کاتسوولد

کاتسوالد نژادی بزرگ از گوسفند اهلی است که خاستگاه آن به تپه‌های کاتسوالد در انگلستان برمی‌گردد. این نژاد به گروه گوسفندان پشم‌دراز تعلق دارد و شناخته‌شده‌ترین ویژگی آن پشم سنگین و آویزانی است که به‌شکل حلقه‌های دراز و موجدار با درخشش طبیعی بالا دیده می‌شود. حیوانات بالغ اندامی قوی دارند و به‌ویژه قوچ‌ها به وزن قابل‌ملاحظه‌ای می‌رسند.

این نژاد خوی آرام و خوبی دارد. گوسفندان کاتسوالد را غالباً دوستانه و آسان در نگهداری توصیف می‌کنند، از همین رو انتخابی رایج برای فارم‌های کوچک، تولیدکنندگان الیاف و کسانی‌اند که تازه به نگهداری گوسفند روی می‌آورند. این حیوانات معمولاً به انسان علاقه نشان می‌دهند و با کارهای روزمرهٔ نگهداری خوب سازگار می‌شوند.

کاتسوالد هم برای پشم و هم برای گوشت پرورش می‌یابد. ریسندگان دستی به‌خاطر درازی و درخشش این پشم به آن علاقه دارند، و اندازهٔ بزرگ این نژاد آن را برای تولید گوشت نیز مناسب می‌سازد. از آن‌جایی که این نژاد میراثی و قدیمی به‌شمار می‌رود، برخی پرورش‌دهندگان آن را برای حفظ نسل‌های اصیل و قدیمی نگهداری می‌کنند.

کاتسوالد برای چه کسانی مناسب است

کاتسوالد برای مالدارانی مناسب است که گوسفندی آرام و قابل‌کنترل می‌خواهند و برای پشم بلند و براق آن در ریسندگی دستی یا کارهای الیاف ارزش قایل‌اند. به‌دلیل اندازه و اشتهای این نژاد، به چراگاه و پناه‌گاه کافی نیاز دارد، از این‌رو برای کسانی با زمین چراگاهی مناسب بهتر است تا برای قطعه‌زمین‌های بسیار کوچک. خوی دوستانهٔ آن، این نژاد را گزینه‌ای عملی برای کسانی می‌سازد که برای نخستین‌بار به نگهداری گوسفند می‌پردازند.

نام کاتسوالد از تپه‌های کاتسوالد در بخش جنوب-مرکزی انگلستان گرفته شده، سرزمین‌های مرتفع آهک‌سنگی که این نژاد در آن‌جا شکل گرفته است. گوسفندان قرن‌های متمادی در این منطقه چرا کرده‌اند و نوع پشم‌دراز محلی به‌شکل ناگسستنی با اقتصاد پشم این منطقه گره خورده است.

در دوران قرون‌وسطا، پشم منطقهٔ کاتسوالد بخش مهمی از تجارت انگلستان بود و گوسفندان پرپشم این تپه‌ها در این شهرت سهم داشتند. ثروتی که از تجارت پشم به‌دست می‌آمد هنوز هم در کلیساها و شهرهای سنگی این منطقه دیده می‌شود.

با گذشت زمان، این نژاد به کاتسوالد امروزی اصلاح شد؛ گوسفندی بزرگ و پشم‌دراز که هم برای پشم و هم برای گوشتش نگهداری می‌شود. این نژاد به کشورهای دیگر صادر شد و در دورگه‌سازی برای افزودن اندازه و درازی پشم به گله‌های دیگر به‌کار رفت.

همانند بسیاری از نژادهای قدیمی پشم‌دراز، شمار کاتسوالدها با تغییر اولویت‌های کشاورزی به‌سوی دام‌هایی با رشد سریع‌تر، پشم نازک‌تر یا کاربرد تخصصی‌تر، کاهش یافت. اکنون این نژاد به‌عنوان نژادی میراثی شناخته می‌شود که پرورش‌دهندگان علاقه‌مند به حفظ نژادهای اصیل و دوستداران الیاف، آن را به‌خاطر ویژگی‌های سنتی‌اش نگهداری می‌کنند.

کاتسوالد گوسفندی بزرگ و خوش‌اندام است با بدنی پهن و استخوان‌بندی قوی. چهره و پاهای آن معمولاً از پشم سنگین پاک و سفید است، هرچند گاهی خال‌های خاکستری یا تیره‌تر نیز دیده می‌شود. کاکل یا دسته‌پشمی مشخص روی پیشانی این گوسفند آویزان است که یکی از نشانه‌های ویژهٔ این نژاد به‌شمار می‌رود.

