هلندی

خرگوش هلندی یکی از کهن‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نژادهای خرگوش اهلی به شمار می‌رود. این خرگوش جثهٔ خرد و بدن متراکم و گردی دارد و نقش رنگی‌اش آن‌قدر مشخص است که به آسانی از نژادهای دیگر بازشناخته می‌شود: نیم جلوی بدن و صورتش سفید است و با یک «زین» رنگی روی قسمت عقب و گونه‌های رنگی از هم جدا می‌شود، درحالی‌که نواری سفید از بینی تا بالای سر امتداد دارد. این نقش آن‌قدر یکدست است که اغلب برای توضیح نشان‌های رنگی در سایر خرگوش‌ها نیز به کار می‌رود.

خرگوش‌های هلندی بالغ معمولاً بین 1.5 تا 2.5 کیلوگرام (تقریباً 3.5 تا 5.5 پوند) وزن دارند. ارزش این نژاد کمتر به اندازه یا کرک آن بستگی دارد و بیشتر به خوی متعادلش. خرگوش‌های هلندی به گونهٔ عموم دوستانه، ملایم و آرام اند و دست‌گیری را به خوبی تحمل می‌کنند؛ همین ویژگی یکی از دلایلی است که فامیل‌های دارای اطفال این نژاد را زیاد نگه می‌دارند.

خاستگاه این نژاد هلند است و بعدتر در سدهٔ نزدهم در انگلستان پرورش و اصلاح یافت. این خرگوش هنوز هم از طریق پرورش‌دهندگان و مراکز نجات حیوانات به آسانی در دسترس است و در نمایشگاه‌های خرگوش حضوری آشنا دارد.

چه کسانی برای این نژاد مناسب اند

خرگوش هلندی به کار نگه‌دارندگانی می‌آید که یک خرگوش خرد، قابل مدیریت و با خوی پایدار می‌خواهند. خوی آرام آن گزینهٔ معقولی برای کسانی می‌سازد که برای نخستین‌بار خرگوش نگه می‌دارند، و همچنان برای فامیل‌ها، به شرطی که اطفال زیر نظارت باشند و دست‌گیری ملایم را بیاموزند. مانند همهٔ خرگوش‌ها، این نژاد نیز به توجه روزانه، فضای کافی برای تحرک و همراهی ضرورت دارد، پس بیشتر به کار کسانی می‌آید که وقت لازم را می‌گذارند، نه آن‌هایی که یک حیوان کم‌تماس می‌خواهند.

نام خرگوش هلندی برگرفته از کشور هلند است، جایی که خرگوش‌هایی با نقش رنگی مشابه نگه‌داری و دادوستد می‌شدند. در سدهٔ نزدهم، شمار زیادی خرگوش از خشکهٔ اروپا به بازار گوشت انگلستان انتقال می‌یافت. در میان همین محموله‌ها، حیواناتی با نقش نواری دورنگه وجود داشتند که بعدها اساس این نژاد شدند.

پرورش‌دهندگان انگلیسی با گزینش دقیق روی نقش رنگی و بدن متراکم، این خرگوش را در میانه تا اواخر سدهٔ نزدهم به حیوانی یکدست برای نمایش بدل کردند. این نژاد در زمرهٔ نخستین گونه‌هایی بود که همزمان با سازمان‌یافتن نمایشگاه‌ها و کلوپ‌های خرگوش در بریتانیا به رسمیت شناخته شد.

از انگلستان، خرگوش هلندی به کشورهای دیگر رسید و یکی از پرنگه‌داری‌ترین نژادها در سطح جهان گردید. در بخش بزرگی از سدهٔ بیستم، این نژاد در ردیف محبوب‌ترین خرگوش‌های نمایشی جا داشت، پیش از آنکه نژادهای تازه‌تر جای آن را تنگ کنند.

امروز خرگوش هلندی هم به عنوان خرگوش نمایشی نگه‌داری می‌شود، که دقت نقش رنگی‌اش زیر نگاه داوران قرار می‌گیرد، و هم به عنوان یک همراه خانگی. سابقهٔ طولانی گزینش هدفمند برای خوی و ظاهر، حیوانی به میان آورده که هم از نگاه شکل و هم از نگاه رفتار قابل پیش‌بینی است.

بدن خرگوش هلندی کوتاه، متراکم و کاملاً گرد است؛ سر آن پهن، گوش‌هایش ایستاده و به اندازهٔ متوسط، و پاهایش کوتاه و قوی اند. ویژگی اصلی این نژاد بیش از ساختار بدنش، نقش رنگی آن است. نیم جلوی بدن، سینه، پاهای پیش و نواری روی صورت سفید اند، حال آنکه بخش عقب بدن (زین) و گونه‌ها رنگ یکدست دارند. نوک پاهای عقب هم نشان‌های سفیدی به نام «استاپ» دارند.

