استاندارد برد

استندردبرد یک نژاد اسپ امریکایی است که برای مسابقات درشکه‌رانی (harness racing) پرورش یافته، ورزشی که در آن اسپ به‌جای حمل سوارکار، یک واگنچهٔ سبک دو‌چرخه به نام سالکی (sulky) را می‌کشد. این نژاد در دو نوع حرکت متفاوت مسابقه می‌دهد: یورتمه (trot)، که یک حرکت دو ضربه‌ای مورَّب است، و پِیس (pace)، که یک حرکت دو ضربه‌ای جانبی است. یک اسپ بسته به نوع حرکتی که با آن مسابقه می‌دهد، یا «یورتمه‌رو» یا «پِیس‌رو» شمرده می‌شود.

استندردبردها اسپ‌های بزرگی‌اند و قد آن‌ها معمولاً میان ۱۴ تا ۱۷ دست (هَند) قرار دارد؛ بدن آن‌ها محکم و عضلانی است و بیشتر برای تلاش پیوسته و طولانی ساخته شده تا سرعت آنی و کوتاه. نام این نژاد از معیار سرعتی گرفته شده که اسپ‌ها زمانی برای ثبت باید به آن می‌رسیدند: زمان معینی برای طی‌کردن یک میل.

بیرون از میدان مسابقه، استندردبردها پس از پایان دوران مسابقه‌دهی به‌گونهٔ گسترده به‌عنوان اسپ سواری و درشکه‌رانی به‌کار می‌روند. خُلق آرام و یکنواخت و طبیعت آموزش‌پذیر آن‌ها این نژاد را برای سواری تفریحی، کار در مسیرهای طبیعی و استفادهٔ خانوادگی مناسب می‌سازد. بسیاری از آن‌ها پس از بازنشستگی از مسابقه از طریق برنامه‌های سرپرستی به خانه‌های تازه سپرده می‌شوند.

این نژاد به چه کسانی می‌سازد

استندردبرد برای صاحبانی مناسب است که به یک اسپ آرام و متعادل برای درشکه‌رانی یا سواری تفریحی نیاز دارند. خُلق آرام آن باعث می‌شود این نژاد برای نگهدارندگان کم‌تجربه نیز گذشت‌پذیر باشد، در حالی که ساختار ورزیده‌اش توجه علاقه‌مندان به رقابت‌های درشکه‌رانی را نیز جلب می‌کند. اسپ‌های بازنشسته از مسابقه اغلب با هزینهٔ کم از طریق برنامه‌های سرپرستی در دسترس‌اند، هرچند ممکن است برای سواری زیر زین به آموزش دوباره نیاز داشته باشند.

ریشهٔ استندردبرد به بخش شرقی ایالات متحده در اواخر سدهٔ هژدهم و سراسر سدهٔ نزدهم برمی‌گردد، زمانی که علاقه به اسپ‌های جاده‌رو و یورتمه‌رو رو به افزایش بود. جد بنیان‌گذار این نژاد، اسپ نری به نام همبلتونین ۱۰ (Hambletonian 10) بود که در سال ۱۸۴۹ به دنیا آمد و از نسل او اسپ‌هایی پدید آمدند که بعدها بر مسابقات درشکه‌رانی امریکا چیره شدند. تقریباً همهٔ استندردبردهای امروزی از راه شجرهٔ نرینه به همین یک اسپ می‌رسند.

خون نژادهای تروبرد، مورگان، پِیسر کانادایی و ترات نورفوک در شکل‌گیری اولیهٔ این نژاد نقش داشت. پرورش‌دهندگان به‌جای انتخاب برای سرعت در تاخت، اسپ‌هایی را برمی‌گزیدند که در یورتمه و پِیس زیر درشکه سریع بودند و می‌توانستند حرکت دو ضربه‌ای تند و پیوسته را در مسافتی معین حفظ کنند.

