موندن

موندین یک کبوتر اهلی است که در فرانسه به عنوان یک نسل مصرفی پرورش یافته و به خاطر بدن سنگین و خوی آرام و متعادل آن ارزش دارد. این نسل به گروه گستردهٔ کبوتران گوشتی و دوهدفه تعلق دارد، نه به کبوتران پرنده یا نسل‌های نمایشی پرواز بلند. کبوتران بالغ سینهٔ پهن و عمیق و اسکلیت سنگینی برای یک کبوتر دارند که به پرنده در حالت آرام یک شکل ستبر و گرد می‌بخشد.

این نسل ثابت و بی‌عجله به نظر می‌رسد. موندین‌ها معمولاً هنگام دست زدن آرام می‌نشینند و به ندرت در کبوترخانه دستپاچه می‌گردند، و همین یکی از دلایلی است که این پرنده انتخاب مطمئنی برای نگهدارندگانی می‌ماند که یک پرندهٔ آرام می‌خواهند. خصلت‌های آن معمولاً به صفت ملایم، آرام، خوش‌خو و رام توصیف می‌شود و این خوی در هر دو جنس یکسان است.

امروزه موندین بیشتر توسط علاقه‌مندان و نمایش‌دهندگان نگهداری می‌گردد تا کسانی که برای گوشت پرورش می‌دهند. این پرنده با کبوترخانهٔ مدیریت‌شده خوب سازگار می‌شود، با کبوتران دیگر خوب می‌سازد و همان مراقبت پایه‌ای را می‌طلبد که بیشتر نسل‌های اهلی کبوتر نیاز دارند: جای خواب پاک، خوراک غله‌ای، ریگدانه و آب تازه.

این نسل برای چه کسانی مناسب است

این نسل برای نگهدارندگانی مناسب است که یک کبوتر سنگین و آرام می‌خواهند که دست زدن و زندگی در کبوترخانه را بدون دردسر تحمل نماید. این پرنده برای نمایش‌دهندگان، پرورش‌دهندگان آماتوری که یک رگهٔ گوشتی یا دوهدفه می‌سازند، و برای تازه‌کاران نگهداری کبوتر که یک پرندهٔ آرام ترجیح می‌دهند مناسب است. این نسل پروازی یا مسابقه‌ای نیست، بناءً کسی که به دنبال کارایی هوایی است باید جای دیگری را جستجو نماید.

موندین از فرانسه سرچشمه می‌گیرد، جایی که به عنوان یک کبوتر مصرفی پرورش یافته است. مانند دیگر نسل‌های مصرفی فرانسوی، این پرنده در طول نسل‌ها از نگاه اندازهٔ بدن، سینهٔ پهن و عمیق و خوی باثباتی که نگهداری آن را به تعداد زیاد آسان می‌ساخت گزینش شده است. نام این نسل با خاستگاه فرانسوی آن و با گونهٔ کبوتر بزرگ سرمیزی که این کشور تولید می‌کرد پیوند دارد.

پرورش کبوتر مصرفی در فرانسه و مناطق همجوار آن بیشتر بر تولید چوچه‌کبوتر متمرکز بود، یعنی پرندگان جوانی که در سن چند هفتگی و پیش از پرواز گرفته می‌شدند. پرورش‌دهندگان پرندگانی را ترجیح می‌دادند که به سرعت رشد نموده و بر روی سینه وزن می‌گرفتند، و موندین بر همین اساس شکل گرفت. والدینِ آرامی که به گونهٔ مطمئن تخم را می‌نشستند و چوچه‌ها را می‌خوراندند نیز ارزشمند شمرده می‌شدند، امری که خوی ملایم این نسل را تقویت نمود.

از خاستگاه فرانسوی خود، این نسل توسط نگهدارندگان در کشورهای دیگر گرفته شد، جایی که هم برای سرمیز و هم برای نمایش پرورش یافت. با تغییر جهت نگهداری کبوتر به سوی علاقه‌مندی و نمایش، موندین همچنان به عنوان یک گونهٔ نمایشی شناخته‌شده باقی ماند که بر اساس اندازه، شکل بدن و وضعیت داوری می‌گردد.

