همپشایر

همپشایر که بیشتر با نام همپشایر داون یاد می‌شود، یک نژاد گوشتی از گوسفند اهلی است که خاستگاه آن تپه‌های آهکی جنوب انگلستان است. این گوسفند اندامی کلان و چهارگوش دارد و چهره، گوش‌ها، و پاهایش قهوه‌یی تیره تا سیاه استند، در حالی که تن آن را پشم سفید و ستبر پوشانده است. هدف اصلی از پرورش این نژاد، تولید بره‌هایی بود که به زودی روی چراگاه رشد کنند و آماده بازار شوند، و از همین رو امروز نیز به عنوان قوچ پایانی برای پیوند با گله‌های میش تجارتی به کار می‌رود.

در حال حاضر گوسفند همپشایر در بسیاری از ساحات مالداری جهان، از جمله بریتانیا، امریکای شمالی، و بخش‌هایی از قاره اروپا پرورش می‌یابد. این نژاد برای سیستم‌های چراگاهی که سرعت رشد بره و کیفیت لاشه در آن‌ها اهمیت دارد، بسیار مناسب است. همچنان این گوسفند در نمایشگاه‌های زراعتی چهره‌یی آشنا دارد، جایی که ایستادن راست و اندام یک‌دست و عضلانی آن با معیار نژاد سنجیده می‌شود.

خوی این نژاد آرام و خوش‌رفتار است. همپشایرها به طور کل رام و آسان برای مدیریت استند. به همین دلیل این نژاد برای فارم‌های کوچک، مالداران خرد، و کسانی‌که تازه به نگهداری گوسفند روی آورده‌اند، گزینه‌یی عملی به شمار می‌رود.

مناسب برای چه کسانی است

همپشایر برای مالدارانی مناسب است که به دنبال یک گوسفند گوشتی، مقاوم، و پرتولید‌اند که نگهداری آن ساده باشد. این نژاد هم برای تولید تجارتی بره و هم برای مالداران خردی که چند میش را برای فریزر خانه یا برای نمایشگاه پرورش می‌دهند، گزینه خوبی است. از آن‌جایی که این گوسفند کلان است و به زودی رشد می‌کند، به چراگاه خوب و فضای کافی نیاز دارد، نه چراگاه محدود. خوی آرام آن، کارهای روزمره مانند جابه‌جایی، پشم‌چینی، و مراقبت از سُم را نسبت به نژادهای عصبی‌تر ساده‌تر می‌سازد.

نام همپشایر برگرفته از ولایت همپشایر در جنوب انگلستان است، جایی که این نژاد در نیمه نخست سده نزدهم میلادی شکل گرفت. تپه‌های آهکی این ساحه میزبان چند گونه کهن از گوسفندان شاخدار و تیره‌چهره بود، از جمله همپشایر کهن، ویلت‌شایر هورن، و برکشایر نات. همین گوسفندان کوهی و مقاوم، بنیاد نخستین نژاد جدید را ساختند.

در دهه‌های ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰ میلادی، پرورش‌دهندگان این گوسفندان محلی را با نژاد ساوت‌داون آمیزش دادند؛ نژادی که به سبب کیفیت گوشت و اندام فشرده و بدون شاخش شهرت داشت. هدف این بود که اندازه و مقاومت گوسفند محلی با بلوغ زودرس و کیفیت لاشه ساوت‌داون یک‌جا شود. نتیجه این آمیزش، گوسفندی کلان‌تر، بدون شاخ، و تیره‌چهره بود که در چرخه زراعتی و چراگاهی آن دوران به زودی رشد می‌کرد.

این نژاد تا نیمه سده نزدهم با نام همپشایر داون جا افتاد، و در سال‌های بعدتر همان سده، دفتر نسبی برای ثبت شجره آن ایجاد شد. همپشایر در ولایات زراعتی انگلستان گسترش یافت، جایی که بره‌ها بر اساس روش سنتی محصورسازی، با محصولات ریشه‌یی و علوفه فربه می‌شدند.

از اواخر سده نزدهم به بعد، همپشایر به گونه گسترده به کشورهای دیگر صادر شد. این نژاد به ایالات متحده امریکا رسید و در آن‌جا یکی از رایج‌ترین قوچ‌های پایانی گردید، و همچنان به کشورهای دیگر پرورش‌دهنده گوسفند نیز برده شد. امروز این نژاد هم به عنوان حیوان خالص‌نژاد برای نمایشگاه و شجره، و هم به عنوان قوچ کاری در آمیزش تجارتی نگهداری می‌شود.

همپشایر گوسفندی کلان با تنه عمیق، پشت صاف، و نیم‌تنه پسین عضلانی است که هدف گوشتی این نژاد را نشان می‌دهد. چهره، گوش‌ها، و پایین پاهای آن قهوه‌یی تیره تا سیاه است، در حالی که تن آن را پشمی سفید، ستبر، و با ضخامت میانه می‌پوشاند. سر این گوسفند بدون شاخ است، یعنی هم قوچ و هم میش این نژاد به طور طبیعی شاخ ندارند، و این سر روی گردنی قوی و بالای سینه‌یی پهن قرار دارد. معمولاً کلاهکی کوتاه از پشم، فاصله میان دو گوش را می‌پوشاند.