نام این نژاد از معیار سرعتی گرفته شده که برای ثبت آن معرفی شد. اسپ‌ها باید یک میل را در زمانی معین، که در آغاز نزدیک به مرز ۲ دقیقه و ۳۰ ثانیه برای یک میل بود، با یورتمه یا پِیس طی می‌کردند تا واجد شرایط شوند. انجمن ملی پرورش‌دهندگان اسپ‌های یورتمه‌رو (National Association of Trotting Horse Breeders) در سال ۱۸۷۹ دفتر ثبت این نژاد را ایجاد کرد و آن را رسمیت بخشید.

در سراسر سدهٔ بیستم، استندردبرد به اسپ استاندارد مسابقات درشکه‌رانی در سرتاسر امریکای شمالی، آسترالیا، نیوزیلند و بخش‌هایی از اروپا بدل شد. پرورش گزینشی به‌طور پیوسته زمان مسابقات را کاهش داد و این نژاد تا امروز نیروی چیره در مسابقات درشکه‌رانی باقی مانده است.

استندردبرد پیکری محکم و عضلانی دارد که برای نیرو و پایداری زیر درشکه ساخته شده است. طول بدن آن معمولاً از قدش بیشتر است و شانه‌های قوی و شیب‌دار و سرین خوش‌رشدی دارد که نیروی حرکات یورتمه و پِیس را فراهم می‌کند. سر آن ساده و صادقانه به‌نظر می‌رسد و روی گردنی با درازای متوسط قرار گرفته است. پاهایش صاف و بادوام‌اند و ظاهر کلی نژاد بیشتر کارایی را بر ظرافت ترجیح می‌دهد.

کرک و رنگ‌ها

خرمایی رایج‌ترین رنگ است و پس از آن قهوه‌ای، سیاه و شاه‌بلوطی می‌آیند. رنگ خاکستری و سرخ‌آمیخته نیز دیده می‌شود اما کمتر رایج است. نشان‌های سفید روی صورت و پاها پذیرفته‌شده و معمول‌اند. کرک کوتاه و صاف این نژاد جز مراقبت روزمره به نگهداری ویژه‌ای نیاز ندارد.

استندردبرد به‌طور گسترده یکی از آرام‌ترین و متعادل‌ترین نژادهای اسپ به‌شمار می‌رود. سال‌ها پرورش گزینشی برای مسابقه زیر درشکه، جایی که اسپ‌ها با سرعت و در کنار هم کار می‌کنند، اسپ‌هایی به‌بار آورده که در محیط‌های شلوغ و پرسروصدا خونسرد می‌مانند. این ثبات به نگهداری روزمره نیز کشیده می‌شود و باعث می‌شود این نژاد نسبت به اشتباهات نگهدارنده گذشت‌پذیر باشد.

استندردبردها اجتماعی‌اند و به‌آسانی با انسان‌ها پیوند برقرار می‌کنند. اگر به‌طور منظم با آن‌ها رفتار شود، در کنار افراد ناآشنا نیز راحت‌اند و به‌طورکلی در گلهٔ اسپ‌های دیگر خوب جا می‌افتند. طبیعت پرکار این نژاد باعث می‌شود بیشتر با میل خود به کاری بپردازد تا این‌که در برابر آن مقاومت کند.

ترکیب شکیبایی و توانایی ورزشی این نژاد را برای طیف گسترده‌ای از حرفه‌های دوم مناسب می‌سازد، از جمله سواری در مسیرهای طبیعی، درشکه‌رانی تفریحی و ورزش‌های رقابتی. خُلق آرام آن استندردبردها را به گزینه‌ای معمول برای برنامه‌های سواری درمانی و برای صاحبانی که تازه از اسپ‌های آغازین به سطح بالاتر می‌روند بدل کرده است.

