توگنبورگ

توگنبرگ یک بز شیری است که اصل آن به دره توگنبرگ در کانتون سنت گالن سویس بر می گردد. این نسل را معمولاً یکی از قدیمی ترین نسل های شناخته شده بز شیری می دانند. اندازه بدن آن متوسط است؛ بزهای ماده معمولاً 55 تا 65 کیلوگرام وزن دارند و بلندی شانه آنها در حدود 70 تا 80 سانتی متر است. بزهای نر از ماده ها بزرگتر و سنگین تر هستند.

پوست بدن آن پشم کوتاه تا متوسط دارد و رنگ آن از یک الگوی ثابت پیروی می کند: رنگ اصلی بدن از رنگ روشن (فان) تا قهوه ای تیره متغیر است و با خط های سفید روی صورت، پایین پاها و اطراف دم مشخص می شود. همین نشانی های ثابت باعث می شود شناسایی این نسل آسان باشد. هم بزهای ماده و هم بزهای نر ممکن است در گردن غبغب (زایده های پوستی کوچک) داشته باشند و حیوانات می توانند شاخدار یا به طور طبیعی بی شاخ باشند.

توگنبرگ به خاطر شیری که در طول یک دوره شیردهی طولانی حجم باثباتی دارد ارزش پیدا کرده است، نه به خاطر رکورد بالاترین میزان تولید. چربی شیر آن در حد متوسط است و هم برای نوشیدن و هم برای پنیرسازی مناسب است. خوی این نسل دوستانه، آرام، فعال و هوشیار است. به همین دلیل این نسل برای مالکان کوچک و کسانی که با دست شیر می دوشند مناسب است.

این نسل به چه کسانی می خورد

این نسل برای نگهدارندگانی مناسب است که به دنبال یک منبع باثبات شیر در طول یک دوره شیردهی طولانی هستند و می توانند رسیدگی روزانه، حصارکشی مطمئن و شیردوشی منظم را فراهم کنند. خوی آرام و انسان دوست آن را دارد، به همین علت این بز برای تازه کاران در نگهداری بز و برای خانواده هایی که یک گله کوچک شیری دارند گزینه مناسبی است. برای کسانی که نمی توانند شیردوشی دو بار در روز در دوره شیردهی را انجام دهند یا فضای بیرونی مطمئن ندارند، این نسل چندان مناسب نیست.

این نسل نام خود را از منطقه توگنبرگ در کانتون سنت گالن، در شمال شرق سویس گرفته است. این بز در دره ها و چراگاه های تپه ای آن منطقه پرورش داده می شد، جایی که بزهای شیری برای تأمین شیر خانه و فارم نگهداری می شدند. این نسل معمولاً به عنوان یکی از قدیمی ترین نسل های شناخته شده بز شیری یاد می شود و انتخاب برای ویژگی های شیردهی در سویس، مدت ها پیش از رواج دفترهای ثبت رسمی گله، ثبت شده است.

پرورش دهندگان سویسی الگوی رنگ و ساختار بدنی مناسب برای شیردهی را در طول نسل ها ثابت نگه داشتند که نتیجه آن حیوانی قابل شناسایی و یکدست بود. با گسترش ثبت منظم دام در اروپا در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، توگنبرگ یکی از نسل های بزی بود که در اسناد اولیه گله ثبت شد.

این نسل از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم از سویس به کشورهای دیگر صادر شد. توگنبرگ به بریتانیا رسید، جایی که پرورش دهندگان بریتانیایی نسل خویشاوند آن، توگنبرگ بریتانیایی، را پرورش دادند و همچنین به امریکای شمالی و مناطق دیگر برای مصرف شیری و دورگه گیری فرستاده شد.

امروز توگنبرگ در سراسر جهان به عنوان یک بز شیری و به عنوان بنیادی برای برنامه های اصلاح نژاد نگهداری می شود. سابقه طولانی انتخاب برای شیر و نوع ثابت آن، دلایل اصلی است که این نسل هنوز در فارم های کوچک و فارم های شیری استفاده می شود.

توگنبرگ خط پشت صاف، بدن عمیق و اسکلت باریک و زاویه دار دارد که مشخصه بزهای شیری است. سر آن ظریف است، گوش ها ایستاده هستند و نیم رخ صورت صاف یا کمی کاسه ای شکل است. حیوانات می توانند شاخدار یا بی شاخ باشند و بسیاری از آنها در گردن غبغب دارند. پستان یک بز ماده پرتولید باید به خوبی به بدن چسبیده و گنجایش زیادی داشته باشد.

