رامنی

رامنی یک نژاد گوسفند دو منظوره است که از یک حیوان، هم پشم بلند و سنگین و هم گوشت قابل استفاده به دست می‌آید. این نژاد جثه بزرگ و خوی آرام و رام دارد و یکی از گوسفندانی است که بیشتر از همه به کشورهای دیگر صادر شده است. گله‌های بازمانده از رامنی‌های انگلیسی امروز در نیوزیلند، آسترالیا، امریکای شمالی و امریکای جنوبی نیز یافت می‌شوند.

این نژاد بیشتر به‌خاطر تحمل زمین‌هایی شهرت دارد که بسیاری از نژادهای دیگر گوسفند در آن دچار مشکل می‌شوند. رامنی در باتلاق‌های پست و نمناک جنوب شرق انگلستان به وجود آمده و این حیوانات به‌گونه طبیعی در برابر پوسیدگی سُم و انگل‌های داخلی مرتبط با چرای زمین‌های نمناک مقاومت دارند. همین سازگاری، دلیل اصلی این است که این نژاد تا این اندازه دورتر از سرزمین اصلی‌اش گسترش یافته است.

رامنی‌ها در چرا آرام و بی‌شتاب اند. این گوسفندان در سیستم‌های چراگاه باز به خوبی رفتار می‌کنند، با خوراک اندک هم وزن بدن‌شان را حفظ می‌کنند و چون در برابر دست‌کاری آرام می‌مانند، معمولاً نگهداری‌شان از سوی یک نفر نیز آسان است.

این نژاد به چه کسانی می‌سازد

رامنی به مالدارانی می‌سازد که گوسفندان‌شان را در زمین‌های سنگین، نمناک یا باتلاقی نگه می‌دارند، یعنی جایی که نژادهای دیگر با مشکل سُم و انگل روبه‌رو می‌شوند. این نژاد همچنان برای ریسندگان دستی و تولیدکنندگان الیاف که به‌دنبال پشم بلند و براق اند و نیز برای مالداران خرد که یک نژاد با دو حاصل، پشم و گوشت، می‌خواهند مناسب است. خوی آرام این گوسفند، آن را برای تازه‌کاران در مالداری گوسفند نیز گزینه معقولی می‌سازد.

نام این نژاد از باتلاق رامنی گرفته شده، ساحه‌ای از زمین‌های پست، نمناک و ساحلی در ولایت کنت در جنوب شرق انگلستان که برای چرای گوسفند به کار می‌رفت. گوسفندان از سده‌ها به این‌سو در این زمین نگهداری می‌شدند و حیوانات محلی را خودِ باتلاق شکل داده بود: تنها آن دسته‌ای که می‌توانستند در برابر پوسیدگی سُم و انگل‌ها در شرایط دایمی نمناک مقاومت کنند، زنده می‌ماندند و تولید مثل می‌کردند. این نژاد زمانی به نام گوسفند باتلاق رامنی و پیش از آن به نام کنت شناخته می‌شد.

در جریان قرن نزدهم، پرورش‌دهندگان گوسفندان محلی باتلاق را بهبود بخشیدند، تا حدی از راه آمیزش با نژاد پشم‌بلند لسستر، تا پشمی سنگین‌تر و یکدست‌تر و لاشه بهتری به دست آید. این کار، نوع دو منظوره امروزی را پدید آورد. در اواخر قرن نزدهم، یک انجمن نژادی در انگلستان بنیاد شد تا نسب‌نامه‌ها را ثبت کند و معیاری را تعیین نماید.

از دهه 1850 به بعد، رامنی‌ها به شمار زیاد به کشورهای دیگر انتقال داده شدند. نیوزیلند به این نژاد علاقه زیادی نشان داد و در بیشتر بخش‌های قرن بیستم، رامنی نژاد غالب گوسفند در آن کشور بود و اساس کارهای بیشتر پرورشی در آن‌جا نیز همین نژاد شد. این نژاد همچنان در آسترالیا، ایالات متحده، کانادا و بخش‌هایی از امریکای جنوبی نیز جا افتاد.

امروز رامنی هنوز یک نژاد تجارتی عمده در نیوزیلند است و در سراسر جهان برای پشم، گوشت و به‌عنوان یک پایه مقاوم برای دورگه‌سازی نگهداری می‌شود. در سرزمین اصلی‌اش، انگلستان، این نژاد هنوز هم با سرزمین باتلاقی که از آن‌جا آغاز شد، پیوند نزدیک دارد.

