موستانگ

اسپ موستانگ در غرب ایالات متحدهٔ امریکا به صورت آزاد و رمه‌ای زندگی می‌کند. نام آن از واژهٔ اسپانیایی «مستنیو» (mesteño) گرفته شده که به معنای حیوان گم‌شده یا وحشی است. موستانگ‌ها از اسپ‌هایی که مهاجران اسپانیایی به قارهٔ امریکا آوردند نسل می‌برند و در طول سده‌ها در دشت‌های باز پخش شدند و خود را با اقلیم خشک و سخت آن سازگار ساختند.

موستانگ به مفهوم یک نژاد با شجره‌نامهٔ بسته شمرده نمی‌شود. این حیوان جمعیتی است که سرزمینش آن را شکل داده، با خون آمیخته از اسپ‌های اسپانیایی، اسپ‌های مزرعه و اسپ‌های سواره‌نظام. سده‌ها زندگی در دشت باز حیوانی فشرده، مقاوم و کم‌خرج برای نگهداری به بار آورده است. بسیاری از رمه‌های امروزی توسط نهادهای فدرال امریکا مدیریت می‌شوند و موستانگ‌های به‌فرزندی‌گرفته‌شده برای مسیرپیمایی، کار مزرعه و مسابقات تحمل به کار گرفته می‌شوند.

یک موستانگ معمولی میان 14 تا 15 هند (hand) قد دارد و سُم‌های سخت و فشرده‌ای دارد که غالباً به نعل‌بندی کمی نیاز پیدا می‌کنند. خوی این حیوان بیشتر به سوی استقلال و احتیاط میل دارد، ره‌آوردِ نسل‌هایی که برای زنده‌ماندن باید محیط اطراف خود را می‌خواندند.

موستانگ برای چه کسی مناسب است

موستانگ به مالکی می‌خورد که وقت، صبر و اندکی تجربهٔ اسپ‌داری داشته باشد. حیواناتی که تازه از دشت به‌فرزندی گرفته شده‌اند پیش از پذیرفتن دست‌آموزی به رام‌سازی دقیق نیاز دارند. وقتی جا افتاد، موستانگ همراهی سالم و کم‌دردسر برای مسیرپیمایی، کارهای مزرعه و مسافت‌های دور می‌شود. برای مالکان تازه‌کار معمولاً موستانگی که پیشتر زیر زین تمرین دیده بهتر است.

ریشهٔ موستانگ‌ها به اسپ‌هایی می‌رسد که اسپانیایی‌ها از اوایل سدهٔ شانزدهم به قارهٔ امریکا آوردند. شماری از این اسپ‌ها گریختند یا در معامله، گم‌شدن و اسارت دست‌به‌دست شدند و رمه‌های آزاد در دشت‌های جنوبی و جنوب‌غرب شکل گرفتند.

بومیان دشت‌ها در سده‌های هفدهم و هجدهم اسپ را در زندگی خود پذیرفتند و فرهنگ اسپ‌داری به سوی شمال و غرب گسترش یافت. رمه‌ها با پیوستن اسپ‌های گریخته و رهاشده و بعدتر اسپ‌های سواره‌نظام بزرگ‌تر شدند. تا سدهٔ نزدهم شمار زیادی اسپ آزادگرد در سراسر غرب ایالات متحده زندگی می‌کردند.

از اواخر سدهٔ نزدهم تا سدهٔ بیستم شمار این جمعیت به شدت کاهش یافت. اسپ‌ها برای کشتار، فروش و باز کردن چراگاه برای دام جمع‌آوری می‌شدند. نگرانی مردمی دربارهٔ این روش‌ها در میانهٔ سدهٔ بیستم رو به افزایش گذاشت.

در سال 1971 ایالات متحده قانون «اسپ‌ها و خرهای آزادگرد وحشی» را تصویب کرد که موستانگ‌های آزادگرد را در زمین‌های عمومی معین‌شده زیر حمایت و مدیریت فدرال قرار داد. امروزه ادارهٔ مدیریت زمین (Bureau of Land Management) بسیاری از این رمه‌ها را با گردآوری دوره‌ای و برنامهٔ به‌فرزندی‌دادن اداره می‌کند تا اندازهٔ رمه در دشت متعادل بماند.

موستانگ اسپی فشرده و خوش‌عضله است که برای تحمل ساخته شده، نه برای درشتی اندام. سینه و ران‌های آن قوی‌اند، پشت کوتاه است و پاها صاف و محکم‌اند. سُم‌ها معمولاً سخت و فشرده‌اند، سازگاری با زمین سنگلاخی و خشک، و بسیاری از موستانگ‌ها بدون نعل کار می‌کنند.