پوشش بدن و رنگ ها

ویژگی اصلی این نسل الگوی رنگ آن است. بدن یک رنگ یکدست دارد که جایی بین فان روشن و قهوه ای تیره قرار می گیرد. روی این رنگ پایه، نسل نشانی های سفید ثابتی دارد: دو خط سفید که از بالای هر چشم تا پوزه روی صورت کشیده شده، سفیدی روی پایین پاها زیر زانو و پاشنه، سفیدی در دو طرف دم و سفیدی داخل گوش ها. این الگو ثابت است، به همین دلیل حیوانی که این خط ها و نقطه های سفید را نداشته باشد برای این نسل درست شمرده نمی شود. طول پشم در آب و هوای سردتر می تواند بیشتر شود و در برخی خط های نژادی، موی بلندتری در امتداد پاهای عقب و ستون فقرات می روید.

توگنبرگ به خاطر خوی باثبات و انسان دوست خود شناخته شده است. این حیوانات معمولاً همرای نگهدارندگان آشنا دوستانه هستند و تماس روزانه ای را که شیردوشی نیاز دارد تحمل می کنند. این نسل فعال و کنجکاو است، به همین دلیل بزها محوطه خود را بررسی می کنند، حصارها را می آزمایند و نسبت به تغییرات اطراف خود هوشیار می مانند.

همرای اعضای خانواده و نگهدارندگان دائمی، توگنبرگ ها معمولاً به آسانی هدایت، دست زده و شیردوشی می شوند. نسبت به افراد غریبه، آنها در ابتدا بیشتر محتاط هستند تا ترسیده یا پرخاشگر، و وقتی با آرامش دست زده شوند آرام می گیرند. این حیوانات به عنوان حیوانات گله ای به همراهی بزهای دیگر نیاز دارند؛ یک بز تنها اغلب پریشان و پرسروصدا می شود.

همرای سایر دام ها این نسل معمولاً آرام است، هرچند بزها در داخل گله یک سلسله مراتب برقرار می کنند و برای تعیین رتبه به هم شاخ می زنند. حیوانات شاخدار می توانند به هم قطاران و نگهدارندگان آسیب برسانند، به همین دلیل فاصله گذاری، تصمیم برای شاخ زدایی و طراحی آخور اهمیت دارد. این نسل تا حدی پرسروصدا است و هنگام غذادهی یا جدا شدن از گله صدا می زند.

مراقبت از پوشش بدن

• سُم ها را هر 6 تا 8 هفته یک بار کوتاه کنید تا از رشد بیش از حد و لنگی جلوگیری شود.
• پوشش بدن را گاه به گاه برس بزنید تا خاک و موی ریخته شده پاک شود و پوست بررسی گردد.
• انگل های خارجی مانند شپش و کنه را بررسی کنید، به ویژه زیر پشم در زمستان.
• پستان را تمیز نگه دارید و در دوره شیردهی هر روز آن را از نظر گرمی، ورم یا زخم بررسی کنید.

حرکت و ورزش

• هر روز دسترسی به چراگاه یا محوطه ورزش برای چرا و حرکت فراهم کنید.
• سازه هایی برای بالا رفتن مانند کنده درخت، سنگ یا سکو در اختیار بگذارید که این نسل به آسانی از آنها استفاده می کند.
• در جاهایی که امکان دارد اجازه دهید بز از بوته ها و گیاهان خشن بخورد، زیرا بزها به جای چرای صرف، بیشتر از بوته و برگ تغذیه می کنند.

محیط نگهداری

توگنبرگ از یک آب و هوای کوهستانی (آلپاین) می آید و وقتی خشک نگه داشته شود سرما را به خوبی تحمل می کند، اما در شرایط دائماً مرطوب و پرباد به خوبی رشد نمی کند. یک پناهگاه تمیز، خشک و با تهویه خوب همرای بستر ضخیم و محافظت در برابر باران و باد فراهم کنید. حصارکشی باید مطمئن و به اندازه کافی بلند باشد تا این بزهای فعالِ بالارونده را نگه دارد و دروازه ها و آخورها باید در برابر بز مقاوم باشند. فضایی به اندازه ای که یک بز شیری متوسط برای حرکت، دراز کشیدن و خوردن بدون ازدحام نیاز دارد فراهم کنید و گله را کنار هم نگه دارید، زیرا این نسل اجتماعی است.

