رکس

خوکچه هندی رکس یک نژادِ موی‌کوتاه است که بر اساسِ بافتِ پوست شناخته می‌شود، نه رنگِ آن. موی این حیوان متراکم و پشمی است و اندکی از بدن فاصله می‌گیرد؛ این نژاد برخلافِ بیشترِ خوکچه‌های هندی، موی محافظِ سخت ندارد. نتیجه، لمسِ نرم و فنری و ظاهرِ کمی چروکیده است. خوکچه‌های بالغِ این نژاد به اندازهٔ میده می‌رسند و وزنِ آن‌ها معمولاً بینِ ۷۰۰ تا ۱٬۲۰۰ گرم است؛ نرها به طورِ معمول از ماده‌ها سنگین‌ترند.

مثلِ همه خوکچه‌های هندیِ اهلی، رکس نیز یک جوندهٔ اجتماعی و زمینی است که به صورتِ گروهی زندگی می‌کند و از طریقِ صداهایِ گوناگون مانندِ جیک‌جیک، خرخر و غرغرِ آرام با هم‌نوعانِ خود ارتباط برقرار می‌کند. این حیوان در طولِ روز و همچنان در وقتِ سحر و شام فعال است و علاقهٔ چندانی به بالا رفتن یا پریدن ندارد. خلق‌وخویش آرام و انسان‌دوست است و همین ویژگی، نگهداری‌اش را پس از عادت گرفتن، آسان می‌سازد.

رکس اغلب با نژادِ تدی اشتباه گرفته می‌شود، چون هر دو موی کوتاه و پُرپشمِ نرم دارند. این دو، نژادهای جداگانه با ریشهٔ ژنتیکیِ متفاوت‌اند و موی رکس معمولاً کمی زبرتر و متراکم‌تر از تدی به دست می‌آید.

این نژاد برای چه کسانی مناسب است

رکس به کسانی می‌خورد که یک حیوانِ خانگیِ میده، آرام و قابلِ دست‌گیری می‌خواهند و می‌توانند هر روز به مراقبتِ آن متعهد بمانند. موی کوتاهش نسبت به نژادهایِ موی‌بلند، به مراقبتِ کمتری نیاز دارد، از همین رو برای کسانی که برای بار اول خوکچه هندی نگهداری می‌کنند و همچنان برای خانواده‌های دارایِ اطفالِ سنِ مکتب که زیرِ نظارت باشند، گزینهٔ خوبی است. خوکچه‌های هندی بسیار اجتماعی‌اند و باید به صورتِ جفت یا گروه‌های کوچک نگهداری شوند، پس این نژاد برای کسی که تنها ظرفیتِ نگهداریِ یک حیوان را دارد، انتخابِ مناسبی نیست.

همه خوکچه‌های هندیِ اهلی (Cavia porcellus) ریشه در ارتفاعاتِ آندسِ امریکایِ جنوبی دارند. اقوامِ ساکنِ پیرو، بولیوی، اکوادور و کولمبیایِ امروزی، هزاران سال پیش خوکچهٔ هندیِ وحشی را اهلی ساختند و این حیوانات را برای خوراک و همچنان برای مراسمِ بومی نگهداری می‌کردند. خوکچه هندی در زندگیِ خانه‌گی و آیینیِ این منطقه جایگاهِ ویژه‌ای داشت.

بازرگانانِ هسپانوی و سایرِ اروپایی‌ها در سدهٔ شانزدهم میلادی خوکچه‌های هندی را به اروپا بردند، جایی که نخست در میانِ ثروتمندان نگهداری می‌شد و بعداً به گونهٔ گسترده‌تری رواج یافت. نگهداریِ گزینشی در سده‌های بعدی، رنگ‌ها، انواعِ موی و اندازه‌های گوناگونی را که امروز شناخته شده‌اند، به بار آورد.

بافتِ رکس نتیجهٔ یک جهشِ نهفتهٔ پوستی است که موی را کوتاه می‌سازد و موی محافظِ معمولی را از بین می‌برد و تنها زیرموی متراکم و پشمی باقی می‌ماند. همین گونه جهشِ رکس به طورِ جداگانه در گونه‌های دیگر مانندِ خرگوش و گربه نیز دیده می‌شود که در آن‌ها بافتِ کوتاه و نرمِ مشابهی پدید می‌آورد.