آراستن

• کرک را چندبار در هفته برس بزنید تا گرد و خاک و موهای شل پاک شود و پوست از نگاه بریدگی یا ورم بررسی گردد.
• سُم‌ها را هر روز پاک کنید و هر شش تا هشت هفته یک‌بار نعل‌بند برای اصلاح یا نعل‌گذاری آن‌ها بیاورید.
• چشم‌ها، سوراخ‌های بینی و ناحیهٔ دُم را در هنگام آراستن در صورت نیاز پاک کنید.
• در هوای گرم گاه‌به‌گاه اسپ را حمام دهید؛ کرک کوتاه آن زود خشک می‌شود.
• در فصل بهار و خزان که ریزش کرک بیشتر است، دفعات برس‌زدن را افزایش دهید.

ورزش

• هر روز فرصت رهاسازی در یک آغل یا چراگاه فراهم کنید تا اسپ آزادانه حرکت کند.
• اسپ را به‌طور منظم زیر درشکه یا زین کار بدهید تا آمادگی بدنی‌اش حفظ شود.
• اگر اسپ بازنشسته از مسابقه را برای رشتهٔ تازه آماده می‌سازید، آمادگی سواری‌اش را گام‌به‌گام بسازید.
• فعالیت را با گشت‌های مسیر طبیعی و درشکه‌رانی تنوع دهید تا اسپ سرگرم بماند.

محیط زندگی

استندردبردها با آب‌وهوای گوناگون سازگارند و به‌طور طبیعی مقاوم‌اند. آن‌ها به دسترسی به چراگاه یا آغل، آب پاک همیشگی و طویله یا سرپناه ساده برای پناه از گرمای شدید، سرمای شدید و باران نیاز دارند. این نژاد با زندگی در فضای باز همراه با سرپناه مناسب به‌خوبی سازگار می‌شود و نیازی به طویله‌داری دایمی ندارد.

بنیاد رژیم غذایی استندردبرد علوفه است. علف یا یونجهٔ باکیفیت باید بخش بزرگ خوراک روزانه را تشکیل دهد و تقریباً به میزان ۱.۵ تا ۲ درصد وزن بدن در روز داده شود. اسپ‌های در کار سبک یا بازنشسته ممکن است جز علوفه به چیز زیادی نیاز نداشته باشند، در حالی که اسپ‌های در تمرین یا مسابقهٔ منظم به انرژی افزوده از کنسانتره، مانند غله یا خوراک فرموله‌شده، نیازمندند. تغییر خوراک را همیشه به‌آرامی و در بازهٔ یک هفته یا بیشتر انجام دهید تا دستگاه گوارش آسیب نبیند.

خوراکی‌های ویژه و مکمل‌ها

مقدار کم هویج یا سیب خوراکی‌های گاه‌به‌گاه بی‌خطری‌اند. یک بلوک نمک یا مواد معدنی را همیشه در دسترس اسپ بگذارید. مکمل‌های مفصل، سُم یا الکترولیت ممکن است به اسپ‌های در کار یا سالمند کمک کند، اما این‌ها را تنها با راهنمایی داکتر حیوانات به‌کار برید، نه به‌طور خودکار. آب پاک و تازه باید همیشه در دسترس باشد.

استندردبرد نژادی سرسخت و بادوام شمرده می‌شود، که این ویژگی از گسترهٔ وسیع ژنتیکی و گزینش برای سلامت کاری آن سرچشمه می‌گیرد. با مراقبت خوب، طول عمر معمولی آن ۲۵ تا ۳۰ سال است. بیشتر نگرانی‌های سلامتی این نژاد به فرسودگی ناشی از مسابقه و مشکلاتی مربوط است که میان همهٔ اسپ‌ها رایج است، نه به بیماری‌های ارثیِ ویژهٔ این نژاد. بسیاری از این مشکلات با مدیریت روزمره و هوشیارانه پیشگیری‌پذیرند.