از آن‌جا که این جمعیت زیر یک معیار بستهٔ واحد پرورش نمی‌یابد، ساختار بدنی از رمه‌ای به رمهٔ دیگر فرق می‌کند. اسپ‌های دشت‌های گوناگون می‌توانند در شکل سر، قد و رنگ متفاوت باشند که بازتاب خون آمیختهٔ اسپانیایی و اهلی پشت سر آن‌هاست.

کرک و رنگ‌ها

موستانگ‌ها تقریباً در همهٔ رنگ‌های شناخته‌شدهٔ اسپ یافت می‌شوند. خرمایی، خاکی، سیاه و شاه‌بلوطی معمول‌اند و الگوهایی مانند ابلق و روان هم به کرات دیده می‌شوند. کرک‌های خاکی و گرولو، با نوار تیرهٔ روی ستون فقرات و گاهی خط‌خط‌شدگی پا، ریشهٔ اسپانیایی بسیاری از رمه‌ها را نشان می‌دهند. کرک در ماه‌های گرم کوتاه است و برای زمستان در دشت باز ضخیم‌تر می‌شود.

موستانگ‌ها مستقل و هوشیارند. نسل‌ها زندگی در دشت آن‌ها را در تشخیص تغییرات اطراف تیزهوش و در برابر هر چیز ناآشنا محتاط ساخته است. اسپی که آزاد زاده شده انسان را همان‌گونه می‌خواند که زمانی زمین را می‌خواند، پس اعتماد باید در گذر زمان به دست آید، نه این‌که رایگان داده شود.

وقتی موستانگ نگهبانی را بپذیرد، رفتاری وفادار و پایدار از خود نشان می‌دهد. بسیاری از کسانی که موستانگ به فرزندی گرفته‌اند از پیوندی محکم و اسپی آرام و مطیع زیر زین سخن می‌گویند. موستانگ در میان اسپ‌های دیگر اجتماعی است و به‌آسانی با زندگی رمه‌ای خو می‌گیرد، چون زندگی در رمه حالت طبیعی اوست.

در برابر افراد ناآشنا موستانگ معمولاً محتاط می‌ماند تا فرد را بسنجد. اعتمادبه‌نفس و روشی روشن و ثابت از سوی نگهبان به آرام‌گرفتن اسپ کمک می‌کند. این اسپ‌ها به شتاب و برخورد خشن واکنش خوبی نشان نمی‌دهند.

مراقبت و آرایش

• کرک را به‌طور منظم برس بزنید تا خاک پاک شود و پوست و کرک بررسی گردد
• سُم‌ها را هر روز پاک کنید و مراقب سنگ‌ریزه یا ترک باشید
• حتی اگر اسپ بدون نعل کار می‌کند، هر 6 تا 8 هفته یک بار نعل‌بند را برای بررسی صدا بزنید
• یال و دم را از گره و خار پاک نگه دارید
• در فصل ریزش کرک آرایش را بیشتر کنید

ورزش

• روزانه فرصت رهاگردی در آغل یا چراگاه بدهید
• چند بار در هفته اسپ را سوار شوید یا کار بدهید تا تناسب اندامش حفظ شود
• برای تنوع از مسیرپیمایی، حلقهٔ تمرین و کار زمینی استفاده کنید
• فضای کافی برای حرکت بدهید، چون موستانگ به پیمودن مسافت‌های طولانی عادت دارد

محیط

موستانگ‌ها با طیف گسترده‌ای از آب‌وهوا کنار می‌آیند و به لوس‌کاری کمتری از بسیاری نژادها نیاز دارند. با این حال به آب پاک، جای خشک برای ایستادن و پناه از باد، آفتاب تند و طوفان نیاز دارند. مزرعه‌ای با یک سایبان ساده برای‌شان مناسب است. حصار باید ایمن و محکم باشد، به‌ویژه برای اسپی که تازه رام شده و ممکن است مرزها را بیازماید.

موستانگ‌ها روی علوفهٔ کم‌پشت دشت تکامل یافته‌اند و با خوراک کمتری نسبت به بسیاری از نژادهای اهلی تناسب اندام خود را حفظ می‌کنند. پایهٔ خوراک باید علف و یونجهٔ خوب باشد، به مقداری متناسب با اندازه، سن و بار کاری اسپ. دسترسی همیشگی به آب پاک و منبع نمک یا مواد معدنی این خوراک پایه را کامل می‌کند.

چون موستانگ‌ها وزن را به‌آسانی نگه می‌دارند، مالکان باید مراقب زیاده‌خوراکی باشند. دانهٔ بیش از حد یا چراگاه پرمایه می‌تواند به چاقی و لامینایتیس، یک بیماری دردناک سُم، بینجامد. بسیاری از موستانگ‌های با کار سبک به خوراک متمرکز کم یا اصلاً نیاز ندارند.

