زین‌پشت

قاز سدلبک یک نژاد اهلی متوسط از آلمان است که نامش از "زین" رنگی پرها بالای پشت و شانه‌هایش آمده، این بخش در تضاد با بدن سفید رنگ قرار می‌گیره. نقش معمولاً به رنگ خاکستری یا کرم پیدا می‌شه و همین رنگ بالای سر و گردن هم دیده می‌شه. این نژاد به خانواده قاز پومرانی تعلق داره و ساختار فشرده و محکم اون گروه را شریک است.

جوجه نرها معمولاً میان ۷ تا ۹ کیلوگرم وزن دارن و ماده‌ها اندکی سبک‌تر هستن. بدن نسبتاً تراز است، سینه پهن بوده و یک لوب شکم دارد نه دو تا مثل برخی نژادهای سنگین‌تر. پرنده‌ها در حالت هوشیاری سرپا می‌ایستن که با نقش‌شان به عنوان قاز نگهبان حویلی می‌خاند.

صاحبان این نژاد را به چند دلیل نگه می‌دارن: مقاومت در برابر سرما و نمناکی، چرای خوب بالای چمن، و هشدار صوتی واضح هنگام نزدیک شدن افراد ناشنا. طبیعت این پرنده با صاحبان آشنا خوش‌اخلاق است اما در قبال گله محافظ.

برای چه کسی مناسب است

سدلبک برای نگهدارنده‌ای که زمین چمنی داره و به نژادی کم‌نیاز و مقاوم در برابر آب و هوا علاقه داره مناسب است. هوشیاری این پرنده اونو در جاهایی که قاز نگهبان باصدا می‌خوان مفید می‌کنه. خوی محافظتی این نژاد یعنی کسایی که در کار با قاز تجربه دارن برایش مناسب‌ترن، نه خانواده‌هایی با اطفال خیلی کوچک که شاید از پرنده‌ای دفاعی بترسن.

سدلبک ریشه در ناحیه پومرانیا در شمال آلمان دارد، ناحیه تاریخی ساحل بحر بالتیک که امروز بخش‌هایی از آلمان و لهستان مدرن را دربر می‌گیرد. دهقانان محلی نسل‌ها قازهای چرنده مقاوم آنجا نگه می‌داشتن و پرنده‌های با نشان زین‌مانند به عنوان یک نوع رنگی جداگانه در میان اون جمعیت وسیع‌تر انتخاب شدن.

قاز پومرانی که سدلبک شکل نشانه‌دار اوست، یک لندریس قدیمیه که در قرون اولیه‌اش بیشتر توسط آب و هوا و کاربرد زراعتی شکل گرفت تا پرورش رسمی نمایشگاهی. قازها برای گوشت، چربی، پر و کرک ارزشمند بودن و پرنده‌هایی که با کمترین خوراک مکمل در مراتع رشد می‌کردن ترجیح داده می‌شدن.

با انکشاف معیارهای طیور در اروپا در قرون نوزدهم و بیستم، نقش زین توصیف و به یک نوع ثابت پرورش داده شد. نشان به یک لوب تنها بالای بدن و یک ناحیه رنگی مشخص بالای پشت، سر و گردن فوقانی محدود می‌شه. نسخه‌های خاکستری و کرم هر دو در سنت اصلی این نژاد شناخته شده هستن.

این نژاد با مهاجرت اروپایی‌ها و داد و ستد وسیع‌تر قازهای زراعتی فراتر از آلمان گسترش یافت. امروز عمدتاً توسط مزرعه‌داران کوچک و نگهدارندگان حفاظت از نژاد که نوع منطقه‌ای را حفظ می‌کنن، پرورش داده می‌شه.

خصوصیت بارز این نژاد زین است: لکه رنگی که پشت، شانه‌ها و روی بال‌ها را می‌پوشاند و در برابر بدن سفید قرار می‌گیره. سر و گردن فوقانی همان رنگ را دارن در حالی که گردن پایینی، سینه و زیر بدن سفید می‌مانن. بدن پهن و نسبتاً تراز است با سینه عمیق، یک لوب شکم، و گردنی کوتاه و ستبر. منقار، پاها و انگشتان قرمز تا نارنجی هستن. چشم‌ها تیره هستن.