امروزه موندین بیشتر توسط علاقه‌مندان و نمایش‌دهندگان نگهداری می‌شود. هدف اصلی مصرفی همچنان بخشی از هویت این نسل است، اما بیشتر پرندگان اکنون در کبوترخانه‌های مدیریت‌شده به عنوان حیوان خانگی، ذخیرهٔ پرورشی یا نمونهٔ نمایشی زندگی می‌کنند تا منبع گوشت تجارتی.

موندین ظاهر یک کبوتر مصرفی سنگین را دارد: بدنی بزرگ و ستبر، سینه‌ای پهن و عمیق، و در کل شکلی کوتاه و پُر. این پرنده با وضعیت تقریباً افقی می‌ایستد و سینهٔ گرد و پهنی را نشان می‌دهد که بازتاب‌دهندهٔ بدن گوشتی است که این نسل برای آن پرورش یافته است. سر آن نسبتاً بزرگ و صاف، منقار متوسط و ستبر، و پاها کوتاه و از هم فاصله‌دار است تا وزن بدن را حمل نماید.

پر و رنگ‌ها

پرها صاف و چسبیده به بدن قرار می‌گیرند و خط بیرونی پاکیزه‌ای می‌سازند که سینهٔ پهن را به نمایش می‌گذارد. موندین در چندین رنگ دیده می‌شود، از جمله سفید یکدست، سیاه، آبی، سرخ و خاکی، و در برخی رگه‌ها هم پرندگان تک‌رنگ و هم پرندگان خالدار به چشم می‌خورد. وضعیت پر بخشی از داوری نمایشی است، بناءً پرندگان خوب نگهداری‌شده پرهای براق و بدون شکستگی با جلای خوب روی گردن نشان می‌دهند.

موندین به خوی سهل و آرام خود شناخته شده است. این پرندگان ملایم، آرام، خوش‌خو و رام‌اند و دست زدن را بهتر از بسیاری نسل‌های سبک‌تر و بی‌قرارتر تحمل می‌کنند. در کبوترخانه، آن‌ها بیشتر آرام می‌نشینند تا این‌که به این‌سو و آن‌سو بدوند، و همین کارهای روزمره مانند نظافت، خوراک‌دهی و بررسی صحی را ساده می‌سازد.

با انسان‌ها، موندینی که به گونهٔ منظم دست زده می‌شود آرام و بی‌دغدغه می‌گردد، هرچند این پرنده در نهایت یک پرنده باقی می‌ماند نه یک حیوان خانگیِ در بغل، و به گونهٔ طبیعی مانند سگ یا گربه محبت‌آمیز نیست. در برابر افراد ناآشنا، این نسل در آغاز محتاط است، همان‌گونه که کبوتران به گونهٔ عموم چنین‌اند، اما گرایشی به دستپاچگی ندارد. با کبوتران دیگر، موندین صلح‌جو است و در کبوترخانهٔ مشترک خوب می‌آمیزد، با همان کشمکش خفیف معمول بر سر لانه در فصل پرورش. این پرنده سنگین است و برای پرواز پیوسته ساخته نشده، بناءً وقت بیشتری را در راه رفتن و نشستن می‌گذراند تا چرخ زدن در هوا.

مراقبت روزمره از موندین از شیوهٔ معمول نگهداری کبوتر اهلی پیروی می‌کند. اولویت‌ها عبارت‌اند از کبوترخانهٔ خشک و بدون جریان هوای مستقیم، خوراک و آب پاک هر روزه، و نظافت منظم برای کنترل فضله و رطوبت.

نظافت

• یک یا دو بار در هفته یک حمام کم‌عمق از آب پاک فراهم نمایید تا پرنده بتواند پرهای خود را بشوید.
• لانه‌ها و میله‌های نشیمن را پاک نگه دارید تا وضعیت پر محافظت گردد.
• پاها و ناخن‌ها را به گونهٔ دوره‌ای بررسی نمایید؛ ناخن‌های بلندشده را با احتیاط کوتاه نمایید.
• مقعد و پرها را از نگاه نشانه‌های کنه یا شپش زیر نظر بگیرید و در صورت نیاز کبوترخانه را تداوی نمایید.

تمرین

• فضا برای راه رفتن، کش‌وقوس دادن و پرواز کوتاه میان میله‌های نشیمن فراهم نمایید؛ این نسل سنگین است و پرنده‌ای قوی برای پرواز نیست.
• یک باغ‌پرندهٔ باز یا فضای پروازیِ محفوظ به پرندگان اجازه می‌دهد بدون خطر پرواز آزاد حرکت کنند.
• از واداشتن پرنده به پرواز طولانی بپرهیزید؛ این یک نسل مصرفی است، نه یک پرندهٔ نمایشی در پرواز.

