کونه‌کونه

کونی‌کونی یک نژاد خوک اهلی است که خاستگاه آن نیوزیلند می‌باشد. نام این نژاد از زبان مائوری گرفته شده و به معنای «چاق و گرد» است، صفتی که هیکل کوتاه و گرد این خوک را به خوبی توصیف می‌کند. خوک‌های بالغ این نژاد در مقایسه با سایر خوک‌ها اندازه متوسط دارند، اما به مراتب کوچک‌تر از نژادهای تجارتی مزرعه‌یی باقی می‌مانند و خصلت رام آنها سبب شده تا میان صاحبان زمین‌های کوچک و نگهدارندگان حیوان خانگی محبوبیت پیدا کنند.

یکی از ویژگی‌های شاخص این نژاد، جفت زایده‌های گوشتی است که به نام «پیری پیری» یاد می‌شوند و از فک پایین بسیاری از افراد این نژاد آویزان اند. هر خوک کونی‌کونی این زایده‌ها را ندارد و آنها هیچ کارکردی هم ندارند، ولی یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های این نژاد به شمار می‌روند. بدن این خوک فشرده با پاهای کوتاه، پوزه گود یا کمی روبه‌بالا، و پوستی است که از صاف تا مجعد تغییر می‌کند.

خوک‌های کونی‌کونی ذاتاً علفچر هستند. پوزه روبه‌بالا و عادت علفچری آنها باعث می‌شود بیشتر خوراک خود را از چراگاه به دست بیاورند تا اینکه زمین را عمیق بکاوند، و همین ویژگی نگهداری آنها را روی چمن نسبت به بسیاری از نژادهای دیگر خوک آسان‌تر می‌سازد. این حیوانات اجتماعی اند، با انسان و با هم‌نوعان خود پیوند برقرار می‌کنند و به طور کل در برابر نگهدارندگان آرام رفتار می‌کنند.

این نژاد برای چه کسانی مناسب است

کونی‌کونی برای نگهدارندگانی مناسب است که فضای چراگاه در اختیار دارند و به دنبال یک خوک آرام و قابل مدیریت هستند، نه یک نژاد گوشتی با بازدهی بالا. طول عمر ۱۵ تا ۲۰ ساله این نژاد یک تعهد جدی است که بیشتر به نگهداری یک سگ شباهت دارد تا مواشی که برای مدت کوتاه نگهداری می‌شوند. کسانی که می‌توانند حصارکشی مطمئن، سرپناه، مراقبت روزمره و همراهی دست‌کم یک خوک دیگر را فراهم کنند، این نژاد را رضایت‌بخش خواهند یافت. این نژاد برای کسی که انتظار یک حیوان خانگی داخل خانه یا حیوانی کم‌زحمت را دارد، چندان مناسب نیست، زیرا خوک‌ها در سراسر عمر طولانی خود به فضای بیرونی، روتین ثابت و مراقبت بیطری نیاز دارند.

کونی‌کونی نژادی است که با نیوزیلند پیوند دارد و نسل‌ها در آنجا حضور داشته است. جوامع مائوری این خوک را نگهداری می‌کردند و آن را به خاطر اندازه کوچک و سهولت مراقبت که امکان زندگی نزدیک به سکونتگاه‌ها و تغذیه عمدتاً از چراگاه و مانده‌های غذایی را می‌داد، ارزشمند می‌دانستند. نسب دقیق اولیه این نژاد به طور کامل ثبت نشده و نظریه‌ها در باره اینکه کدام جمعیت‌های خوک در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند، هنوز میان پرورش‌دهندگان و پژوهشگران تاریخ مورد بحث است.

تا نیمه دوم سده بیستم، کونی‌کونی به شدت کمیاب شده بود. شمار این خوک‌ها در دهه ۱۹۷۰ به پایین‌ترین سطح رسید و این نژاد در خطر ناپدید شدن به عنوان یک گونه مشخص قرار گرفت.

در اواخر دهه ۱۹۷۰ و در جریان دهه ۱۹۸۰، پرورش‌دهندگانی در نیوزیلند که به حفظ این نژاد علاقه‌مند بودند، خوک‌های باقی‌مانده را گرد آوردند و یک تلاش هدفمند برای احیای آن را آغاز کردند. آنها با کار روی یک جمعیت بنیادی بسیار کوچک، پرورش را به گونه‌یی پیش بردند که ویژگی‌های نژاد از جمله زایده‌های گوشتی و خصلت رام آن حفظ شود. همین تلاش بود که کونی‌کونی را از لبه انقراض بازگرداند.

