین جفت‌گیری او صبر می‌کنند. جفت‌گیری معمولاً در فصل خزان زمان‌بندی می‌شود تا بره‌ها در بهار به دنیا بیایند. دوره آبستنی حدود پنج ماه، نزدیک به ۱۴۷ روز، طول می‌کشد.

تعداد بره در هر زایش معمولاً یک یا دو است و دوقلوزایی در میش‌های خوب مدیریت‌شده رایج است. بره‌ها با عضلات و شانه‌های پهن به دنیا می‌آیند، به همین دلیل برخی زایمان‌ها نیاز به کمک دارند و نظارت هنگام زایش عاقلانه است. میش‌ها غریزه مادری خوب و شیر کافی دارند و بره‌ها روی شیر مادر و علف خوب به‌سرعت رشد می‌کنند. بره‌ها معمولاً در سن دوازده تا شانزده هفتگی از شیر گرفته می‌شوند.