محیط

موندین‌ها را در یک کبوترخانهٔ محفوظ با میله‌های نشیمن مطمئن و لانه‌های جداگانه برای جفت‌های پرورشی نگه دارید. کبوترخانه باید خشک، هوادار بدون جریان مستقیم هوا، و محفوظ از موش، گربه و پرندگان شکاری بماند. یک منبع پیوستهٔ ریگدانه و آب آشامیدنی پاک در ظرف‌هایی که پرندگان نمی‌توانند آلوده نمایند فراهم کنید.

موندین یک رژیم معمول کبوتر را می‌خورد که بر اساس غلات و حبوبات ساخته شده، مانند ترکیبی از ذرت، گندم، سرغم، متر و دانه‌های دیگر. یک ترکیب تجارتی کبوتر که برای پرندگان مصرفی یا پرورشی ساخته شده بیشتر نیازها را پوره می‌نماید. از آن‌جایی که این یک نسل سنگین است، جیرهٔ سنجیده بدهید نه این‌که خوراک همیشه در دسترس بماند، تا پرندگان بدون فربه شدن در وضعیت خوب بمانند. ریگدانهٔ سخت و نامحلول باید همیشه در دسترس باشد تا غله در چینه‌دان خرد گردد، و بسیاری از نگهدارندگان همچنان یک سنگ معدنی یا منبع کلسیم نیز فراهم می‌نمایند.

تنقلات و مکمل‌ها

مقدار کمی از دانه‌های بی‌خطر مانند دانهٔ شاهدانه یا دانهٔ قناری را می‌توان به عنوان تنقلات استفاده نمود، به ویژه برای آرام کردن یا آموزش پرندگان، اما این‌ها باید بخش کوچکی از رژیم بمانند. در فصل پرورش و پرریزی، یک ترکیب با پروتین بالاتر و دسترسی مطمئن به ریگدانه و منبع کلسیم از تخم‌گذاری، رشد چوچه و بازروییدن پر پشتیبانی می‌نماید. آب پاک باید هر روز تعویض گردد و از فضله عاری بماند.

موندین در صورت نگهداری و خوراک‌دهی خوب، کبوتری قوی و به گونهٔ عموم سالم است. طول عمر معمول آن ۸ الی ۱۲ سال است، و پرندگانی که در کبوترخانه‌های پاک و خشک با خوراک خوب نگهداری می‌شوند می‌توانند به بالاترین حد این دامنه برسند. بیشتر مشکلات صحی در این نسل همان شرایط معمول کبوتران اهلی‌اند نه چیزی خاص موندین، و بسیاری از آن‌ها با نظافت کبوترخانه و بررسی‌های منظم قابل پیش‌گیری‌اند. چون این نسل سنگین است، پرندگان باید در وزن کاری نگه داشته شوند نه این‌که اجازه یابند فربه گردند.

مراقبت پیشگیرانه

• کبوترخانه را خشک، هوادار و به گونهٔ منظم پاک نگه دارید تا بیماری و انگل محدود بماند.
• هر روز آب تازه و خوراک سالم فراهم نمایید.
• کرم‌زدایی و تداوی انگل‌های خارجی را بر اساس یک برنامهٔ منظم انجام دهید.
• در برابر بیماری‌های محلی مانند پارامیکسوویروس، جایی که این کار معمول است، واکسین نمایید.
• پرندگان تازه یا برگشته را پیش از افزودن به کبوترخانهٔ اصلی قرنطین نمایید.

آموزش یک موندین بیشتر بر رام‌سازی و مدیریت کبوترخانه متمرکز است تا پرواز. خوی رام این نسل آن را یکی از آسان‌ترین کبوتران برای آرام‌سازی می‌سازد: پرندگانی که به گونهٔ ملایم و مکرر دست زده می‌شوند، به بلند شدن، بررسی و جابه‌جایی بدون فشار روانی خو می‌گیرند. این شیوهٔ آرام دست زدن بیشتر برای بررسی‌های صحی منظم، برای نمایش و برای ادارهٔ جفت‌های پرورشی اهمیت دارد. موندین سنگین است و پرندهٔ قوی یا بازگشت‌کننده به خانه نیست، بناءً مانند نسل‌های سبک برای مسابقه یا پرواز بازگشتی آموزش داده نمی‌گردد.

