هیمالیایی

خرگوش هیمالیایی یک نسل خرداندام با نقشهٔ رنگی خاص است: بدن سفید که در بینی، گوش‌ها، پاها و دم رنگ تیره‌تر دارد. این بخش‌های تیره را «نقطه» می‌گویند. این نسل یکی از قدیمی‌ترین و پرطرفدارترین انواع خرگوش در جهان به شمار می‌رود و نقش و نگار آن با آنچه در گربه‌های هیمالیایی و چند حیوان دیگر با همین ویژگی رنگ‌دهی وابسته به حرارت دیده می‌شود، همانند است.

خرگوش‌های بالغ این نسل پیکری باریک و استوانه‌ای دارند و وزن‌شان معمولاً بین ۲.۵ تا ۴.۵ پوند است. خرگوش هیمالیایی از سبک‌ترین نسل‌های رسمی خرگوش شمرده می‌شود و همین ویژگی نگهداری و دست‌گیری آن را نسبت به بسیاری نسل‌های دیگر آسان‌تر ساخته است. خلق و خوی آن آرام و یکنواخت است و در مقایسه با نسل‌های پرجنب‌وجوش‌تر، دست‌گیری را بهتر تحمل می‌کند.

این نسل بیشتر به عنوان حیوان خانگی نگهداری می‌شود و پرورش‌دهندگان علاقه‌مند نیز آن را در نمایشگاه‌ها معرفی می‌کنند. طبیعت آرام و اندام کوچک آن، این خرگوش را برای نگهدارندگانی که به‌جای خرگوش پرجنب‌وجوش، خرگوشی آرام می‌خواهند، مناسب می‌سازد.

این نسل برای چه کسانی مناسب است

خرگوش هیمالیایی برای نگهدارندگانی مناسب است که خواهان خرگوشی ملایم و کم‌انرژی باشند که به‌آسانی دست‌گیری شود. خوی رام آن، این نسل را برای خانواده‌هایی با کودکان آرام و تحت نظارت و همچنین برای افرادی که تازه به نگهداری خرگوش روی می‌آورند، گزینهٔ معقولی می‌سازد. مانند هر خرگوش دیگر، این نسل نیز به توجه روزانه، فضای کافی برای حرکت و رژیم غذایی مبتنی بر علوفه نیاز دارد. برای خانه‌هایی که نمی‌توانند تعامل منظم فراهم کنند چندان مناسب نیست، زیرا خرگوش‌ها حیوانات اجتماعی‌اند و با تماس پیوسته بهتر زندگی می‌کنند.

خرگوش هیمالیایی یکی از کهن‌ترین نسل‌های شناخته‌شدهٔ خرگوش است. ثبت خرگوش‌هایی با کرک سفید و نقطه‌های تیرهٔ مشخص به بیش از یک قرن پیش برمی‌گردد، هرچند خود این نقشهٔ رنگی قدمتی بیشتر از این دارد. این نسل در دوره‌های مختلف با نام‌های منطقه‌ای گوناگون، از جمله روسی و چینی، شناخته می‌شد که نشان می‌دهد این نوع خرگوش پیش از استانداردسازی رسمی، تا چه اندازه در مناطق گوناگون پراکنده بوده است.

شکل امروزی این نسل در بریتانیا پرورش و اصلاح یافت. پرورش‌دهندگان بریتانیایی تلاش کردند نقطه‌های رنگی و اندام باریک و استوانه‌ای را که امروز مشخصهٔ خرگوش هیمالیایی است، ثابت و پایدار نگه دارند. رنگ نقطه‌ها را یک ژن حساس به حرارت کنترل می‌کند؛ از این رو بخش‌های تیره در اندام‌های خنک‌تر بدن ظاهر می‌شوند، در حالی که تنهٔ گرم‌تر بدن سفید باقی می‌ماند.

خرگوش هیمالیایی از جمله نسل‌هایی بود که در سال‌های نخست نمایشگاه‌های رسمی خرگوش به رسمیت شناخته شد و هنوز هم در فهرست نسل‌های استاندارد بیشتر مراجع بزرگ ثبت خرگوش قرار دارد. رنگ‌های استاندارد آن با گذشت زمان افزایش یافت؛ رنگ کلاسیک سیاه بعدتر با رنگ‌های دیگر نقطه همراه شد.