پوشش و رنگ‌ها

دو شکل رنگی وجود دارد: زین خاکستری و زین کرم. در هر دو، ناحیه رنگی باید در مرز با سفید واضح باشد و لکه‌پاشی زیادی بالای سینه گسترش نداشته باشه. جوجه‌ها با کرکی که از قبل به نقش بالغ اشاره می‌کنه به دنیا می‌آن و با رشد پرهای جوانه‌ای، زین تیزتر می‌شه. پرها انبوه و آب‌دفع هستن که به تحمل شرایط سرد و نمناک در نژاد کمک می‌کنه.

سدلبک با کسایی که می‌شناسه طبیعتی آرام و خوش‌اخلاق داره و به خوبی با روتین سازگار می‌شه. در قبال گله هوشیار و محافظ است. این نژاد سریع به تغییرات محیطش توجه می‌کنه و در برابر افراد ناشنا، سگ‌ها یا مزاحمان دیگه با صدای بلند خبر می‌ده، به همین دلیل اغلب به عنوان قاز نگهبان نگه داشته می‌شه.

با صاحبان خانوادگی، پرنده‌ها می‌تونن رام بشن و از کسی که خوراکشان می‌ده پیروی کنن. در قبال افراد ناشنا محتاط هستن و ممکنه حالت تهاجمی بگیرن یا صدا دربیارن، به‌خصوص نر هنگام محافظت از ماده نشسته روی تخم. در موسم تولیدمثل رفتار محافظتی قوی‌تر می‌شه و باید به پرنده‌ها جا داده بشه.

با دیگر طیور، سدلبک معمولاً در صورتی که از سن جوانی با مرغابی‌ها، مرغ‌ها یا قازهای دیگر پرورش داده بشه، تحمل داره. قازها پیوندهای قوی جفتی و گله‌ای تشکیل می‌دن، بنابراین نگه داشتن حداقل دو پرنده با هم با طبیعت اجتماعی‌شان بهتر می‌خاند.

مراقبت روزانه حول محور چمن، آب و جای امنی برای خواب می‌چرخه. این نژاد به خوبی می‌چره و بیشتر سال روی مراتع خوب وضعیت مناسبی داره، با غلات مکمل در زمانی که کیفیت چمن کم می‌شه.

بهداشت

• قازها پرهای خود را پاک نگه می‌دارن؛ کوتاه کردن یا بریدن پرها برای پرنده‌های خانگی لازم نیست
• آب با عمق کافی برای فرو کردن سر و خیس کردن پرها فراهم کنین که چشم‌ها، سوراخ‌های بینی و پرها را تمیز نگه می‌داره
• پاها و انگشتان را به‌طور منظم برای بریدگی یا نشانه‌های بامبل‌فوت چک کنین
• انتظار یک ریزش پر سنگین در سال داشته باشین

ورزش

• دسترسی روزانه به باغچه چریدن یا دامن برای گشتن و چریدن بدین
• جا برای بال زدن و کشیدن بال‌ها بدین؛ بالغ‌ها سنگین هستن و به ندرت دور پرواز می‌کنن
• دسترسی به آب حمام ورزش طبیعی می‌ده و به وضعیت پرها کمک می‌کنه

محیط

سدلبک به لطف پرهای انبوه با سرما، باد و باران خوب کنار می‌آید، اما هنوز به جای خشک و بدون باد مستقیم در شب و سایه در هوای گرم نیاز دارد. حصارها باید در برابر روباه‌ها و سگ‌ها محکم باشن و خانه شبانه باید کاملاً بسته بشه تا درندگان را دور نگه داره. زمین نرم و خوب آبرو داده مشکلات پا را کم می‌کنه.

چمن پایه خوراک سدلبک است. روی مراتع خوب، پرنده‌های بالغ در موسم رشد نیاز چندانی به خوراک اضافه ندارن. با کاهش کیفیت چمن در خزان و زمستان، با گلوله طیور یا آبزیان به علاوه گندم یا غلات مخلوط تکمیل کنین. جوجه‌ها به آغازین پروتئین بالا نیاز دارن که دوا نداشته باشه، چون برخی داواهای جوجه می‌تونن به آبزیان آسیب بزنن. ریگ‌دان غیرمحلول باید موجود باشه تا پرنده‌ها بتونن خوراک‌شان را آسیاب کنن.