پایه‌ها

۱. اجازه دهید پرندگان تازه پیش از دست زدن زیاد، چند روز در کبوترخانه آرام گیرند. ۲. با آرامش و در همان ساعت‌های هر روز نزدیک شوید تا پرنده روال را یاد بگیرد. ۳. پیش از بلند کردن پرنده، یک دانهٔ کوچک تنقلاتی از دست خود بدهید تا اعتماد بسازید. ۴. هنگام بلند کردن پرنده، بدن آن را با هر دو دست حمایت نمایید و بال‌ها را بسته نگه دارید. ۵. جلسه‌های آغازین را کوتاه و آرام نگه دارید و پیش از این‌که پرنده تحت فشار قرار گیرد، آن را پایان دهید. ۶. این کار را هر روز تکرار نمایید تا دست زدن برای پرنده عادی گردد و آرام بماند.

موندین در یک کبوترخانه نگهداری می‌شود، که جای‌گزینی معمول کبوتران اهلی است. کبوترخانه باید خشک، هوادار بدون جریان مستقیم هوا، و به گونهٔ کامل در برابر شکارچیان و آفات محفوظ باشد. چون این یک نسل سنگین است که قوی پرواز نمی‌کند، از میله‌های نشیمن پایین و مستحکم و دسترسی آسان میان سطح‌ها به جای پرش‌های بلند سود می‌برد. هر جفت پرورشی به لانهٔ خود نیاز دارد تا پرندگان بتوانند بدون ازدحام جفت شوند، لانه بسازند و چوچه بپرورانند.

فهرست آماده‌سازی

• دیوار، سقف و سیم محفوظ از شکارچی برای بیرون نگه داشتن موش، گربه و پرندگان شکاری.
• داخل خشک و هوادار بدون جریان مستقیم هوا بر پرندگان.
• میله‌های نشیمن پایین و پهن و یک لانه برای هر جفت.
• ریگدانه، آب تازه و منبع کلسیم به گونهٔ پیوسته.
• یک حمام کم‌عمق که به گونهٔ منظم برای شستشو فراهم گردد.
• یک کف آسان‌پاک و یک روال برای برداشتن فضله.

موندین‌ها، مانند دیگر کبوتران اهلی، معمولاً چوچه‌های خود را می‌پرورانند، بناءً بیشتر چوچه‌کشی زیر والدین صورت می‌گیرد نه در ماشین. یک ماده معمولاً دو تخم را با فاصلهٔ چند روز می‌گذارد، و هر دو والد در خوابانیدن سهم می‌گیرند: نر اغلب روز را می‌نشیند و ماده شب را. تخم‌ها پس از حدود ۱۷ الی ۱۹ روز باز می‌شوند. در روزهای نخست، چوچه‌ها با شیر چینه‌دان خوراک داده می‌شوند، که ترشحی غنی است که هر دو والد تولید می‌کنند، پیش از این‌که به غلهٔ نرم‌شده روی آورند. جایی که یک جفت نمی‌تواند چوچهٔ خود را بپروراند، تخم‌ها را می‌توان زیر کبوتران دیگر گذاشت یا با استفاده از دما و رطوبتِ آمده در جدول زیر به گونهٔ مصنوعی خوابانید.

گام‌های چوچه‌کشی

۱. اگر یک جفت سالم به گونهٔ مطمئن می‌نشیند، اجازه دهید والدین دسته‌تخم را بخوابانند. ۲. اگر به گونهٔ مصنوعی خوابانید می‌نمایید، دما و رطوبت را ثابت نگه دارید و تخم‌ها را چندین بار در روز بچرخانید. ۳. تخم‌ها را پس از حدود یک هفته با نور بررسی نمایید تا رشد آن‌ها معلوم گردد. ۴. برای ۲-۳ روز پایانی پیش از بازشدن مورد انتظار، چرخاندن را متوقف نمایید و رطوبت را افزایش دهید. ۵. چوچه‌های در حال بازشدن را بدون مزاحمت رها کنید؛ به آن‌ها در بیرون شدن از پوسته کمک نکنید. ۶. چوچه‌ها را نزد والدین خوراک‌دهنده یا کبوتران رضاعی برگردانید یا بگذارید تا شیر چینه‌دان دریافت نمایند.