پشم، ویژگی اصلی و شناسایی‌کنندهٔ این نژاد است. این پشم دراز رشد می‌کند و به‌شکل دسته‌های موجدار و مجعد با درخشش طبیعی قوی آویزان می‌شود. پوشش پشمی بدن را به‌طور انبوه می‌پوشاند و پیش از پشم‌چینی، ظاهری سنگین و آویزان به حیوان می‌دهد.

پوشش پشمی و رنگ‌ها

کاتسوالد استاندارد پشم سفید دارد، هرچند گونهٔ سیاه‌پشمی هم شناخته‌شده است که رنگ تیره‌اش با بالارفتن سن حیوان به‌سوی خاکستری می‌رود. درازی پشم این نژاد قابل‌ملاحظه است و دسته‌های پشم می‌توانند میان دو نوبت پشم‌چینی درازتر شوند. درخشش و پیچ‌وتاب پشم، آن را برای ریسندگی دستی و دیگر کارهای الیاف محبوب ساخته است. وزن و اندازه‌های دقیق بسته به نسب، جنسیت، سن و وضعیت بدنی حیوان فرق می‌کند.

کاتسوالد به‌عنوان یکی از آرام‌ترین نژادهای گوسفند شهرت دارد. این حیوانات معمولاً آرام و ملایم‌اند و نگهداری و دست‌زدن به آن‌ها را به‌خوبی تحمل می‌کنند، به همین دلیل کارهای روزمره مانند پشم‌چینی، اصلاح سُم و معاینهٔ صحی نسبت به نژادهای رمنده‌تر ساده‌تر انجام می‌شود.

کاتسوالدها معمولاً با انسان رفتاری دوستانه دارند و با تماس منظم می‌توانند کاملاً رام شوند. این گوسفندان به‌آسانی در یک گله جا می‌گیرند و به‌طورکلی با دیگر گوسفندان صلح‌آمیز رفتار می‌کنند. از آن‌جایی‌که این نژاد حیوانی گله‌ای است، همنشینی را ترجیح می‌دهد و بهتر است دست‌کم با یک یا دو گوسفند دیگر از نوع خودش نگهداری شود تا به‌تنهایی.

این خوی متعادل حتی در حضور کودکان و مهمانان ناآشنا نیز دیده می‌شود، هرچند مانند همهٔ گوسفندان، هر حیوان به رفتار آرام و قابل‌پیش‌بینی بهترین واکنش را نشان می‌دهد. قوچ‌ها ممکن است نیرومندتر و جسورتر از میش‌ها باشند، به‌ویژه در فصل جفت‌گیری، از این‌رو باید همان احتیاطی که برای هر دام نر بزرگ در نظر گرفته می‌شود، دربارهٔ آن‌ها نیز رعایت شود.

پشم دراز کاتسوالد مهم‌ترین نکتهٔ مراقبت روزمره از این نژاد است. این پشم به‌طور طبیعی نمی‌ریزد و باید با پشم‌چینی، معمولاً یک‌بار در سال، برداشته شود. مالدارانی که پشم پاک برای ریسندگی می‌خواهند، ممکن است گام‌های اضافی برای کاهش گیاه و خاک درون پشم بردارند.

آراستگی

• یک‌بار در سال، معمولاً در بهار پیش از گرم‌شدن هوا، پشم را بچینید
• پشم را از نگاه گره‌خوردگی، خار و مواد زاید بررسی کنید، به‌ویژه دور پاها و بخش عقبی بدن
• اطراف چشم‌ها و چهره را از پشم زیاد رشدکرده پاک نگه دارید
• سُم‌ها را به‌طور منظم اصلاح کنید تا از رشد بیش‌ازحد و لنگی جلوگیری شود

فعالیت بدنی

• چراگاه باز برای چرا و حرکت روزانه فراهم کنید
• فضای کافی برای گشت‌وگذار بدهید، زیرا این نژاد بزرگ برای حفظ تناسب اندام به جا نیاز دارد
• در صورت امکان، چراگاه‌ها را به‌نوبت تغییر دهید تا هم چمن حفظ شود و هم بار انگلی کاهش یابد

محیط نگهداری

کاتسوالدها به آب پاک، چراگاه کافی و پناه‌گاهی در برابر باران شدید، باد و گرمای زیاد نیاز دارند. پناه‌گاهی خشک و بدون جریان هوا، به‌ویژه در زمان بره‌زایی و در هوای سرد یا مرطوب، اهمیت زیادی دارد. پشم سنگین این نژاد در هوای سرد گرمای بدن را خوب حفظ می‌کند، اما در هوای گرم و مرطوب می‌تواند فشار بیشتری بر حیوان وارد کند، از این‌رو سایه و جریان هوا در تابستان اهمیت دارد. حصارکشی مطمئن گله را در محدوده نگه می‌دارد و در برابر حیوانات درنده از آن محافظت می‌کند.

