کوتوله نیجریه‌ای

بز دورف نایجریایی یک بز شیری کوتوله است که قد آن از دو فُت هم کمتر می‌رسد، اما مقدار شیری که تولید می‌کند برای بسیاری کسانی که برای بار اول با این نژاد آشنا می‌شوند، حیرت‌انگیز است. بز بالغ معمولاً حدود ۷۵ پوند وزن دارد و همین وزن کم، نگهداری آن را برای کسانی که توان نگهداری از یک بز شیری با اندازهٔ کامل را ندارند، ممکن می‌سازد. ترکیب اندازهٔ کوچک با تولید شیر پیوسته، دلیل اصلی است که این نژاد از چند مزرعهٔ کوچک به حویلی‌ها و فارم‌های سرگرمی در سراسر ایالات متحدهٔ امریکا راه یافته است.

مردم دو دلیل عمده برای نگهداری بز دورف نایجریایی دارند که با هم پیوند دارند. بعضی به خاطر شیر آن علاقه‌مند اند، شیری که چربی زیاد و مزهٔ ملایم و شیرین دارد. بعضی دیگر بیشتر به خلق‌وخوی این بز توجه دارند. این بزها دوستانه و مهربان اند، به دنبال همنشینی با انسان می‌گردند و معمولاً با اطفال رفتار آرام دارند. یک بز اخته شده (نر اخته شده) یک همدم آرام است، در حالی که بزهای ماده در کنار میز شیردوشی ارزش خود را نشان می‌دهند.

بزها حیوانات گله‌ای اند، بنابراین یک بز دورف نایجریایی به تنهایی به خوبی رشد نمی‌کند. باید حداقل دو بز نگهداری شود. این بزها هم با همدیگر و هم با کسانی که هر روز از آنها مراقبت می‌کنند، اجتماعی اند و همین خصلت اجتماعی بخشی از دلیلی است که زندگی همرای این نژاد را آسان می‌سازد.

به چه کسانی مناسب است

بز دورف نایجریایی برای کسانی مناسب است که زمین محدود دارند اما باز هم شیر تازه یا حیوانی برای کار دستی فامیل می‌خواهند. اندازهٔ کوچک بدن به معنای هزینهٔ کمتر خوراک و کنترل ساده‌تر نسبت به یک بز معیاری است. این نژاد برای کسانی که برای بار اول بز نگهداری می‌کنند، فامیل‌های دارای طفل، و اهالی زمین‌های کوچک زراعتی که تولید شیر بدون حیوان بزرگ می‌خواهند، مناسب است. برای کسی که فقط توان نگهداری یک حیوان را دارد یا بزی می‌خواهد که مدت طولانی تنها بماند، این نژاد گزینهٔ خوبی نیست.

این نژاد ریشه در بزهای کوچک افریقای غربی دارد. این حیوانات در دهه‌های اول و میانی سدهٔ بیستم به ایالات متحده رسیدند و بسیاری از نمونه‌های اصلی وارد شده از راه باغ‌وحش‌ها و مجموعه‌های شخصی عبور کردند. این بزها همراه با نوع درشت‌تر و کلفت‌تر افریقای غربی، که بعدها به نژاد پیگمی تبدیل شد، وارد شدند و برای مدتی این دو نوع به روشنی از هم جدا نشده بودند.

پرورش‌دهندگان امریکایی سرانجام این دو خط را بر اساس هدف و ساختار بدنی از هم جدا کردند. حیوانات بلندتر و ظریف‌تر با ساختار بدنی شیری به نژاد دورف نایجریایی پرورش یافتند، در حالی که حیوانات کوتاه و پرگوشت به نژاد پیگمی تبدیل شدند. بز دورف نایجریایی به سوی تناسب اندام یک بز شیری با اندازهٔ کامل، اما در قالبی کوچک‌تر، پرورش یافت، نه به سوی شکل کوتاه و گرد یک حیوان گوشتی یا خانگی.

در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم، این نژاد در میان زمین‌داران و مزرعه‌داران کوچک طرفدار پیدا کرد، زیرا از حیوانی که خوراک بسیار کمتری نسبت به یک بز ماده معیاری مصرف می‌کرد، مقدار قابل استفادهٔ شیر به دست می‌داد. اتحادیه‌های ثبت نژاد در ایالات متحده، بز دورف نایجریایی را به عنوان یک نژاد شیری جداگانه به رسمیت شناختند و همین شناسایی به یکسان‌سازی اندازه، ساختار بدن و خصلت شیری آن کمک کرد.

این نژاد همچنان یک محصول امریکایی بر بنیاد ذخیرهٔ ژنتیکی افریقایی باقی مانده است. محبوبیت آن با رشد نگهداری حیوانات مزرعه‌ای در زمین‌های کوچک و حویلی‌های خانگی، پیوسته افزایش یافته است.