پوشش بدن و رنگ

پشم این نژاد سفید، ستبر، و با ریزی میانه است که بیشتر برای مصارف عمومی پشم مناسب است تا پارچه‌های نازک. یک پشم بالغ به گونه معمول بین ۲.۵ تا ۴ کیلوگرام وزن دارد که این مقدار به سن، وضعیت بدنی، و شیوه نگهداری بسته‌گی دارد. تضاد میان پشم سفید تنه و چهره و پاهای تیره و بدون پشم، نشانه بصری اصلی این نژاد به شمار می‌رود. نقاط تیره باید قهوه‌یی یکدست تا سیاه باشد بدون لکه‌های سفید بزرگ، و پشم باید تا پایین پاها و روی سر به خوبی رشد کند بدون آن‌که چهره تیره را بپوشاند.

همپشایر به خوی آرام و یک‌دست شهرت دارد. میش‌های این نژاد خوش‌خو استند و زود به دست‌کاری عادت می‌کنند؛ به همین سبب کارهای روزمره مانند دوا دادن ضد انگل، اصلاح سُم، و پشم‌چینی، هم برای حیوان و هم برای مالدار، کم‌دردسرتر پیش می‌رود. قوچ‌هایی که به عنوان قوچ پایانی نگهداری می‌شوند نیز معمولاً قابل کنترل استند، هرچند مانند هر نژاد دیگر، قوچ‌های بالغ حیواناتی قوی‌بنیه‌اند و باید در فصل جفت‌گیری با احتیاط معمول با آن‌ها رفتار شود.

این نژاد در برابر انسان آرام است نه ترسو، و حیواناتی که به گونه منظم دست‌کاری می‌شوند به مالدار خود عادت می‌کنند. همپشایرها خوب گله می‌گیرند و به شکل گروهی حرکت می‌کنند، و این ویژگی هنگام جمع‌آوری یا انتقال آن‌ها میان چراگاه‌ها کمک می‌کند. آن‌ها در چراگاه مشترک با احشام دیگر مانند گاو و اسپ، به آرامی همزیستی می‌کنند.

میش‌ها رفتار مادرانه قوی از خود نشان می‌دهند و از بره‌های‌شان به خوبی نگهداری و تغذیه می‌کنند. جنبه فعال این نژاد را می‌توان در گرایش خوب آن‌ها به چرا و تمایل‌شان به گشتن در سراسر چراگاه دید، از این رو آن‌ها از علف موجود به خوبی بهره می‌برند. خوی رام این نژاد در کنار همین مقاومت بدنی، دلیل اصلی محبوبیت آن میان مالداران خرد و پرورش‌دهندگان تازه‌کار است.

همپشایر نژادی مقاوم است که همراه با مدیریت منظم گله، در سیستم‌های علف‌محور به خوبی پیش می‌رود. مراقبت روزمره از این گوسفند بر محور چراگاه خوب، آب پاک، کنترل انگل، و کارهای فصلی مانند پشم‌چینی و اصلاح سُم می‌چرخد.

پشم‌چینی و آرایش

• یک بار در سال، معمولاً اواخر بهار یا اوایل تابستان، پشم را به گونه کامل بچینید
• سُم‌ها را به گونه منظم بررسی و اصلاح کنید تا از رشد بیش از حد و لنگی جلوگیری شود؛ این کار معمولاً چند بار در سال لازم است
• پیش از زایمان و در هوای گرم، اطراف دُم را پاک‌کاری کنید تا خطر آلوده‌گی پشم و مگس‌زدگی کم شود
• در سراسر سال، وضعیت بدنی را با لمس پشت و دنده‌ها ارزیابی کنید

تحرک و فعالیت

• اجازه دهید گوسفندان به آزادی در میان چراگاه‌ها بچرند تا به گونه طبیعی حرکت و فعالیت کنند
• چراگاه را چرخشی مدیریت کنید تا کیفیت علف بالا بماند و چرخه انگل‌ها قطع شود
• برای هر رأس گوسفند فضای کافی در نظر بگیرید؛ گوسفند کلان به ساحه چرای کافی نیاز دارد تا وضعیت بدنی خوبی داشته باشد

محیط نگهداری

همپشایر به لطف پشم ستبر خود، هوای سرد و نمناک را به خوبی تحمل می‌کند، ولی در جریان توفان، سرمای شدید، یا آفتاب داغ، به سرپناهی مانند پرچین، درخت، یا یک سرپناه ساده در کشتزار نیاز دارد. حصارها باید محکم و مقاوم باشند، زیرا گوسفند کلان می‌تواند به مرزهای ضعیف فشار بیاورد. به ویژه در نزدیکی زمان زایمان، یک جای خشک برای خوابیدن گوسفندان فراهم کنید و آغل و راهروی کاری را برای کارهای روزمره آماده نگه دارید.