کاتسوالد حیوانی چراخوار است و اساس خوراک آن را علوفه تشکیل می‌دهد. چراگاه باکیفیت در فصل رشد گیاهان و علوفهٔ خشک در زمانی که چرا کم یا ناموجود است، بیشتر نیازهای غذایی گوسفندان بالغ و غیرآبستن را برطرف می‌کند. کاتسوالد چون نژادی بزرگ است، برای حفظ وضعیت بدنی خوب، مقدار زیادی علوفه می‌خورد.

خوراک متمرکز (مانند غله یا خوراک پیلت‌شده) برای پاسخ‌گویی به نیازهای بالاتر، مانند اواخر آبستنی، دوران شیردهی و رشد بره‌ها، استفاده می‌شود. دسترسی همیشگی به آب پاک و مواد معدنی مناسب، خوراک روزانه را کامل می‌کند.

تنقلات و مکمل‌ها

گاه‌گاهی می‌توان مقدار کمی از سبزیجات و میوه‌های بی‌خطر به آن‌ها داد، اما بخش اصلی خوراک باید علوفه‌محور بماند تا سلامت شکمبه حفظ شود. مواد معدنی نرم و ویژهٔ گوسفند نیاز به عناصر کمیاب را برطرف می‌کند و در خاک‌هایی که کمبود سلنیم یا مواد دیگر دارند، ممکن است مکمل‌های اضافی توصیه شود. هرگونه تغییر در خوراک باید طی چند روز و به‌آرامی انجام شود تا از ناراحتی گوارشی جلوگیری شود.

کاتسوالد نژادی میراثی و مقاوم است و با مدیریت درست، در طول عمر معمول یک گوسفند که حدود 10 تا 12 سال است، صحتمند می‌ماند. بیشتر مشکلات صحی آن همان مشکلات رایج در نگهداری گوسفند است، نه مشکلاتی ویژهٔ این نژاد. با این حال، پشم سنگین و انبوه آن اهمیت کنترل انگل و مگس را بیشتر می‌سازد.

مراقبت پیش‌گیرانه

• معاینات منظم داکتر بیطار و واکسیناسیون را طبق توصیهٔ محلی برنامه‌ریزی کنید
• سُم‌ها را به‌طور منظم اصلاح کنید و بستر و محل ایستادن گوسفندان را خشک نگه دارید
• شمارش تخم انگل در مدفوع را انجام دهید و کرم‌کشی را بر اساس نیاز واقعی انجام دهید، نه صرفاً بر اساس تقویم
• بخش عقبی و اطراف دم را پاک نگه دارید (با کوتاه‌کردن پشم اطراف دم) تا خطر آفت مگس کاهش یابد
• برای تقویت سیستم دفاعی بدن، تغذیهٔ خوب و آب پاک را حفظ کنید

کاتسوالدها در همان سال نخست زندگی به بلوغ جنسی می‌رسند، هرچند بسیاری از مالداران پیش از نخستین جفت‌گیری صبر می‌کنند تا میش به رشد کامل برسد، معمولاً حدود 12 ماهگی یا بیشتر. جفت‌گیری معمولاً در فصل خزان برنامه‌ریزی می‌شود تا بره‌زایی در بهار انجام شود، زمانی که آب‌وهوا و چراگاه برای بره‌ها مساعدتر است.

دوران آبستنی تقریباً پنج ماه طول می‌کشد. میش‌ها بیشتر یک یا دو بره به‌دنیا می‌آورند؛ یک‌قلوزایی در میش‌های جوان و نخست‌زا رایج‌تر است و دوقلوزایی بیشتر در میش‌های بالغ و با وضعیت بدنی خوب دیده می‌شود. از آن‌جایی‌که این نژاد آرام است، میش‌های کاتسوالد معمولاً مادرانی خوب و مراقب‌اند و خوی آرام آن‌ها، رسیدگی در زمان بره‌زایی را ساده‌تر می‌سازد.

بره‌ها معمولاً توسط میش شیر داده می‌شوند و از همان هفته‌های نخست زندگی، خوردن علوفه را نیز آغاز می‌کنند. شیرگیری معمولاً چند ماه پس از تولد انجام می‌شود. از آن‌جایی‌که این نژاد بزرگ است، بره‌ها نیز به حیواناتی بزرگ تبدیل می‌شوند، از این‌رو تغذیهٔ کافی برای هم میش و هم بره، رشد صحتمند آن‌ها را پشتیبانی می‌کند.