خوراکی‌های خاص و مکمل‌ها

سبزیجات برگ‌دار، کاهو، سبزیجات خرد شده و مقادیر کمی از غلات به عنوان خوراکی‌های خاص در حد اعتدال مناسب هستن. در هر زمان ریگ‌دان فراهم کنین و کلسیم اضافه مثل پوسته سدف خرد شده به قازهای در حال تخم‌گذاری بدین. آب تازه و صاف باید همیشه در کنار هر خوراک خشکی در دسترس باشه، چون قازها برای بلعیدن به آب نیاز دارن.

سدلبک یک نژاد قوی است و با مدیریت خوب تقریباً ۱۰ تا ۱۵ سال زندگی می‌کنه. بیشتر مشکلات صحی قابل پیشگیری هستن و به مسکن، وضعیت زمین و انگل‌ها مربوط می‌شن نه ضعف ارثی. بالغ‌های سنگین ممکنه از فشار روی پاها رنج ببرن، بنابراین زیرپای خشک و آب صاف اهمیت دارن.

مراقبت‌های پیشگیرانه

• بستر را خشک نگه دارین و مرتع را بچرخانین یا استراحت بدین تا بار انگلی کم بشه
• آب حمام صاف فراهم کنین تا پرنده‌ها بتونن چشم‌ها، سوراخ‌های بینی و پرها را تمیز نگه دارن
• پاها و انگشتان را به‌طور منظم برای بریدگی، ورم یا بامبل‌فوت چک کنین
• مناطق گل‌آلود را مدیریت کنین تا از کف پا محافظت بشه
• خوراک جوجه را متعادل کنین تا از رشد سریع و بال فرشته جلوگیری بشه

سدلبک یک پرنده مرتعی است. بهترین حالت را با چریدن روزانه روی چمن و خانه‌ای امن برای شب دارد. این نژاد شرایط سرد و نمناک را تحمل می‌کنه، بنابراین مسکن بیشتر برای محافظت از درندگان و خشکی است تا گرما. آب برای حمام صحت و وضعیت پر را بهتر می‌کنه، هرچند حوض ضروری نیست اگر یک تشت یا ظرف بزرگ فراهم بشه و صاف نگه داشته بشه.

چک‌لیست راه‌اندازی

• خانه‌ای خشک، بدون باد مستقیم و ضد روباه که شب کاملاً بسته بشه
• آب نوشیدن تازه به علاوه ظرف حمام جداگانه
• سایه و پناه از آفتاب، باد و باران تند
• حصار محیطی محکم که به‌طور منظم برای شکاف چک بشه
• یک گوشه ساکت و پناهگاهی برای آشیانه‌سازی قاز در بهار

تخم‌های سدلبک را می‌شه به‌طور طبیعی زیر قاز کرچ یا به‌صورت مصنوعی در انکوباتور کشاند. یک قاز نشسته درجه حرارت، رطوبت و چرخش را خودش مدیریت می‌کنه و اغلب نتایج خوبی می‌ده. جوجه‌کشی با انکوباتور توجه بیشتری می‌خواد: تخم‌های قاز بزرگ هستن، از خنک شدن و مه‌پاشی روزانه استفاده می‌برن و از تخم‌های مرغ طولانی‌تر طول می‌کشه. دوره انکوباسیون تقریباً ۲۸ تا ۳۱ روز است.

مراحل جوجه‌کشی

1. تخم‌های صاف و آسیب‌ندیده بگذارین و قبل از جاگذاری اجازه بدین به درجه حرارت اتاق برسن
2. درجه حرارت و رطوبت را ثابت نگه دارین و چند بار در روز تخم‌ها را بچرخانین
3. حدود روز ۱۰ و دوباره بعد، برای برداشتن تخم‌های شفاف یا مرده با چراغ چک کنین
4. یک بار در روز تخم‌ها را خنک کرده و کمی مه‌پاشی کنین تا قاز بازگشته را تقلید کنه
5. حدود ۲ تا ۳ روز قبل از تاریخ مقرر چرخش را متوقف کنین و رطوبت را برای قفل شدن بالا ببرین
6. اجازه بدین جوجه‌های تفریخ شده در انکوباتور خشک بشن و پر دربیارن قبل از انتقال به جای گرم