شکم‌گنده

خوک شکم‌دار یک نژاد کوچک از خوک اهلی است که بیشتر به حیث حیوان خانگی نگهداری می‌شود، نه برای مقاصد مزرعه‌داری. این خوک با بدن کوتاه و متراکم، کمر خمیده و شکم آویزانی که نام نژاد از آن گرفته شده، شناخته می‌شود. خوک‌های بالغ این نژاد قد کوتاهی دارند و وزن‌شان به مراتب کمتر از خوک‌های تجارتی مزرعه است، هرچند اکثر صاحبان تازه‌کار انتظار ندارند که این حیوان تا این اندازه سنگین و قوی باشد.

این خوک‌ها باهوش اند و با کسانی که از آنها مراقبت می‌کنند رابطه نزدیک برقرار می‌کنند. آنها به نظم روزمره پاسخ می‌دهند، نام خود را یاد می‌گیرند و می‌توان به آنها آموزش داد که از یک ساحه مشخص برای رفع حاجت استفاده کنند یا به اشاره‌های ساده واکنش نشان دهند. این هوشمندی همراه با یک‌دندگی است، بنابراین خوکی که خسته یا کم‌تحریک باشد معمولاً با کندن زمین، هل دادن اشیا یا آزمودن حدود، خودش را سرگرم می‌سازد.

نگهداری خوک شکم‌دار یک تعهد درازمدت است. این حیوان با عمر ۱۲ تا ۱۸ سال تقریباً به اندازه یک سگ زندگی می‌کند و در تمام این مدت به فضا، خوراک مناسب و مراقبت پیوسته نیاز دارد.

این نژاد برای چه کسانی مناسب است

این نژاد برای صاحبانی مناسب است که فضای باز، وقت کافی برای تعامل روزمره و صبر لازم برای اداره یک حیوان باهوش و گاهی یک‌دنده را دارند. این خوک برای آپارتمان‌های کوچک، خانواده‌های پرمشغله بدون نظم ثابت یا کسی که انتظار یک حیوان خانگی کم‌زحمت را دارد، گزینه مناسبی نیست.

منشای دقیق خوک شکم‌دار به صورت رسمی ثبت نشده و هیچ ثبت‌خانه یا تاریخ بنیان‌گذاری واحدی برای آن تعیین نگردیده است. ریشه این نوع خوک به خوک‌های اهلی کوچک‌جثه جنوب شرق آسیا برمی‌گردد، جایی که برای نسل‌های متمادی در اطراف روستاها پرورش داده می‌شدند.

علاقه به نگهداری این خوک به عنوان حیوان خانگی در اواخر سده بیستم در کشورهای غربی افزایش یافت، زمانی که خوک‌های کوچک وارد و به عنوان حیوانات خانگی تازه معرفی و تبلیغ شدند. تقاضا به سرعت بالا رفت و این خوک‌ها به گستردگی پرورش و فروخته شدند.

بسیاری از خوک‌هایی که در آن دوره فروخته می‌شدند، بسیار کوچک‌تر از اندازه واقعی بزرگسالی‌شان معرفی می‌گردیدند. خریدارانی که انتظار داشتند حیوانی همیشه ریزجثه داشته باشند، اغلب با رشد خوک‌های‌شان به بزرگسالانی با وزن چندین برابر رقم وعده داده شده، غافلگیر می‌شدند. این نایکسانی میان انتظار و واقعیت باعث افزایش تعداد خوک‌هایی شد که صاحبان‌شان آنها را واگذار یا رهاسازی کردند.

امروزه خوک شکم‌دار توسط صاحبان باتجربه نگهداری می‌شود و مراکز نجات و پناهگاه‌های حیوانات از خوک‌هایی که خانه اولی‌شان برای نگهداری یک خوک بالغ آماده نبوده، پذیرایی می‌کنند. داشتن انتظارات واقع‌بینانه در باره اندازه بزرگسالی و طول عمر این خوک، اکنون بخش اساسی نگهداری مسئولانه است.