بز دورف نایجریایی بیشتر شبیه به یک بز شیری کوچک‌شده است تا یک بز خانگی چاق و کوتاه. بدن آن متعادل و پاهایش صاف اند، با ساختاری که ویژگی‌های بدنی یک بز شیری را نشان می‌دهد. هم بزهای ماده و هم بزهای نر این نژاد کوچک اند و تأثیر کلی، تأثیر حیوانی مرتب و ظریف است. بزهای این نژاد ممکن است به طور طبیعی بدون شاخ (پُلد) باشند یا شاخ داشته باشند، و بسیاری از نگهدارندگان شاخ چوچه‌بزها را در سنین کم برمی‌دارند.

پوست و رنگ‌ها

پوست این بز نرم است و نزدیک به بدن می‌نشیند، با رشد کمی بلندتر در زمستان در آب‌وهوای سرد. رنگ یکی از متغیرترین ویژگی‌های این نژاد است. این حیوانات در رنگ‌های یک‌دست و چند‌رنگ در طیف سیاه، سفید، طلایی و قهوه‌ای دیده می‌شوند و بسیاری از آنها خال، سفیدی روی گوش و پوزه، یا لکه‌های رُوان دارند. چشم آبی در این نژاد دیده می‌شود و بسیاری از نگهدارندگان آن را می‌پسندند، هرچند چشم قهوه‌ای هم به همان اندازه درست شمرده می‌شود. هیچ رنگ خاصی به عنوان معیار در نظر گرفته نشده و همین یکی از دلایلی است که هر زایمان می‌تواند چوچه‌بزهایی با رنگ‌های بسیار متفاوت به دنیا بیاورد.

بز دورف نایجریایی به داشتن خُلق آرام و مهربان شهرت دارد. این بزها به دنبال توجه انسان می‌گردند، نگهدارندهٔ خود را دنبال می‌کنند و اغلب خود را برای خارش و تماس نزدیک می‌کنند. این دوستی شامل اطفال هم می‌شود و به دلیل اندازهٔ کوچک بدن، احتمال کمی وجود دارد که این بز هنگام بازی طفلی را به زمین بیندازد، هرچند نظارت در کنار هر حیوان مزرعه‌ای همیشه عاقلانه است.

در برابر افراد ناآشنا، این نژاد پس از عادت کردن به دست‌زدن، بیشتر کنجکاو است تا ترسو، و تماس منظم از سنین پایین آرام‌ترین بزهای بالغ را می‌سازد. در کنار بزهای دیگر، این حیوانات اجتماعی اند و بدون دردسر زیاد جای خود را در سلسله‌مراتب گله پیدا می‌کنند. آنها معمولاً با دیگر حیوانات مزرعه مانند مرغ، گوسفند و اسپ در کنار هم زندگی می‌کنند، و جفت بزهایی که با هم پیوند دارند، هنگام نبود انسان به یکدیگر همراهی می‌دهند.

این بزها بازیگوش اند، بالا می‌روند، می‌پرند و کنجکاوی می‌کنند. همین کنجکاوی جالب است، اما به این معنا هم هست که یک بز بی‌حوصله یا بدون تحرک کافی، حصار و قفل را امتحان می‌کند. بزهای اخته شده و بزهای ماده معمولاً پیوسته‌ترین رفتار آرام را دارند، در حالی که بزهای نر دست‌نخورده می‌توانند در فصل جفت‌گیری زورگو شوند و بوی تندی بگیرند، و به همین دلیل بیشتر نگهدارندگان حیوان خانگی، بز ماده یا بز اخته شده را انتخاب می‌کنند.

نظافت

• سُم را هر ۶ تا ۸ هفته اصلاح کنید تا از رشد زیاد و لنگی جلوگیری شود
• گاه‌گاهی پوست را برس بزنید تا موی ریخته پاک شود، با توجه بیشتر در فصل ریزش بهاری
• گوش، چشم و پوست را هنگام دست‌زدن از نظر انگل یا التهاب بررسی کنید
• بزهای شیرده به مراقبت پاک از پستان و پاک کردن میز شیردوشی نیاز دارند

تحرک

• یک ساحهٔ حصارشدهٔ مطمئن برای گشت‌وگذار و چرای روزانه فراهم کنید
• سازه‌های بالارونده مانند کُنده، سکو یا سنگ بزرگ برای بازی اضافه کنید
• در صورت امکان اجازهٔ چریدن از بوته، برگ و علف هرزه بدهید
• حداقل دو بز نگهدارید تا با هم تحرک و بازی کنند

محیط

بز دورف نایجریایی به پناهگاهی خشک و بدون کوران هوا نیاز دارد که آن را از باران، باد و برف محافظت کند. بزها سرما را خیلی بهتر از رطوبت تحمل می‌کنند، بنابراین بستر خشک از گرما اهمیت بیشتری دارد. حصار باید مطمئن باشد، زیرا این بزهای کوچک و چابک از شکاف‌هایی بالا می‌روند یا رد می‌شوند که یک حیوان بزرگ‌تر را متوقف می‌کند. همیشه آب پاک و یک مکمل معدنی ویژهٔ بز فراهم کنید.