اکنون رکس به عنوانِ یک حیوانِ همدم نگهداری می‌شود و علاقه‌مندان در باشگاه‌هایِ پرورشِ خوکچه هندی آن را به نمایش می‌گذارند. تاریخِ دقیقِ پیدایشِ نخستین خط‌هایِ استانداردِ رکس به خوبی ثبت نشده و این نژاد همچنان بیشتر به خاطرِ موی ویژه و خلق‌وخویِ باثباتش پرورش داده می‌شود.

رکس بدنی فشرده و گرد دارد با سرِ پهن و گوش‌هایِ کوتاهِ کمی آویزان. ویژگیِ اصلیِ آن موی است: موی کوتاه، معمولاً زیرِ ۱٫۵ سانتی‌متر، که از پوست فاصله می‌گیرد و همین باعث می‌شود حیوان از اندازهٔ واقعیِ بدنش پُرتر به نظر برسد. چون موی محافظ ندارد، پوستِ آن نرم و فنری است و آن درخششِ صافِ خوکچه‌هایِ موی‌صافه را ندارد. سبیل‌هایش ممکن است پیچیده یا خمیده باشد که این یک ویژگیِ عادی و وابسته به بافتِ رکس است.

موی و رنگ‌ها

رنگ از بافتِ رکس جدا است، از همین رو این نژاد در سراسرِ طیفِ رنگیِ خوکچه هندی دیده می‌شود. رنگ‌هایِ رایج شاملِ سیاه، شکلاتی، کرم، سفید، سرخ و آگوتی است و این‌ها می‌توانند به شکلِ یکرنگ یا در طرح‌هایِ خال‌دار و روان دیده شوند. تراکمِ موی در سراسرِ بدن، از جمله شکم، یکسان است و هیچ فرق یا الگویِ گلسرخی وجود ندارد. بافت در سراسرِ عمرِ حیوان نرم و پشمی باقی می‌ماند، هرچند طول و ضخامتِ موی با سن و فصل کمی تغییر می‌کند.

رکس خلق‌وخویی باثبات و پُرمحبت دارد. زمانی که به نگهدارندهٔ خود اعتماد کند، دست‌گیری را به خوبی تحمل می‌کند و اغلب روی زانو آرام می‌گیرد و گاهی هنگامِ آرامش، آهسته خرخر می‌کند. این نژاد به گاز گرفتن تمایل ندارد و در جریانِ مراقبتِ روزمره آرام می‌ماند، از همین رو برای اطفالِ ملایم زیرِ نظارت مناسب است.

در برابرِ افرادِ ناآشنا، خوکچه هندی به صورتِ طبیعی محتاط است و ممکن است هنگامِ ترس بی‌حرکت بماند یا برای پنهان شدن بدود. این رفتارِ طبیعیِ یک حیوانِ شکار است و با عادت کردن به صدا و بویِ یک شخص، کم‌کم از بین می‌رود. حرکاتِ آهسته و قابلِ پیش‌بینی و یک اتاقِ آرام، به عادت‌گیریِ رکسِ تازه کمک می‌کند.

خوکچه‌های هندی بسیار اجتماعی‌اند و بهترین حالتِ نگهداری‌شان، همراه با دستِ‌کم یک هم‌نوع است. یک رکس که همرای خوکچه‌هایِ دیگر نگهداری شود، پیوندِ اجتماعی می‌گیرد، خوراک را با آن‌ها شریک می‌شود و از طریقِ صداهایِ گوناگون با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کند. این نژاد به طورِ کلی صلح‌جو است، هرچند گروه‌هایِ هم‌جنس ممکن است گاه‌گاهی بر سرِ جا، دعوایِ کوچک داشته باشند که با یک محیطِ نگهداریِ خوب، از آن جلوگیری می‌شود.