مراقبت پیشگیرانه

• معاینهٔ سالانهٔ داکتر حیوانات را برنامه‌ریزی کنید و واکسیناسیون را به‌روز نگه دارید.
• برنامهٔ ضدکِرم را با راهنمایی شمارش تخم انگل در مدفوع پیش ببرید.
• دندان‌ها را سالانه بررسی و در صورت نیاز سوهان بزنید.
• دیدارهای منظم با نعل‌بند را برای سُم‌های سالم و متوازن ادامه دهید.
• خوراک را کم اما پیاپی بدهید و علوفهٔ فراوان برای سلامت روده تأمین کنید.

استندردبرد یکی از آموزش‌پذیرترین نژادهای اسپ است، نتیجهٔ نسل‌ها پرورش برای کار آرام و همکاری زیر درشکه. این نژاد روال‌های تازه را زود می‌آموزد و در برابر فشار آرام می‌ماند، که این ویژگی آموزش نخستین و بازآموزی را ساده می‌سازد. اسپ‌هایی که از میدان مسابقه بیرون می‌آیند، از پیش به درشکه، ترافیک، جمعیت و سفر خو گرفته‌اند و همین زمینه‌ای محکم برای حرفهٔ دوم در درشکه‌رانی یا سواری برایشان فراهم می‌سازد.

مبانی آموزش

۱. پیش از کار سواری یا درشکه‌رانی، با کار زمینی آرام و پیوسته اعتماد بسازید. ۲. راهبری، بستن و ایستادن برای آراستن و کار نعل‌بند را بیاموزانید. ۳. برای بازآموزی سواری، زین، دهانه و وزن سوارکار را گام‌به‌گام معرفی کنید. ۴. به اسپ‌های پِیس‌رو و یورتمه‌رو کمک کنید تا با گذشت زمان تاخت متوازنی زیر زین پیدا کنند. ۵. نشانه‌های صدایی و پاسخ‌های پایدار به لگام و پا را تقویت کنید. ۶. مدت و دشواری کار را گام‌به‌گام افزایش دهید تا اسپ اعتماد به‌نفس خود را نگه دارد.

استندردبردها تا حدود ۱۸ ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسند، هرچند ماده‌اسپ‌ها معمولاً تا دستِ‌کم سه‌سالگی و رسیدن به بلوغ کامل جسمی برای جفت‌گیری استفاده نمی‌شوند. پرورش این نژاد در چارچوب دفتر ثبت به‌شدت مدیریت می‌شود و سوابق دقیق شجره نگه‌داری می‌شود، زیرا تقریباً همهٔ اسپ‌های امروزی از راه شجرهٔ نرینه به جد بنیان‌گذار، همبلتونین ۱۰، می‌رسند. نوع حرکت، یورتمه یا پِیس، به‌شدت زیر تأثیر ژنتیک است و یکی از ملاحظات کلیدی در انتخاب جفت به‌شمار می‌رود.

دوران آبستنی نزدیک به ۱۱ ماه طول می‌کشد و ماده‌اسپ‌ها تقریباً همیشه یک کُرّه به دنیا می‌آورند. کُرّه‌ها چند ساعت پس از تولد می‌ایستند و شیر می‌خورند. آن‌ها معمولاً در حدود چهار تا شش ماهگی از شیر گرفته می‌شوند و سپس با علوفه و رهاسازی مدیریت‌شده پرورش می‌یابند تا پیش از آغاز آموزش، استخوان و ماهیچهٔ سالمی پیدا کنند. اسپ‌های جوان اغلب در سال یک‌ساله‌گی با درشکه و آموزش ابتدایی آشنا می‌شوند، در حالی که آماده‌سازی جدی برای مسابقه از دوسالگی آغاز می‌شود.

شایان یادآوری است که تلقیح مصنوعی در پرورش استندردبرد به‌گونهٔ گسترده به‌کار می‌رود، برخلاف برخی دیگر از نژادهای مسابقه‌ای. مدیریت دقیق ماده‌اسپ‌ها، اسپ‌های نر و کُرّه‌های جوان به شهرت این نژاد در سلامت و طول عمر کمک می‌کند.