اساس خوراک توگنبرگ علوفه است: یونجه یا کاه با کیفیت خوب، چراگاه و بوته خواری. چون این نسل، نسل شیری است، یک بز ماده شیرده به خوراک متمرکز نیاز دارد تا هزینه انرژی و پروتئین شیردهی را تأمین کند، که باید متناسب با میزان شیر و وضعیت بدنی او تنظیم شود. یک مخلوط مواد معدنی مخصوص بز را به صورت آزاد در دسترس بگذارید و همیشه آب پاک و تازه در اختیار بز باشد، زیرا تولید شیر تا حد زیادی به میزان آب خوردن بستگی دارد. هر تغییری در خوراک را طی چند روز و به آرامی انجام دهید تا کارکرد شکمبه آسیب نبیند.

خوراک های اضافی و مکمل ها

مقدار کمی سبزیجات و بوته های بی خطر برای بز را می توان به عنوان خوراک اضافی داد، اما این ها باید همیشه بسیار کمتر از علوفه و خوراک متمرکز اصلی باقی بماند. مکمل مس و سلینیوم ممکن است در جاهایی که خاک محلی کمبود دارد لازم باشد و این کار باید بر اساس مشوره داکتر حیوانات یا توصیه محلی انجام شود نه حدس و گمان، چون هر دوی این مواد در مقدار زیاد می توانند مسموم کننده باشند.

توگنبرگ نسلی مقاوم است که با آب و هوای خنک به خوبی سازگار می شود. با مراقبت خوب، این حیوانات معمولاً 12 تا 18 سال عمر می کنند، هرچند دوره مفید شیردهی آنها از کل طول عمرشان کوتاه تر است. بیشتر مشکلات صحی این نسل، خطرات عمومی صحی بزهای شیری است، نه نقص های خاص این نسل، به همین دلیل مدیریت منظم گله مهم ترین راه محافظت است.

مراقبت پیشگیرانه

• برنامه واکسیناسیون و ادویه کرم را متناسب با منطقه حفظ کنید.
• شمارش تخم انگل در مدفوع انجام دهید تا درمان انگل هدایت شود و مقاومت کندتر شکل بگیرد.
• سُم ها را به طور منظم کوتاه کنید و بستر را خشک نگه دارید تا از پوسیدگی سُم جلوگیری شود.
• مواد معدنی متعادل مخصوص بز بدهید و وضعیت مس و سلینیوم را بررسی کنید.
• در دوره شیردهی هر روز پستان و شیر را بررسی کنید.

توگنبرگ ها در سال اول زندگی به بلوغ جفت گیری می رسند، هرچند بزهای ماده معمولاً وقتی برای جفت گیری آماده می شوند که اندازه و وضعیت بدنی کافی داشته باشند، نه در اولین فحلی خود. در مناطق معتدل، این نسل فصلی جفت گیری می کند و بزهای ماده در ماه های خنک تر پاییز و زمستان به فحلی می آیند. چرخه فحلی در طول این فصل هر 21 روز یک بار تکرار می شود.

بعد از جفت گیری، آبستنی تقریباً 145 تا 155 روز طول می کشد، که نزدیک به پنج ماه است. اندازه بزاد معمولاً یک تا سه بزغاله است و دوقلوزایی در بزهای ماده که خوب مدیریت شده باشند رایج است. زایمان معمولاً بدون دخالت انجام می شود، اما بز ماده باید زیر نظر باشد و نگهدارندگان باید آماده کمک به یک زایمان دشوار باشند.

بزغاله های تازه به دنیا آمده باید در ساعت های اول زندگی خود آغوز بخورند تا از مصونیت لازم برخوردار شوند. بزغاله ها می توانند از مادر شیر بخورند یا با بوتل پرورش یابند تا شیر بز ماده جمع آوری شود، که این روش دوم در گله های شیری رایج است. بزغاله ها معمولاً در حدود 8 تا 12 هفتگی، وقتی که به طور پیوسته علوفه و خوراک متمرکز جامد می خورند، از شیر گرفته می شوند.