آرایشِ موی

• موی را هفته‌ای یک یا دو بار با یک برسِ نرم، شانه کنید تا موی ریخته‌شده بیرون شود و پوست بررسی گردد.
• موی متراکمِ رکس را برایِ گره، خس‌وخاشاک و نشانه‌هایِ کنه یا شپش که ممکن است در موی ضخیم پنهان شوند، بررسی کنید.
• ناخن‌ها را هر چند هفته یک بار کوتاه کنید، زیرا به طورِ پیوسته رشد می‌کنند و در محیطِ خانه به اندازهٔ کافی ساییده نمی‌شوند.
• تنها در صورتِ ضرورت، با شامپویِ مخصوصِ حیواناتِ میده حمام دهید و موی را کاملاً خشک کنید تا سرما نخورد.

تمرین

• هر روز دستِ‌کم یک ساعت، در یک فضایِ امن و محصور، وقتِ بیرون از قفس بدهید.
• تونل و پناهگاه‌هایِ کوتاه برایِ حرکت و خوراک‌جویی فراهم کنید؛ خوکچه‌های هندی از بلندی بالا نمی‌روند و از چرخِ دو نیز استفاده نمی‌کنند.
• محلِ بازی را در سطحِ زمین نگه دارید، زیرا این نژاد ممکن است از افتادن از بلندی آسیب ببیند.

محیط

رکس را در داخلِ خانه یا فضایِ سرپوشیده، در دمایِ ثابتِ ۱۸ تا ۲۴ درجهٔ سانتی‌گراد و دور از تابشِ مستقیمِ آفتاب و جریانِ هوا نگه دارید. خوکچه‌های هندی نسبت به گرمایِ بالایِ تقریباً ۲۶ تا ۲۸ درجه و تغییراتِ ناگهانیِ دما حساس‌اند. حیوانات را روی بسترِ نرم و جذب‌کننده مانندِ موادِ کاغذی یا پارچهٔ فلیس نگه دارید و قفس را همیشه پاک و خشک نگه دارید تا پوست و پنجه‌ها محفوظ بماند.

خوکچه‌های هندی گیاه‌خوارند و به طورِ پیوسته به الیاف نیاز دارند. علفِ خشک مانندِ تیموتی باید همیشه در دسترس باشد و بخشِ اصلیِ خوراک را تشکیل می‌دهد. این علف، معدهٔ حیوان را در حرکت نگه می‌دارد و دندان‌هایِ همیشه‌رشدکننده را می‌ساید. سبزیجاتِ تازه، ویتامین سی می‌دهند که خوکچه هندی نمی‌تواند خودش بسازد و باید هر روز از خوراک به دست آورد. مقدارِ اندازه‌گیری‌شده‌ای پلیتِ ساده و مخصوصِ خوکچه هندی، خوراک را کامل می‌سازد، اما پلیت نباید جایگزینِ علفِ خشک شود.

خوراکی‌هایِ اضافی و مکمل‌ها

میوه را تنها به مقدارِ کم و به عنوانِ خوراکیِ گاه‌به‌گاه بدهید، چون شکر دارد. سبزیجاتِ خوبِ روزمره شاملِ فلفلِ رنگی، سبزی‌هایِ برگ‌دار و مقدارِ کمِ گیاهانِ خوش‌بو است که همه به دریافتِ ویتامین سی کمک می‌کنند. آبِ پاک را همیشه در یک بوتل یا کاسهٔ سنگین در دسترس بگذارید. مکمل‌هایِ منظمِ ویتامین سی معمولاً در صورتی که خوراک شاملِ سبزیجاتِ تازه باشد، ضرورت ندارد، اما داکتر ممکن است در موردهایِ خاص آن را توصیه کند.

رکس نژادی نسبتاً مقاوم است و در صورتِ نگهداری و تغذیهٔ خوب، معمولاً ۵ تا ۷ سال عمر می‌کند. بیشترِ مشکلاتِ صحی میانِ همهٔ خوکچه‌های هندی مشترک است، نه ویژهٔ بافتِ رکس، و بسیاری از آن‌ها به خوراک، نظافت یا تأخیر در درمان برمی‌گردد. چون خوکچه‌های هندی بیماری را پنهان می‌کنند، وزن و اشتهایِ آن‌ها باید به طورِ منظم بررسی شود تا مشکلات زود شناسایی گردد.

