بوئر

بز بوئر نژادی از بز اهلی است که در آفریقای جنوبی برای تولید گوشت به وجود آمد. این نژاد در میان بزهای گوشتی جهان از پرورش یافته ترین ها به شمار می رود. دلیل آن سرعت رشد عضلات و خوی آرام این حیوان است. یک بز بوئر بالغ بدنی سنگین و عمیق دارد. بدن آن سفید و سر آن رنگی است. همین ویژگی تشخیص آن را ساده می کند.

این نژاد مقاوم است و در اقلیم های گوناگون، از مرتع های خشک تا چراگاه های مرطوب، خوب رشد می کند. بزهای بوئر گرما را به خوبی تحمل می کنند. آنها از بته و علف هرز تغذیه می کنند، در حالی که بسیاری از دام های دیگر به سراغ این گیاهان نمی روند. بزهای ماده مادران خوبی هستند و بارها دوقلو به دنیا می آورند.

خوی آرام یکی از ویژگی های شناخته شده این نژاد است. بزهای بوئر معمولاً آرام و دوستانه هستند و جابجایی آنها ساده است. به همین دلیل هم گله داران تجارتی و هم مالداران خرد از این بز راضی هستند.

این نژاد برای چه کسانی مناسب است

بز بوئر برای مالدارانی مناسب است که یک بز گوشتی با رشد سریع و نگهداری ساده می خواهند. این نژاد هم در مزرعه های کوچک و هم در واحدهای تجارتی بزرگ کاربرد دارد. کسانی که بز را عمدتاً به عنوان حیوان خانگی نگه می دارند ممکن است این نژاد را بزرگ تر و سنگین تر از انتظار خود بیابند، به همین دلیل حصارکشی محکم و جای کافی اهمیت دارد.

نام بز بوئر از واژه افریکانس به معنای دهقان گرفته شده است. این نژاد در آفریقای جنوبی شکل گرفت و بخش بزرگی از کار اصلی پرورش آن در منطقه کیپ شرقی و در اوایل قرن بیستم انجام گردید.

دهقانان آن منطقه با بزهای بومی که در دست مردم محلی نگهداری می شد کار کردند و حیواناتی را برای اندازه بدن، سرعت رشد، باروری و بنیه مقاوم گزینش نمودند. این گزینش در طول چندین دهه به جای یک بز شیری یا پشمی، یک نوع گوشتی متمایز به وجود آورد.

در میانه قرن بیستم یک انجمن پرورش دهندگان در آفریقای جنوبی تشکیل گردید تا یک معیار مشخص کند و سوابق را نگهداری نماید. این کار به تثبیت ظاهر شاخص این نژاد کمک کرد: بدن سفید همراه با سر سرخ یا قهوه ای. استانداردسازی هماهنگی میان گله ها را بهتر ساخت.

از اواخر قرن بیستم بز بوئر به سطح جهانی گسترش یافت. صادرات به آسترالیا، نیوزیلند و امریکای شمالی این نژاد را در آن مناطق جا انداخت، جایی که اکنون یکی از بزهای گوشتی پیشرو است و اغلب با نژادهای دیگر برای بهبود کیفیت گوشت آمیزش داده می شود.

بز بوئر بدنی پهن و عمیق دارد که روی پاهای قوی قرار گرفته و عضلات سنگینی در ران ها و کمر آن دیده می شود. سر آن نیمرخ کمی قوسی دارد که گاهی بینی رومی نامیده می شود، و گوش ها دراز است و نزدیک گونه ها آویزان می ماند. هر دو جنس معمولاً شاخ های خمیده به عقب دارند.

الگوی کلاسیک این نژاد بدن سفید همراه با سر و گردن سرخ یا قهوه ای است، هرچند بزهای یکدست رنگی و نشانه های دیگر نیز دیده می شود. پوست آن اغلب رنگدانه دار است که کمی محافظت در برابر آفتاب فراهم می کند.

پوشش بدن و رنگ ها

موی این بز کوتاه است و صاف روی بدن می خوابد، به همین دلیل نگهداری آن ساده است. الگوی سنتی بدن سفید و سر رنگی آشناترین شکل است، اما معیارهای نژادی در چند کشور بزهای یکدست رنگی و خالدار را نیز می پذیرد. پوست رنگدانه دار در بخش های بی مو مانند پستان و زیر شکم معمولاً ترجیح داده می شود.

بز بوئر به خوی ثابت و متعادل شهرت دارد. این بز معمولاً آرام است و دست زدن و جابجایی را خوب تحمل می کند، و همین یکی از دلایلی است که این نژاد هم نزد تولیدکنندگان تجارتی و هم نزد مالداران تازه کار محبوبیت دارد. در برابر انسان معمولاً دوستانه و کنجکاو است، نه ترسو و رمنده.

در داخل گله، بزهای بوئر جمع گرا هستند و یک نظم روشن میان خود برقرار می کنند. اگر آشناسازی به تدریج انجام شود، با بزهای دیگر و سایر دام ها نسبتاً خوب کنار می آیند. بزهای نر در فصل جفت گیری قوی تر و جسورتر می شوند، پس باید با احتیاط نگهداری شوند و در جای جداگانه نگهداری گردند.

بزهای ماده مادران توجه گری هستند و در هفته های نخست نزدیک بزغاله های خود می مانند. خوی آرام این نژاد نیاز به حصارکشی خوب را از میان نمی برد، زیرا بز حیوانی است که خوب از دیوار بالا می رود و مرزها را می آزماید.