رامنی گوسفندی بزرگ با بدن عمیق، پشت هموار و اسکلیت پهن و عضلانی است. هم قوچ‌ها و هم میش‌ها معمولاً بی‌شاخ اند، یعنی هیچ شاخی ندارند. رخسار آن باز و بدون پشم سنگین است، سر پهن دارد و پاهایش زیر زانو و مچ پا بدون پشم و پاک اند. تأثیر کلی این گوسفند، حیوانی محکم و کوتاه‌قد است که برای حمل پشم سنگین و نگهداشتن وزن بدن در زمین‌های ناهموار ساخته شده است.

پوشش بدن، نشانه اصلی این نژاد است. این پشم، یک پشم بلند حقیقی است: با تار بلند، موج یا پیچ مشخص و براقیت روشن. پشم آن به‌گونه پیوسته رشد می‌کند و آن‌قدر انبوه است که باران را دفع می‌کند، چیزی که با شرایط نمناکی که این نژاد برای آن پرورش یافته، سازگار است.

پوشش بدن و رنگ‌ها

رامنی معیاری، پشم سفید با رخسار و پاهای سفید و پاک دارد. درازی تار پشم معمولاً در یک سال رشد، از 12-20 سانتی‌متر است و ضخامت الیاف آن در حدود متوسط تا قوی برای پشم بلند قرار دارد، که پشم آن را نزد ریسندگان دستی و برای نخ و پارچه‌های بادوام محبوب ساخته است. برخی پرورش‌دهندگان نسل‌های جداگانه رنگی رامنی را نیز پرورش داده‌اند که پشم طبیعی سیاه، خاکستری و نصواری برای بازار الیاف تولید می‌کنند.

رامنی خوی باثبات و متعادل دارد. این نژاد آرام و خوش‌خوی است و گوسفندان آن معمولاً در کارهای معمول مانند پشم‌چینی، دوا دادن و ترمیم سُم آرام می‌مانند. این حیوانات زودرم و زودترسان نیستند، چیزی که فشار روانی را هم روی حیوان و هم روی نگهدارنده کاهش می‌دهد.

در داخل گله، این نژاد اجتماعی است و مانند بیشتر گوسفندان به‌شکل دسته‌جمعی حرکت می‌کند. رامنی‌ها نسبت به انسان پرخاشگر نیستند و حتی قوچ‌ها را نیز معمولاً می‌توان به آسانی کنترل کرد، هرچند با هر قوچ جفت‌گیری باید با احتیاط معمول رفتار شود. این گوسفندان به‌قدر کافی هوشیار و فعال اند که در سراسر چراگاه به‌دنبال خوراک بگردند، اما بیشتر وقت‌شان را به چرا می‌گذرانند، نه به آزمودن چپرکتاری یا فرار.

مادری کردن، یکی از توانایی‌های عملی این نژاد است. میش‌ها به بره‌های‌شان توجه دارند و معمولاً بدون کمک زیاد می‌زایند، چیزی که برای گله‌های بزرگ در زمین باز مناسب است.

مراقبت از پشم

• یک بار در سال، معمولاً در بهار، پشم‌چینی کنید، زیرا پشم بلند و سنگین این نژاد به‌خودی خود نمی‌ریزد.
• سُم‌ها را به‌گونه منظم بررسی و ترمیم کنید؛ این نژاد در برابر پوسیدگی سُم مقاوم است اما کاملاً مصؤن نیست.
• پیش از زایمان و در ماه‌های گرم، پشم اطراف ناحیه عقب بدن را کوتاه کنید تا آن ساحه پاک بماند و خطر آفت مگس کاهش یابد.
• در هوای گرم و نمناک مراقب آفت مگس باشید و حیوانات آلوده را به زودی درمان یا پشم‌چینی کنید.

حرکت و فعالیت

• برای چرا و حرکت روزانه، چراگاه باز در اختیار گوسفندان بگذارید؛ این نژاد برای راه رفتن در ساحات وسیع ساخته شده است.
• تا جایی که ممکن است چراگاه را به نوبت تغییر دهید تا چراگاه سالم بماند و چرخه انگل‌ها قطع شود.
• به یک برنامه ورزشی رسمی ضرورتی نیست، همین‌قدر کافی است که ساحه کافی برای گردش در اختیار گوسفند باشد.

محیط نگهداری

رامنی یکی از معدود نژادهای گوسفند است که در زمین نمناک، سنگین یا باتلاقی نیز خوب رشد می‌کند. با این حال، این گوسفند به یک جای خشک برای خوابیدن، آب پاک، پناهگاه در برابر هوای شدید و چپرکتاری مصؤن نیز ضرورت دارد. تراکم گله باید با کیفیت چراگاه هم‌خوانی داشته باشد. این نژاد سردی و نمناکی را بهتر از گرمای طولانی تحمل می‌کند، از همین رو در اقلیم‌های گرم، سایه و زمان‌بندی پشم‌چینی اهمیت بیشتری می‌یابد.

