هاوانا

هاوانا خرگوشی کوچک و اهلی است که وزنش تقریباً بین 2 تا 3 کیلوگرام (4.5 تا 6.5 پوند) قرار دارد. پوستین آن کوتاه و متراکم است و برق طبیعی بلندی دارد که بسیاری از نگهدارندگان آن را ویژگی اصلی این نژاد می‌دانند. بدنش فشرده و گرد است، پایین و نزدیک به زمین قرار می‌گیرد، سرش پهن است و گوش‌هایش کوتاه تا متوسط و ایستاده‌اند.

این نژاد آرام و خوش‌خو است. خرگوش‌های هاوانا دست‌کاری را خوب تحمل می‌کنند و پس از آشنایی با یک نفر زود آرام می‌گیرند؛ به همین دلیل برای کسانی که برای نخستین‌بار خرگوش نگه می‌دارند و برای خانواده‌هایی که اطفال‌شان به‌اندازه کافی بزرگ شده‌اند تا با یک حیوان کوچک به‌آرامی رفتار کنند، گزینه رایجی به شمار می‌رود.

با آنکه نامش هاوانا است، این نژاد هیچ ارتباطی به کیوبا ندارد. این خرگوش در هالند پرورش یافته و نامش برگرفته از شباهت رنگ چاکلیتی اصلی پوستینش به رنگ سگارهای هاوانا یا پوستین خرگوش قهوه‌ای هاوانا است.

این نژاد برای چه کسانی مناسب است

هاوانا برای نگهدارندگانی مناسب است که به‌جای حیوان خانگی پرانرژی، همدمی آرام و قابل کنترل می‌خواهند. اندازه کوچک آن هزینه لانه و خوراک را پایین نگه می‌دارد و خوی آرامش دست‌کاری روزمره را کم‌دردسر می‌سازد. کسانی که از آرایش پوستین لذت می‌برند و خرگوشی با پوستین چشمگیر می‌خواهند نیز با این نژاد سازگارند، همچنان کسانی که قصد شرکت در نمایش‌ها را دارند، زیرا این نژاد نزد انجمن‌های بزرگ پرورش خرگوش به رسمیت شناخته شده است.

ریشه هاوانا به سال 1898 در هالند برمی‌گردد. یک دسته بچه که نزد یک پرورش‌دهنده هالندی در نزدیکی اوترخت به دنیا آمد، بچه‌ای با پوستین چاکلیتی تیره و غیرمعمول داشت که برقی قوی می‌زد. پرورش‌دهندگان در سال‌های بعد کوشیدند این رنگ و کیفیت پوستین را تثبیت کنند.

این نژاد در اوایل سده بیستم به انگلستان رسید، جایی که بیشتر پرورش یافت و رنگ چاکلیتی با گونه‌های دیگر همراه شد. پرورش‌دهندگان بریتانیایی سهم زیادی در استندردسازی شکل بدن و پوستین این نژاد داشتند.

هاوانا در اوایل سده بیستم به ایالات متحده امریکا رسید. انجمن پرورش‌دهندگان خرگوش امریکا این نژاد را به رسمیت می‌شناسد و در طول چند دهه گونه‌های رنگی گوناگونی از جمله چاکلیتی، سیاه، آبی، خال‌دار و بنفش کمرنگ پذیرفته شده‌اند.

در سراسر تاریخش، هاوانا به خاطر عمق و برق پوستینش ارزش داشته و در پرورش نژادهای دیگری که بعدها پدید آمدند اثر گذاشته است. این نژاد هنوز هم بیشتر در نمایش‌های خرگوش و به‌عنوان همدم خانگی حضور دارد تا یک حیوان تولیدی تجارتی.

بدن هاوانا کوتاه و فشرده است و پایین و نزدیک به زمین قرار می‌گیرد. شانه‌ها، میان‌تنه و قسمت عقبی بدن گرد و متناسب‌اند و از هر زاویه نمایی صاف و یکدست می‌دهند. سرش پهن است و روی گردنی کوتاه نزدیک به بدن نشسته، و گوش‌هایش کوتاه تا متوسط‌اند و ایستاده نگه داشته می‌شوند.