بز بوئر در مقایسه با بسیاری از نژادهای دیگر مقاوم و کم توقع است، اما باز هم به مراقبت روزمره و منظم نیاز دارد. موی کوتاه آن نگهداری را ساده نگه می دارد، در حالی که اندازه بزرگ و عادت چرای آن حصارکشی و وضعیت زمین را به دغدغه اصلی روزانه تبدیل می کند.

نظافت

• گاهی موی آن را برس بزنید تا موهای شل جدا شود و پوست از نظر انگل بررسی گردد
• سم ها را هر ۶ تا ۱۰ هفته یک بار کوتاه کنید، در زمین نرم بیشتر
• گوش، چشم و پوشش بدن را در جریان نگهداری روزمره بررسی کنید

تحرک

• هر روز دسترسی به چراگاه یا حیاط بزرگ برای چرا و بته خواری فراهم کنید
• سنگ، تنه درخت یا سکو برای بالا رفتن بگذارید، زیرا بزها با میل از آن استفاده می کنند
• حیوانات را در گروه نگه دارید، زیرا بز حیوانی اجتماعی است و به تنهایی خوب دوام نمی آورد

محیط نگهداری

بز بوئر گرما و شرایط خشک را خوب تحمل می کند، اما رطوبت و سرمای طولانی را دوست ندارد. یک پناهگاه خشک و بدون کوران، بستر پاک و زهکشی خوب مشکلات سم و تنفس را کاهش می دهد. حصار باید دست کم ۱٫۲ متر بلند و محکم باشد، زیرا بز فشار می آورد، بالا می رود و نقطه های ضعیف را پیدا می کند.

پایه خوراک بز بوئر علوفه است. این بز از بوته، علف هرز و برگ تغذیه می کند و همچنین علف چرا می کند، و یک چراگاه متنوع بیشتر نیاز آن را برطرف می سازد. وقتی چرا کم است، یونجه با کیفیت خوب جای آن را می گیرد. خوراک متراکم برای بزغاله های در حال رشد سریع، بزهای ماده در آبستنی پایانی و بزهای ماده شیرده افزوده می شود، اما باید برای بزهای بالغ بی کار محدود بماند تا از اضافه وزن جلوگیری شود.

آب پاک باید همیشه در دسترس باشد، و یک مخلوط معدنی شل ویژه بز از استخوان و متابولیسم پشتیبانی می کند. بز به مس نیاز دارد که در مواد معدنی بز موجود است؛ مواد معدنی گوسفند جایگزین آن نیست، زیرا مس را محدود می کند.

تنقلات و مکمل ها

مقدار کم هویج، سیب یا کدو تنبل تنقلات مناسبی است. یک مخلوط معدنی شل ویژه بز، و سلنیوم در جایی که خاک محلی کمبود دارد، به رشد و باروری کمک می کند. هر خوراک تازه را به تدریج و در طول یک هفته یا بیشتر معرفی کنید تا شکمبه بتواند خود را وفق دهد.

بز بوئر نژادی قوی است و مشکلات خاص نژادی اندکی دارد. با مدیریت خوب حدود ۸ تا ۱۲ سال عمر می کند. بیشتر مشکلات سلامت از انگل، زمین مرطوب و فشار تولیدمثل ناشی می شود، نه از ضعف ارثی. یک برنامه سلامت گله همراه با آزمایش منظم مدفوع و یک برنامه واکسیناسیون بیشتر مشکلات را قابل کنترل نگه می دارد.

مراقبت پیشگیرانه

• شمارش تخم انگل در مدفوع را به طور منظم انجام دهید و کرم زدایی را بر پایه نتیجه انجام دهید، نه بر پایه تقویم ثابت
• بر ضد بیماری های کلستریدیایی (مانند سی دی تی) طبق مشوره دامپزشک محلی واکسین بزنید
• سم ها را به طور منظم کوتاه کنید و حیاط را خوب زهکشی شده نگه دارید
• حیوانات تازه وارد را پیش از مخلوط کردن با گله قرنطینه کنید
• مواد معدنی بز را فراهم کنید و خوراک را در دوران آبستنی و شیردهی تنظیم کنید

بز بوئر به خاطر باروری آن ارزش دارد. بزهای ماده تا سن ۶ تا ۸ ماهگی به آمادگی جفت گیری می رسند، هرچند بسیاری از مالداران صبر می کنند تا بز بزرگ تر شود و پیش از نخستین جفت گیری نزدیک به یک سالگی برسد. بزهای نر در سنین جوانی بارور هستند و در فصل جفت گیری جسورتر می شوند، به همین دلیل معمولاً بیرون از فصل جفت گیری جدا از بزهای ماده نگهداری می شوند.

برخلاف نژادهایی که کاملاً فصلی هستند، بز بوئر می تواند در بیشتر ماه های سال جفت گیری کند، و همین به تولیدکنندگان اجازه می دهد بیش از یک چرخه بزغاله زایی را در دو سال برنامه ریزی کنند. دوره آبستنی حدود ۱۵۰ روز طول می کشد. دوقلو زایی رایج است و سه قلو زایی هم رخ می دهد، که یکی از دلایل بازدهی بالای این نژاد است.

بزهای ماده مادران خوب و توجه گری هستند و معمولاً بدون کمک می زایند. بزغاله ها با شیر مادر به سرعت رشد می کنند و در همان هفته های نخست به نوک زدن علوفه آغاز می کنند. آنها معمولاً در حدود ۳ ماهگی از شیر گرفته می شوند، بسته به وضعیت بز مادر و برنامه مالدار.