دالماسی

خوکچهٔ هندی دلمیشن یکی از انواعِ رنگ و طرحِ پوستِ کاویِ اهلی (Cavia porcellus) است. نامش را از سگِ دلمیشن گرفته، زیرا خال‌های تیره در سراسرِ بدنِ سفیدش پراکنده اند، هرچند این دو حیوان هیچ خویشاوندیی با هم ندارند. طرحِ خال‌دار ویژگیِ اصلیِ این نوع است: زمینه‌ای از موی سفید که با لکه‌ها و خال‌های سیاه، قهوه‌یی یا رنگ‌های تیرهٔ دیگر پوشیده شده و معمولاً سرش یک‌رنگِ یک‌دست دارد.

این جونده‌ای است با اندازهٔ متوسط، معمولاً به طول ۲۰ تا ۲۵ سانتی‌متر و وزنِ ۷۰۰ تا ۱٬۲۰۰ گرام در حالتِ بلوغِ کامل. مانندِ همهٔ خوکچه‌های هندی، این حیوان نیز جانوری گروهی و اجتماعی است و بهترین حالتش زمانی است که همرایِ هم‌نوعانش نگهداری شود. صاحبانِ این حیوان خلق‌وخویش را دوستانه، ملایم، بازیگوش و خوش‌رفتار توصیف می‌کنند.

دلمیشن خوکچه‌ای است با پوستِ کوتاه و صاف، بنابراین کارِ آرایش و مراقبتِ پوست در مقایسه با انواعِ مویِ بلند کمتر است. نیازهای اصلیِ آن عبارت اند از یک جای‌گاهِ بزرگ، تهیهٔ همیشگیِ کاهِ سبز، منبعِ روزانهٔ ویتامین C و دست‌زدنِ منظم برای این‌که رام و اهلی بماند.

این خوکچه برای چه کسانی مناسب است

خوکچهٔ هندی دلمیشن برای خانواده‌هایی مناسب است که بتوانند روزانه به آن توجه کنند و آن را همرایِ دستِ‌کم یک خوکچهٔ هندیِ دیگر نگه‌دارند. این حیوان برای خانواده‌هایی با اطفالِ به‌قدرِ کافی بزرگ که بتوانند یک حیوانِ کوچک را با آرامی نگه‌دارند، و همچنان برای بزرگ‌سالانی که یک حیوانِ خانگیِ فعال بدونِ نیاز به گردش می‌خواهند، خوب است. هرکسی که به فکرِ نگهداریِ این حیوان باشد باید برای یک تعهدِ پنج تا هفت‌ساله و هزینهٔ همیشگیِ سبزیجاتِ تازه، کاه و مراقبتِ گاه‌گاهیِ داکترِ حیوانات آماده باشد.

خوکچهٔ هندیِ دلمیشن از کاویِ اهلی سرچشمه می‌گیرد، حیوانی که نخستین بار توسطِ مردمانِ اندس در سرزمین‌های کنونیِ پیرو، بولیویا، اکوادور و کولمبیا اهلی شد. شواهدِ باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این اهلی‌سازی هزاران سال پیش رخ داده است. خویشاوندانِ وحشیِ این حیوان از جنسِ Cavia رام و به‌گونهٔ گزینشی نگه‌داری می‌شدند، در آغاز به حیثِ منبعِ غذا و برای مراسمِ محلی.

بازرگانانِ اروپایی در سدهٔ شانزدهم خوکچه‌های هندیِ اهلی را از امریکای جنوبی همرایِ خود آوردند و این حیوانات میانِ ثروتمندان به حیثِ حیوانِ خانگی محبوبیت یافتند. از همان‌جا این جانوران به سراسرِ اروپا و سرانجام به باقیِ جهان گسترش یافتند. سده‌ها نگه‌داری و پرورش، گسترهٔ وسیعی از رنگ‌ها، طرح‌ها و انواعِ موی را که امروزه دیده می‌شود، به بار آورد.

خودِ طرحِ دلمیشن محصولِ همین پرورشِ عمدیِ بعدی برای ظاهر است، نه یک نسبِ جداگانه و باستانی. این طرح به گروهِ کاوی‌هایِ خال‌دار یا نقش‌دار تعلق دارد که در آن نواحیِ سفید با رنگدانهٔ تیره‌تر ترکیب شده است. از آن‌جا که خال‌دار بودن به ژنتیکِ خاصِ پوست بستگی دارد، پرورش‌دهندگان حیوانات را با دقت جفت می‌کنند تا ظاهرِ پاکِ سفید و خال‌دار به دست آید.