به دلیل سابقهٔ طولانی و اندام کوچک این نسل، خرگوش هیمالیایی بارها در برنامه‌های اصلاح نژاد به کار رفته تا نقش نقطه‌ای آن به نسل‌های دیگر منتقل شود. این خرگوش هم‌اکنون هم به عنوان حیوان خانگی و هم به عنوان نسل نمایشی نگهداری می‌شود.

خرگوش هیمالیایی را می‌توان بی‌درنگ شناخت. بدن آن سفید است و نقطه‌ها (بینی، گوش‌ها، پاها و دم) رنگ تیره‌تری دارند. اندام آن به‌جای گرد بودن، کشیده و استوانه‌ای است و در نمایشگاه‌ها معمولاً این خرگوش را به حالت کشیده و صاف قرار می‌دهند تا خط بدنش دقیق دیده شود. همین پیکر مارمانند، خرگوش هیمالیایی را از نسل‌های فشرده‌تر و تجاری متمایز می‌سازد.

کرک و رنگ‌ها

کرک این خرگوش کوتاه، ریز و متراکم است و بافت «فلای‌بک» دارد، یعنی هنگام نوازش خلاف جهت، دوباره به حالت اول برمی‌گردد. رنگ بدن سفید و یکدست است. رنگ نقطه در بینی (به شکل بیضی)، گوش‌ها، هر چهار پا و دم دیده می‌شود. رنگ‌های شناخته‌شدهٔ نقطه عبارت‌اند از سیاه، آبی، شکلاتی و یاسی که در میان آن‌ها سیاه اصیل‌ترین و رایج‌ترین رنگ است.

نقش نقطه به حرارت وابسته است. ژنی که مسئول این ویژگی است، تنها در بخش‌های خنک‌تر بدن رنگدانه تولید می‌کند و به همین علت نقطه‌ها در اندام‌های انتهایی بدن قرار دارند. بچه‌خرگوش‌های هیمالیایی معمولاً هنگام تولد کم‌رنگ‌اند و رنگ کامل نقطه‌ها را با رشد به دست می‌آورند. هوای سرد می‌تواند نقطه‌ها را تیره‌تر یا گسترده‌تر کند، در حالی که گرما آن‌ها را روشن‌تر می‌سازد. رنگ چشمان این خرگوش به علت نبود رنگدانه در عنبیه، صورتی تا سرخ است.

خرگوش هیمالیایی به آرام‌ترین نسل‌های خرگوش شهرت دارد. این خرگوش مهربان، ملایم و یکنواخت‌خو است و در بیشتر موارد دست‌گیری را به خوبی تحمل می‌کند. بسیاری از نگهدارندگان، خرگوش هیمالیایی را حیوانی بی‌دغدغه توصیف می‌کنند که به محض بلند شدن، به‌سرعت آرام می‌گیرد؛ همین ویژگی یکی از دلایل محبوبیت آن نزد خانواده‌ها و افراد تازه‌کار در نگهداری خرگوش است.

این خرگوش با اعضای خانواده معمولاً اجتماعی است و پس از اعتماد به نگهدارنده، خود به دنبال توجه می‌گردد. با افراد ناآشنا نیز بیشتر آرام است تا مضطرب، هرچند هر خرگوشی به معرفی آرام و ملایم نیاز دارد. خرگوش هیمالیایی می‌تواند همرای خرگوش‌های دیگر، به شکل جفت یا گروه هم‌بسته زندگی کند، به شرط آن‌که آشناسازی به‌درستی انجام شود؛ خوی ملایم آن باعث می‌شود این هم‌بستگی نسبت به نسل‌های قلمروخواه‌تر با دردسر کمتری همراه باشد. در کنار گربه و سگ، نظارت همیشگی ضروری است، زیرا خرگوش‌ها طعمهٔ طبیعی هستند و حتی در برابر حیوان دوستانه نیز ممکن است دچار استرس شوند.

خرگوش هیمالیایی مانند هر خرگوش دیگر از طریق زبان بدن پیام می‌رساند: کوبیدن پای عقب نشانهٔ هشدار است، در حالی که دراز کشیدن آرام یا صدای ملایم به‌هم‌خوردن دندان‌ها نشانهٔ آسایش است. محیطی آرام، بهترین رفتار این نسل را نمایان می‌سازد.

