تک‌سوار شتلند

پونی شتلند یکی از کوچک‌ترین نسل‌های اسب در دنیا و همزمان یکی از قوی‌ترین آن‌ها به نسبت اندازه‌اش می‌باشد. قد این پونی در ناحیه شانه از 42 انچ (107 سانتی‌متر) تجاوز نمی‌کند و دارای یک پوشش موی ضخیم، یال سنگین و بدن پهن و محکمی است که برای جزایر سرد و بادخیزی که از آنجا می‌آید، ساخته شده است. با وجود جثه کوچک، یک پونی شتلند می‌تواند باری را بکشد که وزن آن به مراتب زیادتر از وزن خودش می‌باشد؛ همین خصوصیت باعث شد که این نسل، خیلی پیش‌تر از آنکه به یک پونی محبوب اطفال تبدیل شود، به عنوان یک حیوان کارکن با ارزش شناخته شود.

این نسل از جزایر شتلند در ساحل شمالی اسکاتلند سرچشمه می‌گیرد، جایی که آب‌وهوای سخت و چراگاه کم، یک حیوان کوچک و کارآمد را شکل داده است. زندگی چند صد ساله روی علوفه ناکافی، پونی‌یی را به وجود آورده که با خوراک کم هم در حالت خوب می‌ماند و باران، باد و سرما را به آسانی تحمل می‌کند. همین خصوصیت‌ها است که شتلند امروزی را نسبت به اسب‌های بزرگ‌تر کم‌خرچ‌تر می‌سازد، هرچند این نگهداری آسان، خطر چاق شدن را هم همرایش می‌آورد.

پونی‌های شتلند باهوش استند و اکثراً به عنوان لجباز توصیف می‌شوند. آن‌ها زود یاد می‌گیرند، آموخته‌ها را در خاطر نگه می‌دارند و کسانی را که به گونه ناهماهنگ با آن‌ها رفتار می‌کنند، امتحان می‌کنند. با رفتار ثابت و منصفانه، این پونی‌ها مهربان و قابل اعتماد استند، و به همین دلیل به گونه گسترده به عنوان اولین پونی برای سواران خرد‌سال و در ارابه‌رانی استفاده می‌شوند.

به کیها می‌سازد

پونی شتلند به فامیل‌هایی می‌سازد که اطفال دارند و می‌خواهند یک پونی کوچک و سرسخت برای یادگیری سواری و ارابه‌رانی داشته باشند. این پونی برای صاحبانی مناسب است که می‌توانند هر روز با آن سر و کار داشته باشند و حدود ثابت و محکم برایش تعیین کنند، زیرا این نسل از صاحبان بی‌تجربه یا ناهماهنگ سو استفاده می‌کند. برای کسانی که یک حیوان کاملاً بی‌سرپرست می‌خواهند، این پونی کمتر مناسب است، چون هوشیاری و اشتهای این پونی هردو نیاز به مدیریت فعال دارند.

پونی‌ها از زمان‌های بسیار دور در جزایر شتلند زندگی کرده‌اند، و شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که اسب‌های کوچک از عصر برنز در این جزایر وجود داشته‌اند. نسلی که امروز شناخته می‌شود، توسط خود جزایر شکل گرفته است: یک محیط سرد، نمناک و بادخیز با چراگاه کم و پناه‌گاه اندک. حیواناتی که زنده ماندند کوچک، با پوشش موی ضخیم و توانا برای زندگی با علوفه کم بودند، و این خصوصیت‌ها از نسلی به نسل دیگر انتقال یافت.

در بیشتر تاریخش، شتلند یک حیوان کارکن برای دهقانان جزیره بود. این پونی پیت (خاک سوخت) را برای سوخت حمل می‌کرد، عراده‌ها را می‌کشید و در زمین کار می‌کرد. در جایی که نگهداری یک اسب بزرگ با خوراک کم دشوار بود، اندازه کوچک این پونی یک امتیاز بزرگ به حساب می‌آمد.