برخلافِ یک نژادِ رسمیِ سگ، بهتر است دلمیشن را یک گونهٔ رنگیِ شناخته‌شده در درونِ همان یک گونهٔ کاویِ اهلی دانست. تاریخ‌های دقیق و نامِ بنیان‌گذارانِ این طرح به‌خوبی مستند نشده، از این رو باید به ادعاهایی که سالِ دقیقِ پیدایش را ذکر می‌کنند با احتیاط نگریست.

خوکچهٔ هندیِ دلمیشن ساختارِ معمولِ کاوی را دارد: بدنی گرد و فشرده، پاهایی کوتاه، بدونِ دمِ نمایان، و سری پهن با پوزه‌ای کوتاه. پوستش کوتاه و صاف است و به بدن نزدیک و هموار می‌چسبد. نشانِ ویژهٔ این خوکچه طرحِ خال‌دار آن است؛ لکه‌ها و خال‌های تیره بر زمینهٔ سفید، که غالباً همرایِ سری تیره‌تر و یک‌دست‌تر دیده می‌شود.

پوست و رنگ‌ها

خال‌ها می‌توانند از لکه‌های ریز تا پارچه‌های بزرگ‌تر متفاوت باشند و هیچ دو خوکچه طرحِ کاملاً یک‌سانی ندارند. رایج‌ترین شکل، بدنِ سفید همرایِ خال‌های سیاه و سرِ سیاه است، هرچند رنگ‌های قهوه‌یی و دیگر رنگ‌های تیره نیز دیده می‌شود. سر معمولاً پررنگ‌ترین بخشِ بدن است، در حالی که خال‌ها به‌سویِ سرین و پاها کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

از آن‌جا که این طرح به ژنتیکِ پوست وابسته است، پرورش‌دهندگان از جفت‌کردنِ دو خوکچهٔ به‌شدت سفید و خال‌دار خودداری می‌کنند، زیرا برخی از جفت‌گیری‌های خال‌دار با خال‌دار می‌توانند به مشکلاتِ صحی پیوند داشته باشند. یک دلمیشنِ خوش‌نقش خال‌هایی روشن و با فاصلهٔ مناسب نشان می‌دهد، نه لکه‌های بزرگِ به‌هم‌پیوسته.

خوکچهٔ هندیِ دلمیشن خلق‌وخویی آرام و خوش‌رفتار دارد. با دست‌زدنِ منظم و ملایم، این حیوان مطمئن می‌شود و اغلب صاحبش را با صداهای جیغ‌مانند و 'ویک‌ویک' استقبال می‌کند، به‌ویژه در زمانِ غذادادن. حیواناتِ تازه یا هراسان ممکن است در آغاز بی‌حرکت بمانند یا به‌دنبالِ پناه بدوند، که این رفتارِ طبیعیِ یک جانورِ شکار است و با ایجادِ اعتماد از بین می‌رود.

نزدِ انسان‌ها، یک دلمیشنِ خوب‌جامعه‌پذیرشده دوستانه است و در بغل‌گرفتن تحمل نشان می‌دهد، هرچند همیشه باید محکم نگه‌داشته شود و نزدیکِ زمین بماند. با غریبه‌ها ممکن است در ابتدا خجالتی باشد، اما به‌ندرت پرخاش‌گر است. با خوکچه‌های هندیِ دیگر اجتماعی است و از داشتنِ دستِ‌کم یک هم‌نوع سود می‌برد. جفت‌های هم‌جنس یا یک نرِ عقیم‌شده همرایِ یک ماده معمولاً خوب کار می‌کند؛ نرهای عقیم‌نشده ممکن است دعوا کنند، به‌ویژه در فضای تنگ.

خوکچه‌های هندی نباید فضای زندگی را با حیواناتِ دیگری چون پشک، سگ یا خرگوش شریک شوند. حتا حیواناتِ بزرگ‌ترِ دوستانه می‌توانند یک کاوی را بترسانند یا زخمی کنند، و خرگوش‌ها می‌توانند آن را آزار دهند. تماسِ زیرِ نظارت بیشترین چیزی است که توصیه می‌شود.