آراستگی کرک

• کرک کوتاه آن را هفته‌ای یک بار شانه بزنید تا موهای اضافی برداشته و تمیز بماند.
• در فصل‌های ریزش کرک که ریزش بیشتر می‌شود، شانه‌زدن را به دو یا سه بار در هفته افزایش دهید.
• ناخن‌ها را هر چند هفته یک بار بررسی کنید و در صورت بلند شدن، کوتاه‌شان کنید.
• گوش‌ها را از نظر جمع‌شدن موم یا کنه و ناحیهٔ پشتی را از نظر آلودگی بررسی کنید.
• خرگوش را در آب حمام ندهید، زیرا این کار استرس شدید ایجاد می‌کند و می‌تواند به شوک بینجامد؛ به‌جای آن، بخش آلودهٔ کرک را با پارچهٔ نمدار پاک کنید.

فعالیت جسمی

• روزانه دست‌کم سه تا چهار ساعت زمان تحت نظارت بیرون از قفس در نظر بگیرید.
• محوطه یا اتاق ایمن و آماده‌شده برای خرگوش فراهم کنید تا بتواند بجهد، خود را دراز کند و روی پا بایستد.
• تونل، جعبهٔ مقوایی و اسباب‌بازی‌های جویدنی بدهید تا خرگوش فعال و سرگرم بماند.
• فعالیت را در طول روز پخش کنید، زیرا خرگوش‌ها هنگام سپیده‌دم و غروب فعال‌ترند.

محیط زندگی

خرگوش هیمالیایی در محیطی آرام و باثبات بهترین وضعیت را دارد. از آن‌جا که رنگ نقطه‌های آن به حرارت حساس است و کرکی کوتاه دارد، هم در برابر گرما و هم سرما آسیب‌پذیر است. آن را از نور مستقیم آفتاب و جریان هوا دور نگه دارید و از حرارت بالاتر از حدود ۷۷ درجهٔ فارنهایت بپرهیزید، زیرا خرگوش‌ها گرما را به‌خوبی تحمل نمی‌کنند. فضای نگهداری باید برای دراز کشیدن کامل و ایستادن روی پاهای عقب کافی باشد.

رژیم غذایی سالم یک خرگوش عمدتاً از علوفه تشکیل می‌شود. علوفه‌هایی مانند تیموتی، اورچارد یا علف چمنزار باید همیشه در دسترس باشد و حدود ۸۰ درصد خوراک روزانهٔ خرگوش هیمالیایی را تشکیل دهد. علوفه دستگاه گوارش را فعال نگه می‌دارد و دندان‌هایی را که پیوسته رشد می‌کنند، ساییده و کوتاه می‌کند. بخش سنجیده‌شده‌ای از دانهٔ فشردهٔ ساده و سهم روزانه‌ای از سبزیجات تازهٔ برگ‌دار، این رژیم را کامل می‌کند. آب پاک باید همیشه در دسترس باشد.

خوراکی‌های اضافی و مکمل‌ها

خوراکی‌های اضافی باید کم و کم‌دفعه داده شود. گزینه‌های مناسب شامل یک تکه زردک، یک قاچ سیب بدون تخم، یا چند برگ سبزی معطر مانند جعفری، گشنیز یا ریحان است. میوه‌های شیرین را به مقدار کم و چند بار در هفته محدود کنید. خرگوشی که رژیم درست بر پایهٔ علوفه دارد، معمولاً به مکمل نیاز ندارد؛ پیش از افزودن هر مکملی با داکتر بیطار مشورت کنید.

خرگوش هیمالیایی نسلی به طور کلی نیرومند است که عمر معمول آن ۵ تا ۸ سال است و برخی خرگوش‌هایی که به‌خوبی نگهداری شده‌اند، عمر طولانی‌تری هم دارند. اندام کوچک و کرک کوتاه این نسل، آراستگی و دست‌گیری را ساده می‌سازد، اما این خرگوش نیز خطرهای سلامتی مشترک میان همهٔ خرگوش‌ها را دارد. دو حوزه‌ای که بیشترین توجه را می‌طلبد، دندان‌ها و دستگاه گوارش است که هر دو به شدت به رژیم غذایی سرشار از علوفه وابسته‌اند.