خوک شکم‌دار بدنی کوتاه و عمیق دارد که روی پاهای کوتاه قرار گرفته است. کمر آن به سمت پایین خمیدگی محسوسی دارد و شکم آویزان است، که در خوک‌های مسن یا دارای اضافه وزن گاهی نزدیک به زمین آویزان می‌شود. سر این خوک پهن است، با پوزه کوتاه، گوش‌های کوچک و راست، و چین‌های عمیق پوستی در اطراف صورت. برخلاف بسیاری از خوک‌های دیگر، دم آن راست است، نه حلقه‌ای.

با وجود نامی که به کوچکی اشاره دارد، خوک بالغ این نژاد حیوانی نسبتاً سنگین است. این خوک‌ها بدنی فشرده و عضلانی دارند و یک خوک بالغ سالم به مراتب سنگین‌تر از آن چیزی است که قد کوتاهش نشان می‌دهد.

مو و رنگ‌ها

موی این خوک کوتاه و زبر است، نه پرپشت، و پوست زیر آن اغلب دیده می‌شود. رنگ سیاه یکدست معمول است، همراه با رنگ سفید و لکه‌های ترکیبی سیاه و سفید. موی کم‌پشت محافظت چندانی در برابر آفتاب یا سرما فراهم نمی‌کند، بنابراین این خوک‌ها در تابستان به سایه و در زمستان به یک پناه‌گاه گرم و بدون جریان هوا نیاز دارند.

خوک‌های شکم‌دار نسبت به صاحبان‌شان محبت نشان می‌دهند و اغلب در پی تماس فزیکی اند، به این صورت که خود را به مردم تکیه می‌دهند یا پس از اعتماد، نزدیک آنها می‌نشینند. این خوک‌ها کنجکاو اند و پیوسته محیط اطراف خود را با پوزه بررسی می‌کنند، زمین را می‌کاوند، اشیا را هل می‌دهند و کاوش می‌کنند.

در کنار خانواده، این خوک معمولاً آرام و اجتماعی است، هرچند ممکن است در باره خوراک حسادت نشان دهد. در برابر افراد ناآشنا ممکن است در آغاز محتاط باشد و به آرامی به آنها عادت کند. نتیجه با حیوانات خانگی دیگر متفاوت است: خوک می‌تواند با سگ و پشک آرام همزیستی داشته باشد، اما ممکن است بر سر خوراک یا فضا رقابت کند و هرگز نباید بدون نظارت با سگی که غریزه شکار قوی دارد تنها گذاشته شود.

این نژاد به اندازه کافی باهوش است که به سرعت یاد بگیرد و به اندازه کافی یک‌دنده است که مقاومت کند. خوکی که یاد گرفته با هل دادن، جیغ زدن یا واژگون کردن اشیا می‌تواند توجه یا خوراک بگیرد، این رفتار را تکرار می‌کند. تعیین حدود روشن و ثابت از همان آغاز، بیشتر رفتارهای مشکل‌ساز را پیشگیری می‌کند.

آرایش و نظافت

• سُم‌ها را به طور منظم بررسی و کوتاه کنید، زیرا سُم‌های بلند باعث لنگیدن می‌شود
• پوست خشک و پوسته‌پوسته را در صورت نیاز با محصولی که داکتر تایید کرده مرطوب سازید
• موی خوک را گاه‌گاهی برس بزنید تا موهای شل و کثافات آن پاک شود
• چین‌های صورت و پوست را پاک نگهدارید تا از تراکم کثافات و التهاب جلوگیری شود
• یک ساحه گِل‌آلود یا محل سایه‌دار خنک فراهم کنید، زیرا خوک نمی‌تواند به شکل مؤثر عرق کند

تمرین و فعالیت

• روزانه وقت کافی در فضای باز برای گشت زدن، کاویدن زمین و دانه‌جویی فراهم کنید
• یک ساحه امن برای کندن یا کاویدن زمین در اختیار خوک بگذارید تا رفتار طبیعی آن ارضا شود
• از پازل‌های خوراکی و پاشیدن دانه در سطح زمین برای فعال نگهداشتن ذهن خوک استفاده کنید
• از فشار آوردن بیش از حد در هوای گرم خودداری کنید

محیط زیست

خوک شکم‌دار به فضای باز و یک پناه‌گاه خشک و بدون جریان هوا نیاز دارد. حصار باید کوتاه و محکم باشد، زیرا خوک زیر حصارهای ضعیف می‌کاود یا خود را به آن فشار می‌دهد. در داخل خانه، خوک کمدها و سطل‌ها را برای یافتن خوراک بررسی می‌کند، بنابراین محل نگهداری خوراک باید در برابر خوک محفوظ باشد. درجه حرارت در هر دو جهت اهمیت دارد: موی کم‌پشت این خوک محافظت چندانی فراهم نمی‌کند، پس در تابستان به سایه و خنکی و در زمستان به بستر گرم نیاز دارد.