این نقش متقارن است و در خرگوش‌های نمایشی، مرز میان بخش سفید و رنگی از نگاه وضوح و جاگیری یکدست داوری می‌شود.

کرک و رنگ‌ها

کرک این خرگوش کوتاه و متراکم است و بافت «فلای‌بک» دارد، یعنی وقتی برخلاف جهت رشدش نوازش شود، به زودی به حالت اول برمی‌گردد. این کرک به آرایش چندانی ضرورت ندارد. بخش‌های رنگی در چند گونهٔ شناخته‌شده در کنار زمینهٔ سفید دیده می‌شوند که سیاه، آبی، چاکلیتی، خاکستری (آگوتی)، فولادی و لاک‌پشتی از جملهٔ آن‌ها اند. در همهٔ گونه‌ها، بخش‌های سفید باید کاملاً پاک بمانند، و تضاد میان دو رنگ بخشی از نقش صحیح نژاد شمرده می‌شود.

خرگوش هلندی به عنوان یکی از خونسردترین نژادهای خرگوش شهرت دارد. بیشتر افراد این نژاد دوستانه، ملایم و آرام اند و به آسانی با روال زندگی فامیل خو می‌گیرند. آن‌ها دست‌گیری منظم را بهتر از بسیاری نژادهای دیگر می‌پذیرند، و همین یکی از دلایلی است که این نژاد را برای فامیل‌ها توصیه می‌کنند.

یک خرگوش هلندی که به خوبی جامعه‌پذیر شده، در کنار اعضای فامیل کنجکاو است و در دوره‌های فعالیتش، یعنی اوایل صبح و شام، بیشتر تعامل نشان می‌دهد. در برابر افراد ناآشنا، معمولاً در آغاز محتاط‌تر است و ممکن است به زمان نیاز داشته باشد تا نزدیک شود. مانند همهٔ خرگوش‌ها، این حیوان هم شکار طبیعی محسوب می‌شود، از این رو حرکات ناگهانی و صداهای بلند می‌تواند آن را بترساند؛ دست‌گیری آرام و قابل پیش‌بینی اعتماد آن را می‌سازد.

در کنار سایر حیوانات خانگی، خرگوش هلندی می‌تواند همرای یک خرگوش هم‌پیوند زندگی کند و شاید با گربه یا سگ آرام و غیرشکارگر هم بسازد، هرچند آشناسازی باید آهسته و زیر نظارت انجام شود. باید به اطفال آموخت که بدن خرگوش را از زیر نگه دارند و در سطح زمین با او بازی کنند، نه اینکه پیوسته بلندش کنند.

خرگوش هلندی از نگاه آرایش کرک، نژادی کم‌توقع است، ولی مانند همهٔ خرگوش‌ها، به مراقبت پیوستهٔ روزانه، فضا و همراهی ضرورت دارد.

آرایش

• کرک را هفته‌ای یک‌بار برس بزنید تا موی اضافی برداشته شود و از بلعیدن آن جلوگیری گردد
• در فصل ریزش کرک، دفعات برس‌زدن را به چند بار در هفته برسانید
• ناخن‌ها را هر 6 تا 8 هفته یک‌بار بررسی و کوتاه کنید
• گوش‌ها و دندان‌ها را به گونهٔ منظم بررسی کنید، زیرا دندان خرگوش پیوسته رشد می‌کند
• خرگوش را حمام ندهید؛ به‌جایش، کرک آلوده را به شکل موضعی پاک کنید

تحرک

• روزانه دست‌کم 3 تا 4 ساعت وقت بیرون از قفس، در یک فضای امن و آماده‌شده برای خرگوش، فراهم کنید
• تونل، جعبه و اسباب‌بازی‌های جویدنی برای فعالیت و سرگرمی بگذارید
• اجازه دهید آزادانه حرکت کند تا استخوان و ماهیچه‌اش سالم بماند

محیط نگه‌داری

خرگوش هلندی را در جایی بدون کوران هوا و با دمای پایدار نگه دارید. خرگوش‌ها سرما را بهتر از گرما تحمل می‌کنند و در دمای بالاتر از حدود 28 درجهٔ سانتی‌گراد (82 درجهٔ فارنهایت) در خطر قرار می‌گیرند. قفس را دور از تابش مستقیم آفتاب بگذارید و در هوای گرم سایه و تهویه فراهم کنید.

پایهٔ خوراک خرگوش هلندی، علف خشک نامحدود مانند تیموتی یا علف چمنزار است که باید همیشه در دسترس باشد. علف خشک فایبر لازم برای هضم سالم را می‌دهد و دندان‌هایی را که پیوسته رشد می‌کنند، می‌ساید. سبزیجات برگی تازه تنوع و مواد غذایی بیشتر می‌افزایند، و مقدار خرد دانهٔ فشردهٔ ساده تعادل خوراک را کامل می‌سازد. آب تازه باید همیشه در دسترس باشد.