در قرن نزدهم، تقاضا برای این نسل در سرزمین اصلی بریتانیا به شدت افزایش یافت. بعد از آنکه قوانینی وضع شد که زنان و اطفال را از کار در معادن ذغال‌سنگ منع می‌کرد، پونی‌ها را زیر زمین می‌بردند تا ذغال‌سنگ را بکشند، و قدرت و بدن جمع‌وجور شتلند آن را برای تونل‌های کوتاه بسیار مناسب می‌ساخت. تعداد زیادی از این پونی‌ها به همین منظور از جزایر صادر شدند. انجمن کتاب نسل‌نامه پونی شتلند در سال 1890 تأسیس گردید تا این نسل را ثبت و حفاظت کند.

در سرتاسر قرن بیستم، شتلند از کار صنعتی به سوی همراهی و ورزش تغییر جهت داد. این پونی به یک اولین پونی معیاری برای اطفال، یک پونی رایج ارابه‌رانی و یک عنصر ثابت در نمایشگاه‌ها و میله‌ها تبدیل شد. این نسل از آن زمان به بعد فراتر از اسکاتلند گسترش یافته و در سرتاسر اروپا و امریکای شمالی نگهداری می‌شود.

شتلند دارای بدن کوچک اما قوی می‌باشد. سینه و شکم آن عمیق و پهن است، پاها کوتاه و قوی با استخوان‌بندی متراکم استند، و سر آن کوچک با پیشانی پهن، گوش‌های کوچک و چشمان بزرگ و فاصله‌دار می‌باشد. گردن کوتاه و عضلانی است. به نسبت قدش، این نسل به گونه استثنایی قوی است، و تأثیر کلی آن بیشتر یک حیوان محکم و کوتاه‌قد را می‌رساند تا یک اسب سواری کوچک‌شده.

پوشش مو یکی از ویژگی‌های اصلی این نسل است. در زمستان، شتلند یک پوشش موی دوگانه ضخیم با موهای محافظ بلند رشد می‌کند که آب باران را دفع می‌کند و محافظت خوبی در برابر باران و سرما فراهم می‌سازد. یال و دم پر و بلند استند، و مقداری کرک روی پاهای پایینی هم دیده می‌شود. در تابستان این پوشش مو به مقدار زیادی نازک می‌شود.

پوشش مو و رنگ‌ها

شتلند در طیف وسیعی از رنگ‌ها دیده می‌شود. سیاه، بی، شبرنگ، بادنجانی، خاکستری و دان همه رنگ‌های رایج استند، و الگوهای شکسته یا خالدار هم پذیرفته شده است. تنها رنگی که این نسل معمولاً ندارد، الگوی خال پلنگی است که با بعضی نسل‌های دیگر همراه می‌باشد. رنگ پوشش مو تأثیری بر توانایی کاری یا خلق‌وخوی پونی ندارد.

شتلند باهوش است و شخصیت قوی دارد. زود یاد می‌گیرد و آموزش را به خاطر می‌سپارد، اما نظرات خودش را هم می‌سازد و در برابر کسی که برایش احترام قایل نباشد، مقاومت می‌کند. شهرت لجبازی این پونی از همین استقلال می‌آید: یک شتلند که یاد گرفته باشد می‌تواند سوارکار را نادیده بگیرد یا از کنار کسی به زور رد شود، تا زمانی که حدود به گونه محکم و ثابت نگهداشته نشود، به همین کار ادامه می‌دهد.

نزد کسانی که می‌شناسد و به آن‌ها اعتماد دارد، این نسل مهربان و ثابت‌قدم است. اندازه کوچک آن و واکنش آرام آن نزد اطفال، آن را به یک اولین پونی رایج تبدیل کرده است، هرچند سواران خرد‌سال باز هم نیاز به نظارت دارند، چون یک پونی زرنگ می‌تواند یک سوارکار تازه‌کار را فریب بدهد. نزد بیگانه‌ها، اکثر شتلندها به جای عصبی بودن، با اعتماد به نفس رفتار می‌کنند. با پونی‌ها و اسب‌های دیگر، این نسل معمولاً اجتماعی است و در جمع خوب می‌ماند، که با طبیعت گله‌ای آن سازگار است.