مراقبتِ روزمره بر محورِ یک جای‌گاهِ پاک، منبعِ ثابتِ غذا و دست‌زدنِ ملایم می‌چرخد. پوستِ کوتاه و صاف کارِ آرایش را سبک نگه می‌دارد، اما ناخن، دندان و وزن هنوز به توجهِ منظم نیاز دارند.

آرایش

• هفته‌ای یک‌بار موهای شل را با برس پاک کنید؛ در زمانِ ریزشِ شدید بیشتر.
• ناخن‌ها را هر ۴ تا ۶ هفته کوتاه کنید و از رسیدن به رگِ ناخن خودداری کنید.
• بخشِ آلودهٔ عقبِ بدن را در صورتِ نیاز پاک کنید؛ حمامِ کامل به‌ندرت لازم است و باید کم‌تکرار باشد.
• در جریانِ دست‌زدنِ هفته‌وار، دندان‌ها، گوش‌ها و پوست را از نگاهِ رشدِ بیش‌ازحد، کنه یا زخم بررسی کنید.

فعالیتِ بدنی

• روزانه وقتِ بیرون از قفس را زیرِ نظارت، در فضایی امن و بدونِ کوران فراهم کنید.
• تونل، رمپِ کوتاه و پناه‌گاه بگذارید تا رفتارِ طبیعیِ جست‌وجویِ غذا و 'پاپ‌کورن‌زدن' تشویق شود.
• از چرخِ ورزشی و توپ خودداری کنید، زیرا می‌توانند به ستون‌فقرات و پاهایِ خوکچهٔ هندی آسیب برسانند.

محیط

جای‌گاه را در فضایِ داخلیِ خانه، در گوشه‌ای آرام و دور از تابشِ مستقیمِ آفتاب، کوران و نوسانِ شدیدِ حرارت نگه دارید. دامنهٔ حرارتیِ راحت تقریباً ۱۸ تا ۲۴ درجهٔ سانتی‌گراد است. از کفِ سخت همرایِ بسترِ نرم و جذب‌کننده مانندِ خاک‌ارهٔ کاغذی یا پارچهٔ فلیس روی یک لایهٔ جذب‌کننده استفاده کنید و از کفِ سیمی که سببِ آسیبِ پا می‌شود خودداری کنید. روزانه بخش‌های آلوده را پاک کنید و دستِ‌کم هفته‌ای یک‌بار بسترِ کامل را تعویض کنید.

خوکچه‌های هندی گیاه‌خوارِ محض‌اند و دستگاهِ گوارش‌شان برایِ چریدنِ پیوسته ساخته شده است. کاهِ سبزِ نامحدود، مانندِ تیموتی، باید بخشِ اصلیِ خوراک را تشکیل دهد و برایِ صحتِ روده و سایشِ دندان ضروری است. یک بخشِ کوچکِ روزانه از پیلیتِ ساده و مخصوصِ خوکچهٔ هندی همرایِ یک وعدهٔ تازهٔ سبزیجات، خوراکِ اصلی را کامل می‌کند. خوکچه‌های هندی، مانندِ انسان، نمی‌توانند ویتامین C را خودشان بسازند و باید آن را روزانه از غذا دریافت کنند.

خوراکی‌های اضافی و مکمل‌ها

منابعِ خوبِ ویتامین C شاملِ فلفلِ شیرین، کیل (کلمِ برگ) و مقدارِ کمِ جعفری است. میوه، مانندِ یک بُرشِ نازکِ سیب یا چند دانه توت، می‌تواند یک یا دو بار در هفته به حیثِ خوراکیِ جانبی داده شود، نه خوراکِ اصلی، به دلیلِ شکرِ آن. بیشترِ خوکچه‌هایِ هندیِ سالم که خوراکِ متنوعِ سبزیجات دارند، به مکملِ اضافی نیاز ندارند؛ از انداختنِ قرصِ ویتامین C در آب خودداری کنید، زیرا به‌سرعت تجزیه می‌شود و ممکن است حیوان را از نوشیدنِ آب بی‌رغبت سازد. هر غذایِ تازه را به‌آرامی و به‌تدریج معرفی کنید.

یک دلمیشنِ خوب‌نگه‌داری‌شده معمولاً ۵ تا ۷ سال زندگی می‌کند. بیشترِ مشکلاتِ صحی به خوراک، جای‌گاهِ کثیف یا فشارِ روانی برمی‌گردد، از این رو پیش‌گیری بخشِ بزرگِ کار را انجام می‌دهد. خوکچه‌های هندی بیماری را به‌خوبی پنهان می‌کنند، به همین دلیل وزن‌کردنِ منظم و مشاهدهٔ دقیق برایِ شناساییِ زودهنگامِ مشکلات اهمیت دارد.