خوک‌های شکم‌دار خیلی آسان اضافه وزن پیدا می‌کنند و چاقی یکی از رایج‌ترین و زیان‌بارترین مشکلات این نژاد است. خوراک باید بر پایه دانه‌ای باشد که مخصوص خوک‌های ریزجثه یا شکم‌دار ساخته شده و بر اساس وزن اندازه‌گیری می‌شود، نه اینکه به شکل آزاد در دسترس خوک قرار گیرد. سبزیجات تازه حجم و مواد مغذی اضافه می‌کند و دسترسی همیشگی به آب پاک ضروری است.

خوک‌ها بسیار به خوراک علاقه‌مند اند و التماس می‌کنند، اما اگر به خاطر التماس آنها خوراک داده شود، خوک به شکل خطرناکی چاق می‌شود. اندازه هر وعده باید بر اساس وضعیت بدنی خوک تعیین شود و با راهنمایی داکتر حیوانات تنظیم گردد.

تنقلات و مکمل‌ها

از سبزیجاتی مانند سبزی برگی، بادرنگ یا مرچ بلغاری به عنوان تنقلات کم‌کالری استفاده کنید و هر تنقلات را جزء سهم روزانه خوک حساب کنید. یک دانه خوب و مناسب برای خوک معمولاً مواد مغذی مورد نیاز را فراهم می‌کند، بنابراین مکمل‌ها را تنها با مشوره داکتر حیوانات و نه به صورت پیش‌فرض اضافه کنید.

با مراقبت خوب، خوک شکم‌دار معمولاً ۱۲ تا ۱۸ سال عمر می‌کند. مهم‌ترین عامل در صحت درازمدت آن وزن است، زیرا اکثر مشکلات جدی این نژاد از چاقی ناشی می‌شود یا با آن بدتر می‌گردد. دسترسی به داکتر حیوانی که با خوک‌ها تجربه دارد اهمیت زیاد دارد، زیرا همه کلینیک‌های حیوانات کوچک آماده معالجه خوک نیستند.

مراقبت پیشگیرانه

• خوک را با خوراک اندازه‌گیری‌شده در وزن سالم نگهدارید
• سُم‌ها را طبق یک برنامه منظم کوتاه کنید
• در هوای گرم سایه، آب و خنکی فراهم کنید
• معاینات منظم را با داکتر حیوانی که با خوک تجربه دارد تنظیم کنید
• پوست، چشم‌ها و توانایی حرکت خوک را برای تغییرات زودهنگام زیر نظر بگیرید

خوک‌های شکم‌دار در سن پایینی به بلوغ جنسی می‌رسند و خوک‌های اخته‌نشده می‌توانند پیش از آنکه از نگاه جسمی کاملاً رشد کنند، تولید مثل کنند. به همین دلیل بیشتر خوک‌های خانگی اخته می‌شوند، که این کار همچنان مشکلات رفتاری ناشی از هورمون را نیز کاهش می‌دهد.

در خوک‌های تولیدمثلی، دوره حاملگی حدود سه ماه، سه هفته و سه روز طول می‌کشد، همان بازه زمانی که در بیشتر خوک‌های اهلی دیده می‌شود. تعداد بچه‌ها در هر زایمان کمتر از نژادهای تجارتی مزرعه است. خوک ماده به یک ساحه پاک و آرام برای زایمان نیاز دارد و بچه‌خوک‌ها پیش از از شیر گرفتن، نزد مادر می‌مانند تا شیر بخورند.

پرورش مسئولانه این نژاد محدود و با دقت انجام می‌شود، با در نظرداشت پیشینه این نژاد در تولید بیش از حد و واگذاری خوک‌ها. هرکسی که به فکر پرورش این نژاد است باید تعداد خوک‌هایی را که هم‌اکنون از طریق مراکز نجات و پناهگاه‌ها به خانه نیاز دارند در نظر بگیرد.