از دهه ۱۹۹۰ به بعد، خوک‌های کونی‌کونی به بیرون از نیوزیلند صادر شدند و به بریتانیا، اروپای قاره‌یی، امریکای شمالی و جاهای دیگر رسیدند. در چندین کشور دفاتر ثبت نژاد ایجاد شد تا شجره‌نامه‌ها را ثبت کنند و رگه‌های خونی برخاسته از آن جمعیت بنیادی کوچک اولیه را حفظ نمایند.

بدن کونی‌کونی فشرده و بشکه‌مانند است و روی پاهای کوتاه قرار دارد، ویژگی‌یی که به آن هیکلی پست و گرد می‌بخشد. سر این خوک نسبتاً کوتاه است و پوزه آن اغلب گود یا کمی روبه‌بالا است، شکلی که با عادت علفچری این نژاد در پیوند است. بسیاری از افراد این نژاد زایده‌های گوشتی، یعنی همان جفت آویزهای گوشتی زیر فک پایین، را دارند، هرچند در این نژاد هم خوک‌های دارای زایده و هم بدون زایده دیده می‌شوند.

پوشش بدن و رنگ‌ها

کونی‌کونی طیف گسترده‌یی از رنگ‌ها و طرح‌های پوششی دارد. رنگ‌های یکدست سیاه، زنجبیلی‌رنگ، شیری‌رنگ، قهوه‌یی و طلایی همه دیده می‌شوند، همان‌گونه که خوک‌های خال‌خالی، لکه‌دار و چندرنگ هم وجود دارند. بافت پوشش بدن نیز فرق می‌کند، از کوتاه و صاف تا بلند و مجعد، و خوک‌هایی که پوشش بلندتری دارند می‌توانند در زمستان پوششی به شکل قابل توجه پرپشت پیدا کنند. رنگ پوست معمولاً همسان با رنگ پوشش بدن است. از آنجا که این نژاد از یک جمعیت بنیادی کوچک برخاسته، رنگ و طرح در کنار شجره‌نامه توسط دفاتر ثبت نگهداری می‌شود، نه اینکه به یک ظاهر واحد پذیرفته‌شده محدود باشد.

کونی‌کونی به عنوان یکی از ملایم‌ترین نژادهای خوک شهرت دارد. این خوک معمولاً آرام و دوستانه است و از بودن نزدیک انسان راحت است، و بسیاری از افراد این نژاد فعالانه به دنبال همراهی انسان می‌گردند و از نوازش لذت می‌برند. همین رام‌بودن دلیل اصلی است که این نژاد هم به عنوان همدم و هم در زمین‌های کوچک نگهداری می‌شود.

در کنار خانواده و نگهدارندگان آشنا، کونی‌کونی معمولاً آرام و به آسانی قابل مدیریت است. در مقایسه با بسیاری از خوک‌ها، این نژاد کاونده قوی زمین نیست، از این رو کمتر تمایل به کندن زمین دارد، هرچند باز هم علف می‌خورد و با پوزه در چراگاه جستجو می‌کند. در برابر افراد ناآشنا، بیشتر خوک‌های کونی‌کونی کنجکاو اند نه عصبی یا پرخاشگر، و به محض عادت‌کردن به یک فرد، به زودی آرام می‌گیرند.

این حیوانات اجتماعی اند و بهترین حالت آنها زمانی است که دست‌کم یک خوک دیگر همراهشان باشد. اگر تنها نگهداری شوند، ممکن است دچار بی‌حوصلگی یا تنهایی شوند. در کنار حیوانات خانگی دیگر معمولاً ملایم رفتار می‌کنند، اما آشنایی اولیه باید تحت نظارت انجام شود و با هر حیوان ناشناسی باید با احتیاط رفتار کرد. حتی یک خوک آرام هم ممکن است سر غذا سلطه‌جو شود، بناءً نگهدارندگان باید روتین غذادهی را طوری تنظیم کنند که خوک بر سر غذا فشار نیاورد.

نظافت و مراقبت از پوست

• پوست را به طور منظم از نگاه خشکی، آفتاب‌سوختگی و انگل بررسی کنید؛ خوک‌های کم‌رنگ یا با پوشش نازک ممکن است آفتاب‌سوخته شوند و به سایه نیاز دارند
• سُم‌ها را در صورت نیاز کوتاه کنید، زیرا سُم بلندشده باعث لنگیدن می‌شود
• خوک‌هایی که پوشش بلندتری دارند را برس بزنید تا موی ریخته‌شده پاک شود، به ویژه هنگام ریزش پوشش زمستانی
• در هوای گرم یک حوض گِلی یا محل خیس فراهم کنید تا خوک بتواند خنک شود و از پوست خود محافظت کند

تحرک و فعالیت

• دسترسی روزانه به چراگاه برای علف‌خوردن و حرکت فراهم کنید
• فضای کافی برای راه‌رفتن، چریدن و جستجو در زمین بدهید، نه محبوس‌کردن در یک آغل کوچک
• از خوراک زیاد همراه با تحرک کم پرهیز کنید، زیرا این ترکیب در این نژاد به چاقی منجر می‌شود