مراقبتِ پیش‌گیرانه

• ویتامین C روزانه و کاهِ نامحدود بدهید.
• بستر را پاک و خشک نگه دارید تا از پا و شش‌ها محافظت شود.
• هفته‌وار وزن کنید و دندان، ناخن، چشم و بخشِ عقبِ بدن را بررسی کنید.
• حیواناتِ تازه را پیش از معرفی قرنطینه کنید.
• اگر چیزی غیرِعادی به نظر رسید، وقتِ داکتری بگیرید؛ از داکتری با تجربه در حیواناتِ غیرِمعمول استفاده کنید.

خوکچه‌های هندی به فضایِ کفِ بسیار بیشتری از آن‌چه قفس‌های فروشگاهیِ حیوانات معمولاً فراهم می‌کنند نیاز دارند، و باید در جفت یا گروه زندگی کنند، پس جای‌گاه را دستِ‌کم برایِ دو حیوان برنامه‌ریزی کنید. یک جای‌گاهِ بزرگِ زمینی بهتر از یک قفسِ بلندِ چندطبقه است، زیرا کاوی‌ها بالارونده‌های خوبی نیستند. جای‌گاه را در داخلِ خانه، دور از کوران، تابشِ مستقیمِ آفتاب و سروصدا نگه دارید.

فهرستِ آماده‌سازیِ جای‌گاه

• یک قفسِ کف‌سختِ فراخ یا جای‌گاهِ سبکِ C&C
• یک پناه‌گاه برایِ هر خوکچهٔ هندی، به‌همراهِ تونل
• یک قفسهٔ کاه یا تودهٔ بزرگِ روزانهٔ کاه
• یک کاسهٔ سنگینِ سرامیکی برایِ غذا و بوتلِ آب یا کاسه‌ای بدونِ چکه
• بسترِ نرم و جذب‌کننده
• یک خوکچهٔ هندیِ دومی برایِ همراهی

خوکچه‌های هندی زود به بلوغِ جنسی می‌رسند؛ ماده‌ها از حدودِ ۴ تا ۶ هفتگی و نرها از حدودِ ۳ تا ۵ هفتگی باروری می‌یابند، از این رو باید نر و ماده را به‌موقع از هم جدا کرد تا از تولدِ ناخواستهٔ بچه‌ها جلوگیری شود. پرورشِ مسئولانه تا زمانی صبر می‌کند که ماده به‌قدرِ کافی بالغ، معمولاً در سنِ ۴ تا ۶ ماهگی و با وزنِ کافی، برسد، اما نباید برایِ نخستین‌بار بیش از حدودِ ۷ ماهگی نگه داشته شود، زیرا پس از آن استخوان‌هایِ لگن به‌هم می‌جوشند و زایمان خطرناک می‌شود.

دورهٔ بارداری برایِ یک جوندهٔ کوچک طولانی است، تقریباً ۵۹ تا ۷۲ روز. تعدادِ بچه در هر زاد معمولاً کم است، اغلب ۲ تا ۴ بچه، و بچه‌ها کاملاً رشدیافته به دنیا می‌آیند: با موی کامل، چشمانِ باز و دندان، و توانِ حرکت و جویدنِ غذایِ سخت در همان ساعاتِ نخست. مادر تا حدودِ سه هفته به آن‌ها شیر می‌دهد، هرچند بچه‌ها بسیار زودتر از آن شروع به خوردنِ کاه و سبزیجات می‌کنند.

طرحِ دلمیشن یک هشدارِ مهم نیز به همراه دارد. جفت‌کردنِ دو خوکچهٔ هندیِ به‌شدت سفید و خال‌دار می‌تواند بچه‌هایی به دنیا بیاورد که دچارِ نشانگانِ 'سفیدِ کشنده' (lethal white syndrome) شوند، جایی که بچه‌ها ممکن است با نقصِ شدیدِ چشم، گوش و دندان زاده شوند. به همین دلیل، پرورش‌دهندگان باید از جفت‌کردنِ دو حیوانِ خال‌دار خودداری کنند و پرورش را مسئولانه انجام دهند یا آن را به نگه‌دارندگانِ باتجربه بسپارند.