علف و علوفه اساس خوراک همپشایر را می‌سازد. روی چراگاه خوب، میش‌های بالغ و بره‌های در حال رشد بیشتر نیازهای‌شان را در فصل رشد علف از طریق چرا برآورده می‌کنند. در زمستان یا زمانی که علف کم می‌شود، علوفه ذخیره شده مانند علوفه خشک یا سیلاژ بدهید. آب پاک و تازه، همراه با دسترسی به مواد معدنی مناسب، باید همیشه در دسترس باشد. خوراک کانسانتره تنها به گونه گزینشی و برای پشتیبانی از رشد و تولید‌مثل داده می‌شود، نه به عنوان خوراک اصلی روزمره.

تنقلات و مکمل‌ها

در ساحاتی که خاک محلی کمبود دارد، یک سنگ نمک معدنی ویژه گوسفند یا مکمل معدنی آزاد بدهید تا عناصر کمیاب مانند کبالت، سلنیم، و ید تأمین شود. هر نوع کانسانتره یا خوراک تازه را به گونه تدریجی و در بیش از یک هفته وارد رژیم کنید تا از ناراحتی گوارشی و اسیدوز جلوگیری شود. تنقلات باید محدود بماند؛ مقدار کم سبزیجات ریشه‌یی یا دانه‌های مخصوص گوسفند مناسب است، اما تغییر ناگهانی یا زیاد در خوراک مناسب نیست.

همپشایر نژادی قوی‌بنیه است و هیچ بیماری خاص و گسترده‌یی مربوط به این نژاد شناخته نشده است. با مدیریت خوب، این گوسفندان معمولاً ۱۰ تا ۱۲ سال عمر می‌کنند، هرچند میش‌های کاری در گله‌های تجارتی اغلب به دلایل تولیدی زودتر از گله بیرون کشیده می‌شوند. مانند همه گوسفندان، بیشتر مشکلات صحی این نژاد نه از بیماری ارثی، بلکه از انگل‌ها، مشکلات سُم، و فشار سوخت‌وسازی نزدیک به زمان زایمان سرچشمه می‌گیرد.

مراقبت پیشگیرانه

• در برابر بیماری‌های کلستریدیایی و دیگر شرایط پیشنهادی محلی واکسین کنید
• برنامه کنترل انگل را بر اساس شمارش تخم انگل در مدفوع تنظیم کنید، نه بر اساس یک برنامه زمانی ثابت
• سُم‌ها را به گونه منظم اصلاح و بررسی کنید و لنگی را زود درمان کنید
• در سراسر سال وضعیت بدنی را ارزیابی کنید و در اواخر آبستنی خوراک میش را درست تنظیم کنید
• گوسفندان تازه خریداری شده را پیش از یک‌جا کردن با گله، جدا نگه دارید و درمان کنید

همپشایرها تا نخستین فصل خزان زنده‌گی خود به بلوغ جنسی می‌رسند، هرچند بسیاری از مالداران بره‌میش‌ها را یا در همان سال نخست جفت می‌دهند یا بسته به اندازه و وضعیت بدنی، تا سال بعد نگه می‌دارند. این نژاد مانند بیشتر نژادهای بریتانیایی، فصلی جفت‌گیری می‌کند و با کوتاه شدن روزها در خزان وارد چرخه جنسی می‌شود؛ بیشتر جفت‌گیری‌ها از حدود ماه میزان تا عقرب رخ می‌دهد و زایمان در بهار است.

در فصل جفت‌گیری، یک قوچ همراه با گروهی از میش‌ها نگه داشته می‌شود. دوره آبستنی حدود ۱۴۷ روز، نزدیک به پنج ماه، طول می‌کشد. میش‌های همپشایر معمولاً یک یا دو بره می‌زایند، و اندازه هر زایمان به سن میش، وضعیت بدنی، و تغذیه او در زمان جفت‌گیری بسته‌گی دارد. این نژاد به عنوان قوچ پایانی ارزش‌مند است، از این رو قوچ‌های همپشایر به گونه گسترده با میش‌های نژادهای دیگر آمیزش داده می‌شوند تا بره‌هایی پرورش یابند که به زودی رشد کنند و آماده بازار شوند.

میش‌ها توانایی مادری خوبی دارند و شیردهی خوبی نیز دارند، از این رو بیشتر بره‌ها جز نظارت معمول در هنگام تولد، به مداخله چندانی نیاز ندارند. بره‌ها با شیر میش و علف به زودی رشد می‌کنند و نسبتاً زود به وزن بازار می‌رسند، که این همان توان اصلی تجارتی این نژاد است. بره‌ها در سن تقریباً سه تا چهار ماهگی از شیر گرفته می‌شوند، و پس از آن میش‌ها خشک شده و برای فصل بعدی آماده می‌گردند.