رامنی در درجه نخست حیوانی چراخوار است و بیشتر خوراک خود را از چراگاه خوب به دست می‌آورد. این نژاد کارا است و با خوراک اندک نیز وزن بدنش را حفظ می‌کند، و همین یکی از دلایلی است که در سیستم‌های کم‌مصرف موفق عمل می‌کند. هدف این است که خوراک با مرحله تولید هم‌خوانی داشته باشد: خوراک نگهداری برای میش‌های غیرآبستن، خوراک روبه‌افزایش در اواخر آبستنی و بیشترین نیاز در دوره شیردهی، زمانی که میش به بره‌ها شیر می‌دهد.

هرگاه چراگاه در زمستان یا خشک‌سالی کم شود، با علوفه خشک یا سیلاژ خوب خوراک را تکمیل کنید و غله یا خوراک متراکم را تنها زمانی اضافه کنید که نیاز به انرژی زیاد باشد. دسترسی همیشگی به آب پاک ضروری است و منابع معدنی ویژه گوسفند در بیشتر چراگاه‌ها به صحت آن کمک می‌کند.

خوراک تشویقی و مکمل‌ها

یک منبع معدنی یا لیسیدنی مناسب با خاک محل را به‌گونه آزاد در دسترس گوسفند بگذارید، زیرا کمبود موادی مانند سلینیم یا کوبالت در برخی ساحات معمول است. مقدار غله را به اندازه نیاز مرحله تولید محدود نگه دارید، زیرا غله زیاد باعث ناراحتی گوارشی می‌شود و می‌تواند به فربهی بیش از حد حیوانات نرساز بینجامد.

رامنی یکی از مقاوم‌ترین نژادهای گوسفند شمرده می‌شود و در برابر پوسیدگی سُم و انگل‌های داخلی که در چراگاه نمناک انباشته می‌شوند، مقاومت طبیعی دارد. همین مقاومت، همان خصوصیتی است که این نژاد در طول نسل‌ها در باتلاق برای آن گزینش شده است. با مدیریت خوب، یک رامنی می‌تواند حدود 10 تا 12 سال عمر کند، هرچند میش‌های نرساز در گله‌های تجارتی معمولاً با کاهش تولید، زودتر از گله بیرون کشیده می‌شوند.

مقاومت، نسبی است نه مطلق. این نژاد باز هم به برنامه معیاری صحت گوسفند ضرورت دارد و پشم سنگین آن، نظارت بر انگل، آفت مگس و سُم را یک کار ضروری می‌سازد نه اختیاری.

مراقبت پیشگیرانه

• یک برنامه واکسین مناسب با ساحه محل را دنبال کنید (معمولاً برای امراض کلستریدیایی).
• شمارش تخم انگل در مدفوع را انجام دهید و بر بنیاد نتیجه آن، نه بر بنیاد یک تقویم ثابت، دوا بدهید.
• در هر بار جمع‌آوری گله، سُم‌ها را به‌گونه منظم ترمیم و معاینه کنید.
• پیش از زایمان و در فصل مگس، پشم اطراف عقب بدن را کوتاه کنید تا خطر آفت مگس کاهش یابد.
• مواد معدنی مناسب با ساحه محل را در اختیار گوسفند بگذارید تا از اختلالات ناشی از کمبود جلوگیری شود.

رامنی‌ها در سال نخست زندگی به سن تولید مثل می‌رسند و میش‌ها معمولاً نخستین بار در سن 1 تا 2 سالگی، بسته به رشد و سیستم گله، جفت‌گیری می‌شوند تا بره بیاورند. مانند بیشتر نژادهای گوسفند در مناطق معتدل، رامنی‌ها فصلی تولید مثل می‌کنند و با کوتاه‌شدن طول روز در خزان به گرمی می‌آیند، در حالی که بره‌ها در بهار به دنیا می‌آیند.

دوره آبستنی حدود پنج ماه (تقریباً 145 تا 150 روز) را در بر می‌گیرد. میش‌ها معمولاً یک بره یا دوقلو به دنیا می‌آورند؛ سه‌قلو نیز رخ می‌دهد اما کم‌تر معمول است. این نژاد به آسان‌زایی و مادری قوی شهرت دارد؛ میش‌ها به بره‌های‌شان توجه دارند و شیر خوبی می‌دهند، از همین رو نیاز به پرورش دستی بره‌ها کم است. بره‌ها پرتوان اند و در چراگاه به‌گونه پیوسته رشد می‌کنند.

این نژاد همچنان به‌گونه گسترده به‌عنوان یک پایه مادری در برنامه‌های دورگه‌سازی استفاده می‌شود، جایی که میش‌های رامنی با قوچ‌های نهایی جفت داده می‌شوند تا بره‌های بازاری تولید شوند، در حالی که مقاومت و شیردهی مادر نیز حفظ می‌شود.