تنقلات و مکمل‌ها

تنقلات باید تنها بخش خردی از خوراک روزانه باشند. تکه‌های خرد میوه یا زردک را می‌توان گاه‌گاهی داد، ولی خوراکی‌های شیرین به مقدار زیاد باکتری‌های معده را به هم می‌زند. خرگوشی که خوراکش بر پایهٔ علف خشک همرای سبزی‌های گوناگون است، معمولاً به مکمل ضرورت ندارد. هر خوراک تازه را آهسته وارد کنید و مراقب مدفوع نرم یا کاهش اشتها باشید.

خرگوش هلندی به طور کل نژادی تنومند است و عمر معمولی‌اش 5 تا 8 سال است، گاهی هم با مراقبت خوب بیشتر. بیشتر نگرانی‌های صحی آن میان همهٔ خرگوش‌های خانگی مشترک است و بیشتر به خوراک، سایش دندان و هاضمه بر می‌گردد تا نقص خاص این نژاد. خوراکی پرفایبر و بر پایهٔ علف خشک از رایج‌ترین مشکلات جلوگیری می‌کند.

مراقبت پیشگیرانه

• علف خشک نامحدود بدهید تا دندان و معده سالم بماند
• پیش از پیدا شدن مشکل، یک داکتر باتجربه در امور خرگوش پیدا کنید
• خرگوش را عقیم کنید تا خطر سرطان‌های تولیدمثلی کم شود و رفتارش بهتر گردد
• قفس را پاک و بخش عقب را خشک نگه دارید تا از حملهٔ مگس جلوگیری شود
• خرگوش را به گونهٔ منظم وزن کنید تا کاهش تدریجی وزن زود شناسایی شود

خرگوش هلندی به قفسی ضرورت دارد که به‌قدر کافی بزرگ باشد تا بتواند دراز بکشد، بایستد و چند جهش بزند، همرای وقت روزانه در یک فضای تمرینی بزرگ‌تر. بسیاری از نگه‌دارندگان خرگوش را در داخل خانه، به عنوان بخشی از فامیل، نگه می‌دارند که آن را از شکارچیان و گرما یا سرمای شدید در امان نگه می‌دارد. نگه‌داری در بیرون باید در برابر شکارچی محکم، ضدآب‌وهوا و سایه‌دار باشد.

فضای زندگی باید کف سخت یا نرم برای محافظت از پا، یک جعبهٔ مخفی‌گاه، بخشی برای علف خشک، منبع آب و یک بخش تشناب داشته باشد، زیرا خرگوش‌ها را می‌توان به استفادهٔ تشناب عادت داد.

فهرست آماده‌سازی

• قفس فراخ و امن با کف سخت
• جعبهٔ مخفی‌گاه یا پناه‌گاه برای احساس امنیت
• ظرف تشناب با بستر کاغذی
• علف خشک و آب تازهٔ همیشگی
• اسباب‌بازی جویدنی و تونل برای سرگرمی
• سایه و تهویه برای هوای گرم

خرگوش‌های هلندی در حدود 4 تا 6 ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسند؛ نژادهای خردتر زودتر از نژادهای کلان بالغ می‌شوند. جفت‌گیری معمولاً با بردن مادۀ خرگوش به قفس نر انجام می‌شود، نه برعکس، زیرا ماده‌ها نسبت به قلمرو خود حساس اند. دورهٔ بارداری تقریباً 28 تا 31 روز طول می‌کشد.

مادۀ خرگوش پیش از زایمان با بستر و کرکی که از بدن خودش می‌کند، یک آشیانه می‌سازد. هر زاد معمولاً 4 تا 8 بچه دارد که بدون مو و با چشمان بسته به دنیا می‌آیند. مادۀ خرگوش معمولاً یک یا دو بار در روز شیر می‌دهد، پس آرام ماندن آشیانه از حضور پیوستهٔ او مهم‌تر است. بچه‌ها در حدود روز دهم چشمان‌شان را باز می‌کنند و طی چند هفته خوراک سخت را می‌آزمایند.

بچه‌ها معمولاً در سن 6 تا 8 هفتگی از شیر گرفته می‌شوند. پرورش برای نقش هلندی کار سختی است، چون بازتولید دقیق این نشان‌ها آسان نیست و حتی از والدین خوش‌نقش، بسیاری بچه‌های یک زاد به معیار نمایشگاهی نمی‌رسند. پرورش مسئولانه نیازمند برنامه‌ریزی برای سرنوشت هر حیوانی است که به دنیا می‌آید، و به همین سبب بسیاری نگه‌دارندگان ترجیح می‌دهند خرگوش خانگی‌شان را عقیم کنند.