پوستین و رنگ‌ها

پوستین مهم‌ترین ویژگی این نژاد است. کوتاه و متراکم است و بافتی برگردنده دارد، یعنی وقتی برخلاف جهت طبیعی‌اش نوازش شود، دوباره به حالت اولش برمی‌گردد. این پوستین برقی طبیعی دارد که در مقایسه با بیشتر نژادهای دیگر برجسته‌تر است. رنگ اصلی و شناخته‌شده‌ترین آن چاکلیتی تیره است، و گونه‌های به‌رسمیت‌شناخته‌شده دیگر شامل سیاه، آبی، بنفش کمرنگ و الگوی خال‌دار می‌شوند. رنگ چشم معمولاً با پوستین هم‌خوانی دارد و در خرگوش‌های چاکلیتی گاهی در نور کم درخششی یاقوتی‌رنگ دیده می‌شود.

هاوانا خویی آرام و یکدست دارد. یکی از رام‌ترین نژادهای خرگوش است و معمولاً پس از آشنایی با نگهدارنده، بلند کردن و در آغوش گرفتن را می‌پذیرد. همین آرامش، مراقبت روزمره و بررسی سلامتی را نسبت به نژادهای رمنده‌تر آسان‌تر می‌سازد.

هاوانایی که به‌خوبی جامعه‌پذیر شده، با اعضای خانواده مهربان است و ممکن است خودش به دنبال توجه بیاید، نزدیک بنشیند یا برای نوازش خودش را جلو بکشد. در برابر افراد ناآشنا نخست کمی محتاط است اما به‌ندرت پرخاشگری می‌کند و با آشنایی بیشتر آرام می‌گیرد. در کنار خرگوش‌های دیگر می‌تواند در یک جفت یا گروه دلبسته زندگی کند، هرچند آشناسازی باید آهسته و زیر نظارت باشد و خرگوش‌های عقیم‌نشده ممکن است بر سر برتری رقابت کنند.

هاوانا هم مانند همه خرگوش‌ها یک حیوان شکار است و از صدا یا حرکت ناگهانی می‌ترسد. دست‌کاری آرام، برنامه قابل پیش‌بینی و فضای امن به آرام ماندنش کمک می‌کند. باید به اطفال آموخته شود که در سطح زمین کنار خرگوش بنشینند نه اینکه آن را بلند کنند، زیرا خرگوش ترسیده ممکن است لگد بزند و به خودش آسیب برساند.

هاوانا در مقایسه با معیارهای خرگوش‌داری، نژادی کم‌توقع است، اما باز هم به آرایش منظم، فعالیت روزانه و محیطی امن نیاز دارد.

آرایش پوستین

• هفته‌ای یک‌بار با برس نرم پوستین را برس بزنید تا موهای ریخته پاک شود و برق پوستین حفظ بماند.
• در فصل‌های بهار و خزان که ریزش پوستین بیشتر می‌شود، برس‌کشی را زیادتر کنید.
• ناخن‌ها را هر چند هفته یک‌بار بررسی کنید و در صورت بلند شدن کوتاه‌شان کنید.
• در هر نوبت آرایش، گوش‌ها و ناحیه زیر دُم را بررسی کنید.
• خرگوش را حمام ندهید؛ به‌جای آن، پوستین آلوده را با پارچه نمناک پاک کنید.

تحرک و ورزش

• هر روز دست‌کم 3 تا 4 ساعت زمان زیر نظارت بیرون از قفس در نظر بگیرید.
• محوطه یا اتاقی امن و بدون سیم و گیاه زهری برای خرگوش آماده کنید.
• تونل، جعبه مقوایی و اسباب‌بازی‌های جویدنی بدهید تا حرکت طبیعی‌اش تشویق شود.
• فضای ورزش را از حیوانات دیگر و راه‌های فرار محافظت کنید.

محیط زندگی

هاوانا در فضایی آرام، بدون کوران و با دمای مناسب بهترین حالت را دارد. خرگوش‌ها سرما را بهتر از گرما تحمل می‌کنند و دمای بالاتر از 27 درجه سانتی‌گراد (80 فارنهایت) خطر گرمازدگی را بالا می‌برد. محل زندگی را دور از نور مستقیم آفتاب و جاهای پرسروصدا و پررفت‌وآمد نگه دارید.

علف خشک اساس خوراک سالم هاوانا است و باید حدود 80 درصد خوراک روزانه‌اش را تشکیل دهد. علف خشک تیموتی یا انواع دیگر علف، به‌صورت نامحدود، دستگاه گوارش را فعال نگه می‌دارد و دندان‌هایی را که پیوسته رشد می‌کنند می‌ساید. آب تازه باید همیشه در دسترس باشد. مقدار اندازه‌گیری‌شده دانه ساده و سهم روزانه سبزیجات برگ‌دار، خوراک را کامل می‌کند.