جانب پرجنب‌وجوش این نسل به شکل جرئت و انرژی نمایان می‌شود. شتلندها می‌توانند سرزنده و بازیگوش باشند، و برای رفتار خوب به کار و تحریک کافی نیاز دارند. یک شتلند که خسته و کم‌رسیدگی شده باشد، اکثراً به سمت زورگویی می‌رود یا عادت‌هایی به وجود می‌آورد که اصلاح آن‌ها دشوار است.

شتلند یکی از آسان‌ترین اسب‌سانان برای نگهداری است، چون برای شرایط سخت ساخته شده، اما نگهداری آسان به معنای بی‌نیازی از رسیدگی نیست. کارهای اصلی روزمره عبارتند از پرستاری مو، بررسی سُم، تمرین و مدیریت مقدار خوراک پونی.

پرستاری مو

• پوشش مو را به گونه منظم برس بزنید تا خاک و موی شل پاک شود، و در جریان ریزش سنگین بهاری توجه بیشتری داشته باشید.
• یال و دم بلند را شانه بزنید تا گره و به‌هم‌پیچیدگی پیدا نشود.
• سُم‌ها را هر روز بررسی و پاک کنید، و هر 6 تا 8 هفته یک بار نعل‌بند برای تراشیدن سُم دعوت کنید.
• در شرایط نمناک، پاها و کرک پایینی را برای مشکلات پوستی ناشی از گل بررسی کنید.

تمرین

• روزانه فرصت بیرون رفتن و حرکت بدهید؛ شتلندها پرتحرک استند و بدون تمرین وزن اضافه می‌کنند.
• از پونی برای سواری (توسط اطفال)، ارابه‌رانی یا کار دستی استفاده کنید تا یک وظیفه داشته باشد.
• نگذارید پونی برای مدت طولانی بی‌کار بایستد، چون این کار چاق شدن و رفتار زورگویانه را تشویق می‌کند.

محیط

شتلند سرما، باد و باران را خیلی بهتر از اکثر نسل‌ها تحمل می‌کند و به یک طویله گرم‌شده ضرورت ندارد. با این حال، این پونی به یک پناه‌گاه در برابر بدترین آب‌وهوا و آفتاب و مگس تابستان نیاز دارد. حصارها باید محکم باشند، چون پونی‌های کوتاه‌قد در فرار کردن زرنگ استند، و چراگاه باید محدود شود، چون علف سرسبز بزرگ‌ترین خطر صحی برای این نسل می‌باشد.

شتلند در چراگاه‌های کم جزیره تکامل یافته، بنابراین از خوراک بسیار کم، مقدار زیادی استفاده می‌برد. در چراگاه سرسبز امروزی این موضوع یک مشکل می‌شود: این نسل زود وزن اضافه می‌کند و مستعد چاقی و لامینایتیس است، یک وضعیت دردناک و جدی سُم که با خوردن زیاد علف شیرین ارتباط دارد. اساس خوراک یک شتلند باید علف خشک با کیفیت خوب یا چراگاه محدود باشد، نه خوراک متراکم. اکثر شتلندهای بالغ و صحتمند که کار سبک انجام می‌دهند، اصلاً به دانه نیاز ندارند.

خوراکی‌های کوچک و مکمل‌ها

به دلیل خطر چاقی، خوراکی‌های کوچک را به مقدار کم بدهید؛ تکه‌های کوچک گاجر یا سیب به مقدار معتدل مناسب استند. یک قالب نمک یا مکمل معدنی ساده مواد معدنی اضافی فراهم می‌کند. اکثر شتلندهایی که علوفه خوب دارند، به مکمل نیاز ندارند، اما اگر چراگاه کمبود داشته باشد، یک داکتر حیوانات ممکن است مواد معدنی خاصی را توصیه کند. همیشه آب پاک و تازه در دسترس پونی قرار بدهید.