مراقبتِ پیش‌گیرانه

• برایِ پیشگیری از اسکوروی و بیماریِ دندان، علفِ خشکِ نامحدود و سبزیجاتِ حاویِ ویتامین سیِ روزانه بدهید.
• بستر را پاک و خشک نگه دارید تا پنجه‌ها و پوست محفوظ بماند.
• حیوان را هفته‌وار وزن کنید تا کاهشِ وزن زود دیده شود.
• حیواناتِ تازه‌وارد را قرنطین کنید و انگل‌ها را زود درمان کنید.
• پیش از پیش آمدنِ مشکل، یک داکترِ حیواناتِ غیرمعمول یا حیواناتِ میده پیدا کنید.

خوکچه‌های هندی نسبت به بسیاری از حیواناتِ خانگیِ میده، به فضایِ زمینیِ بسیار بیشتری نیاز دارند. یک قفسِ یک‌طبقه با فضایِ زمینیِ بازِ بزرگ، برایِ این نژاد از یک قفسِ بلند مناسب‌تر است، چون خوکچه‌های هندی به‌جایِ بالا رفتن، می‌دوند. یک جفت، حداقل به تقریباً ۰٫۷ متر مربع فضایِ زمینی نیاز دارد و هرچه بیشتر، بهتر. موی رکس این نیازها را تغییر نمی‌دهد، اما پوستِ بی‌محافظش اهمیتِ بسترِ پاک و خشک را دوچندان می‌سازد.

فهرستِ آماده‌سازی

• قفسِ کف‌سختِ اندازه‌شده برایِ دو یا بیشتر خوکچه هندی.
• بسترِ عمیق، خشک و جذب‌کننده که به طورِ منظم تعویض شود.
• یک پناهگاه برایِ هر حیوان به‌علاوهٔ تونل برایِ پوشش.
• منبعِ پیوستهٔ علفِ خشک در یک قفسک یا توده.
• بوتلِ آب یا کاسهٔ سنگین و یک ظرفِ خوراک.
• یک محلِ آرام، دور از جریانِ هوا، تابشِ مستقیمِ آفتاب و سروصدایِ بلند.

خوکچه‌های هندی در سنِ پایین به بلوغِ جنسی می‌رسند؛ ماده‌ها از حدودِ ۴ تا ۶ هفتگی و نرها از حدودِ ۳ تا ۵ هفتگی باروَر می‌شوند، از همین رو باید نر و ماده را زود از هم جدا کرد تا از زادوولدِ ناخواسته جلوگیری شود. پرورش‌دهندگانِ مسئول، پیش از هر جفت‌گیریِ نخست، صبر می‌کنند تا ماده به بلوغ و وضعیتِ خوبِ صحی برسد. بافتِ رکس نهفته است، پس دو والدینِ رکس، چوچه‌هایِ رکس تولید می‌کنند، در حالی که جفت‌گیری با یک خوکچهٔ موی‌صاف می‌تواند این ویژگی را بدونِ نمایان ساختن، حمل کند.

دورهٔ بارداری برایِ یک جوندهٔ میده طولانی است و تقریباً ۵۹ تا ۷۲ روز طول می‌کشد. تعدادِ چوچه در هر زایمان کم است، معمولاً ۲ تا ۴ چوچه، و چوچه‌ها زودرشد به دنیا می‌آیند: با موی کامل، چشمانِ باز و توانِ حرکت و جویدنِ خوراکِ سخت در عرضِ چند ساعت. چوچه‌ها هنوز برایِ چند هفتهٔ نخست شیر می‌خورند و باید تا زمانِ از شیر گرفتن، حدودِ ۳ هفتگی، نزدِ مادر بمانند.

جفت‌گیریِ نخستینِ یک مادهٔ بزرگ‌تر از حدودِ ۶ تا ۷ ماه، خطرِ جدی دارد، چون استخوان‌هایِ لگن به هم جوش می‌خورند و این می‌تواند زایمانِ طبیعی را ناممکن سازد. به همین دلیل، پرورش بهتر است تنها به دستِ نگهدارندگانِ باتجربه و همرای یک داکتر انجام شود.