پایهٔ خوراک بز دورف نایجریایی علوفه است. یونجه یا چمن باکیفیت، همراه با چرای بوته و علف هرزه، بیشتر نیاز یک بز ماده غیرشیرده یا بز اخته شده را برآورده می‌سازد. دانه (کانسنترهٔ ویژهٔ بز) برای حیواناتی که به انرژی بیشتر نیاز دارند، به‌ویژه بزهای شیرده و چوچه‌های در حال رشد، اضافه می‌شود و باید به مقدار اندازه‌گیری‌شده داده شود، نه به صورت آزاد. یک مکمل معدنی سست ویژهٔ بز، با مقدار مناسب مس و سلینیم برای ولایت شما، باید همیشه در دسترس باشد، همراه با آب پاک.

تُحفه و مکمل‌ها

مقدار کم هویج، سیب، کیله یا تخم آفتاب‌پرست، تُحفهٔ خوبی برای تمرین دادن بز است. تُحفه را بخش کوچکی از خوراک نگهدارید تا مصرف علوفه به هم نخورد. بولوس مس و مکمل سلینیم ممکن است در مناطق کمبوددار لازم باشد، اما فقط با مشورهٔ داکتر مالداری داده شود، زیرا هر دو معدن در مقدار زیاد زهری اند.

بز دورف نایجریایی نسبت به بزهای دیگر مقاوم و کم‌مشکل است و در صورت مدیریت خوب، معمولاً ۱۲ تا ۱۵ سال زندگی می‌کند. بیشتر مشکلات صحی این نژاد ریشه در نحوهٔ مراقبت دارد نه در ژنتیک، به این معنا که مراقبت پیوسته جلو بیشتر مشکلات را می‌گیرد. بزرگ‌ترین تهدید همیشگی برای همهٔ بزها، انگل‌های داخلی است، به‌ویژه کرم باربر پول که سبب کم‌خونی می‌شود.

مراقبت پیشگیرانه

• سُم را هر ۶ تا ۸ هفته اصلاح کنید
• رنگ داخل پلک چشم را (روش فاماچا) بررسی کنید تا زمان کرم‌کشی را تعیین کنید و از دادن دوای یک‌سان به همه پرهیز کنید
• واکسین سی‌دی‌تی را طبق مشورهٔ داکتر مالداری به‌روز نگهدارید
• مکمل معدنی سست درست و خوراک متوازن از نگاه کلسیم و فاسفورس، به‌ویژه برای بزهای اخته شده، فراهم کنید
• بستر و زمین را خشک نگهدارید تا از بیماری سُم پیشگیری شود

بز دورف نایجریایی زود به بلوغ جنسی می‌رسد و بزهای نر می‌توانند در سنین چند ماهگی بارور شوند، و همین یکی از دلایلی است که چوچه‌بزهای نر اغلب زود جدا یا اخته می‌شوند. بیشتر پرورش‌دهندگان صبر می‌کنند تا بز ماده به‌خوبی رشد کند، معمولاً حدود ۸ ماهگی یا بیشتر و با وزن مناسب، پیش از نخستین جفت‌گیری او. برخلاف بسیاری از نژادهای بز، بز دورف نایجریایی در سراسر سال فحل می‌شود، پس چوچه‌بز می‌تواند در هر فصلی به دنیا بیاید.

مدت حاملگی حدود ۱۴۵ تا ۱۵۳ روز است، یعنی تقریباً پنج ماه. این نژاد به داشتن زایمان‌های پُرثمر شناخته شده است؛ دوقلو و سه‌قلو معمول اند و تعداد بیشتر هم ممکن است. بزهای ماده معمولاً مادرانی خوب اند که چوچه‌های خود را بدون کمک زیاد پاک می‌کنند و شیر می‌دهند، و چوچه‌بزهای کوچک به‌سرعت روی پا می‌ایستند و پستان را پیدا می‌کنند.

چوچه‌بزها چند هفته شیر می‌خورند و ظرف چند روز شروع به نوک زدن یونجه و دانه می‌کنند. اگر شاخ‌برداری انتخاب شود، در هفتهٔ اول یا دوم انجام می‌شود، و چوچه‌بزهای نری که قرار است حیوان خانگی شوند، معمولاً پس از چند هفته اخته می‌شوند. برنامه‌ریزی کنید که حداقل دو چوچه‌بز با هم نگهداری شوند، زیرا نیاز اجتماعی این نژاد از روز تولد وجود دارد.