شتلند یک نسل قوی و عمرطولانی است. بسیاری از پونی‌ها 25 تا 35 سال زندگی می‌کنند، و بعضی با نگهداری خوب حتی بیشتر از این عمر می‌کنند. اکثر مشکلات جدی صحی این نسل به جای ضعف موروثی، با خوراک و وزن ارتباط دارد، که به این معنی است که بخش زیادی از صحت آن در کنترول صاحب پونی می‌باشد. مهم‌ترین وظیفه صحی نگه داشتن پونی در یک وزن معقول است.

مراقبت پیشگیرانه

• پونی را در یک وضعیت جسمی صحتمند نگه دارید و چرا در چراگاه سرسبز را محدود کنید.
• ملاقات نعل‌بند را هر 6 تا 8 هفته یک بار برنامه‌ریزی کنید و مراقب نشانه‌های اولیه لامینایتیس باشید.
• حداقل سالی یک بار بررسی دندان ترتیب بدهید، برای پونی‌های مسن‌تر بیشتر.
• برنامه واکسین و کنترول انگل که توسط داکتر حیوانات تعیین شده را دنبال کنید.
• برای پشتیبانی از صحت متابولیک، تمرین روزانه بدهید.

شتلند زود یاد می‌گیرد و زود متوجه یک نگهدارنده ضعیف می‌شود. همین ترکیب، آموزش زودهنگام و ثابت را مهم می‌سازد. یک پونی که اجازه داده شود از کنار مردم به زور رد شود، از رهبری شدن امتناع کند یا برای خوراک هول بزند، همان رفتارها را تکرار می‌کند، و عادت‌های بد در یک پونی زرنگ بعدتر به دشواری اصلاح می‌شوند. آموزش زمانی بهترین نتیجه را می‌دهد که نگهدارنده آرام، محکم و قابل پیش‌بینی باشد، و وقتی همان قواعد هر روز اعمال شود. چون بسیاری از شتلندها توسط اطفال نگهداری می‌شوند، یک بزرگ‌سال باید قواعد اساسی را تعیین و حفظ کند.

اصول اولیه

1. پیش از هر چیز دیگر، به پونی یاد بدهید که در دست، آرام رهبری شود، بایستد و آرام بماند.
2. قواعد روشن فاصله شخصی را تعیین کنید تا پونی مردم را هول نزند یا زور نکند.
3. پرستاری مو، دست زدن به سُم و زین کردن را به تدریج و با آرامش معرفی کنید.
4. کار سواری یا ارابه‌رانی را در جلسات کوتاه و مکرر بسازید تا توجه پونی حفظ شود.
5. واکنش‌ها را ثابت نگه دارید تا پونی همیشه بداند چه چیزی از او انتظار می‌رود.

شتلندها به آرامی به بلوغ جسمی می‌رسند و نباید تا زمانی که کاملاً رشد نکرده‌اند، معمولاً حدود سه سالگی یا بیشتر، جفت‌گیری شوند، هرچند ممکن است زودتر از این باروری پیدا کنند. جفت‌گیری از الگوی معمول اسب‌ها پیروی می‌کند، مادیان‌ها به گونه فصلی چرخه دارند و دوره آبستنی تقریباً 11 ماه طول می‌کشد. یک مادیان معمولاً یک کره را حمل می‌کند؛ دوقلوها نادر استند و معمولاً به جای یک هدف، یک مشکل به حساب می‌آیند.

کره‌ها کوچک اما پرتحرک استند و می‌توانند در عرض چند ساعت بعد از تولد بایستند و شیر بخورند. مادیان شیر و رهنمایی اولیه فراهم می‌کند، و کره‌ها در عرض چند هفته شروع به چشیدن علوفه می‌کنند در حالی که هنوز شیر می‌خورند. دست زدن به کره‌ها به گونه ملایم و زودهنگام کمک می‌کند تا پونی‌هایی به وجود آیند که بعدتر نگهداری‌شان آسان باشد. با توجه به اندازه کوچک این نسل، توجه به وضعیت مادیان و جفت‌گیری معقول بین نر و ماده، از زایمان امن و کره‌های صحتمند پشتیبانی می‌کند.