خوراکی‌های ویژه و مکمل‌ها

بیشتر موستانگ‌های با علوفهٔ خوب به افزودنی کمی نیاز دارند. یک تودهٔ نمک و مکمل معدنی متعادل کمبودهای معمول را، در جاهایی که علف یا یونجهٔ محلی از مواد مغذی کم است، جبران می‌کند. خوراکی‌هایی مانند زردک یا سیب به مقدار کم بی‌ضرر است. پیش از افزودن مکمل با داکتر مالداری مشوره کنید، چون مکمل‌دهی بیش از حد می‌تواند زیانش از سودش بیشتر شود.

موستانگ به سخت‌جانی معروف است. گزینش طبیعی در دشت حیوانات سالم و مقاوم در برابر بیماری را برگزیده و نتیجه اسپی است که غالباً با مراقبت پایه سالم می‌ماند. بسیاری 25 تا 30 سال عمر می‌کنند و سُم‌های فشرده و بنیهٔ محکم‌شان به آن‌ها کمک می‌کند از مشکلاتی که نژادهای ظریف‌تر را می‌آزارد دور بمانند.

با این حال سلامتی خوب باز هم به مراقبت روزمره وابسته است. خطرات اصلی برای موستانگ معمولاً به خوراک بازمی‌گردد، مانند افزایش وزن و لامینایتیس ناشی از خوراک پرمایه، نه بیماری‌های ارثی.

مراقبت پیشگیرانه

• معاینهٔ داکتری سالانه و واکسیناسیون
• بررسی دندان دست‌کم یک بار در سال
• سفرهای منظم نزد نعل‌بند
• برنامهٔ ضدکرم بر پایهٔ آزمایش مدفوع
• خوراک ثابت و علوفه‌محور برای کنترل وزن

موستانگ‌ها زود یاد می‌گیرند و آنچه را آموخته‌اند به یاد می‌سپارند، اما خودشان فکر می‌کنند و زیر فشار به کار وادار نمی‌شوند. آموزش بر پایهٔ اعتماد استوار است. اسپی که تازه از دشت آمده تماس اندک یا هیچ تماسی با انسان نداشته و پیش از هر تمرین زیر زین باید رام شود. وقتی این اعتماد ساخته شد، بسیاری از موستانگ‌ها مَرکبی آرام، مطیع و قابل‌اعتماد می‌شوند.

ثبات‌قدم از زور مهم‌تر است. نگهبانی که روشن، منصف و بی‌شتاب باشد بهترین نتیجه را از موستانگ می‌گیرد. شتاب بیش از حد یا تنبیه ترس معمولاً آموزش را عقب می‌اندازد.

مبانی

1. زمانی نزد اسپ بگذرانید تا به حضور شما عادت کند
2. پذیرش لمس، افسار و راهبری را بسازید
3. کار زمینی مانند تسلیم‌شدن، راهبری و ایستادن بسته را اضافه کنید
4. زین و فشار زین را قدم‌به‌قدم معرفی کنید
5. وقتی اسپ روی زمین آرام و پاسخگو شد، زیر زین را آغاز کنید
6. با رشد اعتمادبه‌نفس، به مسیرپیمایی، حلقهٔ تمرین و کار وظیفه‌ای گسترش دهید

در دشت، موستانگ‌ها به‌طور طبیعی در گروه‌های رمه‌ای تولیدمثل می‌کنند، جایی که یک نریان با گروهی از مادیان‌ها زندگی می‌کند. مادیان‌ها معمولاً تا سن دو یا سه سالگی به بلوغ تولیدمثلی می‌رسند، هرچند بسیاری تا بزرگ و کامل‌شدن جفت داده نمی‌شوند. جفت‌گیری معمولاً از فصل‌ها پیروی می‌کند و بیشتر کره‌ها در بهار، وقتی علف فراوان است، زاده می‌شوند.

آبستنی حدود 11 ماه طول می‌کشد و یک کره به دنیا می‌آید. دوقلوزایی در اسپ‌ها نادر و خطرناک است. کره‌های دشت‌زاد ساعتی پس از تولد سرپا می‌شوند و راه می‌روند، سازگاری‌ای که به آن‌ها کمک می‌کند با رمه هم‌گام بمانند و از شکارچیان بگریزند.

مادیان‌ها کره‌های خود را در درون گروه بزرگ می‌کنند و کره چند ماه شیر می‌خورد پیش از آن‌که حدود شش‌ماهگی از شیر گرفته شود. کره‌های نر و ماده تا بلوغ در رمه می‌مانند و پس از آن نریان‌های جوان غالباً رمه را ترک می‌کنند تا گروه‌های مجردی تشکیل دهند یا مادیان‌های خود را به دست آورند. موستانگ‌هایی که برای به‌فرزندی‌دادن پرورش می‌یابند معمولاً زیر شرایط مدیریت‌شده رام و از شیر گرفته می‌شوند.