محیط نگهداری

خوک‌های کونی‌کونی در فضای باز روی چمن نگهداری می‌شوند، با حصار مطمئن و کوتاهی که یک خوک قوی نتواند از آن رد شود یا زیر آن را بکند. آنها به یک سرپناه خشک و بدون کوران با بستر خواب نیاز دارند تا هم برای خواب و هم برای سایه و پناه از باران، آفتاب و سرما استفاده شود. از آنجا که این خوک‌ها بسیار اجتماعی اند، باید دست‌کم با یک خوک دیگر نگهداری شوند. آب پاک را همیشه در دسترس بگذارید و برای روزهای گرم یک حوض گِلی سایه‌دار فراهم کنید.

کونی‌کونی طوری ساخته شده که عمدتاً روی چراگاه زندگی کند. چمن خوب در فصل رشد بخش بزرگی از خوراک یک خوک بالغ را فراهم می‌کند و با جیره اندازه‌گیری‌شده‌یی از یک خوراک مناسب خوک تکمیل می‌شود تا موادی که چمن به تنهایی فراهم نمی‌کند، جبران شود. میزان خوراک تکمیلی به کیفیت چمن، فصل، سن خوک و وضعیت بدنی آن بستگی دارد. از آنجا که این نژاد به آسانی وزن می‌گیرد، جیره باید کنترل‌شده باشد نه اینکه به صورت آزاد در دسترس گذاشته شود.

تنقلات و مکمل‌ها

سبزیجات و میوه را می‌توان به مقدار کم به عنوان تنقلات داد، اما باید کاملاً در محدوده خوراک روزانه بماند تا از افزایش وزن جلوگیری شود. در چراگاه ضعیف‌تر یا در زمستان، یک داکتر بیطار یا پرورش‌دهنده باتجربه می‌تواند مشوره دهد که آیا مکمل معدنی نیاز است یا خیر. هر تغییری در خوراک باید تدریجی انجام شود تا از ناراحتی گوارشی جلوگیری شود.

کونی‌کونی به طور کل نژادی مقاوم و یکی از پرعمرترین خوک‌ها است و با مراقبت خوب معمولاً به ۱۵ تا ۲۰ سال می‌رسد. بیشتر مشکلات صحی به شیوه نگهداری مربوط است تا خود نژاد، و چاقی رایج‌ترین مشکل قابل پیشگیری است. از آنجا که جمعیت امروزی این نژاد از یک گروه بنیادی کوچک نسل گرفته، پرورش‌دهندگان به رگه‌های خونی توجه می‌کنند تا تنوع ژنتیکی را تا حد امکان گسترده نگه دارند.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه کِرم‌کشی و واکسین را با داکتر بیطار تنظیم کنید
• پیش از آنکه سُم‌ها بلند شوند آنها را کوتاه کنید
• وزن سالم را با خوراک اندازه‌گیری‌شده و چرا نگه دارید
• سایه، سرپناه و حوض گِلی برای محافظت از پوست فراهم کنید
• خوک را روزانه از نگاه تغییر در اشتها، تحرک و رفتار بررسی کنید

خوک‌های کونی‌کونی پیش از رسیدن به اندازه کامل، به بلوغ تولیدمثلی می‌رسند. خوک‌های ماده می‌توانند از حدود شش تا دوازده‌ماهگی بارور شوند، هرچند بسیاری از پرورش‌دهندگان صبر می‌کنند تا خوک ماده به رشد کافی برسد پیش از آنکه جفت‌گیری کند. دوره آبستنی نزدیک به معیار عمومی خوک، یعنی حدود ۱۱۵ روز است، که اغلب به شکل سه ماه، سه هفته و سه روز توصیف می‌شود. شمار بچه‌های هر زایمان در مقایسه با نژادهای تجارتی کم است، و خوک‌های ماده کونی‌کونی معمولاً مادرانی خوب هستند که با بچه‌های خود آرام می‌مانند و اجازه دست‌زدن را می‌دهند.

بچه‌خوک‌ها پس از چند هفته از شیر گرفته می‌شوند و با شیر، چرا و یک جیره آغازین به طور پیوسته رشد می‌کنند. از آنجا که این نژاد از یک جمعیت بنیادی بسیار کوچک برخاسته، پرورش‌دهندگان مسئول با شجره‌نامه‌های ثبت‌شده در دفاتر نژاد کار می‌کنند تا از جفت‌گیری خویشاوندی نزدیک جلوگیری کنند و رگه‌های خونی جداگانه را حفظ نمایند. حیوانات مولد باید سالم، با خصلت خوب و در صورت امکان ثبت‌شده باشند تا نسب آنها قابل پیگیری باشد.