مراقبت پیشگیرانه

• علوفهٔ نامحدود برای پشتیبانی از سلامت دندان و گوارش فراهم کنید.
• معاینه‌های منظم را با داکتری که در کار خرگوش تجربه دارد، برنامه‌ریزی کنید.
• در بارهٔ واکسین‌های موجود در منطقهٔ خود، مانند واکسین بیماری میکسوماتوز و بیماری خونریزی‌دهندهٔ خرگوش، پرسان کنید.
• عقیم‌سازی را در نظر بگیرید، زیرا می‌تواند برخی مشکلات سلامتی و رفتاری را کاهش دهد.
• فضای زندگی را پاک، خشک و در حرارت مناسب نگه دارید.
• خوراک روزانه و مدفوع را به عنوان نشانه‌های هشدار زودهنگام زیر نظر داشته باشید.

خرگوش هیمالیایی به محفظه‌ای نیاز دارد که به اندازهٔ کافی بزرگ باشد تا بتواند کاملاً دراز بکشد، روی پاهای عقب بایستد و چند جهش بزند. یک محوطهٔ بزرگ، قفس تمرینی فراخ یا اتاق آماده‌شده برای خرگوش، بهتر از قفس سنتی کوچک عمل می‌کند. در هر حالت، خرگوش باید روزانه زمانی هم در فضای بزرگ‌تر برای حرکت آزاد داشته باشد. کف محفظه باید سخت و صاف باشد، نه سیمی، زیرا سیم می‌تواند به پاها آسیب برساند.

فهرست آماده‌سازی

• محوطه یا اتاق بزرگ آماده‌شده برای خرگوش با کف سخت.
• پناهگاه یا فضای پوشیده‌ای که خرگوش بتواند در آن پناه ببرد و احساس امنیت کند.
• کاسه یا بطری سنگین آب و یک ظرف علوفه.
• ظرف توالت در گوشه‌ای مشخص با خاک کاغذی.
• اسباب‌بازی‌های جویدنی و تونل برای سرگرمی.
• تهویهٔ خوب بدون جریان هوای مستقیم روی خرگوش.

خرگوش هیمالیایی در سنین پایین به بلوغ جنسی می‌رسد. نسل‌های کوچک‌اندام معمولاً زودتر از نسل‌های بزرگ‌تر بالغ می‌شوند و خرگوش‌های ماده و نر این نسل می‌توانند در حدود چهار تا پنج ماهگی آمادهٔ جفت‌گیری باشند. پرورش‌دهندگان مسئول تا زمانی که خرگوش کاملاً رشد کرده و در وضعیت خوبی باشد، صبر می‌کنند و سپس آن را جفت می‌کنند.

جفت‌گیری کوتاه است و تخمک‌گذاری در خرگوش ماده با عمل جفت‌گیری برانگیخته می‌شود، نه با یک چرخهٔ منظم. دورهٔ حاملگی حدود ۲۸ تا ۳۱ روز طول می‌کشد. با نزدیک‌شدن زمان زایمان، خرگوش ماده موی خود را می‌کند و برای خود آشیانه می‌سازد. در هفتهٔ پایانی حاملگی باید جعبهٔ آشیانه با بستر علوفه در اختیارش گذاشته شود.

اندازهٔ بچه‌ها در این نسل معمولاً کم تا متوسط است و اغلب بین دو تا شش بچه به دنیا می‌آید. بچه‌خرگوش‌ها هنگام تولد بدون مو، کور و کاملاً وابسته به مادر هستند. مادر معمولاً یک یا دو بار در روز به بچه‌ها شیر می‌دهد که کاملاً طبیعی است و به معنای بی‌توجهی او به بچه‌ها نیست.

بچه‌خرگوش‌ها در حدود روز دهم چشمانشان را باز می‌کنند و ظرف چند هفته شروع به چشیدن علوفه و دانهٔ فشرده می‌کنند. از شیرگیری در حدود شش تا هشت هفتگی انجام می‌شود و پس از آن بچه‌ها می‌توانند به محفظهٔ جداگانهٔ خود منتقل شوند. رنگ نقطه‌ها همراه با رشد بچه‌ها شکل می‌گیرد، به همین علت نوزادان ممکن است بسیار روشن‌تر از آنچه در بزرگ‌سالی خواهند شد، به نظر برسند.