خوراکی‌های اضافی و مکمل‌ها

خرگوش بالغ و سالمی که علف و سبزی خوب می‌خورد به‌ندرت به مکمل نیاز دارد. خوراکی‌های اضافی را کم بدهید: یک تکه کوچک هویج، سیب (بدون دانه) یا چند گیاه دارویی یک یا دو بار در هفته کافی است. از قطره‌های یوغورتی تجارتی و مخلوط دانه‌ها که سرشار از شکر و نشاسته‌اند خودداری کنید، زیرا به چاقی و مشکلات دندان دامن می‌زنند.

هاوانا نژادی نسبتاً تنومند است و معمولاً بین 5 تا 8 سال عمر می‌کند. بیشتر مشکلات سلامتی آن همان مشکلاتی است که همه خرگوش‌ها با آن روبه‌رو می‌شوند و با خوراک برپایه علف خشک، لانه پاک و دست‌کاری منظمی که تغییرات را زود نشان می‌دهد، تا حد زیادی پیشگیری‌پذیر است. خرگوشی که خوردن یا دفع مدفوع را متوقف کند، نیاز فوری به داکتر حیوانات دارد، زیرا دستگاه گوارشش می‌تواند در عرض چند ساعت از کار بایستد.

مراقبت پیشگیرانه

• علف خشک نامحدود بدهید تا سلامت دندان و گوارش حفظ شود.
• وزن خرگوش را به‌طور منظم بررسی کنید تا کاهش یا افزایش تدریجی آن را زود متوجه شوید.
• لانه را پاک و خشک نگه دارید تا از حمله مگس، به‌ویژه در ماه‌های گرم، جلوگیری شود.
• درباره واکسین‌های موجود در منطقه‌تان، مانند واکسین میکسوماتوز و بیماری خونریزی‌دهنده خرگوش، از داکتر حیوانات بپرسید.
• هر سال یک بررسی سلامتی نزد داکتری که با خرگوش آشنایی دارد انجام دهید.

هاوانا به قفسی نیاز دارد که در آن بتواند کاملاً راست بایستد، خودش را دراز کند و چند جهش بزند. کمترین اندازه پیشنهادی برای قفس یک خرگوش کوچک حدود 1.1 متر مربع (12 فوت مربع) است که باید با یک محوطه ورزشی وصل باشد. کف محکم از پاهای خرگوش محافظت می‌کند، زیرا کف‌های سیمی می‌توانند باعث زخم کف پا شوند. این نژاد می‌تواند در داخل خانه یا در قفس بیرونی سرپوشیده زندگی کند، به شرطی که از گرمای شدید، رطوبت و حیوانات درنده دور نگه داشته شود.

فهرست آماده‌سازی لانه

• قفس یا لانه فراخ با کف محکم.
• چوکات علف خشک و ظرف خوراک سنگین که واژگون نشود.
• بوتل یا ظرف آب که هر روز بررسی و پر شود.
• سینی بستر در گوشه‌ای مشخص گذاشته شود.
• جعبه پناهگاه یا تونل برای احساس امنیت.
• اسباب‌بازی‌های جویدنی برای سلامت دندان و کاهش کسالت.

هاوانا در حدود 5 تا 6 ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسد، هرچند بسیاری از پرورش‌دهندگان صبر می‌کنند تا ماده کاملاً رشد کند پیش از نخستین زایمانش. خرگوش‌ها از نوع تخمک‌گذاری القایی‌اند، به همین دلیل ماده را به قفس نر می‌برند نه برعکس، که این کار پرخاشگری قلمرویی را کم می‌کند. حاملگی حدود 31 روز طول می‌کشد.

ماده کمی پیش از زایمان از علف خشک و موی خودش لانه‌ای می‌سازد. هر دسته معمولاً 4 تا 6 بچه دارد که بی‌مو و با چشمان بسته به دنیا می‌آیند. مادر تنها یک یا دو بار در روز شیر می‌دهد که طبیعی است، و بچه‌ها حدود روز دهم چشم باز می‌کنند. از شیر گرفتن در حدود 6 تا 8 هفتگی انجام می‌شود.

پرورش باید مسئولانه انجام شود. ماده به فضای آرام برای لانه‌سازی، خوراک اضافی در دوران حاملگی و شیردهی، و محافظت از مزاحمت نیاز دارد. کسانی که قصد پرورش ندارند بهتر است خرگوش خانگی‌شان را عقیم کنند، که این کار خطر سرطان‌های تولیدمثلی را نیز کم می‌کند و رفتارهای ناشی از هورمون را کاهش می‌دهد.